III SA/Łd 498/22

III SA/Łd 498/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-12-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska /sprawozdawca/
Ewa Alberciak /przewodniczący/
Joanna Wyporska-Frankiewicz
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 704/23 - Wyrok NSA z 2024-01-30
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, c, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2022 poz 988
art. 130a ust. 10h, ust. 10k
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Asesor WSA Anna Dębowska (spr.), po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 7 czerwca 2022 r. nr SKO.4141.65.2022 SKO.4141.70.2022 w przedmiocie ustalenia kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 12 maja 2022 r. nr ZDiT-IU.40081.109.1.2020; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz skarżącego D. S. kwotę 3 600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z 7 czerwca 2022 r., nr SKO.4141.65.2022 SKO.4141.70.2022, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 130a ust. 10h i ust. 10k ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 988 ze zm.), zwanej dalej "p.r.d.", po rozpatrzeniu odwołań D.S. i M.S. od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 12 maja 2022r., nr ZDiT-IU.40081.109.1.2020 ustalającej obowiązek zapłaty kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu marki Peugeot 106 o numerze rejestracyjnym [...] w wysokości 20 570,35 zł, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w całości i w powyższym zakresie ustaliło solidarnie dla M.S. oraz D.S. wysokość kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu marki Peugeot 106 o numerze rejestracyjnym [...] – powstałych od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania – w wysokości 20 475 zł.
W uzasadnieniu organ drugiej instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że Prezydent Miasta Łodzi decyzją z 12 maja 2022 r. orzekł o ustaleniu solidarnie dla D.S. oraz M.S. kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu marki Peugeot 106 o numerze rejestracyjnym [...] w wysokości 20 570,35 zł.
W odwołaniu od tej decyzji M.S. wyrażając niezadowolenie z jej wydania wskazał, że to wyłącznie on jest właścicielem pojazdu.
D.S. w odwołaniu wyraził niezadowolenie z jej wydania, opisał stan faktyczny i wskazał na swoją sytuację materialną, która nie pozwala mu uiścić ustalonych kosztów.
Organ drugiej instancji wydając opisaną na wstępie decyzję podniósł, że wskazany pojazd marki Peugeot 106 został usunięty z drogi na podstawie dyspozycji wydanej przez policjanta 9 września 2015 r. i w tym samym dniu został umieszczony na parkingu strzeżonym wyznaczonym przez właściwy organ. Z materiału dowodowego zebranego w toku postępowania wynika, że właścicielem usuniętego pojazdu w tej dacie był D.S. , o czym jednoznacznie świadczy treść postanowienia Sądu Rejonowego "dla Łodzi-Śródmieścia" w Łodzi z 18 maja 2017 r., sygn. akt [...] wydanego w ramach postępowania prowadzonego z jego udziałem. Prawidłowo (także zdaniem sądu) doręczono skarżącemu powiadomienie o miejscu przechowywania usuniętego pojazdu, warunkach odebrania go z parkingu i skutkach niedopełnienia tego obowiązku. W świetle dokumentów zawartych w aktach sprawy to właśnie D.S. należy uznać za właściciela pojazdu w dniu wydania dyspozycji jego usunięcia. Organy administracji publicznej właściwe do załatwienia sprawy są bezwzględnie związane treścią prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego "dla Łodzi-Śródmieścia" w Łodzi z 18 maja 2017 r., sygn. akt [...] o przepadku pojazdu na rzecz Miasta Łodzi, co oznacza, że nie mogą kwestionować ustaleń faktycznych leżących u jego podstaw, np. co do osoby dotychczasowego właściciela pojazdu, nawet jeżeli strona podważa je w toku postępowania administracyjnego. Źródłem tego związania jest norma prawna wynikająca z art. 365 § 1 k.c. Dopóki postanowienie o przepadku pojazdu nie zostanie we właściwym trybie usunięte z obrotu prawnego, organy orzekające w niniejszej sprawie są związane stwierdzeniem, że skarżący – jako właściciel pojazdu – utracił własność tego pojazdu z dniem uprawomocnienia się postanowienia sądu cywilnego. To skarżący powinien podjąć w ramach postępowania cywilnego (np. wznowienie postępowania) skuteczne działania mające na celu usunięcie postanowienia z obrotu prawnego. Postanowienie powyższe stało się prawomocne 9 czerwca 2017 r., co oznacza, że pomiędzy wydaniem niniejszej decyzji a postanowieniem Sądu Rejonowego "w Pabianicach" nie upłynęło pięć lat, o których mowa w art. 130a ust. 10k p.r.d. Powyższy pięcioletni termin został poprzez ustawodawcę określony nie dla samego wszczęcia postępowania administracyjnego a dla możliwości wydania przez organ już samej decyzji o zapłacie kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu. W ocenie organu drugiej instancji upływ pięcioletniego terminu, o którym mowa w wyżej przywołanym art. 130a ust. 10k p.r.d., dotyczy rozstrzygnięcia o zapłacie kosztów decyzją ostateczną. Organ wydając decyzję na podstawie art. 130a ust. 10h p.r.d. nie ustala tego, czy usunięcie pojazdu było zasadne, czy starosta prawidłowo powiadomił właściciela pojazdu o obowiązku odbioru pojazdu. Te i inne kwestie poprzedzające wydanie postanowienia na podstawie art. 130a ust. 10e p.r.d. bada sąd powszechny w sprawie przepadku pojazdu. Wydawana na podstawie art. 130a ust. 10h p.r.d. decyzja ma charakter związany, co oznacza, że w każdym przypadku ziszczenia się przesłanek wskazanych w tym przepisie właściciel pojazdu będzie obciążony kosztami związanymi z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu, niezależnie od tego, kiedy wydana została dyspozycja usunięcia i kiedy sąd orzekł przepadek pojazdu.
Organ drugiej instancji stwierdził brak podstawy prawnej do obciążenia stron kosztami za okres od 9 września do 31 grudnia 2022 r. z uwagi na stwierdzenie nieważności § 1 uchwały Rady Miejskiej w Łodzi z 22 października 2014 r. nr XCVI/2003/14 w przedmiocie ustalenia wysokości opłat za usuwanie i przechowywanie pojazdów usuniętych z dróg na terenie Miasta Łodzi w 2015 r. wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 27 września 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 690/17. Wyjaśnił, że z tego względu uchylił decyzję organu pierwszej instancji i ustalił solidarnie dla M.S. oraz D.S. wysokość kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu powstałych od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania – w kwocie 20 475 zł, na którą to kwotę składają się opłaty: za okres 1 stycznia – 31 grudnia 2016 r. w wysokości 14 274 zł (§ 1 ust. 2 pkt 3 uchwały nr XX/453/15 Rady Miejskiej w Łodzi z 18 listopada 2015 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usuwanie i przechowywanie pojazdów usuniętych z dróg na terenie miasta Łodzi w 2016 r. – Dz. Urz. Woj. Łódzk. z 2015 r., poz. 5495), za okres 1 stycznia – 9 czerwca 2017 r. w wysokości 6 201 zł (§ 1 ust. 2 pkt 3 uchwały nr XXXVII/976/16 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 16 listopada 2016 r. w sprawie ustalania wysokości opłat za usuwanie i przechowywanie pojazdów usuniętych z dróg na terenie miasta Łodzi w 2017 r. – Dz. Urz. Woj. Łódzk. z 2016 r., poz. 5338).
Odnosząc się do twierdzenia M.S., że to on 9 września 2015 r. był właścicielem pojazdu, organ drugiej instancji stwierdził, że jest związany treścią postanowienia Sądu Rejonowego "dla Łodzi-Śródmieścia" w Łodzi z 18 maja 2017 r., sygn. akt [...], w którym sąd za właściciela tegoż pojazdu uznał D.S. Przedłożona przez M.S. kserokopia umowy została złożona wyłącznie na potrzeby odwołania, w konsekwencji czego należy odmówić jej wiarygodności.
Organ drugiej instancji uznając za nieuzasadnione zarzuty D.S. przytoczył treść art. 130a ust. 10i p.r.d.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję D.S. wniósł o uchylenie decyzji obu instancji oraz o zasądzenie na jego rzecz od organu administracji zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez orzeczenie, że na kwotę 20 475 zł składają się koszty usuwania, przechowywania i szacowania pojazdu przy jednoczesnym braku omówienia w uzasadnieniu decyzji ile wyniosły koszty rzeczonego szacowania pojazdu i jak je obliczono, a poprzestanie jedynie na wskazaniu sposobu wyliczenia kosztów usuwania i przechowywania samochodu;
- art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. poprzez podpisanie decyzji nieczytelnie, parafą bez podania imienia, nazwiska oraz stanowiska służbowego;
- art. 130a ust. 10k p.r.d. poprzez wydanie decyzji, o której mowa w art. 130a ust. 10h p.r.d. po upływie 5 lat od uprawomocnienia się orzeczenia sądu o przepadku pojazdu;
- art. 130a ust. 10h p.r.d. poprzez jego zastosowanie sprzecznie z celem ustawy po uprzednim rażącym naruszeniu przez organ administracji art. 35 § 1 i art. 12 k.p.a. w związku z art. 130a ust. 10 p.r.d., co skutkowało wydaniem decyzji administracyjnej z rażącym naruszeniem zasad współżycia społecznego, zasady lojalności państwa wobec obywatela (art. 2 Konstytucji RP) oraz przepisów postępowania dotyczących ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady praworządności (art. 6 k.p.a.) i zasady pogłębiania zaufania (art. 8 k.p.a.).
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie omówiono, ile wyniosło szacowanie pojazdu i na jakiej podstawie go dokonano. Pod zaskarżoną decyzją znajdują się podpisy nieczytelne, w tym tzw. parafy bez podania imienia, nazwiska oraz stanowiska, a zatem nie można przyjąć, że decyzja zawiera wszystkie wymagane prawem elementy, tak aby uznać ją za ważną i skuteczną. Wydanie decyzji nastąpiło po upływie 5 lat od uprawomocnienia się orzeczenia sądu o przepadku pojazdu. Uprawomocnienie się orzeczenia sądu o przepadku nastąpiło 9 czerwca 2017 r. Decyzja organu drugiej instancji ustalająca koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu w wysokości 20 475 zł została sporządzona 7 czerwca 2022 r., lecz doręczona stronie 15 czerwca 2022 r. O ostateczności decyzji decyduje możliwość odwołania się w administracyjnym toku instancji. W przypadku wydania decyzji przez organ drugiej instancji nie przysługuje już odwołanie i decyzja staje się ostateczna. Dokładny moment nabycia przez decyzję charakteru ostatecznego wyznacza reguła, zgodnie z którą organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia. Prawny skutek decyzji na zewnątrz rozpoczyna się bowiem z chwilą jej doręczenia lub ogłoszenia i dopiero od tej chwili organ, który decyzję wydał, jest nią związany. Organ administracji jest związany wyłącznie taką decyzją, która została w prawidłowy sposób doręczona lub ogłoszona. Upływ pięcioletniego terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10k p.r.d., dotyczy rozstrzygnięcia o zapłacie kosztów decyzją ostateczną, a zatem ustalenie tych kosztów powinno nastąpić przed upływem pięcioletniego terminu ostateczną decyzją organu drugiej instancji. W okolicznościach niniejszej sprawy termin ostateczności decyzji nie mógł zostać stwierdzony przed datą doręczenia stronie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, tj. przed 15 czerwca 2022 r., a zatem wydanie rozstrzygnięcia nastąpiło z naruszeniem art. 130a ust. 10k p.r.d. Organ drugiej instancji przy wydawaniu zaskarżonej decyzji naruszył art. 130a ust. 10h p.r.d. poprzez jego zastosowanie sprzeczne z celem ustawy po uprzednim rażącym naruszeniu art. 35 § 1 i art. 12 k.p.a. w związku z art. 130a ust. 10 p.r.d., co skutkowało wydaniem decyzji administracyjnej z rażącym naruszeniem zasad współżycia społecznego, zasady lojalności państwa wobec obywatela (art. 2 Konstytucji RP) oraz przepisów postępowania dotyczących ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady praworządności (art. 6 k.p.a.) i zasady pogłębiania zaufania (art. 8 k.p.a.). W świetle art. 130a ust. 10 p.r.d. starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu. Dyspozycja usunięcia pojazdu miała miejsce 9 września 2015 r., a organ administracji publicznej uzyskał prawomocne rozstrzygnięcie sądu o przepadku pojazdu dopiero 9 czerwca 2017 r., a zatem prawie po upływie dwóch lat, co było rażącą zwłoką i spowodowało naliczenie bardzo dużych kosztów przechowywania pojazdu. Skarżący – właściciel pojazdu marki Pegeot 106 9 września 2015 r. nie wyraził zgody na kierowanie przez M.S. jego pojazdem. M.S. dokonał zaboru pojazdu w celu krótkotrwałego użycia i pod wpływem alkoholu spowodował kolizję drogową. Obecnie negatywnymi konsekwencjami tej sprawy obciążony zostaje również skarżący, który celem zadośćuczynienia zaistniałej sytuacji zgodził się na orzeczenie przepadku jego pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Skarżący znajduje się w trudnej sytuacji życiowej.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, zważył co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wyjaśnić jednak należy, że niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 2095), zwanej dalej "ustawą o COVID-19". Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Na tle powołanego przepisu w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, że prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie, m. in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy o COVID-19 jest m. in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19. Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego (por. uchwałę NSA z 30 listopada 2020 r., II OPS 6/19).
W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19. Rozpoznanie niniejszej sprawy jest konieczne. Jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można było przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W wykonaniu zarządzenia z 11 października 2022 r. o rozprawie zdalnej poinformowano pełnomocnika skarżącego i uczestników postępowania o tym, że sąd przeprowadza rozprawę wyłącznie zdalnie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Zwrócono się także do pełnomocnika skarżącego i uczestników postępowania o udzielenie informacji, czy posiadają możliwości techniczne uczestnictwa w rozprawie zdalnej przy użyciu informatycznej aplikacji informując, że uczestnictwo w rozprawie zdalnej wymaga wskazania sądowi w terminie 7 dni adresu elektronicznego na platformie ePUAP zgodnie z art. 74a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." (zawiadomienia o rozprawie zdalnej, zwrotne potwierdzenie odbioru k. 33-40).
W związku z brakiem oświadczenia skarżącego oraz uczestników postępowania co do możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej zarządzeniem z 8 listopada 2022 r. sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie wskazanego przepisu, o czym pełnomocnik skarżącego, uczestnicy postępowania i organ administracji zostali zawiadomieni.
Nie ulega zatem wątpliwości, że wymagany przywołaną wyżej uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego standard ochrony praw stron w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji. Z możliwości tej strony nie skorzystały.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W myśl art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w granicach danej sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Kontrolując zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 12 maja 2022 r. sąd stwierdził naruszenie przez organy administracji obu instancji przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w stopniu powodującym konieczność ich uchylenia.
W myśl art. 130a ust. 10h p.r.d. koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta.
Stosownie do art. 130a ust. 5c p.r.d. pojazd usunięty z drogi w przypadkach określonych w ust. 1-2 oraz art. 140ad ust. 7 umieszcza się na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie, z uwzględnieniem ust. 7.
W myśl art. 130a ust. 10i p.r.d. jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h.
Przepisy art. 130a ust. 6-6e p.r.d. normują kwestie związane m.in. z opłatami, o których mowa w ust. 5c. Wynika z nich, że wysokość opłat jest ustalana corocznie w drodze uchwały rady powiatu, przy czym nie może przekraczać stawek maksymalnych określonych w ustawie.
Zgodnie z art. 130a ust. 10 p.r.d. starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu. Starosta występuje z wnioskiem, o którym mowa w ust. 10, nie wcześniej niż przed upływem 30 dni od dnia powiadomienia (art. 130a ust. 10a p.r.d.).
W niniejszej sprawie organ administracji prawidło przyjęły, że w oparciu o art. 130a ust. 10h i 10i p.r.d. nakładany w drodze decyzji administracyjnej obowiązek poniesienia kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu ciąży zawsze na właścicielu pojazdu, przy czym w sytuacji przewidzianej w art. 130a ust. 10i jest on zobowiązany do pokrycia tych kosztów solidarnie z osobą, która w chwili usunięcia pojazdu z drogi władała nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego. W art. 130a ust. 10i p.r.d. chodzi o jakikolwiek tytuł prawny do pojazdu, z którym wiąże się uprawnienie do używania pojazdu (np. użytkowanie, leasing, najem, użyczenie), a który w określonych przypadkach może powstać na skutek czynności odformalizowanych, w tym w sposób dorozumiany. W niniejszej sprawie taką osobą był ojciec skarżącego – M.S., który jak obecnie twierdzi skarżący kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości bez jego zgody. 18 maja 2017 r. skarżący na rozprawie przed Sądem Rejonowym dla Łodzi-Widzewa w Łodzi w sprawie o sygn. akt [...] jednakże zeznał, że zbliżał się termin przeglądu samochodu, dlatego chciał pojechać do warsztatu, żeby zobaczyć co trzeba zrobić przed przeglądem. Jego tata pracował w warsztatach samochodowych, więc poprosił, aby z nim pojechał. Byli umówieni, że tego dnia rano pojadą razem. Ojciec skarżącego wszedł do pokoju, ale skarżący był zaspany. Zapytał, czy jadą, ale skarżący powiedział, że nie jedzie. Widział jak ojciec bierze kluczyki do samochodu. Była 10-11 rano (protokół rozprawy przed Sądem Rejonowym dla Łodzi-Widzewa w Łodzi z 18 maja 2017 r. w sprawie o sygn. akt [...]). Z zeznań tych wynika zatem, że skarżący zaakceptował, że jego ojciec – M.S. będzie użytkował pojazd 15 września 2015 r.
Prawidłowo również organ podkreślił, że w art. 130a ust. 10h p.r.d. określono zakres przedmiotowy kosztów obciążających właściciela usuniętego pojazdu (z zastrzeżeniem ust. 10i) oraz ramy czasowe ich powstania. Dotyczy on wszelkich kosztów, które powstały od momentu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. Natomiast użyty w nim zwrot "do czasu zakończenia postępowania" interpretować należy w ten sposób, że właściciela pojazdu, oprócz jednorazowych kosztów usunięcia pojazdu, obciążają koszty przechowywania pojazdu poniesione do zakończenia, w drodze prawomocnego postanowienia sądu, postępowania w sprawie przepadku pojazdu na rzecz powiatu, tj. za okres, w którym pozostawał on właścicielem pojazdu (por. wyrok NSA z 6 kwietnia 2017 r., I OSK 1959/15). Postanowienie o przepadku pojazdu na rzecz Miasta Łodzi miało się stać prawomocne, jak stwierdziły organy administracji obu instancji, a co potwierdził w skardze skarżący, 9 czerwca 2017 r., a więc od tego dnia właściciela pojazdu (oraz kierującego pojazdem) koszty nie obciążają. Właściciela (i kierującego) obciążają ponadto koszty oszacowania pojazdu oraz koszty jego sprzedaży lub zniszczenia. Czynności te organ może wykonać bowiem dopiero po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu przyznającego powiatowi własność pojazdu w drodze przepadku.
W niniejszej sprawie rozważania te, dotyczące materialno-prawnej podstawy wydania rozstrzygnięcia, organy przeprowadziły prawidłowo.
Jednakże w sprawie doszło do naruszenia przez organy administracji art. 130a ust. 10h ustawy w związku z art. 35 § 1, art. 12 k.p.a. w związku z art. 130a ust. 10 p.r.d. oraz art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. przez naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego, które przecież są normami powszechnie obowiązującego prawa.
Zasadne okazały się bowiem podnoszone w skardze zarzuty dotyczące opieszałości Prezydenta Miasta Łodzi w wystąpieniu do sądu powszechnego z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu.
W art. 130a ust. 10 i 10a p.r.d. ustawodawca przewidział minimalny termin, który musi upłynąć, aby starosta mógł wystąpić z wnioskiem do sądu powszechnego o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu. Wynosi on 3 miesiące od dnia usunięcia pojazdu, jeżeli właściciel został prawidłowo powiadomiony o odholowaniu pojazdu i skutkach jego nieodebrania i równocześnie nie wcześniej niż 30 dni od dnia powiadomienia właściciela.
W niniejszej sprawie usunięcie pojazdu miało mieć miejsce na podstawie dyspozycji policjanta wydanej 9 września 2015 r. W aktach sprawy brak jest jednak dokumentów, z których wynikałoby, kiedy faktycznie pojazd został usunięty z drogi i kiedy skarżący został o tym powiadomiony. W aktach sprawy brak jest także postanowienia o przepadku pojazdu, które 18 maja 2017 r. miał wydać Sąd Rejonowy dla Łodzi-Widzewa w Łodzi w sprawie o sygn. akt [...]. Na podstawie protokołu z rozprawy przed tym sądem z 18 maja 2017 r. można jedynie z sygn. akt sprawy – [...] wywieść, że Prezydent Miasta Łodzi wystąpił z wnioskiem o przepadek w 2016 r. Nie można jednak na tej podstawie stwierdzić dokładnie kiedy. Na podstawie akt sprawy nie można również stwierdzić, od kiedy organ administracji dysponował dokumentami pozwalającymi złożyć wniosek do sądu. Uzasadnienia wydanych w sprawie decyzji i w tym zakresie nie zawierają żadnych ustaleń. Podkreślić w tym miejscu trzeba, że zaskarżoną decyzją ustalono wysokość kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu łącznie na kwotę 20 475 zł za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2016 r. (cały rok 2016) oraz od 1 stycznia do 9 czerwca 2017 r., zaś stawka opłaty za każdą dobę przechowywania na parkingu strzeżonym pojazdu o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 t w 2016 r. i w 2017 r., wynosiła 39 zł (§ 1 ust. 2 pkt 3 uchwały nr XX/453/15 Rady Miejskiej w Łodzi z 18 listopada 2015 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usuwanie i przechowywanie pojazdów usuniętych z dróg na terenie miasta Łodzi w 2016 r. oraz § 1 ust. 2 pkt 3 uchwały nr XXXVII/976/16 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 16 listopada 2016 r. w sprawie ustalania wysokości opłat za usuwanie i przechowywanie pojazdów usuniętych z dróg na terenie miasta Łodzi w 2017 r.). Każdy zatem dzień opóźnienia w podjęciu stosownych działań powodował zatem znaczące zwiększenie kosztów.
To, że wystąpienie do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku usuniętego i nieodebranego pojazdu nie może nastąpić wcześniej niż przed upływem 30 dni od dnia powiadomienia właściciela o usunięciu pojazdu (art. 130a ust. 10a ustawy), ani przed upływem 3 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu (art. 130a ust. 10 ustawy) nie oznacza, że poza powyższym ograniczeniem wniosek może być złożony przez organ w każdym czasie.
Prawidłowa interpretacja art. 130a ust. 10h p.r.d. powinna prowadzić do wniosku, że do kosztów związanych z przechowywaniem pojazdu powstałych od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania, obciążających właściciela tego pojazdu nie można zaliczyć takich kosztów, które spowodowane były zaniechaniem dokonania stosownych czynności przez organ administracji.
W rozpatrywanej sprawie organ administracji nie wykazał, że działał z należytą starannością i niezwłocznie wystąpił z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu kiedy tylko było to możliwe.
Sąd nie podziela poglądu, że skoro przepisy ustawy nie określają terminu do złożenia przez starostę wniosku do sądu powszechnego o orzeczenie przepadku pojazdu, to wniosek ten może być złożony w każdym czasie. Podejście takie prowadziłoby do sytuacji, w której ujemne konsekwencje zaniechań organów będzie ponosił właściciel pojazdu (por. wyroki NSA z: 25 stycznia 2021, I OSK 1932/20, 25 maja 2018 r., I OSK 2990/17, 24 listopada 2020 r., I OSK 1328/20).
Intencją wskazanego przepisu było to, aby wymienione koszty ponosiła osoba, której niewłaściwe i niezgodne z prawem zachowanie koszty te spowodowało. Właściciela pojazdu winny jednak obciążać tylko koszty uzasadnione, a więc takie, które są normalnym skutkiem jego niewłaściwego zachowania a nie takie, które są wynikiem zaniechania czy bezczynności organu administracji. Kwestia ta ma istotne znaczenie w przypadku powstania kosztów przechowywania pojazdu usuniętego z drogi na parking strzeżony. W ocenie sądu Prezydent Miasta Łodzi powinien zatem wystąpić wnioskiem do sądu cywilnego o orzeczenie przepadku pojazdu bez zbędnej zwłoki, co powinno być we właściwy sposób, umożliwiający kontrolę przez strony i sąd, udokumentowany w aktach sprawy. Termin na złożenie takiego wniosku nie powinien być nadmiernie wydłużany, gdyż organ obciąża wówczas nieuzasadnionymi kosztami właściciela pojazdu za cały okres przechowywania pojazdu do czasu uprawomocnienia się orzeczenia sądowego. Właściciel pojazdu winien ponosić koszty przechowywania, ale tylko uzasadnione, a więc takie, które są normalnym następstwem jego niewłaściwego zachowania, a nie takie, które są spowodowane zaniechaniem organu (por. wyrok WSA w Łodzi z 10 października 2017 r., III SA/Łd 500/17).
Co do zasady zatem w odniesieniu do kosztów przechowywania i oszacowania pojazdu sąd stwierdza, że właściciel pojazdu i uczestnik postępowania – ojciec skarżącego M.S. są zobowiązani do ich ponoszenia na podstawie art. 130a ust. 10h i 10i p.r.d. Jednak, w ocenie sądu, z uwagi na wskazane wyżej braki na podstawie akt sprawy i uzasadnień wydanych decyzji nie sposób stwierdzić, czy koszty te zostały ustalone w sposób prawidłowy. Uwaga ta dotyczy wyłącznie kosztów przechowywania samochodu. Zaniechanie przez organ wykonania nałożonych na niego ustawą obowiązków mogło spowodować wygenerowanie dodatkowych, nieuzasadnionych kosztów przechowywania pojazdu na parkingu strzeżonym.
Ponownie rozpoznając tę kwestię organ administracji zobowiązany będzie rozważyć kwestię wysokości kosztów przechowywania usuniętego pojazdu w kontekście prawidłowych terminów podejmowania czynności w przypadku usunięcia pojazdu oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej i lojalności organów wobec obywatela. Przygotowanie wniosku do sądu o orzeczenie przepadku powinno nastąpić w rozsądnym terminie. Można w tym zakresie posiłkować się terminami załatwienia spraw administracyjnych określonymi w art. 35 k.p.a. Organ powinien przy tym wziąć pod uwagę, że w ocenie sądu wystąpienie do sądu cywilnego o przepadek pojazdu zwykle nie jest sprawą szczególnie skomplikowaną. Organ administracji uwzględni także, że przepis art. 130a ust. 10k p.r.d. zakazuje wydawania decyzji o zapłacie kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu, o której mowa w art. 130a ust. 10h p.r.d., jeśli od uprawomocnienia się orzeczenia sądu o przepadku upłynął okres 5 lat (przedawnienie orzekania). Poczynione w sprawie ustalenia faktyczne organ administracji udokumentuje w aktach sprawy we właściwy sposób, a zajęte stanowisko, stosownie do art. 107 § 3 k.p.a., uzasadni.
Wobec powyższego sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.
Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 2 pkt 5 oraz § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz. U. 2018 r., poz. 265 ze zm.) sąd zasądził od organu administracji na rzecz skarżącego kwotę 3 900 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zasądzona kwota stanowi wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego, będącego radcą prawnym w wysokości 3 600 zł. Dodać trzeba, że prawomocnym postanowieniem z 11 sierpnia 2022 r., sygn. akt III SPP/Łd 89/22 starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
d.j.