III SA/Łd 517/21

III SA/Łd 517/21 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2021-10-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Janusz Nowacki /przewodniczący sprawozdawca/
Krzysztof Szczygielski
Paweł Dańczak
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 276/22 - Wyrok NSA z 2025-04-15
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2015 poz 364
par 2
Rozporzadzenie ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego  Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
Dz.U. 2015 poz 349
art. 27 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 608 art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a i c
Rozporzadzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz  uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.)
Sentencja
Dnia 20 października 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Asesor WSA Paweł Dańczak Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Lubasińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2021 roku sprawy ze skargi D. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub z innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2016 oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...], nr [...] Dyrektor Ł. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 10 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 1505), art. 4 art. 27 ust. 1 i 2, art. 32 ust. 2 i 5 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tj. Dz.U. z 2021 r., poz. 182 ze zm.), § 2 ust. 1, § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2015 r., poz. 364 ze zm.), art. 15, art. 18 ust. 3, art. 19 ust. 2, art. 19a Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.Urz.UE.L.181.48), art. 4 ust. 1 pkt a, pkt b, pkt c, art. 9, art. 50 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.Urz.UE.L.347.608), art. 63, art. 64 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.Urz.UE.L.347.549), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji dotychczasowej z dnia [...] w sprawie przyznania D. M. płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2016, odmowy przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2016 i nałożeniu sankcji w wysokości 7 339 zł.
W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.
W dniu 13 czerwca 2016 r. D. M. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w O. wniosek o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (płatność ONW) do działki rolnej A/A1 o powierzchni 41,00 ha, położonej na działce ewidencyjnej nr 409, na której uprawiana była gryka na nasiona. Do wniosku producent załączył materiał graficzny, na którym wskazał położenie działki zgłoszonej do płatności.
W dniach 6-12 października 2016 r. na zgłoszonej przez stronę we wniosku działce rolnej przeprowadzone zostały czynności kontrolne obejmujące weryfikację kwalifikowalności powierzchni.
Decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. przyznał D. M. płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (płatność ONW) na rok 2016. Decyzja została doręczona stronie w dniu 10 maja 2017 r.
W dniu 27 lutego 2018 r. do Biura Powiatowego ARiMR w O. wpłynęło pismo E. B. z dnia 20 grudnia 2017 r., w którym jako współwłaściciel m.in. działki położonej w województwie z., powiecie s., gminie B. w miejscowości L. oznaczonej nr 409 wniosła o wstrzymanie przyznawania płatności do części ww. działki ewidencyjnej nr 409 wskazując, że umowa dzierżawy została zawarta przez jej męża – Z. B. bez jej zgody z podstawioną osobą w celu przyznania wnioskowanych płatności w wyższej wysokości.
Postanowieniem z dnia 13 lutego 2019 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją ostateczną z dnia [...]
W dniu 27 listopada 2019 r. do Biura Powiatowego ARiMR w O. wpłynął protokół przesłuchania D. M. w charakterze świadka, przeprowadzonego w dniu 11 września 2019 r. w postępowaniu o sygn. [...] prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w Piotrkowie T.
Decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. uchylił decyzję dotychczasową z dnia [...], odmówił przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2016 i nałożył sankcję w wysokości 7 339 zł.
Od powyższej decyzji D. M. złożył odwołanie, w którym podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
1. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez wznowienie postępowania w sytuacji, kiedy żadne nowe fakty, czy dowody nie wyszły na jaw, a wznowienie postępowania nastąpiło z uwagi na dokument prywatny powołujący okoliczności faktyczne niemające potwierdzenia w rzeczywistości oraz nieudowodnione, a także poprzez wznowienie postępowania w powołaniu na dowody, które nie istniały w momencie wydania decyzji;
2. art. 146 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie istnieją podstawy do uchylenia decyzji, podczas gdy w wyniku uchylenia .decyzji powinna zapaść decyzja odpowiadająca dotychczasowej;
3. art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie, przede wszystkim poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i dowodów bezpośrednich w sprawie, takich jak przesłuchanie strony, a tym samym brak udowodnienia okoliczności stanowiących podstawę wydania przedmiotowej decyzji;
4. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie nieuzasadnionej, selektywnej i naruszającej zasadę prawdy obiektywnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i wywiedzenie z tego materiału wniosku, jakoby strona nie była uprawniona do przyznanej jej decyzją z dnia [...] płatności, a także że nie podejmowała działalności rolniczej na objętej wnioskiem nieruchomości, opierając te ustalenia na dowodach pośrednich oraz dokumentach prywatnych, a także poprzez brak poczynienia ustaleń, czy dowody te odnoszą się do okresu objętego decyzją z dnia [...]
5. art. 107 § 1 pkt 6 oraz § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania faktów, jakie organ uznał za udowodnione, a także powołanie w uzasadnieniu objętej zaskarżeniem decyzji dowodów, które nie zostały przeprowadzone bezpośrednio przez organ, a w szczególności także na dokumenty prywatne pozbawione mocy dowodowej, tj. na "pismo dotyczące ewentualnych nieprawidłowości" sporządzone przez E.B. oraz protokół przesłuchania strony sporządzony w pozostającym w toku postępowaniu karnym.
naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, a tj.:
1. art. 4 ust. 1 lit. a oraz c Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 1307/2013 poprzez błędne przyjęcie, iż nie posiadam przymiotu rolnika prowadzącego działalność rolniczą, będąc tymczasem osobą decyzyjną w odniesieniu do nieruchomości objętej wnioskiem w zakresie prowadzenia gospodarstwa rolnego, w szczególności rozstrzygając, jakie rośliny uprawiać na tej nieruchomości, jakie nasiona wysiać, jakich zabiegów agrotechnicznych dokonywać, i przy pomocy jakiego rodzaju maszyn i urządzeń rolniczych, podejmując jednocześnie decyzje o terminie zbioru plonów;
2. art. 4 ust. 1 lit. a oraz c Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 1307/2013 poprzez błędne przyjęcie, iż w rozumieniu rozporządzenia, czynności agrotechniczne w ramach działalności rolniczej objętej finansowaniem rolnik musi wykonywać osobiście;
3. art. 19 Rozporządzenia Delegowanego Komisji (DE) Nr 640/2014 poprzez błędne przyjęcie, iż w przypadku odmowy płatności bezpośredniej przysługuje kara administracyjna za nieprawidłowe wyliczenie powierzchni gruntów;
4. art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 poprzez błędne przyjęcie, że skarżącemu nie przysługuje przymiot beneficjenta płatności ONW strefa nizinna l, podczas gdy sprawuje działalność rolną poprzez podejmowane na tej nieruchomości czynności organizacyjne i kierownicze;
5. § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 poprzez błędne przyjęcie, że skarżącemu nie przysługuje status rolnika w myśl tego rozporządzenia z uwagi na błędne przyjęcie, iż nie wykonuje na przedmiotowej nieruchomości działalności rolniczej, podczas gdy sprawuje działalność rolną poprzez podejmowane na tej nieruchomości czynności organizacyjne i kierownicze;
6. art. 336 k.c. poprzez błędne przyjęcie, że skarżący nie wypełnia przesłanki posiadania w myśl tego przepisu, podczas gdy posiadanie przejawiało się w szeregu czynności faktycznym o charakterze kierowniczym podejmowanych w odniesieniu do przedmiotowego gospodarstwa rolnego.
wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania wznowieniowego w pierwszej instancji w całości. Wniósł także o przeprowadzenie przez organ odwoławczy w trybie art. 136 § 1 k.p.a. dowodu uzupełniającego, tj. przesłuchania skarżącego na okoliczność sprawowania nadzoru nad działalnością rolną prowadzoną na przedmiotowej nieruchomości oraz podejmowanie decyzji w zakresie toku i sposobu przeprowadzania na nieruchomości czynności agrotechnicznych.
Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy wskazując, że w dniu 27 lutego 2018 r. do Biura Powiatowego ARiMR w O. wpłynęło pismo E. B. z dnia 20 grudnia 2017 r. zawierające wniosek o wstrzymanie przyznawania płatności m.in. D.M. do części działki o nr ewidencyjnym 409 oraz wskazujące na okoliczności mogące świadczyć o nienależnym pobraniu środków. Postanowieniem z dnia 13 lutego 2019 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] Wznowienie postępowania nastąpiło wskutek ujawnienia nowych okoliczności faktycznych (a nie jak twierdzi strona - na skutek nowych dowodów). Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji zasadnie przyjął, że nową okolicznością, nieznaną organowi w dniu wydania decyzji ostatecznej był brak prowadzenia przez D. M. działalności rolniczej na działce deklarowanej do płatności.
Podstawowe natomiast warunki, jakie musi spełnić rolnik, aby otrzymać w danym roku płatności ONW reguluje rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
Zgodnie z § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia ONW, płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1307/2013", którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:
1)spełnia warunki określone w art. 31 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013";
2)łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "użytkami rolnymi", położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;
3)został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Płatność ONW jest przyznawana do użytków rolnych:
1) na których jest:
a) położona działka rolna w rozumieniu art. 67 ust. 4 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 549, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1306/2013", o powierzchni co najmniej 0,1 ha, zwana dalej "działką rolną";
b) prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. l lit. c rozporządzenia nr 1307/2013;
2) położonych na obszarach ONW.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. a, b i c Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013, do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje:
a) "rolnik" oznacza osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, której gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, określonym w art. 52 TUE w związku z art. 349 i 355 TFUE, oraz która prowadzi działalność rolniczą;"
b) "gospodarstwo rolne" oznacza wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego;
c) "działalność rolnicza " oznacza:
(i) produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich;
(ii) utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykle metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub
(iii) prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy; "
Z cytowanych przepisów wynika, że płatność ONW przyznawana jest na wniosek rolnika, po spełnieniu warunków do jej przyznania. Przysługuje rolnikowi, który ma nadany numer ewidencji producentów i jest posiadaczem użytków rolnych o powierzchni, co najmniej 1 ha. Oceny stanu posiadania dokonuje się według stanu na dzień 31 maja. Pod pojęciem rolnika rozumie się osobę fizyczną (w tym wypadku), która prowadzi działalność rolniczą i posiada gospodarstwo rolne. Działalność rolnicza (w tym wypadku) oznacza uprawę produktów rolnych. Z kolei gospodarstwo rolne oznacza wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego. Istotą płatności obszarowych jest to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście uprawia grunty rolne, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać i swobodnie dokonuje odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony oraz utrzymuje grunty zgodnie z normami i wymogami. Płatności przysługują faktycznemu użytkownikowi, który wykonuje wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa. Mogą nimi być działania organizacyjne, kierownicze, jak i osobiste zaangażowanie w bezpośrednim wykonywaniu pracy fizycznej w gospodarstwie. Prowadzenie działalności rolniczej nie musi polegać tylko na "własnoręcznym" prowadzeniu prac polowych, ale obejmuje również swobodne decydowanie o tym, jakie rośliny uprawiać, jakich należy dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbieranie samodzielnie bądź przy udziale innych osób plonów, itp.
Niezbędną i konieczną przesłanką przyznania płatności jest zatem rzeczywiste uprawianie gruntów. Przepisy rozporządzenia ONW nie zawierają definicji posiadania, dlatego należy posiłkować się rozumieniem tego pojęcia, wynikającym z art. 336 k.c." Posiadanie uprawniające do uzyskania płatności musi zawierać w sobie kilka szczególnych cech: musi to być faktyczne posiadanie i rolnicze użytkowanie gruntów utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej i ściśle związanych z produkcją rolną, której przecież wspieraniu płatności mają służyć. Istotą płatności jest pomoc rolnikowi, który faktycznie użytkuje grunty rolne, utrzymując je zgodnie z normami, decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony, a nie jedynie posiada tytuł prawny do zadeklarowanych gruntów. Sama więc możność władania gruntami rolnymi nie wystarczy, liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym korzystanie z gruntów, czyli faktyczne ich użytkowanie. Oznacza to posiadanie rzeczywiste gruntów, a nie posiadanie w sensie prawnym. Dla uzyskania płatności obszarowych i uzupełniających nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale ponadto należy je rolniczo użytkować.
W ocenie organu odwoławczego, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że D. M. nie spełnia warunków przyznania płatności, o których mowa w cyt. powyżej § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia ONW. Skarżący w 2016 r. nie prowadził działalności rolniczej, nie posiadał gospodarstwa rolnego i nie wykonywał czynności mogących być uznane za przejawy użytkowania gruntów, tj. samodzielnej uprawy roślin we własnym imieniu i na własny rachunek na działce rolnej oznaczonej we wniosku, jako działka rolna A/A1, o powierzchni 41,00 ha, położonej na działce ewidencyjnej nr 409, na której uprawiana była gryka na nasiona, co wynika wprost z protokołu przesłuchania w charakterze świadka, przeprowadzonego przez prokuratora Prokuratury Okręgowej w P. w dniu 11 września 2019 r., w sprawie o sygn. [...]. Skarżący zeznał, że w 2016 r. zawarł (ustną) umowę dzierżawy ze Z. B.. W tym czasie był pracownikiem [...] Sp. z o.o., a Z. B. był jego pracodawcą. Przedmiotem umowy była część działki ewidencyjnej nr 409 o pow. 41,00 ha, położonej w województwie z., w powiecie s., w gminie B., w miejscowości L.. Zgodnie z zeznaniem strony umowa została zawarta ustnie pod koniec 2015 r. Świadek zeznał, że zapłacił Z.B. czynsz dzierżawny w wysokości 700 zł za 1 ha dzierżawy rocznie, czyli około 30 tys. rocznie. Łącznie za dwa lata dzierżawy przekazał kwotę około 60 tys. zł. Pieniądze przekazywał Z. B. osobiście, bez pokwitowania. Zeznał również, że Z. B. zaproponował mu, aby na działce uprawiać grykę, ponieważ do jej uprawy można uzyskać największe dofinansowanie z ARiMR. Na ww. działce była już prowadzona uprawa tego typu nasion, a Z. B. polecił mu osobę, która w przypadku podtrzymania uprawy gryki, może zająć się tym na miejscu. D. M. zeznał, że zatrudnił A. i S. małż. K., którzy dysponowali odpowiednim sprzętem rolniczym. S.K. zajmował się uprawą, tj. orką oraz zasiewem, natomiast A.K. zbierała plony. Skarżący zeznał, że nie kupował żadnych nasion, wszystko to pozostawało po stronie państwa K.. Współpraca opierała się na podstawie pisemnej umowy zlecenia, a rozliczenie odbywało się na podstawie zebranych przez nich plonów. D.M. nie płacił gotówką państwu K.. Nie wiedział, gdzie państwo K. kupowali grykę i gdzie były sprzedawane plony. Zeznał, że był na ww. działce na przełomie 2016 i 2017 r. kilkanaście razy, na miejscu kontrolował stan upraw dzierżawionej działki i czy uprawa jest ekologiczna. Był uczestnikiem kontroli przeprowadzonej przez pracowników ochrony środowiska, która kontrolowała czy stosuje uprawę ekologiczną.
Skarżący nie przedstawił dowodów, które potwierdzałyby, że uczestniczył w prowadzeniu działalności rolniczej na dzierżawionych gruntach, tj. dokumentów zakupu materiału siewnego, nawozów i środków ochrony roślin, dowodów opłaty podatku gruntowego, umowy dzierżawy, czy umowy zlecenia prac polowych. Nie wykazał, na czym polegało zarządzanie nieruchomością. Zeznał jedynie, że Z. B. zaproponował mu uprawę gryki na wydzierżawionych od niego gruntach i wskazał osobę, która może się tym zająć. Uprawą gruntów zajmowali się natomiast państwo K., którzy decydowali, gdzie kupić nasiona i gdzie sprzedawać plony.
D. M. zamieszkiwał w dużym oddaleniu od działki zgłoszonej do płatności, tj. w miejscowości P., tj. około 430 km od ww. nieruchomości. Zaś siedziba [...] Sp. z o.o., w której w tym okresie był zatrudniony jako pracownik gospodarczy, znajduje się w Ż., odległym około 440 km od ww. nieruchomości.
D. M. zeznał, że w chwili obecnej nie prowadzi gospodarstwa rolnego. Za lata 2018 i 2019 nie składał wniosków o dofinansowania do ARiMR. Wnioski składał przez dwa lata, tj. w 2016 i 2017 r. Jak wynika natomiast z danych pochodzących z prowadzonego przez ARiMR na podstawie przepisów ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (tekst jednolity: Dz.U. z 2019 póz. 1149 ze zm.) rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych, D.M. nie był hodowcą zwierząt gospodarskich - nie posiadał zwierząt, które mógłby karmić pożytkami zebranymi z ww. działki. Nie prowadził działalności, której jednym z celów byłaby sprzedaż płodów, czyli działanie nakierowane na osiągnięcie zysku z posiadanej nieruchomości. Jak wynika z zeznań strony środki, które pozyskał z ARiMR w ramach składanych wniosków o przyznanie płatności, przeznaczył na operację syna i jego rehabilitację oraz budowę domu. Wszystkie otrzymane środki z ARiMR zostały na te okoliczność przeznaczone. Zysk, jak zeznał, polegał na pobieraniu płatności, a własnoręcznym podpisem potwierdził treść złożonych zeznań.
Mając na uwadze przedstawione okoliczności faktyczne organ odwoławczy podkreślił, że celem płatności jest dopłata do produkcji, zaś osobą uprawnioną do ich pobierania jest podmiot produkujący żywność. Łączna kwota płatności uzyskanych przez skarżącego za 2016 r. wynosiła 85 518,29 zł, a jedynym kosztem, jaki wskazał była opłata czynszu dzierżawnego w wysokości około 30 tys. zł, która w żaden sposób nie została udokumentowana.
Podsumowując organ stwierdził, że D. M. w 2016 r. nie prowadził działalności rolniczej, nie był rolnikiem, nie był posiadaczem gospodarstwa rolnego, nie był też faktycznym użytkownikiem działek rolnych deklarowanych do płatności, a jedynie formalnie zgłaszał działki rolne do płatności. Nie spełniał zatem warunków przyznania płatności określonych w cyt. § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia ONW.
Odnosząc się do zarzutów w zakresie wznowienia postępowania i oceny przesłanek przyznania płatności organ odwoławczy wskazał, że nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organu I instancji. Stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo, zebrano niezbędne dowody do rozstrzygnięcia sprawy i dokonano prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego. W treści decyzji organ wnikliwie przedstawił argumentację dotyczącą podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia.
Skarżący w toku postępowania nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń zawartych w odwołaniu, a argumenty niepotwierdzone żadnymi dowodami, nie zasługują na uwzględnienie. Wniósł o przeprowadzenie dowodu bezpośredniego, tj. przesłuchanie go w charakterze świadka ale w sytuacji, gdy organ dysponuje zeznaniami skarżącego złożonymi w sprawie prowadzonej przez Prokuraturę Okręgową w P. w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa, polegającego na wyłudzeniu środków pomocowych na szkodę Skarbu Państwa, tj. o czyn z art. 284 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k., sygn. akt [...], wniosek został uznany za niezasadny.
Płatność ONW zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ONW, przysługuje do powierzchni użytków rolnych, będących w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 75 ha, a w przypadku rolnika realizującego w 2016 roku 5-letnie zobowiązanie, do powierzchni użytków rolnych objętej tym zobowiązaniem, wynoszącej nie więcej niż 300 ha. Stosownie do treści § 3 ust. 3 i ust. 6 rozporządzenia ONW, płatność ONW jest przyznawana w wysokości 100% stawki podstawowej - za powierzchnię do 25 ha, 50% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 25 ha do 50 ha oraz 25% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 50 ha do 75 ha, a w przypadku rolników realizujących 5-letnie zobowiązanie płatność ONW jest przyznawana w wysokości 100% stawki podstawowej - za powierzchnię do 50 ha, 50% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 50 ha do 100 ha, 25% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 100 ha do 300 ha.
Zgodnie z § 4 rozporządzenia ONW, kwotę płatności ONW oblicza się, biorąc pod uwagę użytki rolne położone na obszarach ONW, dla których obowiązują stawki podstawowe - w kolejności od najwyższej do najniższej, a płatność ONW jest wypłacana w terminie do dnia 30 czerwca roku następującego po roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności ONW.
We wniosku o przyznanie płatności ONW zadeklarowano do strefy nizinna I powierzchnię 41,00 ha. W trakcie prowadzonego postępowania ustalono, że powierzchnia deklarowana kwalifikowana we wniosku o przyznanie płatności ONW w strefie nizinnej I wynosiła 41,00 ha. Powierzchnia stwierdzona na obszarze ONW strefa nizinna I wynosi 0,00 ha.
Podczas ponownej weryfikacji akt sprawy, uwzględniając dowody będące podstawą wznowienia postępowania organ stwierdził, że skarżący nie prowadził działalności rolniczej na ww. działce zadeklarowanej do płatności. Nie był posiadaczem zależnym działki o nr ewidencyjnym 409. Istotą płatności ONW jest jej przyznawanie osobie, która rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, jakich dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony, utrzymuje te grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas. W związku z poczynionymi ustaleniami deklarowana działka rolna została wykluczona z płatności.
Zgodnie z art. 19a ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 640/2014, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną (kwalifikowaną) we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2 ha, wówczas pomoc oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o 1,5-krotność stwierdzonej różnicy. Tak wyznaczona kara administracyjna nie może przekroczyć 100% kwot wyliczanych w oparciu o obszar zgłoszony. Stwierdzona różnica wyniosła 41,00 ha. 1,5-krotność stwierdzonej różnicy to 61,50 ha. Ponieważ wielkość ta przekracza obszar zgłoszony, zaś zgodnie z ww. przepisem kara administracyjna nie może przekroczyć 100% kwot wyliczanych w oparciu o obszar zgłoszony, karę administracyjną wyznaczono na podstawie obszaru zgłoszonego, tj. 41,00 ha. Stawka płatności za 1 ha gruntu położonego w I strefie nizinnej ONW wynosi 179,00 zł/ha, wyliczona w ten sposób kwota kary administracyjnej wynosi 7 339 zł.
Odwołując się do treści art. 64 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 organ podkreślił, że w aktach sprawy brak jest dokumentów, które potwierdzałyby, że stwierdzone nieprawidłowości są wynikiem działania siły wyższej. Strona nie wskazała również na wystąpienie okoliczności nadzwyczajnych. W cenie organu odwoławczego deklarowanie do płatności działki rolnej, której strona nie użytkowała, nie może zostać uznane za oczywistą omyłkę, czyli błąd małej wagi, który można dostrzec "na pierwszy rzut oka" lub inaczej - błąd niebudzący wątpliwości. Nieprawidłowość, której wykrycie wymagało wznowienia postępowania i włączenia do akt sprawy zeznań skarżącego złożonych w związku z podejrzeniem wyłudzenia środków pomocowych na szkodę Skarbu Państwa, nie może zostać uznana za omyłkę o takim charakterze. Wnioskujący o płatność rolnik, wskazując powierzchnię do płatności musi czynić to w pełni świadomie, bowiem bierze na siebie odpowiedzialność za zgłoszone dane. Wniosek o przyznanie płatności wiąże organ, który decydując o przyznaniu pomocy, musi odnieść się do danych w nim zawartych, w tym do wielkości zgłoszonego obszaru, i te właśnie dane poddać kontroli administracyjnej (lub kontroli na miejscu), bo decydują one o wielkości przyznanej pomocy. W niniejszej sprawie nie można uznać, że tak istotny element stanu faktycznego, jak okoliczność nieużytkowania działki, nie mógł zostać wykryty przez wnioskodawcę, czy też był wynikiem błędu organu.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
1. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że spełniły się przesłanki wznowienia postępowania przez organ I instancji w sytuacji, kiedy żadne nowe fakty czy dowody nie wyszły na jaw, a wznowienie postępowania nastąpiło z uwagi na dokument prywatny powołujący okoliczności faktyczne niemające potwierdzenia w rzeczywistości oraz nieudowodnione, a także poprzez wznowienie postępowania w powołaniu na dowody, które nie istniały w momencie wydania decyzji z dnia [...]
2. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i nieuprawnione przyjęcie, że organ I instancji podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie, przede wszystkim poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i dowodów bezpośrednich w sprawie, takich jak przesłuchanie strony czy świadków, a tym samym brak udowodnienia okoliczności stanowiących podstawę wydania decyzji organu I instancji z dnia [...]
3. art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i nieuchylenie decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy brak było podstaw do uchylenia decyzji przyznającej płatność z dnia [...];
4. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie nieuzasadnionej, selektywnej i naruszającej zasadę prawdy obiektywnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i wywiedzenie z tego materiału wniosku, że skarżący nie był uprawniony do przyznanej decyzją z dnia [...] płatności, a także, że nie podejmował działalności rolniczej na objętej wnioskiem nieruchomości, opierając te ustalenia na dowodach pośrednich oraz dokumentach prywatnych, z których to dowodów nie wynikają okoliczności dowodzone przez organ, a także poprzez brak poczynienia ustaleń, czy dowody te odnoszą się do okresu objętego decyzją z dnia [...]
5. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 oraz § 3 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że organ I instancji wskazał fakty, jakie uznał za udowodnione - podając te fakty właściwie "za" organ I instancji, czego organ I instancji zaniechał - a także poprzez błędne uznanie, że powołane w uzasadnieniu decyzji organu I instancji dowody, które nie zostały przeprowadzone bezpośrednio przez organ, w szczególności dokument prywatny pozbawiony mocy dowodowej, tj. "pismo dotyczące ewentualnych nieprawidłowości" sporządzone przez E. B. oraz protokół przesłuchania strony sporządzony w pozostającym w toku postępowaniu karnym, dowodzą okoliczności przedstawianych przez organ jako podstawa uchylenia decyzji z dnia [...]
6. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 7 w zw. z art. 149 § 2 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że okoliczności faktyczne wskazywane przez organ jako uzasadniające wznowienie postępowania, zostały przez organ I instancji udowodnione w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji kończącej wznowione postępowanie, podczas gdy okoliczności te nie zostały potwierdzone odpowiednim materiałem dowodowym zebranym przez organ.
naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
7. art. 4 ust. 1 lit. a i c Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 1307/2013 poprzez błędne przyjęcie, że skarżący nie posiada przymiotu rolnika prowadzącego działalność rolniczą, będąc tymczasem osobą decyzyjną w odniesieniu do nieruchomości objętej wnioskiem w zakresie prowadzenia gospodarstwa rolnego, w szczególności rozstrzygając, jakie rośliny uprawiać na tej nieruchomości, jakie nasiona wysiać, jakich zabiegów agrotechnicznych dokonywać i przy pomocy jakiego rodzaju maszyn i urządzeń rolniczych, podejmując jednocześnie decyzje o terminie zbioru plonów, a także biorąc udział w odpowiednich kontrolach;
8. art. 4 ust. 1 lit. a oraz c Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 1307/2013 poprzez błędne przyjęcie, że w rozumieniu rozporządzenia, czynności agrotechniczne w ramach działalności rolniczej objętej finansowaniem rolnik musi wykonywać osobiście;
9. art. 19a Rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 poprzez błędne przyjęcie, że w przypadku odmowy płatności bezpośredniej przysługuje kara administracyjna za nieprawidłowe wyliczenie powierzchni gruntów;
10. art. 14 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 poprzez błędne przyjęcie, że skarżącemu nie przysługuje przymiot beneficjenta płatności ONW strefa nizinna I i II, podczas gdy w objętym zaskarżoną decyzją okresie sprawował działalność rolną poprzez podejmowanie na tej nieruchomości czynności organizacyjnych i kierowniczych;
11. § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 poprzez błędne przyjęcie, że skarżącemu nie przysługuje status rolnika posiadającego grunty rolne w myśl tego rozporządzenia, z uwagi na błędne przyjęcie, że nie wykonuje na przedmiotowej nieruchomości działalności rolniczej, podczas gdy sprawuje działalność rolną poprzez podejmowane na tej nieruchomości czynności organizacyjne i kierownicze;
12. art. 336 k.c. poprzez błędne przyjęcie, że nie skarżący wypełnia przesłanki posiadania w myśl tego przepisu, podczas gdy posiadanie przejawiało się w szeregu czynności faktycznych o charakterze kierowniczym podejmowanych w odniesieniu do przedmiotowego gospodarstwa rolnego.
W oparciu o postawione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej organu I instancji i wstrzymanie ich wykonania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Ł. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł.podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.
Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 14 października 2021 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymując zarzuty i argumentację zawartą w skardze wniósł na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci; Wytycznych – Zasad postępowania w zakresie weryfikacji, czy nie zostały stworzone sztuczne warunki uzyskania płatności i wykresu przedstawiającego wykorzystanie płatności w celu wykazania praktyki przeznaczania dopłat także na cele niezwiązane z działalnością rolniczą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, aby zaskarżona decyzja Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...], jak i poprzedzająca ją decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARMiR w O. z dnia [...], wydane zostały z naruszeniem prawa.
Na wstępie zaznaczyć należy, że zaskarżona decyzja wydana została w trybie nadzwyczajnym – po wznowieniu przez organ postępowania z urzędu w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w myśl którego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmuje się, że przedmiotem wznowionego postępowania nie jest ponowne rozpatrzenie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności, ściśle wyliczone w art. 145 § 1 k.p.a. Inaczej w sposób oczywisty naruszyłoby to zasadę trwałości decyzji (por. wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2005 r., sygn. akt II FSK 47/05). Celem postępowania nadzwyczajnego jest zbadanie prawidłowości ostatecznego rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu jurysdykcyjnym. We wstępnej fazie tego postępowania organ administracyjny wyłącznie ustala, czy w ogóle wystąpiły przesłanki uzasadniające wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji ostatecznej, a następnie, czy ich wystąpienie miało wpływ na treść merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Jeśli tak, wówczas organ administracyjny wydaje nową decyzję w spawie. Wówczas też dochodzi do ponownego otwarcia procesu konkretyzacji normy administracyjnego prawa materialnego do ustalonego ponownie stanu faktycznego sprawy.
Charakterystyczną cechą sądowej kontroli decyzji wydanej w trybie nadzwyczajnym - po wznowieniu postępowania administracyjnego, jest to, że diametralnie ulega ograniczeniu zakres stanu faktycznego i prawnego ocenianego (badanego) przez sąd administracyjny w porównaniu do stanu faktycznego i prawnego będącego przedmiotem takiej analizy w sytuacji kontroli decyzji administracyjnej wydanej w trybie zwykłym (por. wyroki NSA z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt I GSK 1190/09 i I GSK 1161/09 oraz wyrok WSA w Szczecinie z dnia 14 października 2010 r., sygn. akt I SA/Sz 417/10).
Z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wynika, że samoistną podstawę wznowienia stanowi ujawnienie nowych okoliczności faktycznych. Dokonując oceny tych okoliczności trzeba mieć na uwadze zasadę trwałości decyzji ostatecznych, jak i nadzwyczajny charakter wznowieniowego postępowania, uprawniające do wzruszenia decyzji ostatecznej jedynie w razie stwierdzenia kwalifikowanych wad postępowania zwykłego, a zakończonego decyzją ostateczną. Postępowanie wznowieniowe nie może bowiem służyć ponownemu merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy i zastępować postępowania odwoławczego (por. wyroki NSA z dnia 14 września 2018 r., sygn. akt II FSK 2687/16, z dnia 13 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1582/10, z dnia 19 listopada 2009 r., sygn. akt II FSK 933/08, z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 300/12). Z tego względu pojęcie "nowe dowody i nowe okoliczności faktyczne" należy interpretować w sposób ścisły, wąski.
Pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych judykatura rozumie obiektywnie istniejące elementy rzeczywistości, zdarzenia faktyczne, które miały miejsce przed wydaniem decyzji ostatecznej, a ujawnione zostały po jej wydaniu (por. wyroki NSA z dnia 9 grudnia 2015 r., sygn. akt II FSK 2701/13, z dnia 13 listopada 2013 r., sygn. akt II FSK 2675/12, z dnia 23 maja 2003 r., sygn. akt III SA 2484/01). Za nowy dowód lub okoliczność w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie może być uznana inna od dokonanej przez organ w pierwotnym postępowaniu ocena znanych wówczas temu organowi dowodów i faktów, gdyż w takiej sytuacji nie ma miejsca ujawnienie nowych okoliczności lub dowodów, a tylko odmienna ocena tego samego stanu faktycznego. Tego rodzaju ocena nie należy do sfery ustaleń faktycznych, lecz jest kwestią subsumpcji stanu faktycznego pod określoną normę prawną (por. wyroki NSA z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2541/12, z dnia 1 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2154/10).
Dodatkowo nie każde ujawnienie istotnych dla sprawy okoliczności lub dowodów, istniejących w dacie rozstrzygania, lecz nieznanych organowi, świadczy o naruszeniu prawa (wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2011 r., II FSK 1640/09). Na gruncie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nowe okoliczności lub dowody muszą być tego rodzaju, że mają bezpośredni związek z treścią rozstrzygnięcia sprawy; powinny mieć znaczenie dla sposobu ukształtowania praw i obowiązków stron w decyzji ostatecznej. Ujawnione nowe okoliczności lub dowody winny uzasadniać przypuszczenie, że gdyby były znane wcześniej organowi, to treść decyzji przedstawiałaby się inaczej (por. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2160/12). Nowy dowód lub okoliczność istotny dla sprawy to taki, który mógł mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy (por. wyroki NSA z dnia 20 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 1112/17, z dnia 18 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 45/17).
Nie będą stanowiły podstawy wznowienia okoliczności lub dowody, które powstały (zostały wytworzone) po ostatecznym rozstrzygnięciu sprawy (por. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 2246/16). Nowe dowody wytworzone po wydaniu decyzji mogą jednakże stanowić podstawę wznowienia postępowania, gdy ujawnione równocześnie zostaną wynikające z nich nowe istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, o których organ w chwili wydawania decyzji nie wiedział (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 45/17). Sytuacja taka właśnie zaistniała w kontrolowanej sprawie bowiem pismo E. B. z dnia 20 grudnia 2017 r. ujawniło istnienie nowej, nieznanej organowi w dacie podejmowania pierwotnego rozstrzygnięcia okoliczności zawarcia przez skarżącego fikcyjnej umowy dzierżawy części gospodarstwa rolnego będącego własnością jego pracodawcy Z. B.
Natomiast pojęcie "wyjdą na jaw", w odniesieniu do dowodów lub okoliczności oznacza takie dowody lub okoliczności, co do których istnienia organ nie posiadał wiedzy w trakcie toczącego się postępowania w trybie zwykłym. Nowe okoliczności lub dowody, aby mogły być podstawą wznowienia postępowania, nie mogły być znane organowi, przed którym postępowanie się toczyło i zostało zakończone wydaniem decyzji ostatecznej (por. wyrok NSA z dnia 14 maja 2015 r., sygn. akt II GSK 946/14). W świetle art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. istotny jest obiektywny fakt nieznajomości, niewiedzy organu co do istotnych dla sprawy okoliczności lub dowodów, nie zaś przyczyny tej niewiedzy, tj. dające się np. przypisać organowi albo stronie (por. wyrok NSA z dnia 20 lutego 2018 r., sygn. akt II GSK 1553/16).
Okoliczność nieprowadzenia przez skarżącego działalności rolniczej na gruntach zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności, a jedynie zawarcia przez skarżącego nieważnej i zawartej jedynie dla pozoru umowy dzierżawy zgłoszonego do dopłat gospodarstwa rolnego spełnia kodeksowe przesłanki "nowej okoliczności’ w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., znajdując potwierdzenie w piśmie E. B. oraz w zeznaniach skarżącego złożonych w dniu 11 września 2019 r. w postępowaniu prowadzonym przez Prokuraturę Okręgowa w P.. Zatem w ocenie sądu organ prawidłowo wznowił postępowanie w sprawach dotyczących przyznanych skarżącemu płatności.
Błędne są jednocześnie zarzuty postawione w skardze wskazujące jakoby organ wznowił i prowadził postępowanie w związku z ujawnieniem nowych, nieznanych w chwili wydawania decyzji dowodów, przy czym takim dowodem miałoby być pismo E. B. oraz zeznania skarżącego złożone w charakterze świadka w postępowaniu karnym. Jak to zostało wskazane powyżej, nowe dowody wytworzone po wydaniu decyzji mogą stanowić materiał dowodowy w postępowaniu prowadzonym w trybie wznowienia postępowania, gdy wynikają z nich nowe istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, o których organ nie wiedział w chwili wydawania decyzji (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 45/17 LEX nr 2323395). Sytuacja taka właśnie zaistniała w kontrolowanej sprawie, bowiem pismo E. B. z dnia 20 grudnia 2017 r. ujawniło istnienie nowej nieznanej organowi w dacie podejmowania pierwotnego rozstrzygnięcia okoliczności zawarcia przez skarżącego fikcyjnej umowy dzierżawy części gospodarstwa rolnego będącego własnością jego pracodawcy – Z. B.. Pismo to należy jednocześnie oceniać w kategoriach pisma sygnalizującego (informującego) organ administracji o istotnych dla sprawy okolicznościach, które miały miejsce nie tylko w dacie wydawania decyzji przyznającej dopłaty, ale także w chwili składania wniosku o ich przyznanie, a o których organ nie wiedział. Przepisy k.p.a. nie regulują sposobu, w jaki organ może powziąć informacje o nowych okolicznościach, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Nic zatem nie stało na przeszkodzie, aby w związku z treścią wskazanego wcześniej pisma organ wznowił postępowanie, aby zgodnie z art. 149 § 2 k.p.a. przeprowadzić następnie postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.
Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, pomoc jest przyznawana osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, jeżeli są spełnione warunki przyznania pomocy określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, w przepisach ustawy oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1. Zgodnie z § 2 ust. 1 wydanego na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 powołanej wyżej ustawy rozporządzenia z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1307/2013", którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:
1) spełnia warunki określone w art. 31 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013";
2) łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "użytkami rolnymi", położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;
3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Stosownie do treści § 2 ust. 2 cyt. rozporządzenia z dnia 13 marca 2015 r. płatność ONW jest przyznawana do użytków rolnych:
1) na których jest:
a) położona działka rolna w rozumieniu art. 67 ust. 4 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 549, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1306/2013", o powierzchni co najmniej 0,1 ha, zwana dalej "działką rolną";
b) prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013;
2) położonych na obszarach ONW.
Jednocześnie należy mieć na względzie, że pojęcie "rolnika", na potrzeby systemu wsparcia rolników w ramach wspólnej polityki rolnej, definiuje art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013. Zgodnie z jego treścią pojęcie "rolnika" oznacza m.in. osobę fizyczną, której gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, oraz która prowadzi działalność rolniczą.
Istotną zatem kwestią jest ocena, czy skarżący był producentem rolnym w rozumieniu wyżej wskazanych przepisów, tj. czy był posiadaczem gospodarstwa rolnego, w związku z władaniem, którym przyznano płatność. Stosownie do art. 336 k.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). W świetle orzecznictwa i piśmiennictwa posiadanie przedstawia się jako stan faktyczny określonego władztwa nad rzeczą (por. E. Gniewek, Komentarz do art. 336 Kodeksu cywilnego, [w:] E. Gniewek, Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz, Zakamycze 2001 r.). Jako stan faktyczny posiadanie niezależne jest od tego, czy posiadaczowi przysługuje tytuł prawny, z którego wynika uprawnienie do władania przedmiotem posiadania. Posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu fizycznego elementu władania rzeczą, określanego jako corpus possessionis, oraz psychicznego elementu animus rem sibi habendi, rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie (por. J. Ignatowicz (w:) Kodeks cywilny. Komentarz , t. 1, red. J. Ignatowicz, Warszawa 1972, s. 768-769; E. Skowrońska-Bocian [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. K. Pietrzykowski, t. I, Warszawa 1999, s. 681). Przedstawione właściwości posiadania wyłączają uznanie za posiadacza osoby, która legitymując się tytułem prawnym do władania rzeczą, uzyskała ten tytuł w innym zamiarze niż władanie rzeczą dla siebie i ten odmienny zamiar kontynuuje. Nie jest też posiadaczem osoba, która ponadto nie sprawuje fizycznego władztwa nad rzeczą. Według ustaleń organów administracji publicznej w niniejszej sprawie po stronie skarżącego nie występował żaden z wymienionych dwóch elementów składających się na istnienie posiadania zależnego, w rozumieniu 336 k.c.
Z ustalonych okoliczności faktycznych wynika, że skarżący nie prowadził indywidulanej działalności rolniczej. Był jedynie formalnym posiadaczem gruntów zgłoszonych do płatności, na których działalność rolniczą prowadzili miejscowi rolnicy. Skarżący zamieszkiwał w znacznym oddaleniu od zgłoszonych do płatności gruntów. Prowadzenie działalności rolniczej nie musi przy tym oznaczać osobistego wykonywania na gruntach pracy fizycznej. Może bowiem polegać ono jedynie na zarządzaniu gruntami rolnymi poprzez nadzór i kierowanie czynnościami natury funkcjonalnej, niezbędnymi dla racjonalnej gospodarki gruntami. Z materiału dowodowego sprawy nie wynika, by strona decydowała o sposobie prowadzonej na gruntach zgłoszonych do płatności uprawy, aby dokonywała jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych. Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających, że zlecał prowadzenie tych prac w swoim imieniu innym osobom. W aktach sprawy brak także dowodów wskazujących, że rzekomo prowadzona przez stronę działalność rolnicza przynosiła skarżącemu jakiekolwiek dochody. Skarżący był zobowiązany do zapłaty czynszu dzierżawnego w kwocie 700 zł za hektar dzierżawy rocznie, tj. rocznie około 30 000 zł i nie uzyskiwał żadnego dochodu z gospodarstwa bowiem uprawa gryki i pozyskiwane z niej dochody stanowiły wynagrodzenie dla osób faktycznie wykonujących prace na zgłoszonej do płatności działce. Zapłata czynszu z tytułu umowy dzierżawy następowała w formie gotówki, którą przekazywał bez pokwitowania Z. B.. Także mechanizm pozyskiwania środków z Agencji opisany przez skarżącego w jego zeznaniach złożonych w dniu 11 września 2019 r. wskazuje, że celem działalności strony było pozyskanie środków finansowych z tytułu płatności rolnych, nie zaś prowadzenie gospodarstwa rolnego. Skarżący wskazał, że pieniądze z dopłat trafiały na rachunek bankowy założony tylko na potrzeby dzierżawy i otrzymywania dotacji w A. Banku w O.. Z tytułu dopłat, jak zeznał skarżący w roku 2016 i 2017 otrzymał łącznie kwotę ponad 160 000 zł. Podał, że posiadał dostęp do bankowości elektronicznej i w ten sposób kontrolował wpływ środków. Wypłacał środki w bankomacie, a przed zamknięciem rachunku pozostałe środki przelał na prywatny rachunek bankowy w banku B. Wyjaśnił również, że jego brat – A. M. również dzierżawił od Z. B. część tej samej działki o nr ewidencyjnym 409, a w pozostałej części działkę dzierżawił inny pracownik Z. B.. Skarżący zeznał, że w deklaracjach podatkowych za wskazany okres nie wykazywał dochodów uzyskanych z tytułu dopłat ani kwot, które uiszczał z tytułu czynszu dzierżawnego na rzecz Z. B.. W związku z powyższym sąd podziela ustalenia organów co do tego, że skarżący nie był rolnikiem ani posiadaczem gospodarstwa rolnego, a jedynie wystąpił o dopłaty w celu uzyskania premii z tytułu pracy na rzecz Z. B. właściciela wydzierżawionych gruntów. Okoliczność tę w swoich zeznaniach złożonych w postępowaniu karnym potwierdził sam skarżący wskazując, że wystąpienie z wnioskiem o dopłaty zaproponował jemu i innym pracownikom swojej firmy Z.B.. Uzyskana z tytułu otrzymanych dopłat kwota, po potrąceniu wynagrodzenia za dzierżawę gruntów, stanowiła premię za pracę na rzecz Z. B. i została wykorzystana przez skarżącego na operację i rehabilitację syna (tj. kwota 140 000 zł) oraz budowę domu.
Tym samym całkowicie chybione są zarzuty skargi dotyczące naruszenia w kontrolowanej sprawie wspomnianych wcześniej przepisów ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r., rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 oraz art. 336 Kodeksu cywilnego.
Pozbawione podstaw są również zarzuty naruszenia w sprawie art. 19a rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) nr 640/2013 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności. W kontekście powyższego przepisu, jak twierdzi skarżący, w przypadku odmowy płatności ONW przysługuje kara administracyjna za nieprawidłowe wyliczenie powierzchni gruntów, podczas gdy w przypadku stwierdzenia przez organ, że rolnikowi nie przysługuje płatność, wniosek o przyznanie płatności powinien zostać oddalony. Zdaniem sądu, w świetle powyższych rozważań oraz prawidłowych ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie przez organy administracji, bezsporną okolicznością jest zawyżenie przez skarżącego obszaru deklaracji obszaru o 100%. Skoro bowiem skarżący nie był posiadaczem działek, do których miałyby się odnosić płatności, o które wnioskował, to całość ich powierzchni została zadeklarowana w sposób nieprawidłowy. Z tego powodu rzekomo naruszony art. 19a rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 zastosowano adekwatnie do stanu, jaki w sprawie ustalono, rzetelnie objaśniając metodykę wszelkich wyliczeń. Bezdyskusyjne jest przy tym, że w sprawie nie tylko nie było podstaw do przyznania wnioskowanych przez skarżącego płatności, ale również okoliczności, w których wniosek o nie został złożony i rozpatrzony dobitnie świadczą o obowiązku zastosowania przez organ przepisów sankcyjnych dotyczących nałożenia kary administracyjnej w przypadku zawyżenia zadeklarowanego we wniosku obszaru. Należy mieć bowiem na względzie, że rozporządzenie Delegowane Komisji (UE) nr 640/2014 w art. 15 reguluje w sposób jednoznaczny wyjątki o stosowania kar administracyjnych, przewidując w ust. 1 tego przepisu, że kar administracyjnych nie stosuje się w odniesieniu do części wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność, co do których beneficjent poinformował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest nieprawidłowy lub stał się niepoprawny od czasu jego złożenia, chyba że właściwy organ powiadomił wcześniej beneficjenta o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu lub o jakichkolwiek niezgodnościach we wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność. Jednocześnie, w myśl ust. 2 ww. przepisu, podane przez beneficjenta informacje, o których mowa w ust. 1, powodują dostosowanie wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność do faktycznej sytuacji.
W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy nie podlega dyskusji, że skarżący żadnego z wymienionych wyżej wyjątków nie spełnia. Fakt zawyżenia powierzchni gruntów, zadeklarowanej we wniosku o przyznanie płatności, nie został bowiem ujawniony w odpowiednim czasie przez samego skarżącego, lecz wyszedł na jaw na skutek informacji, które stały się podstawą wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją przyznającą taką płatność. W tej sytuacji, wobec spełnienia pozytywnej przesłanki nałożenia sankcji administracyjnej, tj. zawyżenia deklaracji obszaru (art. 19a rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) 640/2014), przy niewystąpieniu przesłanek negatywnych, o których mowa w art. 15 ww. rozporządzenia, nie doszło do naruszenia wskazanych skargą przepisów tego aktu normatywnego, a zatem zarzuty te są bezpodstawne.
W ocenie sądu, organy nie naruszyły przepisów art. 7 i art. 77 i art. 80 k.p.a., których stosowanie w sprawie niniejszej oceniać należy z uwzględnieniem obowiązujących w postępowaniu o płatności reguł rozkładu ciężaru dowodu i przejawów aktywności procesowej strony, na której ciąży obowiązek wykazania okoliczności z których wywodzi skutki prawne. Podkreślenia bowiem wymaga, że zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r., strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Dodać przy tym należy, że w k.p.a. nie ma przepisu prawa, który wyrażałby generalną zasadę niedopuszczalności wykorzystania w postępowaniu administracyjnym dowodu z zeznań strony, które złożyła ona w charakterze świadka w odrębnym postępowaniu karnym (por. wyrok NSA z dnia 28 września 2010 r., sygn. akt II GSK 798/09, dostępne na stronie internetowej pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Okoliczność, że organy posłużyły się dowodami z postępowania karnego i odstąpiły od samodzielnego przesłuchania wnioskodawcy, nie stanowi o naruszeniu zasady bezpośredniości, co zdaje się sugerować skarżący w skardze, stojąc na stanowisku, bez powołania ku temu podstawy prawnej, że organ pierwszej instancji miał także obowiązek z urzędu przesłuchać skarżącego w charakterze strony. Wbrew wywodom skargi taki obowiązek na organach nie ciążył. Sąd zasadniczo nie podziela także tezy, że wspomniany wcześniej art. 27 ust. 2 ustawy nie mógł mieć w niniejszym przypadku zastosowania, bowiem w postępowaniu wznowieniowym ciężar dowodu spoczywa na organie administracji. Niewątpliwym jest, że na organie administracji spoczywa ciężar dowodu w zakresie wykazania, że w sprawie ziściły się przesłanki wznowienia postępowania, jednakże w następstwie wznowienia prowadzone jest postępowanie wyjaśniające zmierzające do ustalenia zgodnego z rzeczywistością stanu faktycznego sprawy, bowiem tylko wówczas możliwe jest przeprowadzenie prawidłowego procesu subsumcji normy prawnej pod taki stan. Mimo więc tego, że mamy do czynienia z działaniem organu w trybie nadzwyczajnym, to trzeba pamiętać, że dotyczy ono kontroli decyzji zapadłej w postępowaniu cechującym się określonymi regułami, dlatego nie ma powodu i stosownych podstaw, aby te reguły ignorować, czy je negować.
Tym samym, na organie prowadzącym postępowanie w niniejszej sprawie ciążył obowiązek prowadzenia tego postępowania z dochowaniem zasady praworządności. Organ uznając zatem, że w sprawie wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne uzasadniające wznowienie postepowania w sprawie przyznanych stronie płatności, miał obowiązek wykazania tych okoliczności. Skarżącego obciążał zaś ciężar dowodu w zakresie spełnienia warunków do nabycia wnioskowanych dopłat. Przy takim rozkładzie ciężaru dowodu organ obligowany przy tym ustawowo do stania na straży praworządności był uprawniony do stosowania art. 75 k.p.a. nakazującego dopuszczenie jako dowodu w sprawie wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem oraz rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgodnie z art. 80 k.p.a., wyrażającym zasadę swobodnej oceny dowodów. Z przywołanych przepisów, a w szczególności z art. 75 k.p.a. wynika zatem, że dowodem w postępowaniu dotyczącym płatności mogą być także dowody zebrane na potrzeby innego postępowania, w tym postępowania karnego (por. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 1206/11). Z tego też powodu organ prowadzący postępowanie administracyjne mógł oprzeć swoje rozstrzygnięcie na dowodzie z zeznań świadka, czy wyjaśnień oskarżonego utrwalonych przez inny organ procesowy w innym postępowaniu np. karnym. Tak też zresztą uczynił organ, odwołując się w swoich ustaleniach do treści protokołu z przesłuchania skarżącego w charakterze świadka, jakie odbyło się w 11 września 2019 r. Dezawuowanie wagi tego dowodu w skardze nie mogło zatem odnieść zamierzonego skutku. Skarżący złożył bowiem zeznania świadomy odpowiedzialności karnej za zeznanie nieprawdy lub zatajanie prawdy, co poświadczył własnoręcznym podpisem. Jednocześnie z treści ww. protokołu, który w ocenie sądu zawiera niebudzące wątpliwości interpretacyjnych oświadczenia skarżącego wynika, że przystał on na ofertę swojego pracodawcy Z. B. dzierżawy gruntów w zamian za część środków otrzymanych z tytułu dopłat, które miały stanowić dla skarżącego premię za dotychczasową współpracę oraz lata przepracowane w firmie Z. B.. Skarżący jednoznacznie wskazał, że całość uzyskanej premii przeznaczył na operację i rehabilitację syna oraz budowę domu, a w toku postępowania nie przedstawił żadnych dowodów, które potwierdzałyby, że uczestniczył w prowadzeniu działalności rolniczej na dzierżawionych gruntach, np. dokumentów zakupu materiału siewnego, nawozów i środków ochrony roślin, dowodów opłaty podatku gruntowego, umowy dzierżawy, czy umowy zlecenia prac polowych. Nie wykazał też, na czym polegało zarządzanie nieruchomością. Zeznał jedynie, że Z. B.zaproponował mu uprawę gryki na wydzierżawionych od niego gruntach i wskazał osoby, które mogą się tym zająć. Uprawą gruntów zajmowali się natomiast państwo K., którzy decydowali, gdzie kupić nasiona i gdzie sprzedawać plony. Okoliczności te zdaniem sądu jednoznacznie obciążają skarżącego, skoro zgodnie z powołanym wcześniej art. 27 ust. 2 ustawy, to właśnie na nim ciążył obowiązek wyjaśnienia okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Inaczej rzecz ujmując, składając wniosek o przyznanie płatności, skarżący był zobligowany zbadać wszystkie okoliczności, na które we wniosku się powołał, związane ze spełnieniem warunków do ich ewentualnego przyznania. Skoro skarżący tego zaniechał, to musiał liczyć się z tym, że ujawnienie nieprawidłowości w tym zakresie może pociągnąć za sobą konsekwencje skutkujące odebraniem prawa do przyznanych wcześniej płatności, a także nałożeniem stosownych sankcji. Odpowiedzialność z tego tytułu ma charakter obiektywny, a więc nie wyłącza jej brak świadomości skarżącego, czy też przekonanie, że w sprawie wszystko jest w porządku, bowiem takie zapewnienie uzyskał od swojego pracodawcy, który wystąpił z ofertą dzierżawy gruntów.
Wskazać również należy, że podstawą do przyznania płatności ONW na 2016 r. decyzją z dnia [...] był wniosek strony z dnia 13 czerwca 2016 r., w którym skarżący zadeklarował prowadzenie działalności rolniczej na wskazanej w nim działce rolnej A/A1 o powierzchni 41,00 ha, położonej na działce ewidencyjnej o nr 409. Wniosek złożony został na urzędowym formularzu według wzoru ustalonego w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinien spełniać formularz wniosku umieszczany na stronie internetowej Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2015 r., poz. 353 ze zm.). Oprócz wskazania gruntów do naliczenia dopłat skarżący zawarł w nim oświadczenia i zobowiązania. W szczególności oświadczył, że znane mu są skutki składania fałszywych oświadczeń wynikające z art. 233 § 1 i § 6 oraz art. 297 § 1 kk oraz, że znane są mu zasady przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Tym samym przez fakt złożenia wniosku skarżący potwierdził, iż jest posiadaczem gruntów w nim wskazanych. Nie może budzić wątpliwości, w świetle regulacji prawnych dotyczących płatności ONW zawartych we wskazanych powyżej przepisach, iż wniosek taki jest zasadniczym dokumentem stanowiącym podstawę przyznania wnioskowanych płatności. W postępowaniu o ich przyznanie nie jest wymagane wykazanie dowodami faktu bycia posiadaczem i prowadzenia działalności rolniczej na posiadanych gruntach. W szczególności nie jest wymagane wykazanie się formalnym tytułem prawnym do gruntu, co oznacza, iż w sytuacji gdy w wyniku kontroli "krzyżowej" organ ustali, iż nie zaistniała sytuacja zadeklarowania do dopłat tych samych gruntów przez różne podmioty, to ogranicza kontrolę administracyjną wniosku do poprawności i zupełności jego wypełnienia. Wystarczające zatem dla przyznania dopłat są oświadczenia zawarte we wniosku podmiotu ubiegającego się o dopłatę bezpośrednią (analogicznie jak w § 2 art. 75 k.p.a.). Samo istnienie formalnego tytułu prawnego do władania gruntem (np. pisemna umowa dzierżawy) nie stanowi podstawy do przyznania płatności. Prawnym wymogiem jest prowadzenie na nim działalności rolniczej przez jego rzeczywistego posiadacza, czego w kontrolowanej sprawie skarżący nie wykazał.
W tych warunkach możliwe jest zatem, że organ w toku postępowania zwykłego mógł nie posiadać pełni wiedzy, co do wszystkich okoliczności sprawy, skoro strona nie ujawniła wszystkich istotnych dla jej rozpatrzenia informacji, a jednocześnie brak było w chwili orzekania podstaw do kwestionowania treści wniosku strony oraz przedłożonej przez nią dokumentacji. W tej sytuacji ujawnienie nowych okoliczności faktycznych wskazujących, że skarżący nie prowadził działalności rolniczej na zadeklarowanych do płatności gruntach, mających wpływ na ocenę stanu faktycznego i sposób rozstrzygnięcia, może być kwalifikowane jako nowa okoliczność stanowiąca podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
W ocenie sądu organy należycie wykazały wystąpienie przesłanek wznowienia postępowania i prawidłowo w oparciu o całokształt materiału dowodowego ustaliły, że skarżący nie posiadał gospodarstwa rolnego i nie prowadził działalności rolniczej na zgłoszonej do płatności działce, skarżący zaś nie przedstawił materiału dowodowego pozwalającego na przyjęcie tezy przeciwnej. Aktywność wnioskującego o pomoc finansową nie może sprowadzać się przede wszystkim do negowania dokonanych przez organ prowadzący postępowanie ustaleń (por. wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2020 r., sygn. akt I GSK 1402/19).
Materiał dowodowy zebrany w sprawie był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia. W sposób niezbity wynikało z niego, że umowa dzierżawy pomiędzy skarżącym a Z. B. została zawarta dla pozoru w celu uzyskania dopłat w wyższej wysokości z pominięciem zasady degresywności pomocy dla rolników. Przy czym z uwagi na brak akceptacji dla jej zawarcia ze strony małżonki wydzierżawiającego umowa ta była co najmniej bezskuteczna i nie mogła stanowić podstawy do zwrócenia się z wnioskiem o uzyskanie dopłat. Umowa ta nie mogła więc dowodzić zasadniczej kwestii, iż skarżący jest posiadaczem gruntów, na które dopłaty można by w ogóle przyznać.
Podkreślić też należy, że wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, pierwotnie w stosunku do strony nie toczyło się żadne postępowanie w zakresie przyznanych dopłat rolniczych, a organ działał w zaufaniu do informacji wskazanych przez stronę w złożonych wnioskach, co wynika ze specyfiki związanych z tym postępowań.
Ponadto, z ustalonych okoliczności faktycznych nie wynika, by rzekomo prowadzona przez stronę działalność rolnicza przynosiła skarżącemu jakiekolwiek dochody. Skarżący był zobowiązany do zapłaty czynszu dzierżawnego, a nie uzyskiwał żadnego dochodu z gospodarstwa, bowiem uprawa gryki i pozyskiwane z niej dochodu stanowiły wynagrodzenie dla osób faktycznie wykonujących prace w gospodarstwie skarżącego, tj. A. i S. małż. K.. W związku z powyższym sąd podziela ustalenia organów co do tego, że skarżący nie był rolnikiem ani posiadaczem gospodarstwa rolnego, a jedynie wystąpił o dopłaty w celu uzyskania premii z tytułu pracy na rzecz Z. B.tj. właściciela wydzierżawionych gruntów. Okoliczność tę, o czym była już mowa, w swoich zeznaniach złożonych w postępowaniu karnym potwierdził sam skarżący wskazując, że wystąpienie z wnioskiem o dopłaty zaproponował jemu i innym pracownikom swojej firmy Z. B.. Sąd nie neguje jednocześnie ogólnych twierdzeń powoływanych w skardze oraz w piśmie procesowym z dnia 14 października 2021 r., że dla otrzymania dopłat nie jest konieczne, aby wnioskujący o nie podmiot zawsze osobiście i bezpośrednio prowadził na danych gruntach zabiegi agrotechniczne. Rzecz w tym, że aby w ogóle móc legalnie takie zabiegi przeprowadzać, a zatem ubiegać się o płatności, konieczne jest posiadanie statusu posiadacza takich gruntów, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Powoływanie się zatem przez skarżącego na wykonywanie na przedmiotowej nieruchomości działalności rolnej poprzez podejmowanie czynności organizacyjnych i kierowniczych, czy uczestniczenie w kontrolach jest bez znaczenia, wobec faktu, iż nie był on do takich czynności legitymowany. W konsekwencji powyższego powtórzyć można, że w sprawie nie naruszono ani art. 4 ust. 1 lit. a i c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013, ani art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. w zw. z § 2 z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania " Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
W świetle przedstawionych rozważań sąd doszedł do przekonania, że w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, które miały lub mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający i został oceniony należycie, tj. zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, pozwalając organowi odwoławczemu na utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Tym samym zarzuty skargi nie znalazły potwierdzenia w rzeczywistości, a działając z urzędu, na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd nie dopatrzył się innych uchybień prawa, które winny skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego wydanych w sprawie decyzji.
Z przedstawionych powyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
a.l.