III SA/Łd 465/25

III SA/Łd 465/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-10-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Krawczyk
Anna Dębowska /sprawozdawca/
Joanna Wyporska-Frankiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6036 Inne sprawy dotyczące dróg publicznych
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1267
art. 1 § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 § 2 pkt 56, art. 147 § 1, art. 223 § 2, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1465
art. 91 ust. 1 i 4, art. 40 ust. 1, art. 101 ust. 1  art. 91 ust. 1 i 4, art. 40 ust. 1, art. 101 ust. 1  art. 91 ust. 1 i 4, art. 40 ust. 1, art. 101 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 320
art. 13, art. 13b
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.)
Sentencja
Dnia 29 października 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Anna Dębowska (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, Protokolant st. sekretarz sądowy Aneta Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2025 roku sprawy ze skargi M. Z. na uchwałę Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 15 stycznia 2025 roku nr XIII/329/25 w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania pojazdów samochodowych na drogach publicznych w Łodzi oraz opłat za postój w tej strefie i sposobu ich pobierania 1. stwierdza nieważność § 6 pkt 1 lit. b zaskarżonej uchwały w zakresie słów: "korzystających z pojazdu na podstawie: - własności/współwłasności, – umowy leasingu, - umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie, w przypadku umowy kredytu na zakup samochodu, - umowy najmu lub dzierżawy zawartej z podmiotem, którego przedmiotem przeważającej działalności gospodarczej jest najem lub dzierżawa pojazdów"; 2. stwierdza nieważność § 11 ust. 1 załącznika Nr 5 do zaskarżonej uchwały w zakresie słów "posiadającym do niego tytuł prawny wskazany w § 6 pkt 1 lit. b uchwały"; 3. stwierdza nieważność § 12 ust. 7 i ust. 10 załącznika Nr 5 do zaskarżonej uchwały; 4. nakazuje ściągnąć od Gminy Łódź na rzecz Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem nieuiszczonego przez skarżącego M. Z. wpisu sądowego od skargi.
Uzasadnienie
15 stycznia 2025 r. Rada Miejska w Łodzi, na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1465 ze zm.), zwanej dalej "u.s.g.", oraz art. 13 ust. 1 pkt 1, art. 13b, art. 13f i art. 40d ust. 2 i 3 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1465 ze zm.), zwanej dalej "u.d.p.", podjęła uchwałę nr XIII/329/25 w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania pojazdów samochodowych na drogach publicznych w Łodzi oraz opłat za postój w tej strefie i sposobu ich pobierania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą uchwałę M.Z. wniósł o jej zmianę w taki sposób, aby możliwości uzyskania stosownego abonamentu parkingowego były jednakowe dla wszystkich mieszkańców miasta, którzy tu mieszkają, pracują i płacą podatki.
Według skarżącego obecne zapisy uchwały takiej możliwości i równości nie dają. W § 6 pkt 1 lit. b określono wiele parametrów koniecznych do starania się o abonament mieszkańca. Wskazano na konieczność bądź własności pojazdu, bądź stosownej umowy do korzystania z pojazdu, tj. umowy leasingu, kredytu, umowy najmu lub dzierżawy zawartej z podmiotem, którego przedmiotem przeważającej działalności gospodarczej jest najem lub dzierżawa pojazdów. Zapis ten wyklucza z możliwości uzyskania abonamentu parkingowego mieszkańca osoby korzystające z tzw. samochodów służbowych w ramach stosownej umowy, np. ze swoim pracodawcą. Nie ma przy tym znaczenia jakie numery rejestracyjne posiada pojazd (łódzkie czy też inne).
Skarżący wskazał, że jest mieszkańcem Łodzi od urodzenia. Tu pracuje i płaci podatki. Jest zameldowany w tym samym miejscu od marca 1968 r. Pracodawca skarżącego w związku z jego obowiązkami użycza mu samochód służbowy, co zgodnie z zaskarżoną uchwałą wyklucza go z możliwości uzyskania abonamentu parkingowego. Według skarżącego jest to niesprawiedliwe i niewłaściwe. Regulacja taka z niezrozumiałych powodów wprowadza podział mieszkańców na tych, którzy mogą abonament uzyskać, i tych, którzy nie mogą. Zgodnie zaś z Konstytucją RP wszyscy obywatele są równi i powinni mieć takie same prawa.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie w całości jako bezzasadnej.
Organ administracji podniósł, że skarżący nie wskazał w treści skargi żadnego powszechnie obowiązującego przepisu prawa, który miałby zostać naruszony kwestionowaną przez niego regulacją uchwały. W ramach delegacji ustawowej zawartej w art. 13b ust. 4 pkt 2 u.d.p. mieści się uprawnienie do wskazania tytułów prawnych do korzystania z pojazdu, które uprawniają do zakupu abonamentu dla mieszkańca strefy płatnego parkowania. Przepis art. 13b ust. 4 pkt 2 u.d.p. jednoznacznie stanowi, że przewidziane w nim ulgi mogą być ustanowione dla niektórych użytkowników drogi, a więc nie dla wszystkich. Uprzywilejowana kategoria użytkowników drogi może zostać wyodrębniona nie tylko według kryterium miejsca zamieszkania, ale również wedle kryterium tytułu prawnego przysługującego w stosunku do posiadanego samochodu. Wyodrębnienie kategorii osób fizycznych posiadających pojazd na podstawie najsilniejszych tytułów prawnych, jakimi są własność i współwłasność oraz na podstawie konsumenckiej umowy leasingu, nie pozostaje w sprzeczności z zasadami art. 2 oraz art. 32 Konstytucji RP, bowiem wykazanie tych tytułów jest możliwe w sposób pewny. Tym samym uprzywilejowani posiadacze samochodów legitymują się istotną cechą, której nie posiadają inni posiadacze, legitymujący się pozostałymi tytułami prawnymi do samochodu, co umożliwia zróżnicowanie ich sytuacji prawnej bez naruszenia zasady równości wobec prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5–6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej oraz skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.).
Z treści art. 91 ust. 1 i 4 u.s.g. wynika, że przesłanką stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy jest istotna sprzeczność z prawem. Na podstawie argumentacji a contrario do postanowień art. 91 ust. 4 u.s.g., stanowiącego, że w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, że uchwałę wydano z naruszeniem prawa, należy przyjąć, że każde "istotne naruszenie prawa" uchwałą organu gminy oznacza jej nieważność (v. T. Woś [w:] T. Woś., H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 761–762). Pojęcie "istotne naruszenie prawa" nie zostało zdefiniowane w żadnej z ustaw samorządowych, podobnie jak pojęcie "sprzeczność z prawem". W literaturze przedmiotu wypracowano pogląd, aprobowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, że do istotnych wad, prowadzących do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym, zalicza się, między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał. Sprzeczność z prawem uchwały organu jednostki samorządu terytorialnego zachodzi, w sytuacji gdy doszło do jej wydania z naruszeniem przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego przez wadliwą ich wykładnię, a także z naruszeniem przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał (por. wyrok WSA z Krakowie z 8 stycznia 2019 r., III SA/Kr 404/18).
Zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji RP, akty prawa miejscowego są źródłami powszechnie obowiązującego prawa na obszarze działania organów, które je ustanowiły. Natomiast zgodnie z art. 94 Konstytucji RP, organy samorządu terytorialnego ustanawiają akty prawa miejscowego na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Ustawa określa też zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego. Zgodnie z art. 40 ust. 1 u.s.g., organy stanowiąc akty prawa miejscowego muszą działać na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawach.
Pomiędzy aktem prawa miejscowego a aktem prawnym hierarchicznie wyższym powinna istnieć więź formalna i materialna. Z pierwszą mamy do czynienia wówczas, gdy występuje postanowienie w akcie prawnym, o charakterze ustawowym, upoważniające do normatywizacji danej kwestii w drodze aktu prawa miejscowego. Natomiast więź materialna to więź treściowa, istniejąca wtedy, gdy akt podjęty przez organ samorządu terytorialnego będzie swoistym dopełnieniem materii ustawy, a co za tym idzie w swej treści będzie zgodny z treścią aktu, z upoważnienia którego został wydany.
Zgodnie z art. 101 ust. 1 u.s.g., każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Przed przystąpieniem do oceny zaskarżonego przez skarżącego aktu Sąd zobligowany jest skontrolować także, czy skarga pochodzi od uprawnionej do jej złożenia strony.
W pojęciu interesu prawnego mogą się mieścić zarówno uprawnienia, jak i obowiązki prawne konkretnego obywatela lub ich grupy bądź wreszcie innego podmiotu, który jest mieszkańcem danej gminy lub jest z tą gminą związany prawnie w inny sposób (np. jest właścicielem nieruchomości położonej na terenie gminy). Interes ten musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującego sytuację prawną tego podmiotu. Interes ten musi być bezpośredni, indywidualny, konkretny, realny i aktualny, a nie przyszły i potencjalny. Do wniesienia skargi nie legitymuje więc ani sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia, a związek pomiędzy własną, indywidualną sytuacją prawną skarżącego a zaskarżoną uchwałą musi już obecnie (a nie w przyszłości) powodować następstwo w postaci ograniczenia lub pozbawienia konkretnych uprawnień albo nałożenia obowiązków.
Uprawnienie do wniesienia skargi na uchwałę określającą strefę płatnego parkowania oraz wysokości płatności za parkowanie w tej sferze pojazdu samochodowego posiada niewątpliwie mieszkaniec strefy płatnego parkowania, jak i użytkownik tej strefy.
W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że skarżący M.Z. jest zarówno mieszkańcem strefy płatnego parkowania, jak i jej użytkownikiem. Jest zameldowany w mieście Łodzi i rozlicza w nim podatek dochodowy od osób fizycznych.
Skarżący ma zatem legitymację skargową do wniesienia niniejszej skargi, w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g. na uchwałę nr XIII/329/25 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 15 stycznia 2025 r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania pojazdów samochodowych na drogach publicznych w Łodzi oraz opłat za postój w tej strefie i sposobu ich pobierania.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej uchwały stanowiły przepisy ustawy o drogach publicznych.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p. (w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały), korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych: w strefie płatnego parkowania (lit. a), w śródmiejskiej strefie płatnego parkowania (lit. b).
Opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. a, pobiera się za postój pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo (art. 13b ust. 1 u.d.p.).
Opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b, pobiera się za postój pojazdów samochodowych w śródmiejskiej strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni lub codziennie, w określonych godzinach lub całodobowo (art. 13b ust. 1a u. d.p.).
Strefę płatnego parkowania ustala się na obszarach charakteryzujących się znacznym deficytem miejsc postojowych, jeżeli uzasadniają to potrzeby organizacji ruchu, w celu zwiększenia rotacji parkujących pojazdów samochodowych lub realizacji lokalnej polityki transportowej, w szczególności w celu ograniczenia dostępności tego obszaru dla pojazdów samochodowych lub wprowadzenia preferencji dla komunikacji zbiorowej (art. 13b ust. 2 u.d.p.).
Śródmiejską strefę płatnego parkowania ustala się na obszarach zgrupowania intensywnej zabudowy funkcjonalnego śródmieścia, które stanowi faktyczne centrum miasta lub dzielnicy w mieście o liczbie ludności powyżej 100 000 mieszkańców, jeżeli spełnione są warunki, o których mowa w ust. 2, a ustanowienie strefy płatnego parkowania może nie być wystarczające do realizacji lokalnej polityki transportowej lub polityki ochrony środowiska (art. 13b ust. 2a u.d.p.).
Zgodnie z art. 13b ust. 3 u.d.p. rada gminy (rada miasta) na wniosek wójta (burmistrza, prezydenta miasta), zaopiniowany przez organy zarządzające drogami i ruchem na drogach, może ustalić strefę płatnego parkowania lub śródmiejską strefę płatnego parkowania.
Stosownie do art. 13b ust. 4 u.d.p. rada gminy (rada miasta), ustalając strefę płatnego parkowania lub śródmiejską strefę płatnego parkowania:
1) ustala wysokość opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. a lub b, z tym że opłata za pierwszą godzinę postoju pojazdu samochodowego nie może przekraczać:
a) w strefie płatnego parkowania - 0,15% minimalnego wynagrodzenia, w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2020 r. poz. 2207 oraz z 2023 r. poz. 1667),
b) w śródmiejskiej strefie płatnego parkowania - 0,45% minimalnego wynagrodzenia, o którym mowa w lit. a;
2) może wprowadzić opłaty abonamentowe lub zryczałtowane oraz zerową stawkę opłaty dla niektórych użytkowników drogi;
3) określa sposób pobierania opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1.
Ustalając wysokość opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b, rada gminy (rada miasta) bierze pod uwagę wyniki analizy, o której mowa w ust. 2b (art. 13b ust. 4a u.d.p.).
Stawki opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, mogą być zróżnicowane w zależności od miejsca postoju. Przy ustalaniu stawek uwzględnia się progresywne narastanie opłaty przez pierwsze trzy godziny postoju, przy czym progresja nie może przekraczać powiększenia stawki opłaty o 20% za kolejne godziny w stosunku do stawki za poprzednią godzinę postoju. Stawka opłaty za czwartą godzinę i za kolejne godziny postoju nie może przekraczać stawki opłaty za pierwszą godzinę postoju (art. 13b ust. 5 u.d.p.).
Powołane wyżej przepisy ustawy o drogach publicznych zawierają zatem upoważnienie dla właściwego organu uchwałodawczego samorządu terytorialnego do ustanowienia przepisów prawa miejscowego. Redakcja wskazanego art. 13b ust. 3, ust. 4 i ust. 5 u.d.p. wytycza granice ustawowego upoważnienia rady miasta do ustalenia strefy płatnego parkowania, wysokości opłaty, wprowadzenia opłaty abonamentowej lub zryczałtowanej oraz zerowej stawki opłaty dla niektórych użytkowników drogi oraz określenia sposobu pobierania opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania.
W § 6 pkt 1 lit. b zaskarżona uchwała stanowi, że wprowadza się abonamenty parkingowe z zerową stawką opłaty za parkowanie w Strefie wydawane na okres jednego roku dla osób fizycznych rozliczających podatek dochodowy od osób fizycznych zamieszkałych w mieście Łodzi i zameldowanych na pobyt stały lub czasowy w obszarze Strefy lub zameldowanych w posesji, która znajduje się na terenie działki leżącej w Strefie, korzystających z pojazdu na podstawie:
- własności/współwłasności;
- umowy leasingu;
- umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie, w przypadku umowy kredytu
na zakup samochodu;
- umowy najmu lub dzierżawy zawartej z podmiotem, którego przedmiotem przeważającej działalności gospodarczej jest najem lub dzierżawa pojazdów.
Mając na względzie wskazane wyżej regulacje ustawy o drogach publicznych, sąd podzielił twierdzenia skarżącego co do konieczności wyeliminowania z obrotu prawnego zapisów zaskarżonej uchwały w zakresie § 6 pkt 1 lit. b w zakresie słów: "korzystających z pojazdu na podstawie:
- własności/współwłasności,
- umowy leasingu,
- umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie, w przypadku umowy kredytu na zakup samochodu,
- umowy najmu lub dzierżawy zawartej z podmiotem, którego przedmiotem przeważającej działalności gospodarczej jest najem lub dzierżawa pojazdów".
W § 6 pkt 1 lit. b zaskarżonej uchwały Rada Miejska w Łodzi wprowadziła ograniczenie możliwości nabycia abonamentu postojowego mieszkańca tylko przez osoby legitymujące się zameldowaniem w strefie płatnego parkowania, posiadające określone w uchwale tytuły prawne do pojazdu (własność, współwłasność, umowa leasingu, umowa przewłaszczenia na zabezpieczenie, w przypadku umowy kredytu na zakup samochodu, umowa najmu lub dzierżawy zawarta z podmiotem, który w ramach prowadzonej działalności gospodarczej wynajmuje lub wydzierżawia pojazdy).
Zdaniem sądu, umożliwienie uzyskania określonych abonamentów wyłącznie w oparciu o powyższe, enumeratywnie wymienione tytuły prawne do pojazdu pozbawia uprawnień do nabycia tychże abonamentów niektórych posiadaczy pojazdów, np. właścicieli posiadających pojazd na podstawie tytułu cywilnoprawnego (np. umowy użyczenia lub o użytkowanie samochodu służbowego do celów służbowych i prywatnych zawartej między skarżącym a jego pracodawcą). Wprowadzenie tego typu zróżnicowania uprawnień do korzystania z ulgowych opłat za parkowanie, skutkujące pominięciem użytkowników pojazdów z innych tytułów, stanowi, w ocenie sądu, naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa, która w swojej treści nakazuje równe traktowanie równych i podobne traktowanie podobnych. Według niej ewentualne różnicowanie sytuacji prawnej jest możliwe, ale tylko z uzasadnionych względów (por. wyrok TK z 5 listopada 1997 r., TK 22/97). Tymczasem w realiach niniejszej sprawy próżno szukać powodów, z jakich miejscowy prawodawca zdecydował się na zróżnicowanie sytuacji prawnej podmiotów korzystających z pojazdów, uprzywilejowując grupę podmiotów, która legitymuje się stricte określonymi tytułami prawnymi do pojazdu (por. wyrok WSA w Białymstoku z 28 czerwca 2018 r., II SA/Bk 136/18).
Ustawodawca konstruując powyższe upoważnienie ustawowe, nie wprowadził w ustawie o drogach publicznych kryteriów, jakimi obowiązana jest kierować się rada gminy (rada miasta) przy doborze użytkowników drogi uprawnionych do korzystania z preferencyjnych zasad ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania, zasad ich pobierania, pozostawiając w tym zakresie swobodę radzie gminy (radzie miasta).
Niewątpliwie jednak swoboda rady gminy (rady miasta) przy określaniu powyższych kwestii nie jest nieograniczona. Ograniczenie swobody działania w tym zakresie zakreślone jest poprzez jednoznacznie wskazany przez ustawodawcę cel, jakiemu generalnie służy wprowadzenie opłat za parkowanie. Jak stanowi art. 13b ust. 2 u.d.p., strefę płatnego parkowania ustala się na obszarach charakteryzujących się znacznym deficytem miejsc postojowych, jeżeli uzasadniają to potrzeby organizacji ruchu, w celu zwiększenia rotacji parkujących pojazdów samochodowych lub realizacji lokalnej polityki transportowej, w szczególności w celu ograniczenia dostępności tego obszaru dla pojazdów samochodowych lub wprowadzenia preferencji dla komunikacji zbiorowej.
Ustawodawca, wprowadzając możliwość tworzenia stref płatnego parkowania, kierował się niewątpliwie nie tylko potrzebą zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego, ale także koniecznością zapewnienia ochrony wolności i praw innych osób. Problem tworzenia stref płatnego parkowania w swej istocie dotyczy nie tylko potrzeby zaprowadzenia ładu przestrzennego, a więc bezpieczeństwa i porządku publicznego, ale wiąże się również z koniecznością zapewnienia ochrony wolności i praw tych obywateli, których domy czy mieszkania znajdują się właśnie w centrach miast, gdzie dojazd bądź dojście do miejsca zamieszkania są utrudnione z uwagi na liczbę znajdujących się tam pojazdów (ochrona prawa własności). Tworzenie stref płatnego parkowania, na podstawie i w granicach upoważnienia zawartego w ustawie o drogach publicznych, jest zatem ograniczeniem podyktowanym ochroną konstytucyjnych wartości, pozostającym w zgodzie z zasadą proporcjonalności (por. wyrok NSA z 14 grudnia 2017 r., I OSK 1449/17).
Podsumowując, w ocenie sądu, niezależnie od tego, czy podstawą prawną użytkowania pojazdu samochodowego jest prawo własności, umowa przewłaszczenia na zabezpieczenie, umowa leasingu, umowa najmu lub dzierżawy czy też inna umowa obligacyjna (np. użyczenia lub o użytkowanie samochodu służbowego do celów służbowych i prywatnych), wszyscy zmotoryzowani mieszkańcy strefy płatnego parkowania powinni na takich samych zasadach korzystać z przywileju wnoszenia opłaty abonamentowej za postój pojazdu w strefie płatnego parkowania, w pobliżu miejsca zamieszkania. Nie można więc wskazać logicznych argumentów, dla których zróżnicowano w prawach zmotoryzowanych mieszkańców strefy płatnego parkowania, nie przyznając uprawnienia do uiszczania opłaty abonamentowej za parkowanie tym mieszkańcom strefy, którzy korzystają z pojazdów samochodowych w oparciu, np. o umowę o użytkowanie samochodu służbowego do celów służbowych i prywatnych. Zdaniem sądu, nie sposób także wskazać wartości konstytucyjnych, które uzasadniałyby odmienne traktowanie mieszkańców strefy płatnego parkowania w zależności od rodzaju przysługującego im tytułu prawnego do pojazdu samochodowego, którzy parkują na terenie strefy płatnego parkowania w Łodzi. Nieprzyznanie prawa do wnoszenia opłaty abonamentowej za postój pojazdu zmotoryzowanym mieszkańcom strefy płatnego parkowania, którzy użytkują pojazdy samochodowe na podstawie umowy cywilno-prawnej innej niż wymienione w § 6 pkt 1 lit. b zaskarżonej uchwały, wprowadza nieuzasadnione zróżnicowanie uprawnień osób zamieszkujących na obszarze strefy.
Należy podkreślić, że treść § 6 pkt 1 lit. b zaskarżonej uchwały jest analogiczna do regulacji zawartej w § 6 pkt 1 lit. b poprzedniej uchwały Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 14 kwietnia 2021 r. nr XLI/1273/21 w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania pojazdów samochodowych na drogach publicznych w Łodzi oraz opłat za postój w tej strefie i sposobu ich pobierania, której nieważność stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w prawomocnym wyroku z 23 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 1090/21. Stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w tej kwestii podzielił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 września 2025 r., sygn. akt II GSK 1007/22 oddalając skargę kasacyjną Rady Miejskiej w Łodzi.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 września 2025 r., sygn. akt II GSK 1007/22 ocenił, że tego rodzaju regulacja narusza zasadę równości wobec prawa. Kryterium zróżnicowania mieszkańców strefy płatnego parkowania ze względu na tytuł prawny do parkowanego pojazdu należy ocenić jako niezgodne z wynikającą z zasady demokratycznego państwa prawnego zasadą sprawiedliwości społecznej nakazującą, by zróżnicowanie poszczególnych osób pozostawało w odpowiedniej relacji do dzielących je różnic. Zasada równości wobec prawa wymaga, by podmioty charakteryzujące się daną cechą istotną, były traktowane równo, bez różnic faworyzujących lub dyskryminujących. Wprowadzanie zróżnicowania jest dopuszczalne tylko gdy jest uzasadnione, to znaczy gdy pozostaje w związku bezpośrednim z celem przepisów, wagą interesu, dla którego zróżnicowanie jest wprowadzone, pozostaje w proporcji do interesów naruszanych oraz nie uwłacza w sposób zasadniczy innym wartościom (tak: w wyroku TK z 6 grudnia 1997 r., K 8/97; wyroku TK z 4 stycznia 2000 r., K 18/99). Rada Miejska naruszyła zasady równości i sprawiedliwości społecznej, wprowadzając, nieznajdujące należytego uzasadnienia konstytucyjnego, zróżnicowanie mieszkańców strefy płatnego parkowania. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił prezentowany w orzecznictwie pogląd, że wykluczenie niektórych posiadaczy pojazdów z możliwości uzyskania abonamentu postojowego z powodu rodzaju zawartej umowy stanowiącej tytuł prawny do pojazdu, należy uznać za naruszające zasadę równości wobec prawa (wyroki NSA: z 8 października 2013 r., I OSK 1418/13; z 13 października 2006 r., I OSK 978/06; z 18 listopada 2016 r., I OSK 1978/16; z 14 grudnia 2017 r., I OSK 1449/17; z 19 września 2019 r., I OSK 1226/19). Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że o ile zasadniczo nie wyklucza możliwości różnicowania wysokości opłat w zależności od różnych kryteriów, to jednak cel wskazany w ustawie o drogach publicznych nie uzasadniał zróżnicowania dokonanego przez Radę Miejską w Łodzi, w załączniku do zaskarżonej uchwały, osób uprawnionych do płatnego abonamentu parkingowego według tych kryteriów, które wskazano w tym akcie.
W rozpoznawanej sprawie sąd podziela powyższe stanowisko sądów administracyjnych obu instancji.
Z tych względów sąd, uznając wskazane naruszenia prawa za istotne, stosownie do art. 147 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.
Dalej wskazać należy, że z regulacją zawartą w § 6 pkt 1 lit. b zaskarżonej uchwały pozostają w ścisłym związku regulacje zawarte w § 11 ust. 1 oraz § 12 ust. 7 i ust. 10 załącznika Nr 5 do zaskarżonej uchwały.
Jak stanowi bowiem § 11 ust. 1 załącznika Nr 5 do zaskarżonej uchwały dla pojazdów, o których mowa w § 5 pkt 1 uchwały, abonament parkingowy z zerową stawką opłaty jest wydawany na okres 12 miesięcy i podlega każdorazowej weryfikacji na podstawie aktualnej umowy zawartej między korzystającym z pojazdu, posiadającym do niego tytuł prawny wskazany w § 6 pkt 1 lit. b uchwały, a podmiotem leczniczym organizującym opiekę hospicyjną na wykorzystanie tego pojazdu do opieki hospicyjnej chorych. W § 11 ust. 1 załącznika Nr 5 do zaskarżonej uchwały określając tryb wydawania abonamentu wskazano zatem, że podstawą weryfikacji jest każdorazowo aktualna umowa zawarta między korzystającym z pojazdu, posiadającym do niego tytuł prawny wskazany w § 6 pkt 1 lit. b uchwały, którą to regulację sąd w rozpoznawanej sprawie z wyżej wskazanych względów uznał za istotnie naruszającą prawo. Regulacje zawarte w § 12 ust. 7 i ust. 10 załącznika Nr 5 do zaskarżonej uchwały również odwołują się w swojej treści do treści § 6 pkt 1 lit. b uchwały w zakresie uznanym przez sąd za istotnie naruszające prawo. W § 12 ust. 7 załącznika Nr 5 do zaskarżonej uchwały określono, że w przypadku, w którym osoba wnioskująca o wydanie abonamentu dla mieszkańca Strefy przedstawia dokument, o którym mowa w § 6 pkt 1 lit. b tiret czwarte uchwały, jednostka upoważniona przed wydaniem abonamentu może domagać się przedstawienia do wglądu dodatkowych dokumentów. Natomiast w § 12 ust. 10 załącznika Nr 5 do zaskarżonej uchwały wskazano, że w przypadku uszkodzenia pojazdu, dla którego został wydany abonament, o którym mowa w § 6 pkt 1 lit. b uchwały, dopuszcza się możliwość wymiany takiego abonamentu w trakcie jego obowiązywania na abonament zastępczy z wpisanym numerem rejestracyjnym pojazdu zastępczego, po łącznym spełnieniu niżej wymienionych warunków: 1) przedstawienia przez wnioskodawcę dokumentu potwierdzającego szkodę pojazdu (notatka policyjna, zgłoszenie szkody potwierdzone przez ubezpieczyciela, zaświadczenie z zakładu naprawczego); 2) okazania umowy z ubezpieczycielem lub serwisem naprawczym lub innego dokumentu potwierdzającego wydanie pojazdu zastępczego na określony termin; 3) zawieszenia w systemie informatycznym ewidencjonującym wydane abonamenty aktywności pierwotnego abonamentu dla mieszkańca Strefy bądź zwrotu pierwotnego abonamentu w przypadku, gdy został on wydany w formie papierowej.
Wobec powyższego sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., stwierdził w punktach 2 i 3 wyroku nieważność odpowiednio § 11 ust. 1 załącznika Nr 5 do zaskarżonej uchwały w zakresie słów "posiadającym do niego tytuł prawny wskazany w § 6 pkt 1 lit. b" oraz § 12 ust. 7 i ust. 10 załącznika Nr 5 do zaskarżonej uchwały.
Jednocześnie z uwagi na dostrzeżony brak uiszczenia wpisu sądowego od skargi sąd nakazał ściągnięcie od Gminy Łódź na rzecz Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi kwotę 300 złotych tytułem uiszczenia wymaganego w sprawie wpisu sądowego od skargi, w oparciu o przepis art. 223 § 2 p.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie wysokość należnego wpisu sądowego od skargi określa § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 535).
Jak stanowi art. 223 § 2 p.p.s.a., jeżeli nie została uiszczona należna opłata sąd w orzeczeniu kończącym postępowanie w danej instancji nakaże ściągnąć tę opłatę od strony, która obowiązana była ją uiścić albo od innej strony, gdy z orzeczenia tego wynika obowiązek poniesienia kosztów postępowania przez tę stronę. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie budzi wątpliwości, że przepis ten odnosi się do każdego przypadku nieuiszczenia takiej opłaty, niezależnie od tego, czy obowiązek jej uiszczenia istniał od początku postępowania, czy też powstał dopiero w jego toku oraz niezależnie od przyczyn jej nieuiszczenia (por. postanowienie NSA z 26 czerwca 2007 r., II FSK 736/06). Odnosząc ten utrwalony pogląd do rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że, po pierwsze, należna opłata od skargi nie została uiszczona oraz, po drugie, że wynik postępowania (uwzględnienie skargi) determinuje obowiązek poniesienia kosztów postępowania przez stronę przeciwną (Gminę Łódź), zgodnie z art. 200 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 22 czerwca 2020 r., II FSK 625/20).
d.j.