III SA/Łd 506/22

III SA/Łd 506/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-10-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska /sprawozdawca/
Krzysztof Szczygielski /przewodniczący/
Monika Krzyżaniak
Symbol z opisem
6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne
Bezrobocie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1100
art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 10 ust. 2 pkt 4, ust. 7 pkt 2 art. 33 ust. 3, ust. 4 pkt 1 i ust. 4a
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 par. 1 lit.a i art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2095
art. 15 zzs4 ust. 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Asesor WSA Anna Dębowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 października 2022 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 6 czerwca 2022 r. nr RPS-II.8640.62.2022 w przedmiocie utraty statusu bezrobotnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 22 kwietnia 2022 r. nr DŁ.4122.40.2022. DW.K.
Uzasadnienie
Decyzją z 6 czerwca 2022 r., nr RPS-II.8640.62.2022, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 10 ust. 2 pkt 4, art. 10 ust. 7 pkt 2, art. 33 ust. 3, ust. 4 pkt 1 i ust. 4ca ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 690 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o promocji zatrudnienia", Wojewoda Łódzki utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 22 kwietnia 2022 r. nr DŁ.4122.40.2022.DW.K o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem 19 maja 2021 r. i nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu organ drugiej instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że na mocy decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 20 grudnia 2016 r., nr 4937/dpr/12/16 T.M. uzyskał status osoby bezrobotnej od dnia rejestracji, tj. 20 grudnia 2016 r. oraz prawo do zasiłku dla bezrobotnego w wysokości 120% zasiłku określonego w art. 72 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia na okres 365 dni, tj. od 20 grudnia 2016 r., o ile wcześniej nie zaistnieją okoliczności powodujące utratę statusu bezrobotnego lub utratę prawa do zasiłku. Decyzja ta została skutecznie doręczona skarżącemu (odebrana w siedzibie Powiatowego Urzędu Pracy w Łodzi – PUP w Łodzi) 20 grudnia 2016 r.
Dokonując rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w Łodzi T.M. złożył oświadczenie, w którym wskazał adres zameldowania na pobyt stały: {...] O., ul. [...], adres zameldowania na pobyt czasowy do 22 maja 2017 r. i adres do korespondencji: [...] Ł., ul. [...]. Zameldowanie skarżącego na pobyt czasowy w Łodzi przy ul. [...] do 22 maja 2017 r. zostało potwierdzone w "Zaświadczeniu" Prezydenta Miasta Łodzi z 22 listopada 2016 r., natomiast do 22 maja 2018 r. w "Zaświadczeniu" z 22 maja 2017 r. 18 maja 2020 r. do Powiatowego Urzędu Pracy w Łodzi wpłynęło "Zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt czasowy" z 18 maja 2020 r. potwierdzające zameldowanie skarżącego w Łodzi przy ul. [...] od 18 maja 2020 r. do 18 maja 2021 r.
Decyzją z 24 stycznia 2022 r., nr 2774/akar/01/22 Prezydent Miasta Łodzi pozbawił T.M. statusu osoby bezrobotnej od 19 maja 2021 r.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżący 19 maja 2021 r. zmienił miejsce zamieszkania i nie dopełnił obowiązków wynikających z art. 73 ust. 2a ustawy o promocji zatrudnienia.
Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z 18 marca 2022 r., nr RPS-II.8640.22.2022 Wojewoda Łódzki uchylił w całości decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 24 stycznia 2022 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Organ pierwszej instancji pismem z 30 marca 2022 r. wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień.
W piśmie z 6 kwietnia 2022 r. skarżący wskazał, że 16 marca 2021 r. wyjechał z Ł. do O. na kilkudniową wizytę, o czy nie poinformował urzędu pracy. Wskazał, że podczas wizyty zachorował na COVID-19 w związku z czym przebywał na kwarantannie, a następnie w szpitalu. Zdaniem skarżącego nie wystąpiła, w jego przypadku, sytuacja powodująca brak gotowości do pracy. Od 9 kwietnia do 18 maja 2021 r. nie otrzymał zwolnienia lekarskiego potwierdzającego niezdolność do pracy, mimo że kontynuował leczenie. Skarżący podkreślił, że nie przestał spełniać definitywnie warunków osoby bezrobotnej, ponieważ nie podjął zatrudnienia i nie zmienił miejsca zamieszkania.
Decyzją z 22 kwietnia 2022 r. Prezydent Miasta Łodzi pozbawił T.M. statusu osoby bezrobotnej z dniem 19 maja 2021 r. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżący przestał spełniać warunki konieczne do zachowania statusu osoby bezrobotnej z następnym dniem po wygaśnięciu meldunku tymczasowego, a zatem z dniem 19 maja 2021 r.
W odwołaniu od tej decyzji skarżący zarzucił, że organ naruszył przepisy ustawy o promocji zatrudnienia poprzez niewłaściwą ich interpretację, a ustanie czasowego zameldowania na terenie urzędu pracy, w którym był zarejestrowany, nie stanowi o braku cech bezrobotnego. Skarżący twierdził, że nie zmienił miejsca zamieszkania, a O.S. traktował jako miejsce tymczasowego pobytu w związku z leczeniem. Podkreślił, że meldunek czasowy w Ł. nie został przedłużony z przyczyn od niego niezależnych, tj. COVID-19.
Organ drugiej instancji nie znajdując podstaw do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i uznając stanowisko tego organu za zasadne podniósł, że 20 grudnia 2016 r. skarżący dokonał rejestracji w charakterze osoby bezrobotnej w powiatowym urzędzie pracy właściwym dla osób bezrobotnych zameldowanych na terenie miasta Ł., bowiem do 18 maja 2021 r. posiadał adres zameldowania na pobyt czasowy w Łodzi przy ul. [...]. Skarżący w dniu rejestracji oświadczył, że jest zameldowany na pobyt stały w O. przy ul. [...]. Powyższy adres został również wskazany w "Karcie informacyjnej leczenia szpitalnego" z 8 kwietnia 2021 r. W odwołaniu skarżący wskazał, że 28 stycznia 2022 r. dokonał rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w O. Po upływie terminu zameldowania na pobyt czasowy w Ł. posiadał jedynie zameldowanie na pobyt stały. Skarżący wyjaśnił, że z powodu choroby i stanu zdrowia wymagającego leczenia nie przedłużył meldunku czasowego w Ł. Organ drugiej instancji podkreślił, że skarżący utracił status osoby bezrobotnej z tego powodu, że 19 maja 2021 r. utracił zameldowanie na terenie Ł. i był zameldowany na stałe w O. Obowiązujące przepisy art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia wymagają od osoby chcącej uzyskać rejestrację jako bezrobotny – posiadania na terenie urzędu pracy, w którym chce być zarejestrowany zameldowania stałego lub czasowego. Miejsce zameldowania, zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia, jest elementem definicji bezrobotnego, nie jedynie czynnością o charakterze technicznym. Zarówno nabycie, jak i pozostawanie w statusie bezrobotnego uzależnione jest od dokonania rejestracji we właściwym powiatowym urzędzie pracy i podlegania w trakcie posiadania tego statusu jego właściwości miejscowej. Właściwość urzędu pracy nie jest elementem dowolnym, ale ustalana jest według miejsca zameldowania stałego lub czasowego danej osoby, przy czym warunek ten odnosi się do całego okresu posiadania statusu bezrobotnego. Urzędem właściwym dla osoby bezrobotnej jest ten urząd pracy, na którego terenie działania posiada ona aktualny meldunek stały bądź czasowy. Zakończenie czasowego zameldowania na terenie działania danego urzędu pracy, przy istnieniu stałego zameldowania na obszarze działania innego urzędu, skutkuje pozbawieniem statusu bezrobotnego. Skarżący w dniu rejestracji, tj. 20 grudnia 2016 r. otrzymał wydruk "Informacji o prawach i obowiązkach". Został zatem pouczony o warunkach, jakie powinna spełniać osoba bezrobotna, o prawach i obowiązkach osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy ze wskazaniem na przesłankę miejsca zameldowania stałego lub czasowego wnioskodawcy. Został także poinformowany o obowiązku zawiadomienia urzędu pracy o wszystkich zmianach danych przekazywanych do urzędu pracy w dniu rejestracji. Treść wskazanego pouczenia jest czytelna, a skarżący nie zgłaszał żadnych wątpliwości do jego treści. Otrzymanie "Informacji o prawach i obowiązkach" skarżący potwierdził 20 grudnia 2016 r. Powinnością skarżącego było dokładne zapoznanie się z treścią otrzymanych dokumentów. Bezrobotny, rejestrujący się w urzędzie pracy, poddaje się określonym w ustawie procedurom, nabywa prawa przysługujące bezrobotnym i przyjmuje na siebie określone obowiązki. Osoby rejestrujące się, jako osoby bezrobotne, muszą poddać się pewnym rygorom związanym z tym faktem. Nie mogą dowolnie kształtować swojej sytuacji prawnej w tych ramach, jeżeli jest to sprzeczne z legalnym działaniem organu zatrudnienia.
W skardze na powyższą decyzję T.M. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, ewentualnie zmianę zaskarżonej decyzji i pozbawienie skarżącego statusu osoby bezrobotnej z dniem 28 stycznia 2022 r., ewentualnie o uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
1. art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez przyjęcie, że miał obowiązek poinformować Urząd Pracy o zmianie miejsca zameldowania, podczas gdy przepis ten wskazuje na konieczność poinformowania Powiatowego Urzędu Pracy tylko w sytuacji zmiany miejsca zamieszkania a nie zameldowania, a skarżący nie zmienił miejsca zamieszkania, nadal za swoje miejsce zamieszkania uznawał Ł., a O. tylko jako miejsce tymczasowego pobytu w związku z podjętym leczeniem;
2. art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez bezprawne utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji i całkowity brak odniesienia się przez organ drugiej instancji do zarzutów stawianych w pisemnym odwołaniu;
3. art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 7, art. 8 § 1, art. 11 oraz art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez bezprawne utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, pomimo że decyzja nie zawiera uzasadnienia w zakresie kwalifikacji prawnej, tj. brak wyjaśnienie przez organ drugiej instancji, dlaczego w sprawie nie zastosował § 10 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 kwietnia 2020 r. w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy (Dz. U. poz. 667), zwanego dalej "rozporządzeniem z 14 kwietnia 2020 r.", zgodnie z którym w okresie pandemii COVID-19 bezrobotny nie ma obowiązku informowania Urzędu Pracy o zmianie miejsca zameldowania a jedynie o zmianie miejsca zamieszkania, która w przypadku skarżącego nie wystąpiła;
4. art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 7, art. 10 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez bezprawne utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, pomimo że organ zignorował zasadę czynnego udziału strony w toku postępowania, pomijając pismo skarżącego i jego dokumentację medyczną potwierdzającą, że stan zdrowia skarżącego nie pozwalał na przedłużenie meldunku tymczasowego;
5. art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia poprzez jego niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że skarżący w wyniku tymczasowej zmiany miejsca pobytu podyktowanej okolicznościami zdrowotnymi zobowiązany był do rejestracji w innym urzędzie pracy;
6. art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia poprzez pozbawienie skarżącego statusu osoby bezrobotnej mimo braku przesłanek do pozbawienia statusu bezrobotnego, gdyż ustanie czasowego zameldowania na terenie urzędu pracy, w którym był zarejestrowany, nie stanowi o braku cech bezrobotnego;
7. art. 73 ust. 2a ustawy o promocji zatrudnienia poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że skarżący miał obowiązek poinformować Urząd Pracy o zmianie miejsca zameldowania, podczas gdy przepis ten wskazuje na konieczność poinformowania Powiatowego Urzędu Pracy tylko w sytuacji zmiany miejsca zamieszkania a nie zameldowania, a skarżący nie zmienił miejsca zamieszkania, nadal za swoje miejsce zamieszkania uznawał Łódź, a Ostrowiec Świętokrzyski, tylko za miejsce tymczasowego pobytu w związku z podjętym leczeniem;
8. naruszenie § 10 rozporządzenia z 14 kwietnia 2020 r. poprzez jego niezastosowanie, pomimo że w okresie pandemii COVID-19 bezrobotny nie ma obowiązku informowania Urzędu Pracy o zmianie miejsca zameldowania, a jedynie o zmianie miejsca zamieszkania, która w przypadku skarżącego nie wystąpiła, gdyż nadal jego miejscem zamieszkania była Ł. Skarżący w O. jedynie leczył się, a pozostawał w stałym kontakcie z pracownikiem PUP w Ł. i oczekiwał na propozycje pracy w Ł., których nie otrzymał podczas rozmów telefonicznych;
9. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że skarżący miał obowiązek informować organ o zmianie miejsca zameldowania, podczas gdy zgodnie z rozporządzeniem z 14 kwietnia 2020 r. miał obowiązek informować o zmianie miejsca zamieszkania, która nie nastąpiła;
10. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że skarżący zmienił swoje miejsce zamieszkania, podczas gdy w rzeczywistości zmiana taka nie nastąpiła, a skarżący w rozmowie telefonicznej w marcu 2021 r. poinformował pracownika Urzędu Pracy o tym, że przebywa w szpitalu i od tego czasu Urząd Pracy przez okres około 8 miesięcy, tj. do stycznia 2022 r. nie kontaktował się ze skarżącym i nie informował o potrzebie podjęcia jakichkolwiek działań.
11. art. 8 k.p.a., tj. zasady zaufania obywateli do organów państwowych i samorządowych poprzez wydanie krzywdzącego dla skarżącego rozstrzygnięcia polegającego na pozbawieniu go statusu osoby bezrobotnej z naruszeniem zasady proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej) oraz przyjcie wbrew obowiązującemu rozporządzeniu z 14 kwietnia 2020 r., że ma obowiązek informowania organu o zmianie miejsca zameldowania a nie zamieszkania, choć jego miejsce zamieszkania nie uległo zmianie.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Łódzki wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty zasługują na uwzględnienie.
Na wstępie wyjaśnić jednak należy, że niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 2095), zwanej dalej "ustawą o COVID-19". Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Na tle powołanego przepisu w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, że prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie, m. in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy o COVID-19 jest m. in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19. Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego (por. uchwałę NSA z 30 listopada 2020 r., II OPS 6/19).
W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19. Rozpoznanie niniejszej sprawy jest konieczne. Jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można było przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W wykonaniu zarządzenia z 10 sierpnia 2022 r. o rozprawie zdalnej poinformowano skarżącego o tym, że sąd przeprowadza rozprawę wyłącznie zdalnie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Zwrócono się także do skarżącego o udzielenie informacji, czy posiada możliwości techniczne uczestnictwa w rozprawie zdalnej przy użyciu informatycznej aplikacji, a uczestnictwo w rozprawie zdalnej wymaga wskazania sądowi w terminie 7 dni adresu elektronicznego na platformie ePUAP zgodnie z art. 74a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." (zwrotne potwierdzenie odbioru k. 31).
W związku z brakiem oświadczenia skarżącego co do możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej, zarządzeniem z 19 września 2022 r. sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie wskazanego przepisu, o czym skarżący i organ administracji zostali zawiadomieni (zwrotne potwierdzenie odbioru k. 37, UPP – Urzędowe Poświadczenie Przedłożenia k. 36).
Nie ulega zatem wątpliwości, że wymagany przywołaną wyżej uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego standard ochrony praw stron w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji. Z możliwości tej strony nie skorzystały.
Stosownie natomiast do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie, zgodnie z 134 p.p.s.a., sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w granicach danej sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.
Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów wykazała, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji z 22 kwietnia 2022 r., zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.).
Jak wynika z akt sprawy, statusu osoby bezrobotnej skarżący uzyskał na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 20 grudnia 2016 r., nr 4937/dpr/12/16. Skarżący dokonując rejestracji złożył wówczas oświadczenia, że jest zameldowany na pobyt stały w O. przy ul. [...], zaś na pobyt czasowy do 22 maja 2017 r. jest zameldowany w Ł. przy ul. [...]. Po 1 grudnia 2016 r. nie rejestrował się, jako osoba bezrobotna, w Urzędzie Pracy właściwym dla stałego miejsca zameldowania. Przebywa i poszukuje pracy na terenie Łodzi. Skarżący przedłożył także zaświadczenie Prezydenta Miasta Łodzi z 22 listopada 2016 r. o zameldowaniu na pobyt czasowy w Łodzi przy ul. [...] do 22 maja 2017 r. Skarżący został pouczony o obowiązku niezwłocznego powiadomienia PUP w Łodzi w przypadku zmiany miejsca zameldowania lub zamieszkania skutkującego zmianą właściwości powiatowego urzędu pracy i zgłoszenia się w powiatowym urzędzie pracy właściwym ze względu na adres zameldowania w terminie 14 dni od dnia zmiany miejsca zameldowania lub zamieszkania. Skarżący został pouczony również o tym, że okolicznością powodującą utratę statusu osoby bezrobotnej z jednoczesną utratą prawa do zasiłku oraz wszystkich świadczeń przysługujących bezrobotnym jest niestawienie się w terminie 14 dni od dnia zmiany zameldowania lub zamieszkania w powiatowym urzędzie pracy właściwym dla nowego miejsca zameldowania lub zamieszkania (pkt I.8 i III.16 informacji o prawach i obowiązkach). Następnie skarżący przedłożył zaświadczenia z 22 maja 2017 r. i z 18 maja 2020 r. o zameldowaniu w Ł. przy ul. [...] odpowiednio na pobyt czasowy do 22 maja 2018 r. i do 18 maja 2021 r. Poza sporem jest, że skarżący nie przedłużył od 19 maja 2021 r. zameldowania w Ł. na pobyt czasowy i mimo prawidłowego pouczenia nie powiadomił organu administracji w terminie 14 dni o tej zmianie. Jak zaś wskazał w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji z 24 stycznia 2022 r., w Urzędzie Pracy w O. zarejestrował się dopiero 28 stycznia 2022 r., czyli po upływie czternastodniowego terminu na dokonanie tej czynności. Z tych względów organy administracji uznały, że skarżący nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i za uzasadnione uznały pozbawienie skarżącego statusu bezrobotnego na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 4a i ust. 4ca tej ustawy.
Zgodnie z definicją sformułowaną w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia pod pojęciem bezrobotnego należy rozumieć osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g oraz i-m oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. ha, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3, 4 i 4a, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkołach dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły oraz uczącej się w branżowej szkole II stopnia i szkole policealnej, prowadzącej kształcenie w formie stacjonarnej lub zaocznej, lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Warunkiem posiadania statusu bezrobotnego jest nadto zachowanie wymogów wymienionych w lit. a-m przywołanego art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia.
Z brzmienia przywołanego wyżej unormowania jednoznacznie wynika, że zasadniczą przesłanką warunkującą legitymowanie się przymiotem bezrobotnego jest zarejestrowanie w powiatowym urzędzie pracy, którego właściwość wyznacza miejsce stałego lub czasowego zameldowania danej osoby.
W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że miejsce zameldowania jest jasnym kryterium wpływającym na zarówno status bezrobotnego, jak i istotę działań, dla których powołane są urzędy pracy. Chodzi m.in. o wiedzę, ile osób na danym terenie jest zarejestrowanych jako bezrobotni i poszukujący pracy, ile osób i jak długo pobiera ustawowe świadczenia, jaką pomoc należy im zapewnić. Kryterium to pozwala na właściwe zaplanowanie zadań i środków oraz kontrolę działań podejmowanych przez zarejestrowanych, zapewnienie odpowiedniej ilości środków finansowych i innych instrumentów prawnych. Służy zapobieganiu nadużyciom w korzystaniu ze środków publicznych na koszt podatników (por. wyroki NSA: z 23 sierpnia 2006 r., I OSK 248/06; z 18 czerwca 2013 r., I OSK 2257/12; z 2 czerwca 2016 r., I OSK 1191/15). Skoro zameldowanie stałe lub czasowe jest elementem ustawowej definicji bezrobotnego (art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia), to należy element ten traktować jako istotny z materialnoprawnego punktu widzenia. Jedynie gdy bezrobotny nie ma miejsca zameldowania, istotne jest miejsce jego zamieszkania. Ustawodawca wprowadził sankcję w postaci utraty statusu bezrobotnego, gdy bezrobotny nie wykona nałożonych nań przez ustawodawcę obowiązków (por. wyrok NSA z 2 czerwca 2016 r., I OSK 1191/15). Skoro ustawodawca zakłada, że miejsce pobytu bezrobotnego jest miejscem jego zameldowania, a zameldowanie czyni elementem definicji bezrobotnego, to upływ okresu zameldowania na pobyt czasowy lub niedopełnienie obowiązku przez skarżącego powiadomienia właściwego urzędu pracy o zmianie miejsca zameldowania stałego lub czasowego, mimo prawidłowego pouczenia skarżącego o tym obowiązku, nie może skutkować zakwestionowaniem sankcji przewidzianej przez ustawodawcę w takiej sytuacji (por. wyrok NSA z 20 października 2017 r., I OSK 107/17).
Choć w judykaturze pojawiły się głosy opowiadające się przeciwko pozbawianiu bezrobotnych ich statusu wyłącznie z tego powodu, że nie poinformowali oni o zmianie miejsca zameldowania (por. orzeczenia WSA w Krakowie z 4 lutego 2010 r., III SA/Kr 648/09 oraz WSA w Warszawie z 29 stycznia 2015 r., II SA/Wa 789/14 i z 23 stycznia 2015 r., II SA/Wa 769/14), to sąd orzekający w niniejszej sprawie przychylił się do przeważającej linii orzeczniczej, w której zajęto przeciwne stanowisko, w tym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 października 2017 r., sygn. akt I OSK 107/17). W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "nie wydaje się, aby można było – wbrew ustawowej definicji bezrobotnego – przyjmować elementu zameldowania li tyko jako czynności technicznej i istotnej tylko przy pierwszej rejestracji. Co prawda samo zameldowanie ma charakter czynności ewidencyjnej, lecz uzyskuje ona aspekt materialnej istotności, skoro jest elementem definicji bezrobotnego. Spojrzenie na ten akt jedynie poprzez pryzmat ewentualnego skutku w postaci uzyskania tego statusu nie może znaleźć aprobaty, gdyż jest czynnikiem wpływającym nań przez cały czas trwania tego statusu."
Natomiast w myśl art. 33 ust. 4 pkt 4a ustawy o promocji zatrudnienia starosta pozbawia statusu bezrobotnego osobę, która nie stawiła się w powiatowym urzędzie pracy w terminie, o którym mowa w art. 73 ust. 2a. Z kolei przepis art. 73 ust. 2a ustawy o promocji zatrudnienia stanowi, że w przypadku zmiany przez bezrobotnego miejsca zamieszkania skutkującej zmianą właściwości powiatowego urzędu pracy, bezrobotny jest obowiązany powiadomić o tym fakcie urząd pracy, w którym jest zarejestrowany, oraz stawić się w powiatowym urzędzie pracy właściwym dla nowego miejsca zamieszkania w terminie 14 dni od dnia zmiany miejsca zameldowania. W § 10 ust. 1 rozporządzenia z 14 kwietnia 2020 r. określono, że osoba zarejestrowana jako bezrobotny, która zamierza zmienić miejsce zamieszkania, w przypadku gdy skutkuje to zmianą właściwości powiatowego urzędu pracy, informuje o tym zamiarze: 1) osobiście albo 2) za pośrednictwem formularza elektronicznego, udostępnionego w sposób określony w § 2 ust. 1 pkt 2 – powiatowy urząd pracy, w którym jest zarejestrowana, i składa wniosek o przesłanie danych zgromadzonych w jej karcie rejestracyjnej oraz kopii dokumentów zgromadzonych w postaci papierowej do powiatowego urzędu pracy właściwego ze względu na planowane miejsce zamieszkania. Stosownie do § 10 ust. 3 rozporządzenia z 14 kwietnia 2020 r. osoba, która zmieniła miejsce zamieszkania, o którym mowa w ust. 1, zgłasza się w powiatowym urzędzie pracy właściwym dla aktualnego miejsca zamieszkania w terminie do 14 dni od dnia zmiany miejsca zameldowania. Wbrew stanowisku skarżącego ustawodawca tak w art. 73 ust. 2a ustawy o promocji zatrudnienia, jak i w § 10 ust. 3 rozporządzenia z 14 kwietnia 2020 r., łączy obowiązek zgłoszenia się przez bezrobotnego do właściwego powiatowego urzędu pracy w terminie 14 dni ze zmianą "miejsca zameldowania".
Jeżeli zatem skarżący z dniem 19 maja 2021 r. nie był już zameldowany na pobyt czasowy w Ł. – na terenie działania organu pierwszej instancji i nie zrealizował w terminie 14 dni obowiązku zgłoszenia się do powiatowego urzędu pracy właściwego dla miejsca swojego stałego zameldowania w O., nie powiadomił o tym w powyższym terminie Powiatowego Urzędu Pracy w Ł. i nie przedłużył zameldowania na pobyt czasowy w Ł. na kolejny okres, to nie może oczekiwać, że nadal będzie zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ł. mając stałe miejsce zameldowania w O.
Należy przyznać zatem rację organom administracji obydwu instancji orzekającym w rozpatrywanej sprawie, które stwierdziły, że niewykonanie obowiązku polegającego na poinformowaniu o zmianie miejsca zamieszkania, rzutującej na właściwość urzędu pracy, jest w świetle art. 33 ust. 4 pkt 4a ustawy o promocji zatrudnienia, przesłanką uzasadniającą wydanie decyzji o pozbawieniu statusu bezrobotnego. Niepodobna wszak nadal utrzymywać na liście danego urzędu osoby, która nie jest terenie jego działania zameldowana, a jest zameldowana w innej miejscowości.
Wbrew argumentacji skarżącego uznać trzeba, że nie wykazał, aby brak przedłużenia zameldowania na pobyt czasowy w Łodzi nastąpił z przyczyn niezależnych od niego. Skarżący przedłożył kartę informacyjną z leczenia szpitalnego potwierdzającą leczenie w okresie od 16 marca do 8 kwietnia 2021 r., a więc w okresie, w którym niewątpliwie jeszcze był zameldowany w Łodzi na pobyt czasowy. Okres tego zameldowania upłynął niewątpliwie ponad miesiąc później, bo 18 maja 2021 r. Z zaświadczenia lekarskiego z 11 lutego 2022 r. wynika natomiast wyłącznie, że z powodu stanu po COVID-19 od 19 maja 2021 r. skarżący wymaga dalszego leczenia i jest nadal niezdolny do pracy. Zaświadczenie to zostało jednakże wydane ponad osiem miesięcy po tym jak upłynął zadeklarowany przez skarżącego okres pobytu czasowego w Łodzi (18 maja 2021 r.) oraz po zarejestrowaniu się przez niego 28 stycznia 2022 r. jako bezrobotny w O., czyli jako osoba zdolna i gotowa do podjęcia pracy (art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia). Zaświadczenie to potwierdza zatem wyłącznie niezdolność skarżącego do pracy w momencie jego wystawienia 11 lutego 2022 r. i konieczność kontynuacji leczenia, a nie nieprzerwany od 19 maja 2022 r. brak zdolności do pracy z uwagi na stan zdrowia spowodowany COVID-19. Dodać trzeba, że organ pierwszej instancji w piśmie z 30 marca 2022 r. zwrócił się do skarżącego o udzielenie wyjaśnień na piśmie, czy w okresie od 9 kwietnia do 18 maja 2021 r. pozostawał niezdolny do pracy. W piśmie wniesionym 8 kwietnia 2022 r. skarżący poinformował, że w okresie od 9 kwietnia do 18 maja 2021 r. nie otrzymał zwolnienia lekarskiego, z którego mogłoby wynikać, że był osobą niezdolną do pracy, stąd w jego ocenie był zdolny do pracy, choć kontynuował leczenie.
Jednakże w ocenie sądu, w utrzymanym zaskarżoną decyzją rozstrzygnięciu organu pierwszej instancji, nieprawidłowo określono datę utraty przez skarżącego statusu bezrobotnego, wskazując dzień 19 maja 2021 r., tj. pierwszy dzień, w którym nie był już zameldowany na pobyt czasowy w Łodzi. Utrata statusu bezrobotnego nie mogła bowiem nastąpić wcześniej, aniżeli wynika to z unormowania zawartego w art. 73 ust. 2a ustawy o promocji zatrudnienia, który jak wyżej wskazano, wyznacza bezrobotnemu zmieniającemu miejsce zamieszkania termin czternastodniowy od dnia zmiany miejsca zameldowania na zgłoszenie się w nowym urzędzie pracy.
Sąd w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę podzielił stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który stwierdził, że skutek utraty statusu bezrobotnego został zatem powiązany nie z chwilą zmiany miejsca zameldowania, lecz z upływem terminu, o którym mowa w art. 73 ust. 2a ustawy o promocji zatrudnienia. W myśl powyższych regulacji skutek utraty statusu bezrobotnego jest sankcją za niestawiennictwo w powiatowym urzędzie pracy w terminie 14 dni od dnia zmiany miejsca zameldowania. Termin 14 dniowy jest terminem skierowanym do bezrobotnego i do momentu jego upływu bezrobotny zachowuje ten status. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, gdzie trafnie podkreśla się, że niewywiązanie się przez bezrobotnego z obowiązku, o którym mowa w art. 73 ust. 2a ustawy o promocji zatrudnienia powoduje pozbawienie go tego statusu, ale sankcja następuje dopiero po upływie wskazanego w tym przepisie czternastodniowego terminu (por. wyrok NSA z 15 października 2015 r., I OSK 653/14; wyrok WSA w Warszawie z 18 czerwca 2015 r., II SA/Wa 120/15; wyrok WSA w Gliwicach z 20 stycznia 2012 r., IV SA/Gl 122/11; wyroki WSA w Łodzi z 5 października 2011 r., III SA/Łd 818/11 oraz z 8 czerwca 2011 r., III SA/Łd 270/10). Zaprezentowana wykładnia uwzględnia gwarancyjny dla bezrobotnego charakter powyższej regulacji przejawiający się w zachowaniu statusu osoby bezrobotnej przez okres 14 dni od dnia zmiany miejsca zameldowania i jako taka nie może być interpretowana na niekorzyść tej osoby z odwołaniem się do sprawności i efektywności funkcjonowania urzędów pracy w związku ze zmianą ich właściwości spowodowaną zmianą miejsca zamieszkania przez bezrobotnego (por. wyrok NSA z 2 grudnia 2016 r., I OSK 1412/15).
Pozbawienie skarżącego statusu osoby bezrobotnej, w świetle poczynionych wyżej ustaleń, nastąpiło zatem z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 33 ust. 4 pkt 4a i art. 73 ust. 2a ustawy i miało wpływ na wynik sprawy ze względu na nieprawidłowe określenie daty utraty tego statusu.
Wskazana okoliczność uzasadnia zatem uchylenie decyzji organów obu instancji, jako naruszających przepisy prawa materialnego.
Mając powyższe na uwadze, ponieważ zarówno zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji, zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego mającym istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, podlegały one uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi orzekł na podstawie art. 145 § 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a.
W toku ponownego rozpoznania sprawy organy uwzględnią ocenę prawną wyrażoną w treści niniejszego wyroku, eliminując dotychczas popełnione uchybienia.
d.j.