III SA/Łd 487/05

III SA/Łd 487/05 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2005-12-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-08-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Irena Krzemieniewska
Monika Krzyżaniak /sprawozdawca/
Teresa Rutkowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Dnia 22 grudnia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska,, Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Protokolant asystent sędziego Paweł Pijewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi P.K. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. na rzecz P.K. kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Uzasadnienie
III SA/Łd 487/05
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Komendant Miejski Policji w Ł., działając na podstawie art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003r. Nr 58, poz. 515 z późn. zm.), orzekł o skierowaniu P.K. na badania psychologiczne przeprowadzone w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdem. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, iż skarżący w dniu 27 marca 2005r. kierował pojazdem mechanicznym – samochodem osobowym marki Fiat w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu.
W tym samym dniu Komendant Miejski Policji w Ł., na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003r. Nr 58, poz. 515 z późn. zm.) wystawił P.K. skierowanie na badanie lekarskie Nr [...].
W dniu 8 czerwca 2005r. P.K. złożył odwołanie od skierowania na badanie Nr [...]. Podniósł, iż ma dwa dokumenty datowane [...], ale skierowanie na badanie otrzymał półtora miesiąca temu a decyzję 2 lub 3 czerwca. Wskazał, iż skoro toczy się w stosunku do niego postępowanie karne, w którym występuje jako podejrzany, to brak jest obecnie podstaw do skierowania go na badania lekarskie. Zwrócił uwagę na uchybienia w kwestiach formalnych, polegające na braku pouczenia w decyzji o trybie i terminie odwołania.
Decyzją z dnia [...] Komendant Wojewódzki Policji w Ł., działając na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 oraz art. 127 § 2 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania P.K. od decyzji Komendanta Miejskiego Policji Ł. z dnia [...] Nr [...] o skierowaniu na badania psychologiczne, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, iż w dniu 27 marca 2005r. policjanci z Sekcji Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w Ł. zatrzymali kierującego samochodem marki Fiat 125p P.K., wobec którego posiadali uzasadnione przypuszczenie, że znajduje się w stanie nietrzeźwości. Skarżący został poddany dwukrotnemu badaniu na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu, w wyniku którego ustalono, że posiada 0,66 mg/l (I badanie) i 0,59 mg/l (II badanie) alkoholu w wydychanym powietrzu. W ocenie Komendanta Wojewódzkiego decyzja organu pierwszej instancji wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami, a zwłaszcza art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy prawo o ruchu drogowym. Wskazał, iż fakt kierowania przez P.K. pojazdem silnikowym w stanie nietrzeźwości potwierdzają dokumenty zgromadzone w sprawie, takie jak: notatka urzędowa st. sierżanta R.M. z dnia 27 marca 2005r., dwa protokoły użycia urządzenia kontrolno-pomiarowego alkotest z dnia 27 marca 2005r., notatka urzędowa st. sierżanta J.Z. dotycząca wskazania godziny czasu zimowego na wydruku z alkometru, postanowienie o przedstawieniu zarzutów z dnia [...], akt oskarżenia z dnia [...]. Zdaniem organu, treść tych dokumentów nie budzi wątpliwości w zakresie ustalonego stanu faktycznego sprawy, co oznacza, iż wystawienie skierowania należy uznać za w pełni uzasadnione. Komendant podał jednocześnie, iż brak pouczenia nie jest przesłanką do anulowania skierowania. W kwestii skierowania na badanie lekarskie, organ stwierdził, iż Komendant Powiatowy (Miejski) Policji nie kieruje na badanie w drodze decyzji, a rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15) nie przewiduje możliwości wniesienia odwołania w formie odwołania od decyzji.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję wniósł P.K. i wskazał, iż decyzją z dnia [...] odrzucono jego odwołanie od skierowania i decyzji na badanie lekarskie. Podniósł, iż organy ścigania na podstawie notatek i protokołów skierowały wobec niego oskarżenie, że jechał samochodem pod wpływem alkoholu, a z dokumentów policji nie wynika prawdziwy przebieg wydarzeń. Zdaniem skarżącego, wobec tego, iż w sprawie karnej jest on na razie tylko podejrzanym, to działania policji są przedwczesne i niezgodne z prawem.
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w Ł. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodał, iż wyrok sądu karnego nie może przesądzić o słuszności skierowania na badania psychologiczne, a stwierdzenie stanu nietrzeźwości u skarżącego za pomocą urządzenia kontrolno-pomiarowego było wystarczające do skierowania P.K. na badania psychologiczne.
W dniu 26 sierpnia 2005r. skarżący złożył do akt sprawy swoje oświadczenie z dnia 24 sierpnia 2005r. skierowane do Prezesa Sądu Rejonowego Ł.-Ś. VI Wydział Karny. W oświadczeniu skarżący podał, iż dnia 27 marca 2005r. jechał razem z dziećmi na cmentarz przy ul. A, a samochodem kierował syn. Kiedy samochód zaczął szwankować, zjechali na stację paliw, a skarżący usiadł na miejscu kierowcy, by sprawdzić co się stało i w tym momencie nadjechał radiowóz. Nie pozwolono mu niczego wyjaśnić, tylko kazano dmuchać w alkometr. Podniósł, iż nie jest prawdą, że jego samochód był w ruchu, a policjantów w ogóle nie interesowało kto faktycznie kierował.
Na rozprawie w dniu 14 grudnia 2005r. skarżący wyjaśnił, iż sprawa karna nie została jeszcze zakończona, obecnie został skierowany akt oskarżenia do sądu. Oświadczył, iż nie kierował samochodem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
W rozpoznawanej sprawie Sąd, oceniając legalność zaskarżonej decyzji, stwierdził, iż organy administracji publicznej naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, zwłaszcza art. 7, 10 § 1, 77 § 1, 80, 81 k.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podstawę prawną do wydania w niniejszej sprawie decyzji o skierowaniu P.K. na badanie psychologiczne przeprowadzane w celu orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem oraz skierowania na badania lekarskie przeprowadzane w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem stanowił art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a i art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz. U. z 2003r. Nr 58, poz. 515 z późn. zm.). Zgodnie z art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a powołanej wyżej ustawy, badaniu psychologicznemu podlega kierujący pojazdem silnikowym, skierowany w drodze decyzji przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Natomiast w myśl art. 122 ust. 1 plt 3 lit. b tej ustawy, badaniu lekarskiemu podlega kierujący pojazdem skierowany przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli kierował w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Z treści tych przepisów wynika, iż organ kontroli ruchu drogowego wydaje decyzję o skierowaniu na badania psychologiczne i skierowanie na badanie lekarskie, gdy stwierdzi, iż kierujący pojazdem znajdował się w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu.
W rozpoznawanej sprawie, nie jest między stronami sporne, iż rano, w dniu 27 marca 2005r., P.K. był w stanie nietrzeźwości, skarżący kwestionuje natomiast fakt, że był w tym dniu osobą, która kierowała pojazdem zatrzymanym do kontroli drogowej. Podnosi, iż z uwagi na to, że wcześniej spożywał alkohol samochód prowadził jego syn W. Ustalenia organów policji w przedmiocie wskazania osoby kierującej samochodem, opierają się jedynie na notatce urzędowej, sporządzonej w dniu 27 marca 2005r. przez st. sierż. R.M. Jak wynika z kserokopii tej notatki (karta nr 1 akt administracyjnych), nie została ona podpisana przez drugiego funkcjonariusza policji, przeprowadzającego w dniu 27 marca 2005r. kontrolę drogową na ul. A w Ł. Brak jest na tej notatce również podpisu P.K. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy administracyjnej nie wynika także, by skarżący został w toku postępowania zapoznany z treścią notatki urzędowej z dnia 27 marca 2005r. oraz by przed wydaniem decyzji w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne przez organy obu instancji, umożliwiono mu wypowiedzenie się, co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów. Takie postępowanie organów narusza zwłaszcza zasadę czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 10 k.p.a., jak również podstawowe reguły odnoszące się do sposobu przeprowadzania postępowania dowodowego, o których mowa w art. 75 § 1, 77 § 1, 80 i 81 k.p.a.
Zgodnie z art. 10 k.p.a organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. W myśl natomiast § 3 tego przepisu Organ administracji publicznej obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1. Czynny udział strony przejawia się w szczególności w postępowaniu wyjaśniającym, co dla ochrony praw strony ma istotne znaczenie, ponieważ zapewnia jej wpływ na ustalenie stanu faktycznego, a przez to wpływ na stosowanie norm prawa materialnego lub procesowego. W interesie strony może, bowiem leżeć współdziałanie z organem w celu ustalenia pewnych faktów czy dowodów, a uniemożliwienie ich przedstawienia spowodować może wadliwe ustalenie stanu faktycznego.
Niezapewnienie stronie udziału w postępowaniu powoduje więc konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego z jej udziałem, przy czym należy podkreślić, iż naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu jest kwalifikowaną wadą procesową i w sprawach zakończonych decyzją ostateczną stanowi podstawę do wznowienia postępowania na wniosek strony.
W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie organy administracyjne obu instancji nie zapewniły stronie możliwości czynnego udziału na każdym etapie postępowania, gdyż w aktach sprawy brak jest dowodu zapoznania skarżącego z treścią dwóch notatek urzędowych z dnia 27 marca 2005r., jak również brak jest dokumentu świadczącego o umożliwieniu skarżącemu wypowiedzenia się, co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Czynności dowodowe przeprowadzone zostały przez organy orzekające w sposób niewystarczający do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, a ograniczenie ustaleń faktycznych do notatek urzędowych, z którymi skarżący nie został zapoznany, nie odpowiada podstawowym regułom postępowania administracyjnego, odnoszącym się do sposobu gromadzenia materiału dowodowego.
Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. W myśl natomiast art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Odnosząc treść powyższych regulacji prawnych na grunt niniejszego postępowania, należy stwierdzić, iż w sytuacji, gdy skarżący kwestionował w toku postępowania fakt, iż był osobą kierującą pojazdem w dniu 27 marca 2005r., organy administracji winny w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić materiał dowodowy odnoszący się do podnoszonego przez skarżącego zarzutu. W szczególności, nic nie stało na przeszkodzie, by przesłuchać w charakterze świadka syna P.K., którego skarżący wskazuje jako osobę prowadzącą samochód w dniu przeprowadzania kontroli drogowej, jak również córkę, która znajdowała się w momencie kontroli w zatrzymanym pojeździe.
Sąd nie podzielił zarzutu skarżącego, iż fakt nie zakończenia postępowania karnego, w którym jest on oskarżonym o prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości, stanowi przeszkodę do wydania przez organy kontroli ruchu drogowego skierowania na badania lekarskie oraz decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne. Przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym, stanowiące podstawę do wydania decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne i skierowania na badania lekarskie (art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a i art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy) nie wskazują, aby jedynie prawomocny wyrok karny mógł stanowić przesłankę do podjęcia takich działań przez Komendanta Miejskiego Policji. Jeżeli w toku postępowania prowadzonego przez organy kontroli ruchu drogowego, zostanie bezspornie wykazane, iż określona osoba kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu, podane wyżej przepisy prawne obligują ten organ do wydania decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne i skierowania na badania lekarskie. Za takim rozumieniem omawianych przepisów przemawia również brzmienie § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami ( Dz. U. Nr 2 poz. 15) oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz. U. Nr 69, poz. 622). Z przepisów tych wynika bowiem, iż zarówno decyzja, jak i skierowanie powinny być wydane przez komendanta powiatowego policji w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia, w którym osoba kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu i wobec tego nie jest możliwe, aby we wskazanym terminie mogło zakończyć się postępowanie karne.
Wobec powyższego, Sąd uznał, iż w rozpoznawanej sprawie organ bezzasadnie naruszył zasadę czynnego udziały strony w postępowaniu, jak również nie wykazał, że podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, czym naruszył przepisy art. 7, 10 § 1, 77 § 1, 80, 81 k.p.a. i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1b i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), uchylił zaskarżoną decyzję.
Dodatkowo, należy zwrócić uwagę na fakt, iż w odwołaniu od skierowania na badanie lekarskie z dnia 8 czerwca 2005r. P.K. kwestionował zarówno prawidłowość wystawienia decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne, jak również zasadność wystawienia skierowania na badania lekarskie. Odnosząc się w zaskarżonej decyzji do kwestii skierowania na badanie lekarskie, Komendant Wojewódzki Policji w Ł. stwierdził, iż na badanie to Komendant Powiatowy (Miejski) Policji nie kieruje w drodze decyzji, a rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2 z 2004r, poz. 15) nie przewiduje w takiej sytuacji możliwości wniesienia odwołania w formie odwołania od decyzji. Pogląd powyższy należy uznać za słuszny, jednak w ocenie Sądu, wobec tego, iż skierowanie na badanie lekarskie nie jest wydawane w formie decyzji, lecz ma charakter czynności materialno – technicznej, organ powinien, w trybie art. 9 k.p.a., pouczyć stronę o przysługujących jej w tym zakresie prawach i podjąć czynności zmierzające do wyjaśnienia, czy odwołanie z dnia 8 czerwca 2005r. należy traktować również jako wniosek o uchylenie czynności materialno-technicznej. W przypadku ustalenia, iż zamiarem strony było zarówno wniesienie odwołania od decyzji w sprawie skierowania na badania psychologiczne, jak i złożenie wniosku o uchylenie czynności materialno-technicznej, polegającej na skierowaniu na badanie lekarskie, należałoby prowadzić dwa odrębne postępowania, zmierzające do rozstrzygnięcia obu tych kwestii.
Uwzględniając treść art. 152 cytowanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym, w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, Sąd stwierdza, iż do czasu uprawomocnienia się wyroku zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 powołanej wyżej ustawy.
Wyrok ma ten skutek, iż organ administracji winien ponownie rozpoznać sprawę z uwzględnieniem zasad prawidłowej procedury administracyjnej, co oczywiście w żaden sposób nie przesądza o kształcie przyszłego rozstrzygnięcia.