III SA/Łd 491/23

III SA/Łd 491/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-11-21
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-08-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Alberciak /sprawozdawca/
Krzysztof Szczygielski
Teresa Rutkowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 2268
art. 37a, art. 37 ge
Ustawa z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym - t.j.
Sentencja
Dnia 21 listopada 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), , Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Protokolant St. sekretarz sądowy, Renata Tomaszewska-Małolepsza, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2023 roku sprawy ze skargi "A." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 5 czerwca 2023 r. nr 1001-IUCKOD-3.4812.22.2023.2 w przedmiocie odmowy uwzględnienia sprzeciwu od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 5 czerwca 2023 r. nr 1001-IUCKOD-3.4812.22.2023.2 M500-2023-0032078 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi - po ponownym rozpatrzeniu sprawy dotyczącej sprzeciwu "P." Spółki z o.o. z siedzibą w O od wezwania Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 20 stycznia 2023 r. nr 1001-IUCKOD-1.4810.3600.2022.2 do wniesienia opłaty dodatkowej - utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 10 marca 2023 r. nr 1001-IUCKOD-2.4811.85.2023.2 odmawiającą uwzględnienia sprzeciwu.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
Pismem z 20 stycznia 2023 r. nr 1001-IUCKOD-1.4810.3600.2022.2, M500-2022-0009226 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wezwał spółkę, na podstawie art. 37ge ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2483 ze zm., dalej: ustawa o autostradach) do wniesienia opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł. Powodem wezwania było naruszenie obowiązku wniesienia w dniu 1 września 2022 r. opłaty za przejazd autostradą płatną A2 na odcinku węzeł Stryków, pojazdu o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej (DMC) poniżej 3,5 tony, o numerze rejestracyjnym [...], którego spółka była właścicielem w dniu odnotowania naruszenia.
Pojazd ten należał w chwili zdarzenia do firmy "P." E. K., NIP: [...], która z dniem 25 stycznia 2023 r. przekształciła się w Spółkę "P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O, NIP: [...].
Od ww. wezwania strona wniosła sprzeciw zaskarżając je w całości oraz wnosząc o jego oddalenie na podstawie art. 37 gf ustawy o autostradach. Strona podniosła, że w związku z niesłusznie naliczonymi opłatami za pomocą systemu e-Toll dla pojazdu o numerze rejestracyjnym [...], które powiązane jest z kontem klienta zabrakło środków do wniesienia opłaty za przejazd autostradą dla innych samochodów (w tym ww. pojazdu).
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi decyzją z dnia 10 marca 2023 r. odmówił uwzględnienia sprzeciwu.
Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, ponownie podnosząc, że w związku z niesłusznie naliczonymi opłatami za pomocą systemu e-Toll dla pojazdu o numerze rejestracyjnym [...], zabrakło środków do wniesienia opłaty za przejazd autostradą dla innych samochodów (w tym ww. samochodu). Strona nie zgodziła się ze stanowiskiem organu, że złożona wcześniej reklamacja, dotycząca pojazdu o numerze rejestracyjnym [...], stanowi odrębną sprawę, niezwiązaną z obecnym postępowaniem. Gdyby bowiem nie wcześniejszy błąd sytemu e-Toll na koncie użytkownika dalej znajdowałyby się środki do opłacania kolejnych przejazdów. To nie z winy spółki na koncie użytkownika brakowało środków. W związku z czym obie sprawy, zarówno niniejsza jak i dotycząca pojazdu o numerze rejestracyjnym [...], należy rozpatrywać łącznie, jako powiązane ze sobą zdarzenia. Strona przypomniała, że łączna kwota niesłusznie pobranych opłat powiązanych z kontem spółki, jako klienta w systemie e-Toll w okresie od 29 października 2021 r. do dnia 31 grudnia 2022 r. wynosi 17 202,41 zł.
Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ odwołał się do przepisów ustawy o autostradach.
DIAS wskazał, że od 1 grudnia 2021 r. za przejazd na państwowych autostradach płatnych A2 (Konin - Stryków) i A4 (Wrocław - Sośnica), zarządzanych przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA), obsługiwanych w systemie e-TOLL, można zapłacić za pomocą:
• e-biletu autostradowego - wydawanego elektronicznie w aplikacji e-TOLL PL BILET lub w aplikacji partnerów systemu e-TOLL (lista partnerów dostępna na stronie etoll.gov.pl/lekkie/ w zakładce Partnerzy,
- Sieć dystrybucji e-biletu autostradowego) albo wydawanego w punktach stacjonarnych (bilet papierowy) u partnerów systemu e-TOLL (na stacjach paliw PKN Orlen S.A. oraz GRUPY LOTOS S.A.),
• przez aplikację e-TOLL oraz urządzenia pokładowe ZSL lub OBU - opłata naliczana jest na podstawie danych geolokalizacyjnych pojazdu, które są transmitowane do systemu e-TOLL.
Organ wyjaśnił, że w niniejszej sprawie na podstawie danych widniejących w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK) ustalono, że 1 września 2022, tj. w dniu zarejestrowania przez system e-TOLL przedmiotowego przejazdu spółka była właścicielem wskazanego pojazdu, zatem była zobowiązana do wniesienia należnej opłaty za przejazd płatnym odcinkiem autostrady A2.
Dyrektora wskazał, że z ww. przepisów wynika, że opłata za przejazd autostradą powinna być wniesiona przed rozpoczęciem przejazdu. Opłatę za przejazd można także wnieść w terminie 3 dni po zakończeniu przejazdu. Opłatę można dokonać m.in. w trybie przedpłaty dokonywanej przed rozpoczęciem korzystania z autostrady. Przedpłatę wnosi się na konto rozliczeniowe korzystającego z autostrady w kwocie nie mniejszej niż pozwalająca na pokrycie opłaty za przejazd w całości. Opłata za przejazd pobierana jest automatycznie przez system e-TOLL. Automatyczny pobór opłaty jest możliwy, jeśli urządzenia mobilne, zewnętrzne systemy lokalizacyjne lub urządzenia pokładowe zainstalowane w pojeździe, służące do transmisji danych geolokalizacyjnych, były włączone podczas przejazdu i prawidłowo przekazały dane do Systemu Poboru Opłat Elektronicznych KAS (SPOE KAS), oraz jeśli na indywidualnym koncie klienta (IKK) znajduje się odpowiednia kwota wystarczająca na pokrycie tej opłaty.
W przypadku, jeśli na IKK występuje ujemne saldo środków pieniężnych, wtedy system nie ma możliwości pobrania opłaty, a jedynie odnotowuje przejazd i oblicza kwotę należną do zapłaty, co powiększa ujemne saldo IKK. Jeśli w terminie 3 dni od dnia zakończenia przejazdu klient uzupełni konto odpowiednią brakującą kwotą, wtedy system pobierze opłatę za przejazdy za 3 dni wstecz. Na koniec miesiąca, w terminie do 7 dni roboczych po zakończeniu miesiąca, system wystawia notę obciążeniową za dany miesiąc. Nota obciążeniowa zawiera informację o kwocie należnej opłaty, którą system naliczył za przejazdy w danym miesiącu i którą klient powinien zapłacić. Informacja o notach znajduje się również w IKK, a ich aktualizacja odbywa się w systemie na bieżąco. System odnotowuje wykonane przejazdy oraz kwoty naliczone za te przejazdy, ze statusem opłacone, nie weryfikując wpłaty, która została już dokonana lub będzie dokonana w terminie późniejszym.
Jeśli w wyniku analizy konta IKK klient stwierdzi, że opłata za przejazd nie została pobrana, wtedy ma możliwość jeszcze przez 3 dni od zakończenia przejazdu, aby doładować konto odpowiednią kwotą lub wykupić z mocą wsteczną bilet autostradowy w postaci e-biletu autostradowego, wydawanym elektronicznie w aplikacji e-TOLL.PL BILET oraz w aplikacjach partnerów systemu e-Toll (lista partnerów dostępna jest na stronie internetowej www.etoll.gov.pl) oraz wydawanym w punktach stacjonarnych (bilet papierowy) u partnerów systemu e-TOLL (na stacjach paliw PKN Orlen S.A. oraz GRUPA LOTOS SA). Niewniesienie wymaganej opłaty za przejazd skutkuje nałożeniem opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł. Możliwość nienaliczenia opłaty dodatkowej występuje w przypadku, gdy opłata za przejazd autostradą zostanie wniesiona w terminie 3 dni od dnia zakończenia przejazdu. Odstąpienie od naliczenia opłaty dodatkowej ma miejsce też w przypadku, gdy na kierującego pojazdem podczas kontroli na drodze została nałożona kara grzywny w drodze mandatu karnego za brak ważnego biletu autostradowego lub brak prawidłowo funkcjonującego urządzenia lub systemu, zapewniających przekazywanie danych geolokalizacyjnych do SPOE KAS.
Organ stwierdził, że skarżąca spółka była zobowiązana do wniesienia opłaty za przejazd autostradą płatną A2 na odcinku węzeł Stryków pojazdem nr rejestracyjnym [...], którego była właścicielem w dniu odnotowania naruszenia. Przejazd tym pojazdem zarejestrowany został przez urządzenie kontrolne Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej Krajowej Administracji Skarbowej (SPOE KAS) 1 września 2022 o godzinie 09:55, jako przejazd bez uiszczonej opłaty.
Organ podniósł, że potwierdzeniem powyższego jest również treść sprzeciwu i wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym spółka przyznaje, że na koncie rozliczeniowym brakowało środków na opłacenie przejazdu ww. pojazdem
Spółka doładowała konto 12 października 2022 r. kwotą 1.000,00 PLN, tj. 41 dni od zakończenia przejazdu w dniu 1 września 2022 r.
Organ wyjaśnił, że analiza przypisanego spółce konta rozliczeniowego e-TOLL identyfikator klienta [...], w tym historia przejazdów pojazdem o nr rejestracyjnym [...] wykazała, że 1 września 2022 r. saldo na koncie rozliczeniowym było ujemne (środki zostały wykorzystane we wcześniejszych dniach). System zatem nie mógł pobrać opłaty wstecznie za przejazd z 1 września 2022 r., ponieważ 3 dni od zakończenia przejazdu upłynęły 4 września 2022 r., a saldo konta spółki wykazywało wówczas wartość ujemną.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego "P." spółka z o.o. z siedzibą w O zarzuciła:
1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, art. 7 w zw. z art. 77 oraz art. 8 k.p.a., poprzez uznanie, że zgłoszenie reklamacyjne dotyczące pojazdu o nr rejestracyjnym [...] stanowi odrębną sprawę, niezwiązaną z przedmiotową sprawą. Tym samym organ naruszył także zasadę budzenia przez organy administracji zaufania obywateli do podejmowanych czynności procesowych;
2) naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 37ge ustawy o autostradach poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie doszło do niewniesienia opłaty za przejazd autostradą lub ewentualnie jego niewłaściwą interpretację poprzez przyjęcie, że nieuzasadnione i bezprawne pobranie opłat za przejazd innego pojazdu powodujące brak środków na IKK daje możliwość nałożenia opłaty dodatkowej.
Spółka wniosła o uchylenie decyzji II oraz decyzji I i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie decyzji II przekazanie sprawy do ponownego rozparzenia organowi.
Spółka podniosła, że 31 stycznia 2023 r. złożona została reklamacja dotycząca niesłusznie naliczanych opłat za pomocą systemu e-Toll dla pojazdu o numerze rejestracyjnym [...], za pośrednictwem powiązanego konta klienta. Od 2021 r. konto rozliczeniowe było zarejestrowane pod numerem NIP [...] P. E. K. (numer klienta: [...]). W 2023 roku doszło do przekształcenia działalności w spółkę prawa handlowego i od 25 stycznia 2023 r. konto rozliczeniowe zarejestrowane jest pod numerem NIP [...] P. Sp. z o.o. (numer klienta: [...]).
Zgodnie z twierdzeniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, samochód znajdował się na płatnym odcinku autostrady A2, jednakże w związku z niesłusznie naliczonymi opłatami za pomocą systemu e-Toll dla pojazdu o numerze rejestracyjnym [...], które powiązane jest z kontem klienta, zabrakło środków do wniesienia opłaty za przejazd autostradą dla innych samochodów (w tym ww. pojazdu). Jako klient oraz użytkownik systemu e-Toll skarżąca nie została poinformowana o wcześniej naliczonych karach, a także pobranych środkach z konta. Zgodnie z powyższym nie mogła wiedzieć, że na koncie klienta brakuje środków na dalsze opłacanie przejazdów. Ponieważ ww. opłaty za pojazd [...] zostały naliczone niesłusznie, Spółka złożyła reklamację. Przez błąd systemu e-Toll Spółka została narażona na kolejne koszty oraz kary. Strona podkreśliła, że łączna kwota niesłusznie pobranych opłat powiązanych z kontem klienta w systemie e-Toll w okresie od 29 października 2021 r. do dnia 31 grudnia 2022 r. wynosi 17 202,41 zł.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
W odpowiedzi na zarządzenie pełnomocnik skarżącej spółki do pisma z 20 listopada 2023 r. załączył dokumenty dotyczące złożonej reklamacji i odpowiedzi e-Toll na reklamację oraz wyjaśnił, że reklamacja została złożona 31 stycznia 2023 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) – dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 5 czerwca 2023 r. utrzymująca w mocy własną decyzję z 10 marca 2023 r. w przedmiocie odmowy uwzględnienia sprzeciwu od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej. Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego w stopniu, który obligowałby do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.
Strona skarżąca stoi na stanowisku, że nie została poinformowana o wcześniej naliczonych karach, a także pobranych środkach z konta e-Toll. Podniosła, że 31 stycznia 2023 r. złożyła reklamację za niesłusznie naliczone opłaty dotyczące pojazdu o nr rej. [...]. Organ natomiast twierdzi, że spółka jako użytkownik systemu e-Toll powinna kontrolować, czy na koncie dostępne są środki na przejazdy.
Wobec tak zarysowanego sporu należy przypomnieć, że stosownie do art. 37a ust. 1 ustawy z 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 2268 ze zm.), dalej u.a. za przejazd autostradą, po dostosowaniu jej do poboru opłat, pobierane są opłaty za przejazd.
W myśl art. 37a ust. 7 u.a. do wniesienia opłaty za przejazd autostradą, pobieranej przez Szefa KAS, jest zobowiązany:
1) właściciel pojazdu albo
2) posiadacz pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2021 r. poz. 450, z późn. zm.), albo
3) użytkownik pojazdu, o którym mowa w art. 80b ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.
- zwany dalej "wnoszącym opłatę".
Art. 37a ust. 8 ww. ustawy stanowi, że opłata za przejazd autostradą, o której mowa w ust. 7, może być wniesiona w sposób przewidziany dla opłaty elektronicznej na podstawie danych geolokalizacyjnych przekazanych z urządzeń lub systemów, o których mowa w art. 13i ust. 3a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.
Art. 13i ust. 3a ustawy o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 1693 ze zm.) wskazuje, że na potrzeby poboru opłaty elektronicznej za pomocą Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS są stosowane urządzenia mobilne, zewnętrzne systemy lokalizacyjne oraz urządzenia pokładowe, wykorzystujące technologie pozycjonowania satelitarnego i transmisji danych (...). W myśl art. 13i. ust. 4aa cyt. ustawy o drogach, kierujący pojazdem samochodowym wyposażonym w urządzenie mobilne albo urządzenie pokładowe jest obowiązany zapewnić działanie tego urządzenia mobilnego wraz z oprogramowaniem, o którym mowa w ust. 3d, albo urządzenia pokładowego. Zgodnie z art. 13i. ust. 4c ww. ustawy o drogach, właściciel, posiadacz albo użytkownik pojazdu są obowiązani wyposażyć pojazd samochodowy w prawidłowo funkcjonujący zewnętrzny system lokalizacyjny, albo prawidłowo funkcjonujące urządzenie pokładowe albo urządzenie mobilne wraz z oprogramowaniem i zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych z tego urządzenia, przez okres przejazdu po drogach, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 13ha ust. 6.
Zgodnie z art. 37a ust. 9 ustawy o autostradach, przejazd autostradą, na której jest pobierana opłata, o której mowa w ust. 7, może być wykonywany na podstawie biletu na jeden przejazd autostradą lub jej odcinkiem, zwanego dalej "biletem autostradowym", wydanego przed rozpoczęciem tego przejazdu. Opłata za przejazd autostradą, o której mowa w ust. 7, jest pobierana w momencie wydania biletu autostradowego.
W myśl art. 37a ust. 28 u.a. kierujący pojazdem nie rozpoczyna przejazdu autostradą lub jej odcinkiem w przypadku braku:
a) ważnego biletu autostradowego lub
b) prawidłowo funkcjonującego urządzenia lub systemu, o których mowa w art. 13i ust. 3a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, zapewniających przekazywanie danych geolokalizacyjnych do Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS.
Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 8 czerwca 2021 r. w sprawie opłat elektronicznych pobieranych w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS oraz przekazywania kar pieniężnych (Dz.U. z 2021r., poz. 1058) (obowiązującym w dacie przejazdu, tj. 1 września 2022 r.): opłatę elektroniczną wnosi się w trybie:
1) przedpłaty - dokonywanej przed rozpoczęciem korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków, za przejazd którymi jest pobierana opłata elektroniczna, w kwocie nie mniejszej niż pozwalająca na odbycie planowanego przejazdu w całości albo
2) płatności okresowej z zabezpieczeniem - po zatwierdzeniu przez Szefa KAS, zwanego dalej "pobierającym opłatę", prawidłowo złożonego zabezpieczenia oraz danych, o których mowa w art. 13ia ust. 5 pkt 1 i 2 ustawy, zwanych dalej "danymi".
W przypadku, gdy wniesienie:
1) środków na poczet opłaty elektronicznej w trybie przedpłaty,
2) opłaty elektronicznej w trybie płatności okresowej z zabezpieczeniem
- następuje w formie przelewu bankowego, środki te albo opłatę wnosi się na rachunki bankowe przypisane korzystającemu z dróg publicznych przez pobierającego opłatę, w zależności od trybu wnoszenia opłaty elektronicznej, do odrębnych indywidualnych kont rozliczeniowych korzystającego z dróg publicznych w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS, do których są przypisane pojazdy, za przejazd którymi jest pobierana opłata elektroniczna w danym trybie (§ 3 ust. 2).
W myśl § 4 ust. 1 rozporządzenia wniesione na poczet opłaty elektronicznej w trybie przedpłaty środki są przypisywane do konta rozliczeniowego korzystającego z dróg publicznych.
Z kolei § 5 stanowi, że w przypadku gdy opłata elektroniczna została wniesiona w trybie przedpłaty, dokument informujący jest wystawiany w terminie do 7 dni roboczych po zakończeniu miesiąca, w którym został wykonany przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, za przejazd którymi jest pobierana opłata elektroniczna.
Należy także wskazać, że zgodnie z art. 37ge ust. 1 u.a. za niewniesienie opłaty za przejazd autostradą, o której mowa w art. 37a ust. 7, w tym za kontynuację przejazdu autostradą lub jej odcinkiem po upływie daty i godziny końca okresu ważności wskazanych na bilecie autostradowym, od wnoszącego opłatę pobiera się opłatę dodatkową w wysokości 500 zł.
Zgodnie z art. 37ge ust. 5 u.a. opłaty dodatkowej nie pobiera się, jeżeli w terminie 3 dni od dnia zakończenia przejazdu autostradą lub jej odcinkiem zostanie wniesiona opłata za ten przejazd, w sposób określony w art. 37a ust. 9. Przepis art. 37a ust. 12 stosuje się, przy czym na bilecie autostradowym wskazuje się datę i godzinę przejazdu oraz autostradę lub jej odcinek, za który nie została wniesiona opłata za przejazd autostradą, o której mowa w art. 37a ust. 7. Przepis art. 37ge ust. 6 u.a. stanowi, że opłaty dodatkowej nie pobiera się od wnoszącego opłatę, jeżeli na kierującego pojazdem została nałożona kara grzywny, o której mowa w art. 37gi, w drodze mandatu karnego.
Zgodnie z art. 13k ust. 8a ustawy o drogach publicznych, kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej w trybie przedpłaty, nie wymierza się, jeśli do Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS zostały przekazane dane geolokalizacyjne, a właściciel, posiadacz albo użytkownik pojazdu uiścił opłatę elektroniczną w terminie 3 dni od dnia zakończenia przejazdu.
W rozpoznawanej sprawie pojazd o łącznej masie dopuszczalnej poniżej 3,5 tony nr rej. [...], będący własnością skarżącej spółki, w dniu 1 września 2022 r. odbył przejazd autostradą A2 na odcinku węzeł Stryków bez uiszczenia opłaty. Z akt sprawy wynika, że Indywidulane Konto Klienta zostało przez stronę doładowane kwotą 1000 zł dopiero w dniu 12 października 2022 r. Wcześniej natomiast doładowano konto 11 sierpnia 2022 r. również kwotą 1000 zł.
W świetle powyższych przepisów należy podkreślić, że opłata za przejazd autostradą płatną została powiązana przez ustawodawcę z konkretnym pojazdem, którym wykonywany jest przejazd. Przepisy ustawy o autostradach płatnych nie przewidują możliwości zaliczenia na poczet opłaty za przejazd, opłaty dokonanej za przejazd innym pojazdem - bilet autostradowy zawiera bowiem numer rejestracyjny pojazdu (art. 37a ust. 12 ww. ustawy). Sąd przyznaje również rację organowi, który wyjaśnił, że strona ma możliwość kontrolowania stanu swojego konta na Indywidualnym Koncie Klienta (IKK). Na koniec miesiąca wystawiana jest nota obciążeniowa za dany miesiąc. Znajdują się w niej informacje o wysokości opłat naliczonych w ciągu miesiąca, które klient powinien uiścić. Co istotne, informacja o notach obciążeniowych znajduje się na IKK i jest na bieżąco aktualizowana. System e-Toll przewiduje również możliwość zapłaty za przejazd autostradą z mocą wsteczną w ciągu 3 dni od zakończenia przejazdu przez wykupienie e-biletu autostradowego albo doładowanie konta odpowiednią kwotą. W sytuacji niewniesienia opłaty za przejazd organ nakłada na podmiot opłatę dodatkową w wysokości 500 zł.
W rozpoznawanej sprawie spółka nie dopełniła należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw, ponieważ powinna na bieżąco kontrolować stan konta na IKK. Z akt sprawy, co jest bezsporne, wynika, że konto użytkownika w chwili wystąpienia naruszenia było aktywne, jednakże wniesiona przez stronę przedpłata w dniu 11 sierpnia 2022 r. nie pokryła należności wynikających z dokonanych przejazdów. Z materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że przyczyną naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej był brak środków pieniężnych na koncie podmiotu korzystającego z sieci dróg publicznych objętych opłatą. Sąd podkreśla, że wina nie jest przesłanką odpowiedzialności administracyjnej. W rozpatrywanej sprawie przesłankami odpowiedzialności jest stwierdzenie nieprzestrzegania przez określony podmiot nałożonych prawem obowiązków. Skoro przyczyną naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej był brak środków pieniężnych na koncie podmiotu, to nie powinien on w takiej sytuacji poruszać się po płatnych odcinkach dróg. W przeciwnym razie właściciel pojazdu naraża się na administracyjną odpowiedzialność za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Skarżąca spółka nie zadbała o to, żeby na jej koncie e-Toll znalazły się środki pieniężne w wysokości pozwalającej na uiszczenie opłaty za planowany przejazd.
W ocenie Sądu na powyższe stanowisko nie mogły również wpłynąć dokumenty nadane przez spółkę 20 listopada 2023 r., które wpłynęły do Sądu 24 listopada 2023 r. Z dokumentów tych wynika, że nie stwierdzono nieprawidłowości w działaniu systemu e-Toll w trakcie rozpoznawania reklamacji z 31 stycznia 2023 r., zatem opłaty za pojazd nr rej. [...] zostały naliczone poprawnie. Sąd zauważa także, że spółka w reklamacji wskazała, że opłaty za pojazd nr rej. [...] naliczane były niezasadnie za okres od 29 października 2021 r. do 31 grudnia 2022 r., tymczasem reklamację złożyła dopiero po wszczęciu przedmiotowego postępowania, tj. 31 stycznia 2023 r. (wezwanie do wniesienia opłaty dodatkowej - 20 stycznia 2023 r.). W ocenie Sądu dowodzi to, że spółka nie kontrolowała na bieżąco sposobu wykorzystania wpłacanych środków. Strona nie wystąpiła wówczas z reklamacją w sprawie wadliwie działającego systemu poboru opłat.
Sąd podkreśla, że użytkownicy dróg nie mają obowiązku poruszania się po odcinkach dróg objętych systemem e-Toll i mają możliwość wyboru drogi alternatywnej - bezpłatnej. Jeżeli jednak strona decyduje się na poruszanie się po drodze objętej systemem e-Toll, to zobowiązana jest do przestrzegania obowiązujących przepisów. W niniejszej sprawie strona wykonała przejazd po drodze płatnej, pomimo tego, że nie posiadała środków na opłacenie przejazdu.
Twierdzenie, że bezprawnie nałożono na spółkę obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej za niewniesienie opłaty za przejazd autostradą nie zasługuje zatem na aprobatę.
Podkreślić trzeba, że to na wykonującym przejazd spoczywa obowiązek dołożenia należytej staranności odnośnie uczynienia zadość wymogom wykonywania tego przejazdu tak, aby zapewnić efektywne uiszczenie opłaty należnej za ten przejazd, co nie jest przecież niemożliwe ani też nadmiernie utrudnione, ani też nieproporcjonalne, gdy chodzi o sposób wykonania obowiązku, o którym mowa w przywołanych przepisach prawa (por. wyrok NSA z 26 kwietnia 2022 r. sygn. II GSK 1856/18, Lex nr 3339190).
Strona skarżąca miała zatem wpływ na powstanie stwierdzonego naruszenia. Przed wykonywaniem przejazdu po drodze płatnej strona powinna sprawdzić, czy stan konta pozwala na uiszczenie stosownej opłaty elektronicznej za przejazd. W takiej sytuacji nie można skutecznie postawić organowi zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. art. 37 ge ustawy o autostradach. Strona powinna na bieżąco kontrolować stan not obciążeniowych dostępnych w IKK.
Sąd nie stwierdził w niniejszej sprawie także uchybień procesowych. Organ w uzasadnieniu decyzji dokładnie wyjaśnił podstawy faktyczne i prawne rozstrzygnięcia stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem Sądu nie można także organowi przypisać naruszenia art. 7, 8 i 77 § 1 k.p.a.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.
eg