III SA/Łd 462/18

III SA/Łd 462/18 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2018-08-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-05-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Alberciak
Janusz Nowacki /przewodniczący/
Małgorzata Kowalska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 478/21 - Wyrok NSA z 2022-03-08
II FSK 478/21 - Wyrok NSA z 2024-05-09
III SA/Wa 1082/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-12-10
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 61a par 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2017 poz 1201
art. 54 par 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
Dz.U. 2017 poz 1369
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Dnia 8 sierpnia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Kowalska (spr.) Protokolant specjalista Dominika Janicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2018 roku sprawy ze skargi K. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z [...] roku Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1w zw. z art. 61a § 1 i art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2017r., poz. 1257) – dalej "k.p.a." w zw. z art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U z 2017 r. poz. 1201 ze zm.) – dalej "u.p.e.a.", po rozpatrzeniu zażalenia K. B., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego [...] z [...] r, o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie skargi z 10 maja 2016 r. na czynność egzekucyjną.
W uzasadnieniu wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] wystawił na K. B. tytuły wykonawcze obejmujące zaległości zobowiązanego w podatku od towarów i usług oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych, które przekazał do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego [...] w celu prowadzenia egzekucji administracyjnej. W dniu 10 lipca 2013 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] zwrócił się do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego [...] o wszczęcie egzekucji z nieruchomości należącej do zobowiązanego, położonej w Ł., przy ul. Ś.. Wezwaniem z 18 listopada 2013 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego [...] zajął wskazaną nieruchomość oraz wezwał zobowiązanego do zapłaty w terminie 14 dni od doręczenia wezwania wymienionych w nim należności wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości.
W dniu 10 grudnia 2013 r. do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego [...] wpłynęła skarga na czynność egzekucyjną - zajęcie nieruchomości.
Postanowieniem z [...] r Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., skargę tę oddalił jako nieuzasadnioną. Minister Rozwoju i Finansów postanowieniem z [...] r. utrzymał w mocy powyższe postanowienie. Obecnie trwa postępowanie sądowoadministracyjne w powyższej sprawie.
Pismem z 16 marca 2016 r. organ egzekucyjny zawiadomił zobowiązanego, że 13 kwietnia 2016 r. o godzinie 15.00 odbędzie się oszacowanie zajętej nieruchomości oraz wezwał, w przypadku posiadania operatu szacunkowego nieruchomości z lat ubiegłych, o jego ewentualne udostępnienie rzeczoznawcy. Powyższe pismo zostało doręczone pełnomocnikowi strony 29 marca 2016 r. K. B.i ani jego pełnomocnik nie stawili się na miejscu oględzin. Wobec powyższego pismem z 20 kwietnia 2016 r. organ poinformował zobowiązanego, iż brak udostępnienia przedmiotowego lokalu do oględzin wyznaczonemu przez organ egzekucyjny rzeczoznawcy majątkowemu, jak również nieprzedstawienie do wglądu planów pomieszczeń z opisem wyposażenia, spowoduje oszacowanie nieruchomości bez uwzględnienia ewentualnych czynników mających wpływ na standard wykończenia lokalu oraz jego funkcjonalność. Organ egzekucyjny ponownie wezwał zobowiązanego do przedstawienia w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma, dokumentów pozwalających na dokonanie oszacowania nieruchomości zgodnie z jej rzeczywistą wartością rynkową. Powyższe pismo zostało doręczone pełnomocnikowi strony w dniu 5 maja 2016 r.
Następnie do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] wpłynęło pismo pełnomocnika strony z 10 maja 2016 r. zatytułowane "Skarga na czynności egzekucyjne", w którym na podstawie art. 54 u.p.e.a. wniesiono skargę na "czynności egzekucyjne dokonane przez organ podatkowy I instancji w stosunku do nieruchomości podatnika położonej w Ł.przy ul. Ś.".
Postanowieniem z [...] r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego [...] oddalił jako nieuzasadnioną skargę na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, polegającą na wezwaniu strony do przedstawienia dokumentów pozwalających na dokonanie oszacowania nieruchomości położonej w Ł. przy ul. Ś. ..
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł., po rozpatrzeniu zażalenia pełnomocnika strony, postanowieniem z 3 sierpnia 2017 r. uchylił powyższe postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ odwoławczy polecił organowi egzekucyjnemu ustalenie jakiej czynności egzekucyjnej dotyczyła skarga strony złożona pismem z 10 maja 2016 r.
Realizując wytyczne organu II instancji w dniu 17 sierpnia 2017 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego [...] wezwał pełnomocnika strony do wskazania, jakiej czynności egzekucyjnej dotyczy jego skarga z 10 maja 2016 r.
W piśmie z 29 sierpnia 2017 r. pełnomocnik strony wskazał, że skarga została wniesiona w oparciu o art. 54 u.p.e.a., gdyż decyzje stanowiące podstawę do dokonania czynności egzekucyjnych zostały wydane w wyniku przestępstwa, jak również, dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, a ponadto zobowiązania podatkowe wynikające z tytułów wykonawczych uległy przedawnieniu.
Pismem z 18 września 2017 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego [...] ponownie wezwał pełnomocnika strony do wskazania, jakiej czynności egzekucyjnej dotyczy skarga z 10 maja 2016 r. Jednocześnie wskazał, że nieudzielenie informacji w przedmiotowym zakresie spowoduje rozstrzygnięcie wniosku strony jako skargi na zajęcie nieruchomości dokonane zawiadomieniem z 18 listopada 2013 r.
W dniu 6 października 2017 r. do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo pełnomocnika strony z 3 października 2017 r. w którym powtórzył treść swojego pisma z 29 sierpnia 2017 r.
Postanowieniem z [...] r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego [...] działając na podstawie art. 61a k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynności egzekucyjne z 10 maja 2016 r. W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, iż zgodnie z pouczeniem zawartym w wezwaniu z 18 września 2017 r., w związku z niewskazaniem przez pełnomocnika strony jakiej czynności egzekucyjnej dotyczy jego skarga, uznał, że pismo z 10 maja 2016 r. dotyczy skargi na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu nieruchomości zawiadomieniem z 18 listopada 2013 r. Zaznaczył, że czynność ta była już przedmiotem postępowania przed Dyrektorem Izby Skarbowej w Ł., który postanowieniem z [...] r. oddalił skargę jako nieuzasadnioną. Powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy przez Ministra Rozwoju i Finansów postanowieniem z 12 września 2016 r. ostatecznym w administracyjnym toku instancji. Ponowne rozstrzygnięcie tej samej sprawy byłoby dotknięte wadą z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. skutkującą jego nieważnością.
W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik zobowiązanego wskazał, że decyzje stanowiące podstawę do dokonania czynności egzekucyjnych zostały wydane w wyniku przestępstwa, jak również, że dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Podniósł również, że zobowiązania wynikające z tytułów wykonawczych uległy przedawnieniu zarówno w zakresie kwot głównych, jak i odsetek. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu pełnomocnik strony podniósł obszerną argumentację dotyczącą kontroli podatkowej przeprowadzonej u zobowiązanego w 2006 roku.
Zaskarżonym obecnie postanowieniem utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. uznał, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego [...] prawidłowo zakwalifikował wystąpienie pełnomocnika strony z 10 maja 2016 r. jako skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu nieruchomości zawiadomieniem z 18 listopada 2013 r. Podzielił także ocenę organu egzekucyjnego, że w analizowanej sprawie wystąpiła przesłanka do odmowy wszczęcia postępowania bowiem skarga na tę czynność egzekucyjną była już przedmiotem rozpoznania przez organy obu instancji, a obecnie podlega kontroli sądowoadministracyjnej. Stąd prawidłowo organ egzekucyjny uznał, że ponowne rozstrzygnięcie skargi na tę samą czynność egzekucyjną stanowić będzie przesłankę stwierdzenia nieważności o której mowa w art. art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Z tego powodu trafnie na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a. odmówił ponownego wszczęcia postępowania w tej samej sprawie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 24 kwietnia 2018 roku pełnomocnik skarżącego rozstrzygnięciu organu II instancji zarzucił naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. z uwagi na to, że decyzje stanowiące podstawę do dokonania czynności egzekucyjnych zostały wydane w wyniku przestępstwa, jak również dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne są fałszywe. Ponadto w ocenie pełnomocnika skarżącego zobowiązania podatkowe wynikające z tytułów wykonawczych uległy przedawnieniu, dotyczy to zarówno kwot głównych, jak i odsetek. Zarzucając powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu pełnomocnik strony podniósł obszerną argumentację dotyczącą wadliwości postępowania podatkowego, które doprowadziło do wydania decyzji stanowiących podstawę wystawienia tytułów wykonawczych dla zobowiązanego.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko prezentowane w toku postępowania i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przeprowadzona przez sąd kontrola zaskarżonego postanowienia nie wykazała, by postanowienie to, jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.
Przedmiotem kontroli sądu w rozstrzyganej sprawie była zgodność z prawem postanowień wydanych na skutek skargi zobowiązanego na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, wniesionej w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a.
Na wstępie należy więc wskazać, że zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez czynność egzekucyjną rozumienie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Środki egzekucyjne w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych zostały zdefiniowane w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a. Wśród tych środków egzekucyjnych jest między innymi egzekucja z nieruchomości.
Organ w zaskarżonym postanowieniu trafnie zauważył, że ocenie w trybie art. 54 u.p.e.a. mogą podlegać tylko czynności egzekucyjne podejmowane przez organ egzekucyjny, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Stosownie do treści art. 54 u.p.e.a. w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. Nie można natomiast podnosić zarzutów, które są podstawą wniesienia innego środka zaskarżenia. Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się, że skarga z art. 54 u.p.e.a. nie będzie przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się inne środki zaskarżenia (zarzuty, zażalenia na postanowienia, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji) albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu (por. R. Hauser i Z. Leoński - Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Warszawa 1992 r. s. 84.; wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 827/99, LEX nr 43032; wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1999 r. sygn. akt III SA 4503/97, ONSA 2000/1/20).
Przedmiotem skargi może być konkretna czynność egzekucyjna, a nie zasadność wszczęcia postępowania egzekucyjnego, czy też prawidłowość jego prowadzenia w ogóle. Określona przez ustawodawcę w art. 54 u.p.e.a. skarga na czynność egzekucyjną nie jest uniwersalnym środkiem zaskarżenia, poprzez który można podważać decyzje podatkowe, które legły u podstaw prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W trybie art. 54 u.p.e.a. ocenie podlegają działania organu egzekucyjnego, a nie wierzyciela, a tym bardziej organów podatkowych podejmowane w toku postępowania dotyczącego zobowiązania skarżącego w podatku VAT, czy podatku dochodowym, których efektem są decyzje stanowiące podstawę wystawionych tytułów wykonawczych.
Zarzuty podnoszone przez stronę w toku postępowania instancyjnego jak również w skardze do sądu administracyjnego oraz prezentowana na ich uzasadnienie argumentacja nie dotyczą w ogóle przedmiotu niniejszej sprawy bowiem, jak to już zostało powiedziane, przewidziany w art. 54 u.p.e.a. środek prawny może służyć wyłącznie do oceny prawidłowości czynności egzekucyjnych, a nie decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego przeciwko skarżącemu. Z tego względu skarga strony nie mogła odnieść zamierzonego przez nią skutku.
W niniejszej sprawie organ egzekucyjny, po otrzymaniu tytułów wykonawczych, podjął niezwłocznie czynności zmierzające do wyegzekwowania należności, dokonując w dniu18 listopada 2013 r. zajęcia nieruchomości należącej do skarżącego położonej w Ł. przy ul. Ś.. Z akt sprawy wynika, że odnośnie do tej czynności strona 10 grudnia 2013 r. zgłosiła skargę, która została oddalona w administracyjnym toku instancji. Wyrokiem z 22 listopada 2017 roku w sprawie sygn. akt III SA/Wa 3554/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K B na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z [...] r., a obecnie wyrok ten stanowi przedmiot postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
W dniu 10 maja 2016 pełnomocnik skarżącego ponownie wystąpił do organu egzekucyjnego ze skargą na "czynności egzekucyjne dokonane przez organ podatkowy I instancji w stosunku do nieruchomości podatnika położonej w Ł. przy ul. Ś. .". Mimo dwukrotnie skierowanego przez organ egzekucyjny wezwania do precyzyjnego wskazania czynności egzekucyjnej, której dotyczy skarga oraz jej daty, pełnomocnik skarżącego nie sprecyzował swojej skargi. Skoro skarżący nie wskazał precyzyjnie jakiej czynności dotyczy jego "skarga na czynności egzekucyjne dokonane przez organ podatkowy I instancji w stosunku do nieruchomości podatnika położonej w Ł. przy ul. Ś. .", a jedyną czynnością postępowania egzekucyjnego odnoszącą się do tej nieruchomości było jej zajęcie, to prawidłowo organ I instancji uznał, że skargę z 10 maja 2016 r. należy potraktować jako skargę na tę właśnie czynność egzekucyjną.
Prawidłowo także organ w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przedmiotowej skargi wskazując, że postępowanie takie toczyło się już przed organami egzekucyjnymi, a obecnie jest przedmiotem kontroli w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zatem ponowne rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego w przedmiocie skargi na czynność zajęcia nieruchomości dotknięte byłoby wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przez "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już toczy się albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (por. wyrok NSA z 3 sierpnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2962/15 dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – w skrócie "CBOSA"). Powyższy przepis stosuje się odpowiednio w ramach postępowania uregulowanego przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie bowiem z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie brak jest podstawy prawnej do ponownego rozpoznania skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego zajęcia nieruchomości skarżącego.
Mając na względzie powyższe, sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie sądu organ nadzoru prawidłowo zaakceptował stanowisko organu egzekucyjnego, że w sprawie wystąpiła przeszkoda do wszczęcia postępowania z ponownej skargi strony na czynność egzekucyjną zajęcia nieruchomości. Tym samym nie doszło do zarzucanego w skardze naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), orzekł jak w sentencji wyroku.
e.o.