III SA/Łd 495/05

III SA/Łd 495/05 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2005-12-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-08-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Małgorzata Łuczyńska
Monika Krzyżaniak /sprawozdawca/
Teresa Rutkowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Sygn. powiązane
I OSK 332/06 - Wyrok NSA z 2007-01-18
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Protokolant asystent sędziego Żywilla Krac, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2005 rr. sprawy ze skargi W. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty Ł. z dnia [...] nr [...], 2. orzeka, że do czasu uprawomocnienia się wyroku zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
III SA/Łd 495/05
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Komendant Powiatowy Policji w Ł., działając na podstawia art. 124 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003r. Nr 58, poz. 515 z późn. zm.), zarządził skierowanie W. J. na badanie psychologiczne przeprowadzane w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, iż W. J. w dniu 29 listopada 2004r. kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości.
W dniu [...] Komendant Powiatowy Policji w Ł. wystawił dla W. J. także skierowanie na badania lekarskie Nr [...]. Jako podstawę wydania skierowania organ wskazał art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. a.b. ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003r. Nr 58, poz. 515 z późn. zm.). W uzasadnieniu podano, iż skarżący kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Zaznaczono, iż badanie lekarskie powinno zostać przeprowadzone w terminie 30 dni od dnia otrzymania skierowania.
W dniu 16 lutego 2005r. doręczone zostało skarżącemu zawiadomienie Starosty Ł. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi wg. kat. BT w związku z niedostarczeniem odpowiedniego orzeczenia w terminie 30 dni od dnia otrzymania skierowania na badanie lekarskie, wydanego przez Komendę Powiatową Policji w Ł., które powinno być przeprowadzone w trybie art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy. W zawiadomieniu zawarte zostało również wezwanie do złożenia wyjaśnień w sprawie w terminie 14 dniu od dnia doręczenia zawiadomienia.
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Starosta Ł., działając na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003r. Nr 58, poz. 515 z późn. zm.) oraz art. 104 i 108 § 1 k.p.a., orzekł o cofnięciu W. J. uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi wg kategorii "BT" i nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, iż [...] wydane zostało przez Komendę Powiatową Policji w Ł. skierowanie na badanie lekarskie, któremu skarżący powinien był się poddać w terminie 30 dni od dnia otrzymania skierowania. Podniesiono, iż do dnia wydania decyzji skarżący nie złożył żadnych wyjaśnień w sprawie, a w aktach sprawy brak jest orzeczenia potwierdzającego, że poddał się badaniu lekarskiemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi. Organ wskazał, iż zgodnie z art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym, starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w razie niepoddania się badaniu lekarskiemu w trybie określonym w art. 122 ust. 1 pkt 3-5 ustawy, wobec czego zaistniały przesłanki do wydania decyzji o podanym wyżej rozstrzygnięciu.
W odwołaniu od decyzji Starosty Ł., W. J. podniósł, iż skierowanie na badanie lekarskie wystawione zostało w dniu [...] podczas, gdy zdarzenie miało miejsce 29 listopada 2004r., co oznacza, iż Komendant Powiatowy Policji w Ł. przekroczył 30 dniowy, nieprzekraczalny termin, w którym zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2 poz. 15) mógł wystawić skierowanie. Zdaniem skarżącego, wobec tego, iż Komendant Powiatowy Policji nie miał uprawnień do wydania skierowania na badania, decyzja starosty jest niezasadna.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b i lit. c ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003r. Nr 58, poz. 515 z późn. zm.) oraz art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz. U. z 2001r. Nr 79, poz. 856 z poźn. zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, iż W. J. został skierowany na badania lekarskie w trybie art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym i nie poddał się tym badaniom, w związku z czym organ I instancji obowiązany był wydać decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Kolegium dodało, iż organ I instancji pominął fakt, iż W. J. poza skierowaniem na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, otrzymał również decyzję o skierowaniu na badania psychologiczne w celu ustalenia, czy istnieją przeciwwskazania psychologiczne do kierowania pojazdami. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez Komendanta Powiatowego Policji w Ł. 30-dniowego terminu do wydania skierowania na badania lekarskie, organ stwierdził, iż termin ten nie jest materialnoprawnym terminem zawitym lecz ma charakter instrukcyjny i wobec tego jego przekroczenie przez organ policji nie powoduje nieważności tego skierowania.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższe rozstrzygnięcie wniósł W. J. i podniósł, iż skierowanie na badania lekarskie wystawione przez Komendanta Powiatowego Policji w Ł. nie ma mocy prawnej, gdyż wystawione zostało po upływie 30-dniowego terminu, o którym mowa w § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2005r. (Dz. U. Nr 2 poz. 15). W ocenie skarżącego, termin do wystawienia skierowania na badania lekarskie przez organ policji jest matrialnoprawnym terminem zawitym.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 140 § 1 pkt 4 lit. b i c ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz. U. z 2005r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) oraz § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2 poz. 15). Zgodnie z powołanym wyżej art. 140 § 1 pkt 4 lit. b i c ustawy Prawo o ruchu drogowym decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie niepodania się badaniu lekarskiemu w trybie określonym w art. 122 ust. 1 pkt 3 – 5 lub badaniu psychologicznemu w trybie określonym w art. 124 ust. 1 pkt 3 lub 4. W myśl natomiast art. 122 ust. 1 pkt 3 badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli uczestniczy w wypadku drogowym, w następstwie którego jest śmierć innej osoby lub ciężki uszczerbek na jej zdrowiu lub kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Art. 123 ustawy Prawo o ruchu drogowym stanowi ponadto, iż minister właściwy do spraw zdrowia w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw transportu, ministrem właściwym do spraw wewnętrznych oraz Ministrem Obrony Narodowej, uwzględniając zróżnicowane wymagania zdrowotne oraz konieczność przyjęcia obiektywnych i niezbędnych kryteriów oceny stanu zdrowia, określi, w drodze rozporządzenia szczegółowe warunki i tryb:
a) kierowania na badania lekarskie i ich przeprowadzania w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi oraz kierowania tramwajami,
b) wydawania orzeczeń lekarskich stwierdzających istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami,
c) odwoływania się od orzeczeń lekarskich,
d) uzyskiwania uprawnień przez lekarzy przeprowadzających badania lekarskie.
W wykonaniu powyższej delegacji ustawowej, dnia 7 stycznia 2004r. Minister Zdrowia wydał rozporządzenie w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2 poz. 15). W § 2 ust. 2 podanego wyżej rozporządzenia, zawarta została regulacja, iż kierującemu pojazdem, o którym mowa w art. 122 ust. 1 pkt 3 ustawy skierowanie na badanie lekarskie wydaje komendant powiatowy Policji w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia, w którym nastąpił wypadek drogowy, albo od dnia w którym kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Kserokopię skierowania komendant powiatowy Policji przesyła do właściwego starosty.
Mając na uwadze powyższe regulacje prawne, należy stwierdzić, iż stan faktyczny sprawy jest między stronami niesporny. Ustalone zostało, iż W. J. kierował w dniu 29 listopada 2004r. pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu i w wyniku przeprowadzonej kontroli drogowej wystawiona została w dniu [...] przez Komendanta Powiatowego Policji w Ł. decyzja o skierowaniu na badanie psychologiczne przeprowadzane w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem (art. 124 ust. 1 pkt 2 lit a ustawy Prawo o ruchu drogowym) oraz skierowanie na badania lekarskie w trybie art. 122 ust. 1 pkt 3 lit b ustawy. Skarżący nie poddał się żadnemu z tych badań, gdyż uznał, iż skierowanie na badania lekarskie w trybie art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b wydane zostało przez Komendanta Powiatowego Policji w Ł. z przekroczeniem 30 – dniowego terminu, o którym mowa w § 2 ust. 2 rozporządzenia w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, a wobec tego nie ma mocy prawnej. Skarżący podniósł również, iż niepoddanie się przez niego badaniu psychologicznemu w trybie art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy nie mogło stanowić samodzielnej podstawy do wydania decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami, gdyż takiej przesłanki nie przewiduje art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. c. ustawy Prawo o ruchu drogowym.
W ocenie natomiast organów administracji, przekroczenie przez Komendanta Powiatowego Policji w Ł. 30-dniowego terminu, o którym mowa w § 2 ust. 2 rozporządzenia w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, nie powoduje wadliwości postępowania, gdyż nie jest to materialnoprawny termin zawity lecz jedynie termin instrukcyjny, mający zapobiegać przewlekłości postępowania.
Zdaniem składu orzekającego w rozpoznawanej sprawie, powyższy pogląd organów nie zasługuje na uwzględnienie. Biorąc pod uwagę literalne brzmienie przepisu § 2 ust 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2 poz. 15), należy uznać, iż intencją ustawodawcy było wprowadzenie sztywnego ograniczenia czasowego dla możliwości wystawiania skierowania na badania lekarskie przez komendanta powiatowego policji. W ocenie Sądu, upływ tego terminu powoduje, iż wygasa uprawnienie organów Policji do wystawienia skierowania na badanie lekarskie w trybie, o którym mowa w art. 122 ust. 1 pkt 3 ustawy. Świadczyć o tym może również fakt, iż § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 19 października 1999r. w sprawie kierowania na badania lekarskie przeprowadzane w celu istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 88, poz. 994), obowiązującego do końca roku 2003, stanowił, iż kierującemu pojazdem, o którym mowa w art. 122 ust. 1 pkt 3 ustawy skierowanie na badanie lekarskie wydaje komendant powiatowy policji w terminie 30 dni od dnia, w którym nastąpił wypadek drogowy. Skoro ustawodawca zastąpił zapis "w terminie 30 dni" zapisem: "w terminie nie dłuższym niż 30 dni", oznacza, iż chciał ustalić górną granicę czasową dla organów policji do wystawiania takich skierowań. Za takim rozumieniem tego terminu przemawiają również względy celowościowe omawianych regulacji. Nie można bowiem uznać za zasadne przyjęcie koncepcji, iż wystawienie skierowania na badania lekarskie o którym mowa w art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy możliwe jest również po upływie np. 6 miesięcy od dnia, w którym stwierdzono, iż kierujący pojazdem był w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Takie rozumienie tego terminu wypaczałoby sens przeprowadzania badań lekarskich, o których mowa w art. 122 ust. 1 pkt 3 ustawy oraz powodowałoby powstanie nieograniczonego w czasie stanu niepewności dla kierowcy.
Należy zaznaczyć, iż ustawa Prawo o ruchu drogowym, w art. 122 ust 1 pkt 5, przewiduje również możliwość skierowania na badanie lekarskie przeprowadzane w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami decyzją starosty. Ma to miejsce w przypadkach nasuwających zastrzeżenia, co do stanu zdrowia kierującego pojazdem. Natomiast art. 129 ust. 2 pkt 13 ustawy Prawo o ruchu drogowym stanowi, iż policjant w związku z wykonywaniem czynności określonych w ustępie 1 jest uprawniony do występowania w uzasadnionym przypadku z wnioskiem o ocenę stanu zdrowia kierującego pojazdem. Z § 2 ust. 4 pkt 2 i ust. 6 rozporządzenia w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami wynika, iż osobie, o której mowa w art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy, decyzję o skierowaniu na badanie lekarskie wydaje starosta w przypadku otrzymania wniosku od organu kontroli ruchu drogowego o stwierdzonych w trakcie wykonywania czynności służbowych zastrzeżeniach, co do stanu zdrowia osoby posiadającej uprawnienia do kierowania pojazdem. Starosta wydaje takie skierowanie w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia otrzymania wniosku, zawiadomienia lub informacji. Powyższe oznacza, iż po upływie 30-dniowego terminu, o którym mowa w § 2 ust. 2 rozporządzenia, organ policji może wystąpić z wnioskiem do właściwego starosty o wydanie skierowania na badania lekarskie dla kierowcy, co do którego posiada zastrzeżenia odnośnie stanu jego zdrowia. Skierowanie takie będzie jednak wtedy posiadało formę decyzji starosty, w której będzie musiało się znaleźć uzasadnienie odnoszące się do przyczyn powstałych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy, a strona będzie miała możliwość polemiki z takim stanowiskiem w drodze odwołania.
Z uwagi na powyższe, Sąd uznał, iż skierowanie na badania lekarskie Nr [...] z dnia [...], wystawione zostało przez Komendanta Powiatowego Policji w Ł. z naruszeniem przepisów prawa, a zwłaszcza § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, a wobec tego niepoddanie się przez skarżącego badaniom lekarskim w oparciu o powyższe skierowanie nie może skutkować cofnięciem uprawnienia do kierowania pojazdami.
Za zasadne należy również uznać stanowisko skarżącego, iż niepoddanie się badaniom psychologicznym w trybie art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym nie może stanowić podstawy do wydania przez starostę decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w oparciu o art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. c. tej ustawy. Przepis ten stanowi bowiem, iż decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie niepoddania się badaniu psychologicznemu w trybie określonym w art. 124 ust. 1 pkt 3 lub 4 ustawy, a przecież skarżący był skierowany na badania psychologiczne w trybie art. 124 ust. 1 pkt 2 tego aktu. Przypadek niepoddania się badaniu psychologicznemu na podstawie decyzji wystawionej przez organy kontroli ruchu drogowego nie został więc ujęty przez ustawodawcę w przesłankach upoważniających starostę do wydania decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami. Brak jest również podstaw do rozszerzenia enumeratywnego katalogu przypadków, o których mowa w art. 140 ust. 1 ustawy o sytuację przewidzianą w art. 124 ust. 1 pkt 2. Wobec tego, podniesiona przez organ drugiej instancji dodatkowa okoliczność, iż skarżący nie poddał się badaniu psychologicznemu w trybie art. 124 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, nie może stanowić podstawy do wydania przez starostę decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi. Warto zresztą zauważyć, iż organ pierwszej instancji w podstawie prawnej swojej decyzji z dnia [...], w ogóle nie podał art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. c ustawy jako prawnej przesłanki do wydania decyzji o cofnięciu skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami, a w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania z dnia 14 lutego 2005r. nie zostało zaznaczone, iż postępowanie toczy się także w związku z niedostarczeniem przez skarżącego orzeczenia o poddaniu się badaniu psychologicznemu.
Mając powyższe na uwadze, Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji.
Uwzględniając treść art. 152 cytowanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym, w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, Sąd stwierdza, iż do czasu uprawomocnienia się wyroku zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.