III SA/Łd 43/21

III SA/Łd 43/21 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2021-04-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Krzysztof Szczygielski /przewodniczący/
Małgorzata Kowalska /sprawozdawca/
Teresa Rutkowska
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 944/21 - Wyrok NSA z 2024-10-23
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 18
par. 4 ust.1, par. 21 ust. 1 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 16 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 106 par. 3, art. 151, art. 250
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 28 kwietnia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska Asesor WSA Małgorzata Kowalska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2021 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za 2008 rok 1. oddala skargę. 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi S. A. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w W., przy ulicy A 15, kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] r. Dyrektor Ł. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z [...] r. o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej z [...] r. wydanej przez ten organ po wznowieniu postępowania stwierdzającej wydanie z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z [...] r. w sprawie przyznania M.W. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na 2008 r.
Wskazane rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym:
W dniu 14 maja 2008 r. M.W. złożył wniosek o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania ONW na rok 2008.
[...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W., wydał decyzję o przyznaniu płatności ONW w kwocie 2360,17 zł.
7 października 2015 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. wpłynęło oświadczenie S.S., w którym poinformowała, że działki ewidencyjne o numerach: 200, 954, 955, 1027/2,1028 położone w D. oraz działki ewidencyjne o numerach: 207, 208/1, 208/2 położone w K., pierwotnie zgłoszone do dopłat przez M.W., do roku 2012 były przez nią uprawiane na podstawie ustnej umowy dzierżawy zawartej z M.W. S.S. załączyła również podobnej treści oświadczenie z 22 września 2015 r., które złożyła w Urzędzie Gminy w O. w dniu 23 września 2015 r. oraz kserokopię dowodu wpłaty kwoty 4000 zł na rzecz M.W.
W związku z ujawnieniem nowych istotnych okoliczności faktycznych w sprawie, istniejących w dniu wydania wyżej wskazanej decyzji z [...] r., lecz nieznanych organowi wydającemu decyzję Kierownik BP ARiMR w W. postanowieniem z 23 października 2015 r. wydanym na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. i art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wznowił postępowanie administracyjne w sprawie przyznania M.W. płatności do gruntów rolnych, zakończone ostateczną decyzją z [...] r.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i zebraniu obszernego materiału dowodowego decyzją z [...] r. Kierownik BP ARiMR w W. stwierdził wydanie własnej ostatecznej decyzji z [...] r. z naruszeniem prawa z uwagi na przekroczenie terminu określonego w art. 146 § 1 k.p.a. wyłączającego możliwość uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania. W ocenie organu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwolił na stwierdzenie, że M.W. nie prowadził działalności rolniczej na części gruntów deklarowanych do płatności na rok 2008. W konsekwencji z dopłat należało wykluczyć działki rolne zgłoszone na działkach ewidencyjnych o numerach: 200, 954, 955, 1027/2, 1028, 207, 208/1, 208/2. Strona nie złożyła odwołania od decyzji, wobec powyższego uzyskała ona walor ostateczności.
Podaniem z 27 listopada 2019 r. M.W. wniósł o wznowienie postępowań w sprawie przyznania płatności za lata 2004-2011, powołując się na nowe okoliczności nieznane w dniu wydania decyzji za lata 2004-2011, a ujawnione w toku rozprawy z 28 października 2019 r.(przeprowadzonej w toku postępowania dotyczącego płatności za rok 2012). Strona wskazała, iż zeznania R.K., dostarczyły informacji, które mają wpływ na wydane decyzje. Dodatkowo strona wniosła o przesłuchanie R.W. oraz K.J.
Pismem z 24 grudnia 2019 r. Kierownik BP ARiMR wezwał stronę do doprecyzowania wniosku o wznowienie postępowania za lata 2004-2011 przez wskazanie, jakie informacje dostarczone przez R.K. podczas rozprawy administracyjnej stanowią nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję w sprawach 2004-2011.
W odpowiedzi strona pismem z 16 stycznia 2020 r. wyjaśniła, że nowym dowodem są zeznania R.K. z 28 listopada 2019 r., bowiem podczas rozprawy świadek mówiła o tym, że w roku 2012 i wcześniejszych wnioskodawca pracował w gospodarstwie rolnym, wskazała jakie prace na jakich działkach wykonywał osobiście lub przy pomocy innych osób. Ponadto w ocenie strony w postępowaniu za lata 2004-2011 nie została rozpatrzona kwesta użytkowania łąk i pozostałych gruntów. Przesłuchani byli świadkowie odnośnie prowadzenia działalności rolniczej na działkach o numerach 200, 954, 955, 1027/2, 1028, 207, 208/1 oraz 208/2. Według strony to jest kolejna nowa okoliczność, na podstawie której organ powinien wszcząć postępowanie. Strona podniosła także, iż rolą organu było ponownie wezwać R.W. jako istotnego świadka w sprawie, jak również organ powinien jednoznacznie wyjaśnić okoliczności przesłuchania W.W. i udostępnienia jej 9 lutego 2016 r. do wglądu akt sprawy. Ponadto, zdaniem M.W., nową okolicznością i dodatkowym dowodem w sprawie są zeznania L.S. z 6 grudnia 2019 r., które potwierdzają okoliczność do tej pory nieznaną i niebraną pod uwagę przez organ, tj. że przekazanie paliwa było formą zapłaty za wykonane usługi i miało miejsce po wykonaniu pracy. Jednocześnie strona podkreśliła, iż przed umową dzierżawy zawartą w dniu 14 kwietnia 2013 r. na okres jednego roku nie zawierała żadnych innych umów.
Ponadto w treści pisma z 6 lutego 2020 r. strona wniosła o dołączenie do akt sprawy protokołu z przesłuchania M.L. z 8 stycznia 2020 r. W ocenie strony zeznania świadka dostarczają nowych istotnych dla sprawy informacji mówiących o sposobie prowadzenia postępowania i użytkowania działek. Ponadto strona wniosła o ponowne przesłuchanie A.S. odnośnie użytkowania działek przed 14 kwietnia 2013 r., wskazując, że fakt użytkowania ziemi przez A.S. stanowi nową okoliczność, powodującą konieczność wyjaśnienia kiedy i które działki były przez nią użytkowane. M.W. wniósł także o dołączenie do akt sprawy zawiadomienia złożonego przez ARiMR w W. do Prokuratury odnośnie umowy rzekomo zawartej w 2012 r. pomiędzy M.W. a T.S.
Postanowieniem z 13 lutego 2020 r. Kierownik BP ARiMR w W. wznowił postępowanie w sprawie przyznania M.W. płatności ONW za 2008 r. zakończone decyzją ostateczną z [...] r. stwierdzającą wydanie dotychczasowej decyzji z naruszeniem prawa.
Postanowieniem z 14 kwietnia 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego w W. odmówił przeprowadzenia dodatkowych dowodów: z przesłuchania R.W. oraz K.J. Kolejnym zaś postanowieniem z tej samej daty postanowił o włączeniu do akt sprawy dokumentów:
1/ protokołu z rozprawy - przesłuchanie świadka R.W. z dnia 13 marca 2018 r.;
2/ protokołu z rozprawy - przesłuchanie świadka R.K. z dnia 28 października 2019 r.;
3/ protokołu z rozprawy - przesłuchanie świadka L.S. z dnia 6 grudnia 2019 r/;
4/ protokołu z rozprawy - przesłuchanie świadka M.L. z dnia 8 stycznia 2020 r.;
5/ wyjaśnienia strony z dnia 16 stycznia 2020 r. i 6 lutego 2020 r.
Decyzją z [...] r. Kierownik BP ARiMR w W. odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej w sprawie zakończonej własną ostateczną decyzją z [...] r. stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji z [...] r.
Strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji, podnosząc, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 145 § 1 k.p.a. poprzez błędną ocenę, że brak jest przesłanki do wznowienia postępowania oraz art. 10 k.p.a. poprzez ograniczenie stronie prawa do czynnego udziału w postępowaniu. Jednocześnie strona zaskarżyła postanowienie o odmowie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania R.W. i K.J., zarzucając naruszenie art. 78 § 1 oraz 2 k.p.a. poprzez uznanie, iż brak jest podstaw do ponownego wzywania R.W., który odmówił składania zeznań oraz do wezwania K.J.
Decyzją z [...] r. Dyrektor Ł. Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR w W. z [...] r. Uzasadniając rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności stwierdził, że został zachowany przez stronę miesięczny termin, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a. do wniesienia podania o wznowienie postępowania. W ocenie Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego ARiMR argumenty strony przedstawione w piśmie z 27 listopada 2019 r. oraz kolejnych pismach z 16 stycznia 2020 r. i 6 lutego 2020 r. nie stanowiły przesłanki do uchylenia po wznowieniu postępowania, decyzji o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej. Kierownik BP ARiMR w W. prowadząc postępowanie po wznowieniu postępowania zasadnie uznał, że wskazana przez stronę w art. 145 § 1 k.p.a. podstawa wznowienia postępowania nie wystąpiła.
Wnioskując o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Kierownika BP ARiMR w W. z [...] r. strona wskazała, iż z zeznań R.K. złożonych w dniu 28 października 2019 r. wynikają nowe okoliczności nieznane dotychczas Kierownikowi BP ARiMR w W. Nową okolicznością nieznaną dotychczas organowi I instancji miał być fakt potwierdzenia przez R.K. (siostrę M.W.), iż to strona prowadziła działalność rolniczą na spornych działkach ewidencyjnych w 2008 r. Zdaniem Dyrektora Ł. Oddziału ARiMR celem przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka R.K. w dniu 28 października 2019 r. było ustalenie faktycznego użytkownika działek ewidencyjnych o numerach: 200, 954, 955, 1027/2, 1028 207, 208/1, 208/2 w 2012 r., niemniej jednak w toku zeznań świadek odnosiła się do zdarzeń, które miały miejsce przed 2012 r.
Wobec powyższego organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji, wyrażonym w zaskarżonej decyzji z [...] r., że okoliczności faktyczne wynikające z zeznań R.K. nie mogą stanowić podstawy do wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Nie posiadają bowiem przymiotu "nowości". Treść zeznań R.K. jest zbieżna z zeznaniami innych świadków przesłuchanych na wniosek strony na gruncie wznowionego z urzędu postępowania w sprawie dopłat na lata 2004-2011 r., tj. A.W., K.W., I.M., D.M. (zeznawali w dniu 5 stycznia 2016 r.), A.M. (zeznająca w dniu 24 sierpnia 2016 r.) oraz A.K. (zeznający w dniu 5 grudnia 2016 r.). Wskazani świadkowie jednoznacznie oświadczyli, iż w latach 2004-2012 to M.W. użytkował wszystkie sporne działki ewidencyjne. Wedle tych świadków prace polowe wykonywał sam lub przy pomocy osób trzecich. W toku zeznań D.M. i A.K. przyznali, że pomagali w pracach polowych stronie, w tym m.in. w bronowaniu. Z uzasadnienia decyzji z [...] r. wynika, że organ wziął pod uwagę zeznania powyższych osób i dokonał ich oceny w świetle całokształtu zgromadzonego w aktach materiału dowodowego, zwracając uwagę na specyfikę warunków przyznania dopłat bezpośrednich, w tym pojęcie posiadania gruntów rolnych. Zdaniem Dyrektora Ł. Oddziału ARiMR powyższe świadczy o tym, że w postępowaniu poprzedzającym wydanie tej decyzji znana była organowi I instancji okoliczność, że niektórzy świadkowie przesłuchani w toku wznowionego z urzędu postępowania w sprawie przyznania płatności ONW na 2008 r. potwierdzili, iż M.W. użytkował rolniczo wszystkie działki których był właścicielem, a co więcej, organ tą okoliczność rozważał dokonując interpretacji zapisów Rozporządzenia ONW, co ostatecznie jednak doprowadziło do wykluczenia z dopłat części zgłoszonych działek ewidencyjnych we wniosku na 2008 r. W tym stanie rzeczy, zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji słusznie uznał, iż ujawnione w toku przesłuchania R.K. okoliczności dotyczące użytkowania działek ewidencyjnych nie spełniają przesłanki, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., gdyż nie stanowią istotnej dla sprawy nowej okoliczności faktycznej istniejącej w dniu wydania decyzji, nieznanej organowi, który wydał decyzję.
Dyrektor Ł. Oddziału ARiMR wskazał w dalszej kolejności, że w piśmie z 16 stycznia 2020 r. strona wskazała, że w prowadzonym postępowaniu za lata 2004-2011 nie była rozpatrywana kwestia użytkowania łąk i pozostałych gruntów. M.W. podniósł, iż przesłuchani byli świadkowie tylko odnośnie prowadzenia działalności rolniczej na działkach o numerach: 200, 954, 955, 1027/2, 1028, 207, 208/1, 208/2. W ocenie strony jest to kolejna okoliczność nowa, na podstawie której organ powinien wszcząć postępowanie. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo przyjął, iż powyżej powołana okoliczność nie mogła stanowić podstawy do wzruszenia ostatecznej decyzji z [...] r. Wydając bowiem tę decyzję organ rozstrzygnął także w zakresie łąk zgłoszonych we wniosku na 2008 r., uznając iż brak podstaw do ich wykluczenia z płatności.
Następnie organ II instancji odniósł się do kolejnej okoliczności podniesionej w piśmie z 16 stycznia 2020 r. uzasadniającej wznowienie postępowania w sprawie przyznania płatności ONW na 2008 r., jaką miał być fakt wielokrotnego przekazywania paliwa T.S. w zamian za wykonane prace polowe. W tym zakresie strona powoływała się na okoliczności wynikające z zeznań L.S. przesłuchanego w dniu 6 grudnia 2019 r. w celu ustalenia faktycznego użytkownika działek ewidencyjnych o numerach: 200, 954, 955, 1027/2, 1028 207, 208/1 i 208/2 w 2012 r. Organ II instancji podkreślił, że przedmiotem niniejszego postępowania jest zbadanie zasadności wznowienia postępowania w sprawie przyznania płatności ONW na rok 2008 zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] r. Podzielił jednocześnie stanowisko organu I instancji, że kwestia płacenia paliwem za wykonane prace polowe była już uprzednio podnoszona przez stronę na gruncie wznowionego z urzędu postępowania w sprawie dopłat na 2008 r. Ponadto fakt przekazania paliwa na rzecz rodziny S. znajduje swój wyraz w zeznaniach S.S. z 5 stycznia 2016 r. oraz L.S. z 9 lutego 2016 r. Organ II instancji podkreślił jednocześnie, że odmienna ocena dowodów (okoliczności), które istniały i były znane organowi wydającemu decyzję, nie uzasadnia żądania wznowienia postępowania. Tego rodzaju argumenty mogłyby stanowić jedynie podstawę zarzutu w odwołaniu od decyzji z [...] r. stanowiącego zwykły środek zaskarżenia decyzji organu I instancji. W niniejszej sprawie strona miała możliwość wniesienia odwołania, jednakże z możliwości tej nie skorzystała. Zdaniem organu II instancji skoro okoliczność dotycząca sposobu płacenia za prace polowe była uprzednio podnoszona przez stronę i analizowana przez organ I instancji na gruncie wznowionego z urzędu postępowania w sprawie dopłat ONW na 2008 r., a świadczy o tym treść uzasadnienia decyzji z [...] r., to nie stanowi przesłanki do wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że w piśmie z 6 lutego 2020 r. strona wskazała, że nowe okoliczności istotne dla sprawy i nieznane w dniu wydania decyzji wynikają z zeznań M.L. z 8 stycznia 2020 r. W ocenie strony zeznania M.L. dostarczyły ważnych informacji dotyczących użytkowania działek. Odnosząc się do tej argumentacji organ wskazał, że 8 stycznia 2020 r. M.L. został przesłuchany w celu ustalenia faktycznego użytkownika działek ewidencyjnych o numerach: 200, 954, 955, 1027/2, 1028 207, 208/1, 208/2 w 2012 r. Zeznania tego świadka z 8 stycznia 2020 r. są zbieżne z jego wcześniejszymi zeznaniami złożonymi w dniu 9 lutego 2016 r., które również dotyczyły 2012 roku. Organ odwoławczy zgodził się ze stwierdzeniem zawartym w uzasadnieniu decyzji I instancji, iż z treści obu zeznań jednoznacznie wynika, iż świadek nie posiadał żadnych informacji na temat spornych działek położonych w D., a w zakresie pozostałych działek znajdujących się w K. jego wiedza była niewielka. Zeznając w dniu 8 stycznia 2020 r. M.L. w głównej mierze odnosił się do kwestii użytkowania łąk należących do Państwa W. znajdujących się na działkach o numerach: 116, 117, 124 i 133/1 przed 2012 r., czym potwierdził swoje uprzednie zeznania w tym zakresie złożone w dniu 9 lutego 2016 r. Organ odwoławczy zgodził się więc z oceną organu I instancji, iż z zeznań M.L. z 8 stycznia 2020 r. nie wynikają żadne nowe okoliczności istniejące w dniu wydania decyzji, czyli [...] r., lecz nieznane organowi w tym dniu.
Dyrektor Ł. Oddziału ARiMR wskazał ponadto, że w piśmie z 6 lutego 2020 r. strona wniosła także o przesłuchanie A.S. w zakresie użytkowania spornych działek przed 14 kwietnia 2013 r., wskazując, iż organ uznał ją za użytkownika działek na podstawie wyroku sądu a obecnie nie wiadomo, które działki użytkowała i w jakich latach. W ocenie strony fakt użytkowania ziemi przez A.S. stanowi nową okoliczność, powodującą konieczność wyjaśnienia kiedy i które działki były przez nią użytkowane. Organ II instancji wyjaśnił, iż we wznowionym z urzędu postępowaniu weryfikując spełnienie przez stronę warunków przyznania płatności ONW na 2008 r. do zadeklarowanych działek organ oparł się na całym materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie, w tym wyroku Sądu Rejonowego z 21 października 2015 r. sygn. akt IC 799/14, co znalazło swój wyraz poprzez przytoczenie go w uzasadnieniu decyzji. Sąd stwierdził, iż osobą, która uprawiała sporne działki była A.S. Wydając wyrok w dniu 21 października 2015 r. nie rozstrzygał jednak w zakresie płatności ONW na 2008 r. i nie analizował przesłanek ich przyznania zawartych w Rozporządzeniu ONW. Tą kwestią zgodnie z właściwością zajmował się Kierownik BP ARiMR w W. Organ II instancji zauważył ponadto, że w ramach wznowionego z urzędu postępowania w sprawie przyznania płatności na 2008 r., w dniu 9 lutego 2016 r. A.S. została przesłuchana jako świadek na okoliczność użytkowania działek o numerach: 200, 954, 955, 1027/2, 1028 207, 208/1, 208/2. Wobec powyższego w ocenie organu odwoławczego brak jest podstaw do uznania, iż powyżej przytoczone kwestie dotyczące A.S. mogą stanowić podstawę do uznania, iż na gruncie wznowionego postępowania zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Z powyżej wskazanych przyczyn, uznając, że okoliczności wskazane przez stronę piśmie z 27 listopada 2019 r. i następnych nie spełniały warunków określonych w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., organ odwoławczy stwierdził, że prawidłowo organ I instancji odmówił uchylenia zaskarżonej decyzji i bez wpływu na treść rozstrzygnięcia pozostają zarzuty dotyczące okoliczności przesłuchania W.W. i zapoznania się przez nią z aktami sprawy.
Organ odwoławczy zgodził się również z organem I instancji, iż brak było podstaw do przeprowadzenia dowodu z przesłuchania R.W. i K.J. w charakterze świadków. W tym zakresie podkreślił, że okoliczność noszenia przez R.W. paliwa na pole na polecenie strony była znana organowi już na etapie wznowionego z urzędu postępowania. Fakt ten potwierdzili świadkowie wskazani przez stronę a przesłuchani w 2016 r. i organ dokonał oceny tej okoliczności, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji z [...] r. Z kolei okoliczności, na które miałby zostać przesłuchany K.J. znajdują także potwierdzenie w zeznaniach świadków przesłuchanych na gruncie postępowania zakończonego wyżej wskazaną decyzją. Organ II instancji zwrócił również uwagę na nadzwyczajny charakter postepowania wznowieniowego, którego celem nie jest ponowne rozpoznanie sprawy wszystkich jej aspektach. Wskazał przy tym, że w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. mowa o dowodach w znaczeniu środków dowodowych w postaci np. zeznań świadków, a nie samych źródeł dowodowych w postaci nieznanych organowi świadków, którzy mogli złożyć zeznania.
M.W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na powyższą decyzję Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] r. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, zamiast jej uchylenia. Skarżący wniósł także o dopuszczenie dowodów z kserokopii dokumentów załączonych do skargi:
1/ oświadczenia R.K. z dnia 30 listopada 2020 r.,
2/ oświadczenia K.J. z dnia 30 listopada 2020 r.,
3/ pisma Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Biura Powiatowego w W. z dnia 5 listopada 2015 r.,
4/ pisma Gminnej Komisji z dnia 16 listopada 2015 r.,
5/ oświadczenia S.S. z dnia 22 września 2015 r. na okoliczności wskazane w treści uzasadnienia.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że niezrozumiałym jest dla niego nieuwzględnienie jego wniosku o przesłuchanie w charakterze świadków R.W. i K.J., a także nierozpoznania okoliczności dotyczących przesłuchania W.W. i zapoznania się przez nią z aktami sprawy. Świadek K.J. wykonywał bowiem w latach 2004-2011 roku na polecenie skarżącego i za wynagrodzeniem zlecone mu prace w stanowiącym jego własność gospodarstwie rolnym. R.W. z kolei nosił paliwo na pole z polecenia swojego ojca, którym jest skarżący, za usługi wykonane przez Pana S. Skarżący wskazał również na swoje wątpliwości co do faktu, że jego była żona miała dostęp do akt sprawy lub też informacje z akt zostały jej przekazane ustnie. Ponadto skarżący podniósł, że w 2015 r. wpłynął na niego do ARiMR donos, w którym S.S. oświadczyła, że na jego gruntach i gruntach I.M. nie występowała w 2015 r. uprawa łubinu. Zdaniem autora skargi oświadczenie złożone przez S.S. jest nieprawdziwe, albowiem członkowie Gminnej Komisji powołanej do szacowania szkód potwierdzili ustalenia zawarte w protokołach skarżącego M.W. i I.M. odnośnie powierzchni i rodzaju upraw, w szczególności łubinu.
Zdaniem skarżącego okoliczności faktyczne należy uznać za nieznane w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wtedy, gdy mimo sygnalizowania ich przez stronę nie zostały objęte postępowaniem wyjaśniającym, co miało miejsce w przedmiotowym postępowaniu. Z przywołanych przez skarżącego dowodów wynikają nowe fakty, które prowadzą nie tylko do ustalenia nowych okoliczności, ale także do zmiany oceny stanu faktycznego sprawy. Okoliczności wskazane przez skarżącego są istotne dla sprawy i mogły mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy.
Z powyższych względów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika BP ARiMR w W. z [...] r. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie od organu na swą rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Pismem procesowym z 26 kwietnia 2021 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego wniósł o uwzględnienie skargi oraz przeprowadzenie dowodu z dokumentów, które w jego ocenie wskazują na okoliczność wykonywania przez K.J. w latach 2004-2011 na polecenie skarżącego i za wynagrodzeniem zleconych mu prac w stanowiącym jego własność gospodarstwie rolnym, noszenia przez R.W. paliwa na pole z polecenia swojego ojca - skarżącego za usługi wykonane przez Pana S., dotyczących wykonywanych przez M.W. i na jego zlecenie prac polowych, w postaci:
1/ poświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii decyzji Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Nr [...] o uchyleniu w całości zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia z dnia 21 maja 2019 r.,
2/ poświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii decyzji Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Nr [...] o uchyleniu w całości zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia z dnia 21 maja 2019 r.,
3/ kserokopii pisma Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Ł. Oddziału Regionalnego w Ł. z dnia 5 lutego 2020 r.,
4/ kserokopii pisma Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z dnia 17 stycznia 2019 r.,
5/ kserokopii protokołu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z przesłuchania świadka R.W. z dnia 9 lutego 2016 r.,
6/ kserokopii oświadczenia K.J. z dnia 30 listopada 2020 r.,
7/ kserokopii oświadczenia R.K. z dnia 30 listopada 2020 r.
Pełnomocnik z urzędu wniósł jednocześnie o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, oświadczając, że koszty te nie zostały opłacone w całości, ani w części.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Skarga jest niezasadna.
Na wstępie wskazać należy, że sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art.15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jednolity Dz. U poz. 1842) zgodnie z którym przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Stosowne zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zostało wydane 22 marca 2021 r. i doręczone stronom. Z uwagi na sytuację epidemiczną przeprowadzenie rozprawy stanowiłoby nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie ma możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległości z powodów technicznych, dlatego sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, aby zaskarżona decyzja Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., jak i poprzedzająca ją decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARMiR w W. z dnia [...] r., wydane zostały z naruszeniem prawa.
Okolicznością determinującą wynik niniejszej sprawy jest fakt, że zaskarżona decyzja wydana została w trybie nadzwyczajnym – po wznowieniu postępowania na wniosek strony w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w myśl którego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmuje się, że przedmiotem wznowionego postępowania nie jest ponowne rozpatrzenie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności, ściśle wyliczone w art. 145 § 1 k.p.a. Inaczej w sposób oczywisty naruszyłoby to zasadę trwałości decyzji (np. wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2005 r., II FSK 47/05 wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu są dostępne w Centralnej Bazie orzeczeń Sądów Administracyjnych na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Granice sprawy zakreśla wówczas wniosek o wznowienie postępowania oraz postanowienie organu o wznowieniu postępowania. We wstępnej fazie tego postępowania organ administracyjny wyłącznie ustala, czy w ogóle wystąpiły przesłanki uzasadniające wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji ostatecznej (w niniejszej sprawie, z uwagi na treść wniosku strony o wznowienie postępowania, przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). Stwierdzenie braku wystąpienia tych przesłanek wiąże się z koniecznością odmowy uchylenia ostatecznej decyzji. Instytucja wznowienia postępowania nie jest środkiem, za pomocą którego można wzruszać każdą wadliwą decyzję ostateczną, abstrahując od stopnia tej wadliwości. Podobnie charakterystyczną cechą sądowej kontroli decyzji wydanej w trybie nadzwyczajnym - po wznowieniu postępowania administracyjnego, jest to, że diametralnie ulega ograniczeniu zakres stanu faktycznego i prawnego ocenianego (badanego) przez sąd administracyjny w porównaniu do stanu faktycznego i prawnego będącego przedmiotem takiej analizy w sytuacji kontroli decyzji administracyjnej wydanej w trybie zwykłym (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2010 r., I GSK 1190/09 i I GSK 1161/09 oraz wyrok WSA w Szczecinie z 14 października 2010 r., ISA/Sz 417/10).
Skoro zatem wznowienie postępowania jest nadzwyczajną procedurą kontroli decyzji ostatecznych, a zarazem wyjątkiem od zasady trwałości decyzji administracyjnej wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a., to nie można w tym trybie otwierać możliwości uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, w zakresie, w jakim organ mógł i powinien je przeprowadzić, wydając decyzję, gdyż nie można wówczas uznać okoliczności niewyjaśnionych przez organ za okoliczność nieznaną temu organowi w dacie wydania.
Prawidłowo w tym kontekście przyjęły organy obydwu instancji, że w niniejszej sprawie zakres rozpoznania zakreślony został przez wniosek skarżącego, w ocenie którego na rozprawie administracyjnej w dniu 28 października 2019 r. zostały ujawnione nowe istotne dla sprawy okoliczności nieznane w czasie wydawania decyzji w sprawie płatności za lata 2004-2011 r. Skarżący we wniosku o wznowienie postępowania powoływał się na okoliczności, że świadek (występująca w tym charakterze w postępowaniu dotyczącym płatności za 2012 r.) R.K. dostarczyła informacji mających wypływ na wydane decyzje za lata 2004-2011 r. W kolejnych pismach skarżący wskazywał na kolejne nowe, jego zdaniem, okoliczność nieznane organowi wydającemu decyzję w dniu [...] r. (również przecież we wznowionym postępowaniu w sprawie płatności za lata 2004-2011). Wszystkie te okoliczności, wskazywane przez skarżącego, opisane szczegółowo w decyzjach organów obydwu instancji, odnosiły się do kolejnych prób udowodnienia tezy, że w latach 2004-2011 to skarżący użytkował sporne grunty rolniczo i nie było podstaw do przyjęcia, że pierwotne decyzje o przyznaniu mu płatności za te lata wydane zostały z naruszeniem prawa.
Z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wynika, że samoistną podstawę wznowienia stanowi ujawnienie nowych okoliczności faktycznych. Nie może to jednak dotyczyć sytuacji, w której takie okoliczności faktyczne są wyprowadzane z odmiennej oceny dowodów znanych organowi wydającemu decyzję pierwotną. Za "nową okoliczność" nie może być uznana inna od dokonanej przez organ w pierwotnym postępowaniu ocena znanych wówczas temu organowi okoliczności i dowodów, gdyż w takiej sytuacji nie ma miejsca ujawnienie nowych okoliczności lub dowodów, a tylko odmienna ocena tego samego stanu faktycznego (por. Komentarz do art. 145 § 1 k.p.a. pod red. M. Wierzbowski, 2019 Legalis i przywołane w nim orzecznictwo sądowoadministracyjne). W ocenie sądu zaś wszystkie przedstawiane przez skarżącego okoliczności, powoływane zarówno we wniosku o wznowienie postępowania, jak i w późniejszych pismach, zmierzały właśnie do przedstawienia odmiennej oceny dowodów, które organy obszernie i wyczerpująco zebrały w trakcie wznowionego postępowania, zakończonego w 2017 r. wydaniem decyzji o uznaniu decyzji przyznającej płatności za wydaną z naruszeniem prawa. Skarżący konsekwentnie bowiem kwestionuje ustalenia organów, że to nie on użytkował rolniczo grunty, do których otrzymał płatności, powołując się przy tym wciąż na te same okoliczności (w tym tych samych świadków i te same argumenty – jak choćby okoliczność płacenia paliwem za zlecane przez niego prace polowe).
W tym zakresie skarga ma wyłącznie polemiczny charakter z prawidłowymi rozstrzygnięciami organów obydwu instancji. Rozważając kluczową kwestię oceny "nowości" załączonych do wniosku o wznowienie dowodów i wynikających z nich okoliczności faktycznych trzeba mieć na uwadze zasadę trwałości decyzji ostatecznych, jak i nadzwyczajny charakter wznowieniowego postępowania, uprawniające do wzruszenia decyzji ostatecznej jedynie w razie stwierdzenia kwalifikowanych wad postępowania zwykłego, a zakończonego decyzją ostateczną. Postępowanie wznowieniowe nie może bowiem służyć ponownemu merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy i zastępować postępowania odwoławczego (wyrok NSA z 14 września 2018 r., II FSK 2687/16, , wyrok NSA z 13 stycznia 2012 r., II FSK 1582/10, wyrok NSA z 19 listopada 2009 r., II FSK 933/08, wyrok NSA z 19 grudnia 2013 r., II FSK 300/12). Z tego względu pojęcie "nowe dowody i nowe okoliczności faktyczne" należy interpretować w sposób ścisły, wąsko. Pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych judykatura rozumie obiektywnie istniejące elementy rzeczywistości, zdarzenia faktyczne (niezależne od treści przepisów), które miały miejsce przed wydaniem decyzji ostatecznej, a ujawnione zostały po jej wydaniu (por. wyrok NSA z 9 grudnia 2015 r., II FSK 2701/13, wyrok NSA z 1 listopada 2013 r., II FSK 2675/12, wyrok NSA z 23 maja 2003 r., III SA 2484/01). Nowy dowód zaś to taki, za pośrednictwem którego można wykazać istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. Ten nowy dowód może prowadzić zarówno do ustalenia nowych okoliczności faktycznych, jak i zmiany oceny stanu faktycznego sprawy. Za nowy dowód lub okoliczność w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie może być uznana inna od dokonanej przez organ w pierwotnym postępowaniu ocena znanych wówczas temu organowi dowodów i faktów, gdyż w takiej sytuacji nie ma miejsca ujawnienie nowych okoliczności lub dowodów, a tylko odmienna ocena tego samego stanu faktycznego. Tego rodzaju ocena nie należy do sfery ustaleń faktycznych, lecz jest kwestią subsumcji stanu faktycznego pod określoną normę prawną (wyrok NSA z dnia 13 marca 2014 r., II OSK 2541/12, wyrok NSA z 1 lutego 2012 r., II OSK 2154/10). Nie będą stanowiły podstawy wznowienia okoliczności lub dowody, które powstały (zostały wytworzone) po ostatecznym rozstrzygnięciu sprawy (wyrok NSA z 24 stycznia 2018 r., II OSK 2246/16). Nowe dowody wytworzone po wydaniu decyzji mogą jednakże stanowić podstawę wznowienia postępowania, gdy ujawnione równocześnie zostaną wynikające z nich nowe istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, o których organ w chwili wydawania decyzji nie wiedział (wyrok NSA z dnia 18 maja 2017 r., I OSK 45/17). Sytuacja taka nie zaistniała jednak w kontrolowanej sprawie.
Dodatkowo nie każde ujawnienie istotnych dla sprawy okoliczności lub dowodów, istniejących w dacie rozstrzygania, lecz nieznanych organowi, świadczy o naruszeniu prawa (wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2011 r., II FSK 1640/09). Na gruncie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nowe okoliczności lub dowody muszą być tego rodzaju, że mają bezpośredni związek z treścią rozstrzygnięcia sprawy; powinny mieć znaczenie dla sposobu ukształtowania praw i obowiązków stron w decyzji ostatecznej. Ujawnione nowe okoliczności lub dowody winny uzasadniać przypuszczenie, że gdyby były znane wcześniej organowi, to treść decyzji przedstawiałaby się inaczej (wyrok NSA z 7 lutego 2014 r., II OSK 2160/12). Nowy dowód lub okoliczność istotny dla sprawy to taki, który mógł mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy (wyrok NSA z dnia 20 marca 2019 r., II OSK 1112/17, wyrok NSA z dnia 18 maja 2017 r., I OSK 45/17).
Natomiast pojęcie "wyjdą na jaw" w odniesieniu do dowodów lub okoliczności oznacza takie dowody lub okoliczności, co do których istnienia strona postępowania nie posiadała wiedzy w trakcie toczącego się postępowania w trybie zwykłym i nie mogła żądać ich uwzględnienia przy wydawaniu decyzji ostatecznej. Jeśli natomiast jakieś dowody lub okoliczności były stronie znane, lecz ich nie ujawniła, to nie można przyjąć, że posiadają one przymiot takich, które "wyszły na jaw", co oznacza, że nie mogą one stanowić podstawy wznowienia postępowania, gdyż naruszałoby to zasadę trwałości decyzji ostatecznych (wyrok NSA z 13 listopada 2013 r., II FSK 2675/12, wyrok NSA z 9 grudnia 2015 r., II FSK 2701/13). Również doktryna przedmiotu prezentuje tak na gruncie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., jak i analogicznego art. 240 § 1 pkt 5 o.p., pogląd, że w przypadku, gdy strona wnioskuje o wznowienie postępowania na podstawie okoliczności lub dowodów jej znanych przed wydaniem decyzji ostatecznej, uznać należy, że wznowienie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych. Przyjmowanie odmiennego stanowiska byłoby sprzeczne z istotą zwrotu "wyjdą na jaw", który należy rozumieć jako jawne, znane stronie, a więc nie mogące mieć waloru nowych okoliczności (zob. J. Rudowski, Komentarz do art. 240 ustawy - Ordynacja podatkowa, Lex z dnia 1 września 2017 r., M. Jaśkowska, Komentarz zaktualizowany do art. 145 Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex z dnia 9 września 2018 r.). Nie można też przyjąć, że dany dowód lub okoliczność były nieznane organowi, który wydał decyzję, jeżeli wynikały one z materiałów będących w dyspozycji tego organu. Powyższe rozumienie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. prowadzi do wniosku, że nowe okoliczności lub dowody, aby mogły być podstawą wznowienia postępowania, nie mogły być znane organowi, przed którym postępowanie się toczyło i zostało zakończone wydaniem decyzji ostatecznej (por. wyrok NSA z 14 maja 2015 r., II GSK 946/14).
W świetle art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. istotny jest obiektywny fakt nieznajomości, niewiedzy organu co do istotnych dla sprawy okoliczności lub dowodów, nie zaś przyczyny tej niewiedzy, tj. dające się np. przypisać organowi albo stronie (por. wyrok NSA z 20 lutego 2018 r., II GSK 1553/16).
Tak rozumianej kodeksowej przesłanki "wyjdą na jaw nowe okoliczności lub dowody istniejące w dniu wydania decyzji a nieznane organowi" nie spełniają załączone przez skarżącego do wniosku o wznowienie postępowania dokumenty, jak choćby protokoły z zeznań świadków sporządzone po wydaniu decyzji z dnia [...] r. Nie sposób przypisać im waloru nowych dowodów, nieznanych organowi w dacie wydawania decyzji ostatecznej. Nie stanowią podstawy wznowienia postępowania okoliczności lub dowody, które powstały (zostały wytworzone) po ostatecznym rozstrzygnięciu sprawy, np. oświadczenia lub dowód z zeznań świadków przeprowadzony po wydaniu ostatecznej decyzji, której dotyczy wniosek o wznowienie (por. wyrok NSA z 9 lipca 2020r. I OSK 2970/19).
Zgodnie z wyrażanym w orzecznictwie sądowym stanowiskiem, kiedy mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. o "nowych dowodach" istniejących w dniu wydania decyzji nieznanych organowi, który je wydał, chodzi o dowody w znaczeniu środków dowodowych, czyli w ujęciu przedmiotowym, a więc np. zeznania świadków istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który je wydał, a nie samych źródeł dowodowych, czyli bytu w dniu wydania decyzji nieznanych organowi świadków, którzy mogli złożyć stosowne zeznania, lecz nie uczynili tego przed dniem wydania decyzji ostatecznej (wyrok NSA z 17 maja 2012 r., II FSK 2191/10). Co istotne, przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka odbywać się musi według określonej procedury. Zeznaniem świadka może być tylko takie werbalne oświadczenie wiedzy osoby powołanej na świadka i mogącej występować w tej roli, które zostało złożone i utrwalone w określony prawem sposób. Jego substratem materialnym jest sporządzony zgodnie z art. 67 § 1 k.p.a. protokół. Dowód ten zatem zaistnieje dopiero w momencie jego przeprowadzenia. Zeznanie świadka nie istnieje przed przeprowadzeniem tego dowodu. Wprawdzie osoba, która potem będzie świadkiem, posiada określoną wiedzę o faktach od momentu ich spostrzeżenia i zapamiętania, jednakże to nie osoba świadka i nie jej wiedza o faktach są dowodem, ale dopiero oświadczenie wiedzy świadka, tj. zeznanie. Dopóki go nie złoży, dopóty dowód (zeznanie) nie istnieje i nie stanowi dowodu, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (wyrok WSA w Warszawie z 7 lutego 2020 r., III SA/Wa 739/19).
Zasadnie podnosi organ w odpowiedzi na skargę, że w niniejszej sprawie powołana we wniosku argumentacja i dowody tam powołane nie mogą stanowić nowego nieznanego organowi dowodu, który istniał w dniu wydania decyzji ostatecznej, takiego dowodu nie mogą również stanowić załączone do skargi oświadczenia i dokumenty. Bowiem albo nie istniały one w dacie wydania decyzji z dnia [...] r., albo są to dokumenty znane organowi w dacie wydania decyzji, jest on bowiem ich adresatem.
Prawidłowe jest również stanowisko organu, że skarżący nie powołał się także na nowe okoliczności w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W piśmie z 16 stycznia 2020 r. skarżący powołał się m.in. na okoliczności wynikające z zeznań L.S., przesłuchanego w dniu 6 grudnia 2019 r. w celu ustalenia faktycznego użytkownika działek ewidencyjnych nr 200, 954, 955,1027/2, 1028, 207, 208/1 i 208/2 w 2012 r., gdy tymczasem przedmiotem niniejszego postępowania jest zbadanie zasadności wznowienia postępowania w sprawie przyznania płatności na rok 2008. Zasadnie wskazały również organy, że kwestia płacenia paliwem za wykonane prace polowe była już podnoszona przez skarżącego na gruncie wznowionego z urzędu postępowania w sprawie dopłat za 2008 r., zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji z dnia [...] r. Organ w zaskarżonej decyzji obszernie przedstawił przebieg ówczesnego postępowania i podnoszone wówczas przez skarżącego okoliczności i zbędne jest ich ponowne przytaczanie. Raz jeszcze wypada powtórzyć, że odmienna ocena dowodów (okoliczności), które istniały i były znane organowi wydającemu decyzję, nie uzasadnia żądania wznowienia postępowania. Odmienna ocena okoliczności faktycznych nie jest tym samym, co brak wiedzy o tych okolicznościach. Prawidło w odpowiedzi na skargę organ stwierdził, że takie argumenty mogłyby stanowić podstawę zarzutu w odwołaniu od decyzji z dnia [...] r., jednakże z możliwości takiej skarżący nie skorzystał.
Zatem aby przyjąć, że dana okoliczność była nieznana organowi, który wydał decyzję, nie może ona wynikać z materiałów będących w dyspozycji tego organu. Przez pojęcie okoliczności faktycznych nieznanych organowi, który wydał decyzję, należy rozumieć tylko takie okoliczności, które z badanego materiału nie wynikały (wyrok NSA z 26 kwietnia 2000 r., III SA 1454/99). Gdyby bowiem okoliczności te były znane organowi, to wznowienie postępowania i uchylenie decyzji w wyniku wznowienia postępowania i orzeczenie co do istoty sprawy jest wadliwe, a decyzja wydana w jego wyniku nieważna (por. wyrok NSA z 9 kwietnia 1998 r., I SA/Kr 737/97, wyrok NSA z 20 stycznia 1998 r., I SA/Lu 26/97, wyrok NSA z 20 stycznia 1998 r., I SA/Lu 26/97). Okoliczność dotycząca sposobu płacenia za prace polowe była uprzednio podnoszona przez stronę i analizowana przez organ I instancji na gruncie prowadzonego w latach 2015-2017 r. wznowionego z urzędu postępowania w sprawie dopłat na 2008 r.
Za nowe okoliczności nie można też uznać tych wynikających z zeznań M.L. z dnia 8 stycznia 2020 r., które, w ocenie skarżącego, dostarczyły ważnych informacji dotyczących użytkowania działek. Należy zgodzić się w tym zakresie z organem, że w dniu 8 stycznia 2020 r M.L. został przesłuchany w celu ustalenia faktycznego użytkownika spornych działek w 2012 r. Dodatkowo zeznania tego świadka z 8 stycznia 2020 r. są zbieżne z jego wcześniejszymi zeznaniami złożonymi w dniu 9 lutego 2016 r. (które również dotyczyły 2012 r.). Z zeznań M.L. z dnia 8 stycznia 2020 r. nie wynikają zatem żadne nowe okoliczności istniejące w dniu wydania decyzji, czyli [...] r.
Te same okoliczności powodują, że również wniosek skarżącego o przesłuchanie A.S. w zakresie użytkowania spornych działek przed dniem 14 kwietnia 2013 r. był bezzasadny. We wznowionym z urzędu i zakończonym decyzją ostateczną w 2017 r. postępowaniu w sprawie płatności na 2009 r., weryfikując spełnienie przez skarżącego warunków przyznania płatności do zadeklarowanych działek, organ oparł się m.in. na wyroku Sądu Rejonowego z dnia 21 października 2015 r., IC 799/14, w którym sąd stwierdził, że osobą użytkującą działki była A.S. Ponadto w ramach wznowionego z urzędu postępowania w sprawie przyznania płatności na 2008 r., w dniu 9 lutego 2016 r. A.S. była już przesłuchana jako świadek na okoliczność użytkowania działek nr: 200, 954, 955, 1027/2, 1028 207, 208/1, 208/2.
W ocenie sądu organy prawidłowo przyjęły i obszernie uzasadniły w swoich decyzjach, że powołane przez skarżącego okoliczności nie mają przymiotu nowych okoliczności istniejących w dniu wydania ostatecznej decyzji nieznanych organowi. Były to bowiem okoliczności powoływane już wcześniej przez stronę i były przedmiotem badania organu.
Wszystkie podnoszone wyżej argumenty uzasadniają również stanowisko sądu o niezasadności wniosku pełnomocnika strony, zawartego w piśmie procesowym z dnia 26 kwietnia 2021 r., o dopuszczenie przez sąd dowodów ze wskazanych w tym piśmie dokumentów, w tym głównie decyzji administracyjnych. Nie dość, że nie dotyczą one postępowania w sprawie płatności za lata 2004-2011, lecz za lata późniejsze, to dodatkowo wciąż wskazują na okoliczności, które organ brał pod uwagę (a więc i je znał) wydając decyzję z dnia [...]r.
Ponadto art. 106 § 3 p.p.s.a. stanowi, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Sąd administracyjny w zasadzie orzeka na podstawie materiału faktycznego i dowodowego sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Uzupełniające postępowanie dowodowe, ograniczone tylko do dowodu z dokumentu, może być przeprowadzone przez sąd jedynie wówczas, gdy powstanie konieczność wyjaśnienia istotnych wątpliwości, a ich wyjaśnienie nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Dopuszczalność przeprowadzenia przez sąd administracyjny dowodów uzupełniających z dokumentów ma charakter wyjątkowy. Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy organy właściwe w sprawie ustaliły ten stan zgodnie z regułami procedury administracyjnej, a następnie, czy do poczynionych ustaleń prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego. Zatem sąd administracyjny nie powinien przeprowadzać środków dowodowych i dokonywać ustaleń, które miałyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwianej decyzją administracyjną (por. wyrok NSA z dnia 8 czerwca 2009 r., I OSK 868/08). W niniejszej sprawie sąd uznał, że oferowana przez pełnomocnika skarżącego dowody nie spełniają tych warunków, a do tego nie mogły przyczynić się do wyjaśnienia istotnych wątpliwości.
Wobec powyższego, sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu orzeczono na podstawie § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) w związku z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2019 r. poz. 18), w związku z art. 250 p.p.s.a.
d.cz.