III SA/Łd 464/22

III SA/Łd 464/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-12-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska
Ewa Alberciak /przewodniczący/
Joanna Wyporska-Frankiewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 566/23 - Wyrok NSA z 2025-01-21
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 988
art. 140 ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 1212
art. 49 ust. 1 pkt 2 i 3, art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. c i ust. 3
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Sentencja
Dnia 7 grudnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.) Asesor WSA Anna Dębowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 grudnia 2022 roku sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 20 kwietnia 2022 r. nr S.K.O.4121.37.2022 w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami wynikające z prawa jazdy kat. B 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 25 lutego 2022 r. o nr DOM-SOK-VII.5430.35.100.2021, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz R. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 20 kwietnia 2022 r. nr S.K.O.4121.37.2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi po rozpatrzeniu odwołania R. K. – dalej: strona skarżąca lub skarżący - od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 25 lutego 2022 r. DOM-SOK-VII.5430.35.100.2021 w sprawie cofnięcia R. K. uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi, wynikającego z prawa jazdy kategorii B, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 1212 ze zm.), oraz art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 570 ze zm.), utrzymało się w mocy zaskarżoną doń decyzję.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
Decyzją z dnia 25 lutego 2022 r. Prezydent Miasta Łodzi, powołując się na przepis art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 1212 ze zm.), orzekł o cofnięciu R.K. uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi, wynikającego z prawa jazdy kategorii B, z powodu uzyskania negatywnego wyniku egzaminu.
Kwestionując tę decyzję, pismem z dnia 28 marca 2022 r., z zachowaniem terminu przewidzianego prawem, R. K. złożył odwołanie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, utrzymało w mocy zaskarżoną doń decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że podstawę wydanej w sprawie decyzji stanowił art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia utraty kwalifikacji, na podstawie wyniku egzaminu państwowego przeprowadzonego w trybie art. 49 ust. 1 pkt 2 i 3 tej ustawy. W przedmiotowej sprawie nie jest sporne, że R. K. przystąpił do egzaminu państwowego z części teoretycznej w dniu 22 czerwca 2020 r. oraz w dniu 29 czerwca 2020 r. i uzyskał wynik negatywny. Organ wyjaśnił, że decyzja o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym podjęta przez starostę na podstawie wyżej przytoczonej normy nie należy do kategorii decyzji uznaniowych, w związku z czym organ administracji publicznej, stosując przepisy obowiązany jest do jej wydania. Nie może bowiem budzić żadnych wątpliwości, że utrata przez kierowcę kwalifikacji jako przyczyna cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym bez względu na tryb w jakim został przeprowadzony egzamin, państwowy pozostaje w związku z wymogiem posiadania przez kierowcę umiejętności kierowania pojazdem w sposób nie zagrażający bezpieczeństwu ruchu drogowego i nie narażający kogokolwiek na szkodę. Oznacza to, że osoba, która uzyskała negatywny wynik egzaminu państwowego, do którego przystąpiła, niezależnie od trybu, w jakim to uczyniła, traci kwalifikacje do prowadzania pojazdów, a obowiązkiem starosty jest wydanie decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ uznał je za nieuzasadnione. W sprawie nie doszło bowiem, zdaniem organu odwoławczego, do naruszenia zasad postępowania administracyjnego.
Niezadowolony z rozstrzygnięcia jakie zapadło przed organem odwoławczym R.K., wniósł skargę do sądu administracyjnego, zarzucając decyzji organu odwoławczego, że została wydana w warunkach niepowiadomienia strony o wszczęciu postępowania i możliwości zajęcia przez nią stanowiska w sprawie, a nadto skarżący wskazał na fakt braku potwierdzenia nadania pisma z dnia 29 grudnia 2021 r. i jego odbioru w aktach administracyjnych. Nadto, strona skarżąca zwróciła uwagę na fakt, iż decyzją z dnia 28 grudnia 2021 r. Prezydent Miasta Łodzi przywrócił jej uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi – prawo jazdy kategorii B, a decyzja ta stała się prawomocna. W tych warunkach strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji samorządowego kolegium odwoławczego i nieobciążanie strony kosztami postępowania w sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Na wstępie wskazać należy, że sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.) - dalej: "ustawa COVID-19"), zgodnie z którym przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W związku z brakiem możliwości technicznych stron uczestniczenia w rozprawie zdalnej sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) - dalej: p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w granicach danej sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola, według powyżej wskazanych kryteriów, wykazała, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 25 lutego 2022 r., wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu obligującym do wyeliminowania ich z obrotu prawnego.
Przedmiotem skargi jest, jak już wskazano decyzja samorządowego kolegium odwoławczego – dalej: kolegium lub organ odwoławczy – którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi w sprawie cofnięcia stronie skarżącej uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi, wynikającego z prawa jazdy kategorii B. Zatem postępowanie dotyczyło cofnięcia stronie skarżącej uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi, a podstawą prawną wydanej decyzji był art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami – dalej: u.k.p. Przepis ten stanowi, iż starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami m.in. w przypadku stwierdzenia utraty kwalifikacji, na podstawie wyniku egzaminu państwowego przeprowadzonego w trybie art. 49 ust. 1 pkt 2 i 3 u.k.p. – zgodnie, z którymi: sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem w razie uzasadnionych zastrzeżeń co do jej kwalifikacji (pkt 2); osoba ubiegająca się o przywrócenie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdami silnikowymi lub tramwajem cofniętego na okres przekraczający rok lub cofniętego w związku z utratą kwalifikacji (pkt 3 lit. a) oraz osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, którego była pozbawiona na okres przekraczający rok (pkt 3 lit. b).
Z przedłożonych akt administracyjnych wynika, iż:
- decyzją z dnia 16 listopada 2004 r. Prezydent Miasta Łodzi cofnął stronie skarżącej uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi. Decyzja ta była wydana w trybie art. 140 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym na skutek niepoddania się przez stronę skarżącą badaniom lekarskim przeprowadzonym w trybie art. 122 ust. 1 pkt 3 oraz badaniom psychologicznym przeprowadzonym w trybie art. 124 ust. 1 pkt 2 wskazanej powyżej ustawy. Z akt sprawy wynika, iż pomimo dwukrotnie wysłanej korespondencji pod adres znany organowi tj. Łódź ul. [...] decyzja ta została zwrócona do organu przez operatora pocztowego z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie". Następnie, jak wynika z akt ewidencyjnych kierowcy, przedmiotowa decyzja została przesłana ponownie stronie skarżącej na adres: Łódź ul. [...] wraz z pismem z dnia 7 lipca 2009 r. i odebrana osobiście w dniu 24 lipca 2009 r. – fakt ten strona skarżąca potwierdziła własnoręcznym podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru;
- w dniu 27 maja 2020 r. strona skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie cofniętego uprawnienia załączając doń: orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 25 marca 2020 r. o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do których jest wymagane prawo jazdy kategorii: AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T z datą następnego badania określoną na dzień 25 marca 2021 r.; orzeczenie psychologiczne nr 18/5/2020 z dnia 20 maja 2020 r. o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem w zakresie prawa jazdy kategorii: AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T; dowód uiszczenia opłaty skarbowej i ewidencyjnej w wysokości 10,50 zł oraz fotografię. Nadto, w dniu 17 grudnia 2021 r. strona skarżąca przesłała do organu orzeczenie lekarskie nr 801/2021 z dnia 15 grudnia 2021 r. o braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do których jest wymagane prawo jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B + E, T – z datą następnego badania określoną na dzień 10 grudnia 2036 r. A co za tym idzie strona skarżąca otrzymała profil kandydata na kierowcę umożliwiający jej przystąpienie do egzaminu sprawdzającego kwalifikacje z zakresu prawa jazdy kategorii B w trybie art. 49 ust. 1 pkt 3 lit a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami;
- z akt sprawy wynika również (pismo z dnia 6 kwietnia 2021 r. skierowane przez organ I instancji do Komisariatu Policji w Aleksandrowie Łódzkim), iż wobec strony skarżącej wydano pięć orzeczeń zakazów prowadzenia pojazdów: kolejno na okres 18 miesięcy, potem na okres 18 miesięcy, następnie na okres 2 lat, potem na okres 3 lat, a następnie na okres 1 roku. W aktach sprawy znajdują się jednak jedynie: kopia wyroku Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi z dnia [...], którym orzeczono wobec skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 2 lat, począwszy od dnia 6 maja 2004 r.(zatrzymanie prawa jazdy); kopia wyroku Sądu Rejonowego w Zgierzu z dnia [...], którym orzeczono wobec skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 3 lat oraz kopia wyroku Sądu Rejonowego w Zgierzu z dnia [...] którym orzeczono wobec skarżącego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 1 roku;
- w dniu 20 grudnia 2021 r. Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego w Łodzi poinformował Prezydenta Miasta Łodzi, że strona skarżąca przystąpiła do egzaminu państwowego z części teoretycznej w dniach: 22 i 29 czerwca 2020 r. z wynikiem negatywnym;
- załączoną do akt administracyjnych decyzją z dnia 28 grudnia 2021 r. znak: DOM-SOK-VII.5430.7.293.2021 (na którą zwrócono uwagę w skardze do sądu administracyjnego) przywrócono stronie skarżącej uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi wynikające z prawa jazdy kategorii B. Decyzja ta nie została zaskarżona, a co za tym idzie stała się ostateczna oraz prawomocna. Podstawą prawną tej decyzji był art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, który począwszy od dnia 5 grudnia 2021 r. stanowił, iż starosta wydaje decyzję administracyjną o przywróceniu uprawnień do kierowania pojazdami po ustaniu przyczyn, które spowodowały ich cofnięcie, oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Jeżeli od dnia cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami upłynął okres przekraczający rok, a cofnięcie uprawnień wynikało z zakazu prowadzenia pojazdów na okres przekraczający rok, warunkiem przywrócenia uprawnień jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. W świetle powyższego organ uznał, iż skoro od dnia 24 lipca 2009 r. (tj. od dnia doręczenia decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 16 listopada 2004 r. o cofnięciu stronie skarżącej uprawnienia do kierowania pojazdami) do dnia wydania decyzji z dnia 28 grudnia 2021 r. upłynął rok, a strona skarżąca przedstawiła orzeczenie lekarskie o braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami oraz orzeczenie psychologiczne o braku przeciwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami, a także załączyła do akt sprawy dowód uiszczenia opłaty ewidencyjnej – to tym samym ustały przyczyny cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami.
W świetle powyższych okoliczności, sąd stoi na stanowisku, iż organy obydwu instancji w sposób niewystarczający wyjaśniły czy strona była zobligowana do tego aby zdawać egzamin kontrolny.
Przede wszystkim rację ma organ odwoławczy, iż z dniem 5 grudnia 2021 r. na podstawie art. 4 pkt. 33 lit. b ustawy z dnia 14 października 2021 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r., poz. 1997), zmianie uległ przepis art. 103 ust. 3 u.k.p., stanowiący przed wejściem w życie tej zmiany, iż "starosta wydaje decyzję administracyjną o przywróceniu uprawnień do kierowania pojazdami po ustaniu przyczyn, które spowodowały ich cofnięcie, oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej", w wyniku nowelizacji dodano doń zdanie: "Jeżeli od dnia cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami upłynął okres przekraczający rok, a cofnięcie uprawnień wynikało z zakazu prowadzenia pojazdów na okres przekraczający rok, warunkiem przywrócenia uprawnień jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji."
Zachowując kolejność należy wskazać, że znajdująca się w aktach sprawy a wydana już po wejściu w życie powyższej zmiany, decyzja o przywróceniu uprawnień do kierowania pojazdami, na którą powołuje się strona skarżąca, nie odnosi się do żadnego orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów na okres przekraczający rok – co budzi wątpliwości sądu, co do jej zgodności z prawem a co za tym idzie, także i jej ważności.
Równocześnie, z zaskarżonej decyzji (o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi), nie wynika z jakiej przyczyny strona skarżąca była zobowiązana do poddania się sprawdzeniu jej kwalifikacji w formie egzaminu kontrolnego, wobec tego nie jest jasne czy strona była faktycznie do tegoż zobowiązana. Przy czym zważyć należy, że gdyby okoliczności te nie istniały, to w istocie nie można byłoby mówić o możliwości zastosowania art. 103 ust. 1 pkt 1 lit c u.k.p. i o wynikającej z niego utracie kwalifikacji na podstawie wyniku egzaminu państwowego.
Wobec powyższego organ powinien poczynić stosowne ustalenia wskazujące na konieczność przeprowadzenia wobec strony skarżącej egzaminu państwowego celem wykazania, że w sprawie można było zastosować art. 103 ust. 1 pkt 1 lit c u.k.p. Zauważyć bowiem należy, że ani z decyzji organu I instancji, ani z decyzji organu odwoławczego nie wynika bowiem z jakiego powodu strona w ogóle przystąpiła do egzaminu państwowego.
W tych okolicznościach, należało stwierdzić, że organy administracji naruszyły art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, a na skutek naruszenia przepisów postępowania doszło również do naruszenia prawa materialnego, tj. art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. c u.k.p. Sąd wskazuje, że przepis ten zastosowano przedwcześnie, ponieważ stan faktyczny sprawy nie został jeszcze w sposób nie budzący wątpliwości ustalony przez organy administracji publicznej. Tym samym, nie przesądzając wyniku sprawy, sąd stoi na stanowisku, iż dopiero po prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego sprawy możliwym będzie prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego.
Nadto nie sposób nie przyznać racji skarżącemu w zakresie jakim wskazywał na naruszenie przepisów proceduralnych przez organ I instancji, poprzez brak zawiadomienia skarżącego o fakcie wszczęcia postępowania w sprawie rozstrzyganej zaskarżoną decyzją a także poprzez niepowiadomienie skarżącego o zakończeniu tegoż postępowania i zamiarze wydania decyzji przez organ a tym samym, nie zapewniając stronie możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów. Swym zachowaniem organ naruszył przede wszystkim art. 8 § 1 kpa działając w sposób niebudzący zaufania do organów administracji, a nadto art. 10 kpa de facto nie zapewniając stronie możliwości czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym. W tym miejscu należy stanowczo wskazać, że nie zasługuje na aprobatę stanowisko organu, jakoby stawiający się z własnej woli w organie skarżący, miał w ten sposób niejako konwalidować zaniechanie organu w tej materii.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ powinien odnieść się do wskazanych powyżej okoliczności, przy uwzględnieniu ewentualnych, przyszłych rozważań organu odwoławczego w przedmiocie decyzji z dnia 28 grudnia 2021 r.
Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
O kosztach postępowania, sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.
a.l.