III SA/Łd 45/25

III SA/Łd 45/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-04-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Krawczyk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1465
art. 2351, art. 237 § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy ( t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1836
§ 2, § 3, § 4, § 5, § 6, § 8
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych
Dz.U. 2024 poz 935
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 17 kwietnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Paweł Dańczak, Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Asystent sędziego Beata Drożdż, Protokolant, w składzie następującym: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2025 roku sprawy ze skargi F. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. na decyzję Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 12 listopada 2024 roku nr NS.HŚ.906.12.2024 w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 12 listopada 2024 r. Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: ŁPWIS lub organ odwoławczy), po rozpatrzeniu odwołania F. Sp. z o.o. w Z. (dalej: skarżąca) od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Zduńskiej Woli (dalej: PPIS lub organ I instancji) z 2 sierpnia 2024 r. o stwierdzeniu choroby zawodowej - alergiczne kontaktowe zapalenie skóry - wymienioną w pozycji 18.1 wykazu chorób zawodowych u M. B., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wskazano, że PPIS po otrzymaniu 15 marca 2024 r. zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej u M. B., dokonanego przez Przychodnię Konsultacyjno-Diagnostyczną Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Łodzi (dalej: WOMP), do której została skierowana przez Klinikę Dermatologii i Wenerologii USK im. WAM w Łodzi, wszczął 26 marca 2024 r. z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie podejrzenia u ww. choroby zawodowej, tj. alergicznego kontaktowego zapalenia skóry (poz. 18.1 wykazu chorób zawodowych). W zgłoszeniu wskazano siedzibę skarżącej jako miejsce pracy, w którym wystąpiło narażenie zawodowe będące powodem zgłoszenia ww. choroby. PPIS 29 kwietnia 2024 r. przeprowadził ocenę narażenia zawodowego, którą przesłał pismem z 30 kwietnia 2024 r. do WOMP w Łodzi.
W postępowaniu wyjaśniającym ustalono, że M. B. w całym okresie zatrudnienia (tj. od 1989 r. do chwili obecnej z przerwami) pracowała na następujących stanowiskach: szwaczki, szwacza wyrobów pończoszniczych oraz ostatnio na stanowisku operatora maszyn i urządzeń szwalniczych u skarżącej, którą wskazano jako miejsce pracy, gdzie wystąpiło narażenie zawodowe skutkujące rozwojem choroby zawodowej w stosunku do której prowadzone jest postępowanie orzecznicze. Do obowiązków zawodowych M. B. podczas zatrudnienia u skarżącej stanowisku operatora maszyn urządzeń szwalniczych należało między innymi: zszywanie poszczególnych elementów wykrojonych części wyrobów odzieżowych, odszywanie charakterystycznych dla danego wyrobu węzłów technologicznych, obrzucanie brzegów zszytych elementów, naszywanie ozdób, wszywanie materiałów usztywniających. Na ww. stanowisku M. B. szyła bieliznę z tkanin, które są produkowane z przędzy posiadającej certyfikat OEKO-TEX STANDARD i zawierają w swoim składzie poliester, włókna elastanowe i poliamidowe. Gotowa tkanina używana do szycia bielizny wcześniej była poddawana procesowi barwienia, podczas którego na różnych jego etapach stosowano wymienione w decyzji preparaty chemiczne. W okresie zatrudnienia M. B. objęta była profilaktycznymi badaniami lekarskimi, w wyniku których nie orzekano przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy zawodowej na zajmowanym stanowisku, szkoleniami stanowiskowymi z zakresu BHP, a także miała zapewnione przerwy regulaminowe w trakcie zmiany roboczej.
M. B. została poddana badaniom specjalistycznym w uprawnionej do orzekania o chorobach zawodowych jednostce orzeczniczej, tj. Przychodni Konsultacyjno-Diagnostycznej WOMP w Łodzi. W wyniku przeprowadzonych badań specjalistycznych, analizy narażenia zawodowego, przebiegu klinicznego choroby oraz dokumentacji medycznej z okresu leczenia uzyskała orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej pod postacią alergicznego kontaktowego zapalenia skóry (poz. 18.1 wykazu chorób zawodowych). Z ustaleń jednostki orzeczniczej I stopnia (orzeczenie NR PK.46.2024 z 17 czerwca 2024 r.) wynika, że pierwsze objawy skórne pod postacią zmian rumieniowych i rumieniowo-złuszczających o charakterze wyprysku kontaktowego na dłoniach pojawiły się u M. B. w 2021 roku w trakcie zatrudnienia u skarżącej), a w dalszych latach uległy progresji i rozszerzeniu. Ponadto w przeprowadzonych testach naskórkowych ujawniono uczulenie typu opóźnionego na szereg alergenów, w tym alergeny zawodowe badanej (barwniki tekstylne) oraz potwierdzono w trakcie konsultacji dermatologicznej rozpoznanie alergicznego kontaktowego zapalenia skóry. W ocenie WOMP, analiza narażenia zawodowego, przebiegu klinicznego choroby, wyniki konsultacji dermatologicznej, charakter zmian skórnych oraz wyniki wykonanych badań (potwierdzone uczulenie typu opóźnionego na alergeny zawodowe) pozwalają na przyjęcie z przeważającym prawdopodobieństwem (pomimo wieloważnego charakteru uczulenia kontaktowego) zawodowej etiologii choroby skóry i rozpoznanie choroby zawodowej pod postacią alergicznego kontaktowego zapalenia skóry.
Mając na uwadze orzeczenie lekarskie wydane przez uprawnioną jednostkę orzeczniczą I stopnia, tj. orzeczenie Nr [...] z 17 czerwca 2024 r. oraz pozostały materiał dowodowy, w tym dokumentację z przebiegu pracy zawodowej, gdzie uwzględnione zostało narażenie zawodowe, PPIS decyzją z 2 sierpnia 2024 r. stwierdził u M. B. chorobę zawodową - alergiczne kontaktowe zapalenie skóry.
Po wniesieniu odwołania od tej decyzji, w toku postępowania odwoławczego, ŁPWIS zwrócił się do WOMP o wyjaśnienie zarzutów podnoszonych w odwołaniu przez skarżącą, a dotyczących m. in. kwestii, czy zwiększone stosowanie preparatów do mycia i dezynfekcji rąk w okresie pandemii mogło mieć wpływ na stan bariery hydrolipidowej skóry rąk u M. B. oraz o odniesienie się do stwierdzenia pracodawcy, że w sytuacji braku kontaktu z alergenem przez okres ponad 5 miesięcy objawy skórne rąk u M. B. powinny ustąpić, a nie nasilać się. W przesłanej odpowiedzi WOMP stwierdził, że ponowna szczegółowa analiza postępowania diagnostyczno-orzeczniczego w sprawie M. B. nie wykazała podstaw do weryfikacji orzeczenia z 17 czerwca 2024 r. o rozpoznaniu choroby zawodowej pod postacią alergicznego kontaktowego zapalenia skóry. Ponadto WOMP wyjaśnił, że brak kontaktu z alergenem może spowodować różnego stopnia remisje w zakresie zmian klinicznych choroby, jednakże nie we wszystkich przypadkach mamy do czynienia z takim obrazem. Również stan zagrożenia epidemiologicznego i stan epidemii oraz związane z nimi częstsze mycie rąk nie stanowiły czynników decydujących o braku możliwości wystąpienia w tym okresie uczulenia zawodowego oraz związanych z nim objawów klinicznych ze strony skóry.
W tym stanie rzeczy ŁPWIS utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W skardze na tę decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, skarżąca zaskarżyła powyższą decyzję w całości, zarzucając jej:
1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 2351 Kodeksu pracy (dalej: k.p.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji stwierdzenie choroby zawodowej u M. B. podczas gdy w rzeczywistości nie istnieją przestanki pozwalające stwierdzić, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy,
b) § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1836) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji wydanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej podczas gdy w rzeczywistości nie istnieją przesłanki pozwalające stwierdzić, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy;
c) § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji wydanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej, podczas gdy w rzeczywistości nie istnieją przesłanki pozwalające stwierdzić, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy;
2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 7 w zw. z art. 77 i art. 78 k.p.a. i wyrażonych w tych przepisach zasady prawdy obiektywnej oraz zasad dotyczących postępowania dowodowego poprzez:
- brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia wszystkich okoliczności niniejszej sprawy oraz całego materiału dowodowego,
- dokonanie oceny dowodów oraz okoliczności faktycznych sprawy w sposób wybiórczy i niebudzący zaufania do organów administracji publicznej,
- oparcie ustaleń na domniemaniach,
- nieprzeprowadzenie zawnioskowanych dowodów w piśmie z 22 października 2024 r., co skutkowało błędnymi ustaleniami, iż alergiczne kontaktowe zapalenie skóry zostało spowodowane czynnikami szkodliwymi dla zdrowia występującymi w środowisku pracy;
b) art. 8 § 1 i 2, art. 11 k.p.a. i wyrażonych w tych przepisach zasady pogłębiania zaufania do działania organów administracji publicznej oraz zasady wyjaśniania zasadności przesłanek poprzez:
- wykładnię przepisów z pominięciem wykładni systemowej i celowościowej, - działanie w sposób niebudzący zaufania przez obywateli,
- niewyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi organ się kierował rozpoznając niniejszą sprawę,
- niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i niezałatwienie sprawy związanej z wpływem działania czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy.
c) art. 107 § 3 k.p.a., przez brak wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, co uniemożliwia właściwe zapoznanie się z motywami działania organu II instancji, zrozumienie tych motywów, a w rezultacie ustosunkowanie się do nich w rzeczowy i wyczerpujący sposób.
W oparciu o sformułowane wyżej zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji PPIS oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej od organu zwrotu kosztów postępowania.
Jednocześnie na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu w postaci pisma pracownicy do skarżącej - zgłoszenia szkody - wezwania do wypłaty odszkodowania, renty, zadośćuczynienia z 21 listopada 2024 r. na okoliczność konsekwencji stwierdzenia choroby zawodowej u M. B. i wysuwanych przez nią roszczeń pieniężnych w stosunku do skarżącej z tego tytułu.
Na rozprawie 10 kwietnia 2025 r. Sąd postanowił o przeprowadzeniu dowodów z dokumentów załączonych od skargi, z uwzględnieniem pisma z 1 kwietnia 2025 r., w którym skarżąca opisała, jakie wnioski zostały zgłoszone w postępowaniu przed Sądem Rejonowym w Z..
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Skarga była nieuzasadniona.
Kontroli Sądu poddano decyzję ŁPWIS z 12 listopada 2024 r. utrzymującą w mocy decyzję PPIS o stwierdzeniu choroby zawodowej u M. B..
Organ ten stwierdził, że stwierdzono zaistnienie podstawy do stwierdzenia u M. B.choroby zawodowej pod postacią alergicznego kontaktowego zapalenia skóry ujętej w poz. 18.1 wykazu chorób zawodowych. Z ustaleń jednostki orzeczniczej (WOMP w Łodzi) wynika, że występujące u zainteresowanej dolegliwości skórne tj. zmiany rumieniowe i rumieniowo-złuszczające o charakterze wyprysku kontaktowego są przyczynowo związane z wykonywaną przez nią pracą zawodową, a ich powodem są alergeny zawodowe - barwniki tekstylne - z którymi badana miała kontakt podczas pracy z tkaninami po procesie barwienia. Ponadto analiza narażenia zawodowego, przebiegu klinicznego choroby, wynik konsultacji dermatologicznej, charakter zmian skórnych oraz wyniki wykonanych badań, w tym badania histopatologicznego i testów naskórkowych, potwierdziły u badanej uczulenie typu opóźnionego na alergeny zawodowe, co pozwoliło na przyjęcie z przeważającym prawdopodobieństwem (pomimo wieloważnego charakteru uczulenia kontaktowego) zawodowej etiologii choroby skóry i rozpoznanie choroby zawodowej pod postacią alergicznego kontaktowego zapalenia skóry. Organ zaznaczył, że alergia wieloważna (wielowartościowa), czyli uczulenie na więcej niż jeden związek chemiczny, nie musi być podstawą do udowodnienia styczności chorego z każdym z tych czynników. U części pacjentów uczulenie ma charakter alergii krzyżowej, a u części uczulenia wtórnego. Również współistnienie innych chorób skóry o uznanej niezawodowej przyczynie, jak np. łuszczyca, atopowe zapalenie skóry, nie dyskwalifikuje rozpoznania zawodowego wyprysku kontaktowego. Zdaniem organu, należy więc przyjąć z przeważającym prawdopodobieństwem, że zmiany skórne występujące u M. B. mają związek z wykonywaną przez nią pracą na stanowisku operatora maszyn i urządzeń szwalniczych, a tym samym mają charakter zawodowy. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia zarówno obraz kliniczny choroby, przebieg pracy zawodowej jak i przeprowadzona przez jednostkę orzeczniczą I stopnia szczegółowa diagnostyka orzecznicza. Organ podkreślił, że organ wydający decyzję związany jest treścią orzeczenia lekarskiego, które ocenia stan zdrowia pracownika i określa, czy rozpoznane schorzenie odpowiada wymienionemu w wykazie chorób zawodowych, a także ocenia, czy warunki pracy miały wpływ na powstanie tego schorzenia. Takie orzeczenie lekarskie stanowi podstawowy środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej lub braku podstaw do jej stwierdzenia.
Sąd stanowisko to w pełni podziela, nie aprobując tym samym zarzutów podniesionych w skardze.
Zgodnie z art. 2351 K.p., za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".
Jak słusznie przyjął organ, z przepisu tego wynika, że stwierdzenie choroby zawodowej wymaga zaistnienia łącznie trzech przesłanek: po pierwsze, by choroba była ujęta w wykazie chorób zawodowych, po drugie, by w środowisku pracy występowały czynniki szkodliwe dla zdrowia (alergeny w środowisku pracy), by istniało co najmniej wysokie prawdopodobieństwo, że choroba ta została spowodowana tymi czynnikami szkodliwymi.
Wykaz chorób zawodowych określa Rada Ministrów w drodze rozporządzenia wydanego na podstawie art. 237 § 1 pkt 4 k.p. W rozpoznanej sprawie nie jest sporne, że stwierdzona u M. B. choroba znajduje się w wykazie chorób zawodowych, ujętym w rozporządzeniu Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1836 – dalej: rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych) – pod pozycją 18 (choroby skóry) pkt 1 (alergiczne kontaktowe zapalenie skóry). W rozporządzeniu wskazano również okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym (§ 2) – w wykazie określono go na 2 lata. Oznacza to, że choroba zawodowa może być stwierdzona, jeżeli objawy chorobowe wystąpiły w ciągu 2 lat, nawet jeśli badany wcześniej zakończył pracę w narażeniu zawodowym,
Po drugie, w środowisku pracy (u skarżącej) stwierdzono wystąpienie czynników szkodliwych dla zdrowia, które mogły spowodować chorobę zawodową.
Jak wynika z rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, podejrzenie choroby zawodowej zgłasza się: 1) właściwemu państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu, właściwemu państwowemu granicznemu inspektorowi sanitarnemu, właściwemu państwowemu wojewódzkiemu inspektorowi sanitarnemu, właściwemu komendantowi wojskowego ośrodka medycyny prewencyjnej albo właściwemu wojskowemu inspektorowi sanitarnemu wojskowego ośrodka medycyny prewencyjnej, zwanym dalej "właściwym państwowym inspektorem sanitarnym", 2) właściwemu okręgowemu inspektorowi pracy - których właściwość ustala się według miejsca, w którym praca jest lub była wykonywana przez pracownika, gdy dokumentacja dotycząca narażenia zawodowego jest gromadzona w tym miejscu, a w przypadku braku takiej możliwości - według miejsca, na terenie którego było ostatnie narażenie zawodowe (§ 3 ust. 1). Zgłoszenia, o którym mowa w ust. 1, dokonuje się niezwłocznie na formularzu określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 237 § 4 pkt 1 k.p., a w przypadku choroby zawodowej o ostrym przebiegu lub podejrzenia, że choroba zawodowa była przyczyną śmierci pracownika - dodatkowo w formie telefonicznej (§ 3 ust. 1).
Właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, w szczególności przeprowadza ocenę narażenia zawodowego oraz sporządza kartę oceny narażenia zawodowego, którą wraz ze skierowaniem na badania przekazuje do jednostki orzeczniczej I stopnia. W przypadku gdy zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej jest w sposób oczywisty bezzasadne, właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie, wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, o którym mowa w zdaniu pierwszym (§ 4 ust. 1).
Właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz.U. z 2022 r. poz. 437) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3 (§ 5 ust. 1). Jednostkami orzeczniczymi I stopnia są: 1) poradnie chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy, 2) kliniki i poradnie chorób zawodowych uniwersytetów medycznych (akademii medycznych) – w zakresie wszystkich chorób zawodowych; 3) poradnie chorób zakaźnych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy albo przychodnie i oddziały chorób zakaźnych poziomu wojewódzkiego - w zakresie chorób zawodowych zakaźnych i pasożytniczych; 4) podmioty lecznicze, w których nastąpiła hospitalizacja – w zakresie rozpoznawania chorób zawodowych u pracowników hospitalizowanych z powodu wystąpienia ostrych objawów choroby (§ 5 ust. 2).
Lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. W przypadkach uznanych przez lekarza za uzasadnione stanem zdrowia pracownika, byłego pracownika albo w przypadku śmierci pracownika albo byłego pracownika lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie lekarskie na podstawie dokumentacji medycznej, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 1). Narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do: 1) czynników chemicznych i fizycznych - rodzaj czynnika, wartość stężeń lub natężeń i średni czas narażenia zawodowego; 2) czynników biologicznych - rodzaj czynnika, ustalenie kontaktu, okresu utajenia oraz stwierdzenie mechanizmu działania lub drogi szerzenia się czynnika, bez konieczności określenia stężenia tego czynnika; 3) czynników o działaniu uczulającym (alergenów) - rodzaj czynnika i stwierdzenie kontaktu z takim czynnikiem w czasie pracy, jeżeli występował on w środowisku pracy, narzędziach pracy, surowcach, półproduktach lub gotowych wyrobach, bez konieczności określania stężenia tego czynnika; 4) czynników o działaniu rakotwórczym - substancje chemiczne, ich mieszaniny, czynniki lub procesy technologiczne o działaniu rakotwórczym lub mutagennym określone w przepisach wydanych na podstawie art. 222 § 3 k.p. oraz pierwotną lokalizacje nowotworu i okres latencji; 5) sposobu wykonywania pracy - określenie stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometraż czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie odpowiednich narządów lub układów organizmu ludzkiego (§ 6 ust. 2). Orzeczenie lekarskie przesyła się właściwemu państwowemu inspektorowi sanitarnemu, zainteresowanemu pracownikowi, byłemu pracownikowi oraz lekarzowi kierującemu na badania, a w przypadku gdy orzeczenie lekarskie zostało wydane przez lekarza zatrudnionego w jednostce orzeczniczej II stopnia - również jednostce orzeczniczej I stopnia (§ 6 ust. 6 zd. 1).
Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (§ 8 ust. 1). Jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (§ 8 ust. 2).
W rozpoznanej sprawie wszystkie te zasady zostały zachowane, a wyniki podejmowanych na tej podstawie czynności dowodzą prawidłowości podjętej decyzji.
Jak wynika z akt sprawy, WOMP w związku z postępowaniem diagnostyczno-orzeczniczym w sprawie choroby zawodowej u M. B. zwrócił się w piśmie z 15 marca 2024 r. do PPIS w Z. o przeprowadzenie oceny narażenia zawodowego w celu stwierdzenia, czy istnieje związek przyczynowy między stwierdzonymi schorzeniami a warunkami wykonywania pracy (k. 2 akt adm., zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej – k. 4 akt adm.). W związku z tym, stosownie do § 4 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych PPIS wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej (k. 5-8 akt adm.), a w jego ramach przeprowadził ocenę narażenia zawodowego i sporządził kartę oceny narażenia zawodowego (k. 57 akt adm.). Przy ocenie narażenia zawodowego wzięto pod uwagę przebieg pracy zawodowej pracownika, charakterystykę (rodzaj) wykonywanej pracy oraz czynniki wskazane jako przyczyna choroby zawodowej. Z ustaleń w tym zakresie wynika, że M. B. pracowała u skarżącej od 1 kwietnia 2020 r. , a wcześniej w innych firmach włókienniczych, z przerwami, od września 1989 r. U skarżącej była zatrudniona na stanowisku operatora maszyn i urządzeń szwalniczych w systemie II zmianowym w pełnym wymiarze czasu pracy dla osób niepełnosprawnych. Do czynności wykonywanych na tym stanowisku należało m.in. zszywanie poszczególnych elementów wykrojonych części wyrobów odzieżowych, odszywanie charakterystycznych dla danego wyrobu węzłów technologicznych, obrzucanie brzegów zszytych elementów, naszywanie ozdób, wszywanie materiałów usztywniających. Na tym stanowisku M. B. szyła bieliznę z tkanin, które są produkowane z przędzy posiadającej certyfikat OEKO-TEX STANDARD. Przędza zawiera w swoim składzie poliester, włókna elastanowe i poliamidowe. Gotowa tkanina używana do szycia bielizny wcześniej była poddawana procesowi barwienia. Technlogia barwienia tkanin polega wstępnym praniu (usuwaniu natłustek i oleju maszynowego, do którego wykorzystywane są preparaty zawierające 2-(2-butoksyetoksy)etanol, eter monobutylowy glikolu dietylenowego, propan-2-ol, alkohol izopropylowy, izopropanol, Isotridecanol, etossilato, 2-metyl-2,4-pentandiol); barwieniu - nadaniu równomiernego wybarwienia (2,2'-oxybis-ethanol diformate, formaldehyd, tallow amine ethoxylate, a także barwniki kwasowe (isonyle) oraz metalokompleksowe (infalany, infasety); praniu po barwieniu - usunięciu niezwiązanego barwnika (kwas cytrynowy oraz detergent); utrwalaniu – nałożeniu filmu utrwalającego, poprawiającego odporność (kwas cytrynowy i utrwalacz poliamidu); zmiękczaniu - nadaniu miękkości, pulchności i poślizgu artykułom (kwas cytrynowy, mieszaniny zmiękczające kationowe, zmiękczacze niejonowe, zmiękczacze silikonowe i środek antystatyczny zawierający w swoim składzie 2-metyl-2,4-pentandiol, l,2-benzisothiazolin-3-one, 2,2'-ossidietanolo, diethylene glycol, acido acetico, Polydimethylsiloxane, 2-(2-butoksyetoksy)etanol, eter monobutylowy glikolu dietylenowego, Poly(oxy-l,2-ethanediyl), alpha-(2-propylheptyl)-omega-hydroxy). Ustalenia te były zgodne z protokołami dokumentującymi przebieg czynności u skarżącej (k. 48 akt adm.) i z udziałem pracownika (k. 32 akt adm.).
W konkluzji oceny stwierdzono, że warunki pracy stwarzały możliwość powstania choroby zawodowej, a jako czynniki narażenia wskazano "długotrwały bezpośredni kontakt skóry dłoni z materiałami wykonanymi z poliamidu poliestru i elastanu poddanymi barwieniu barwnikami kwasowymi metalokompleksowymi, kationowymi i reaktywnymi podczas szycia bielizny".
Ocenę tę przesłano do WOMP.
W dniu 17 czerwca 2024 r. lekarz medycyny pracy (a więc lekarz o specjalizacji niezbędnej do wykonywania orzecznictwa lekarskiego w zakresie chorób zawodowych - § 1 pkt 1 rozporządzenie Ministra Zdrowia z 18 czerwca 2010 r. w sprawie specjalizacji lekarskich niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych; Dz.U. z 2022 r. poz. 1157 w zw. z § 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych) wydał orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej u M. B. (k. 67 akt adm.). Jako rodzaj narażenia zawodowego wskazano czynniki alergizujące, w tym barwniki tkanin. Jako miejsce narażenia zawodowego z kolei wymieniono nie tylko pracę u skarżącej, ale też wcześniejszych pracodawców badanej. Niemniej stwierdzono, że pierwsze objawy skórne pod postacią zmian rumieniowych i rumieniowo-złuszczających o charakterze wyprysku kontaktowego na dłoniach pojawiły się u badanej w 2021 r., a więc w czasie pracy u skarżącej. W latach kolejnych zmiany ulegały progresji i rozszerzeniu. W przebiegu diagnostyki, w tym w warunkach klinicznych i na podstawie badań histopatologicznych rozpoznano alergiczne kontaktowe zapalenie skóry. W przeprowadzonych badaniach naskórkowych ujawniono uczulenie typu opóźnionego na szereg alergenów, w tym alergeny zawodowe badanej – barwniki tekstylne. W związku z tym stwierdzono, że należy przyjąć z przeważającym prawdopodobieństwem zawodową etiologię choroby skóry.
Orzeczenie to przesłano do PPIS.
Na podstawie danych zawartych w tym orzeczeniu i ocenie narażenia zawodowego, a także pozostałego materiału dowodowego PPIS stwierdził chorobę zawodową, do czego uprawniał go i zobowiązywał przepis § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.
Zdaniem Sądu, spełniona została tym samym druga przesłanka dopuszczalności stwierdzenia choroby zawodowej (w środowisku pracy występowały czynniki szkodliwe dla zdrowia - alergeny w środowisku pracy), a także spełniona została przesłanka trzecia – co najmniej wysokie prawdopodobieństwo, że choroba ta została spowodowana tymi czynnikami szkodliwymi.
Skarżąca zmierzała do podważenia obu tych przesłanek podnosząc w odwołaniu, że nie uwzględniono czynników pozazawodowych i powołując się na obserwacje stanu skóry badanej, jakich dokonali pracownicy działu kadr skarżącej w czasie, gdy M. B. stawiła się poinformować o dalszej nieobecności. Podkreślano, że stan skóry był gorszy niż w okresie świadczenia pracy, co miałoby wskazywać na inne czynniki pochodzenia choroby, skoro w tym czasie pracownik nie miał kontaktu z alergenami (odwołanie – k. 91-92 akt adm.).
Organ II instancji zwrócił się w związku z tym do WOPM (pismo z 1 października 2024 r. – k. 103 akt adm.) o wyjaśnienie powstałych na tym tle wątpliwości, do czego uprawniał go przepis § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Zwrócił się mianowicie z pytaniem, czy w sytuacji braku kontaktu z alergenem przez okres ponad 5 miesięcy objawy alergii powinny ustąpić, oraz czy stan epidemii, kiedy to zachodziła konieczność częstszego mycia rąk i stosowana płynów dezynfekujących, mógł się przyczynić do uszkodzenia bariery hydrolipidowej skóry M. B., a w efekcie zwiększyć podatność na czynniki alergiczne.
W odpowiedzi (pismo z 7 października 2024 r – k. 129 akt adm.) WOPM stwierdzono, że ponowna analiza postępowania diagnostyczno-orzeczniczego nie wykazała podstaw do weryfikacji orzeczenia lekarskiego. Wyjaśniono, że brak kontaktu z alergenem może powodować różnego stopnia remisję w zakresie zmian klinicznych, ale nie we wszystkich przypadkach. Obserwacje badanej przez pracowników działu kadr skarżącej nie mają tu znaczenia. Wskazano także, że stan zagrożenia epidemiologicznego i stan epidemii i związane z tym ewentualne częstsze mycie rąk przez badaną nie stanowią czynników decydujących o braku możliwości wystąpienia w tym okresie uczulenia zawodowego i związanych z nimi objawów klinicznych ze strony skóry.
W aktach znajdują się też przedłożone przez M. B.: zaświadczenie o stanie zdrowia dla potrzeb ZUS z 3 października 2024 r. (wystawione przez specjalistę dermatologii i wenerologii w Uniwersyteckim Szpitalu Klinicznym nr 2 Uniwersytetu Medycznego [...]), w którym stwierdzono chorobę przewlekłą (kontaktowe zapalenie skóry) z okresami przerw i częstych zaostrzeń wymagających stałego leczenia; badanie histopatologiczne z 20 kwietnia 2023 r. (Zakład Patomorfolofii Klinicznej Centrum Medycyny Inwazyjnej Uniwersyteckie Centrum Kliniczne w Gdańsku) oraz profil alergologiczny (54 alergeny) z 8 marca 2024 r. (SPZOZ Uniwersytecki Szpital Kliniczny im. Wojskowej Akademii Medycznej Uniwersytetu Medycznego w Łodzi), gdzie wykluczono obecność alergenów natury innej niż występujące w środowisku pracy.
Po uzyskaniu odpowiedzi WOMP, biorąc pod uwagę pozostały materiał dowodowy, ŁPWIS utrzymał w mocy zaskarżoną odwołaniem decyzję, a Sąd w pełni to działanie aprobuje.
Stanowisko Sądu w tej sprawie wpisuje się w linię orzeczniczą sądów administracyjnych, zgodnie z którą przesłanka stwierdzenia z "wysokim prawdopodobieństwem" związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem a warunkami wykonywanej pracy, zwalnia organy administracji z konieczności badania wszystkich możliwych pozazawodowych czynników, które mogą wywołać stwierdzone schorzenie, tym bardziej, jeżeli warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby (wyrok NSA z 5.02.2025 r., II GSK 1572/21, CBOSA). Jak się podkreśla, z punktu widzenia art. 2351 k.p. nie jest wymagane bezsporne wykazanie związku między warunkami pracy w warunkach narażenia, a stwierdzoną dolegliwością (wyrok NSA z 15.06.2012 r., II OSK 748/12, CBOSA). Uznanie danej choroby za chorobę zawodową zależy zatem od ustalenia wykonywania zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie. Wystąpienie szkodliwych czynników nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość (Wyrok NSA z 22.02.2022 r., II OSK 567/19, CBOSA). Co więcej, "w celu spełnienia przesłanki określonej w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) wystąpienie szkodliwych czynników w środowisku nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm; wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość" (wyrok NSA w Warszawie z 7.01.1994 r., I SA 1640/93, ONSA 1995, nr 1, poz. 28).
Organy wykazały, że istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że choroba zawodowa u M. B. miała związek z warunkami pracy u skarżącej. Nie jest istotne, czy warunki narażenia były zawinione przez skarżącą, czy też nie, nie jest też istotne, czy M. B. ma osobnicze skłonności do chorób skórnych, czy też nie. Istotne jest tylko to, że w środowisku pracy występowały czynniki szkodliwe dla zdrowia – alergeny i istniało wysokie prawdopodobieństwo, że choroba zawodowa została spowodowana tymi czynnikami szkodliwymi.
Wobec brzmienia § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych jest też jasne, że "Organy inspekcji sanitarnej nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w kwestii rozpoznania choroby zawodowej lub braku do tego podstaw są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, jeżeli zostały one wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych" (wyrok NSA z 2.03.2021 r., II OSK 1102/18, CBOSA i powołane tam orzecznictwo) – a tak było w rozpoznanej sprawie. Państwowy inspektor sanitarny wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej, nie jest bowiem uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek organizacyjnych, ani też do dokonywania własnych ustaleń, prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej (wyrok NSA z 5.01.2007 r., II OSK 1078/06, CBOSA).
Z tych przyczyn niezasadne są zarzuty skargi, jakoby doszło do naruszenia art. 2351 k.p., § 4 i § 8 rozporządzenia poprzez stwierdzenie choroby zawodowej u M. B., podczas gdy w rzeczywistości nie istnieją przestanki pozwalające stwierdzić, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Niestety skarżąca oczekuje wykazania, i to w sposób niepodważalny, że choroba zawodowa została wywołana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, co jest oczywiście sprzeczne z treścią powołanych przepisów, które wymagają takiego wykazania "z wysokim prawdopodobieństwem", a nie "z pewnością". Sąd podkreśla, że "tylko wykazanie, że choroba została spowodowana wyłącznie przyczynami niepozostającymi w związku z pracą, pozwala na obalenie domniemania związku przyczynowego warunków pracy ze stwierdzonymi schorzeniami" (wyrok NSA z 13.12.2016 r., II OSK 723/15, CBOSA). W aktach znajduje się, jak już wspomniano, wykaz alergenów innych, niż obecne w środowisku pracy ze stwierdzeniem, że organizm M. B. na żaden z nich nie reaguje chorobą. Ponadto, zastrzeżenia skarżącej podniesione w odwołaniu, zostały wyjaśnione w opinii uzupełniającej WOMP, gdzie wyraźnie podkreślono, że obserwacje pracowników działu kadr skarżącej stanu skóry M. B. są bez znaczenia. Dla Sądu jest to oczywiste, że obserwacje i wnioski na ten temat osób niefachowych, gdy przepisy wymagają wiedzy specjalistycznej, nie mają w tym kontekście żadnej wartości.
Odnosząc się do przedłożonych przez skarżącą dowodów wskazujących na fakt domagania się od skarżącej przez M. B. odszkodowania, renty i zadośćuczynienia (pismo – k. 14 akt sądowych; pozew w tej sprawie, odpowiedź skarżącej na pozew i protokół rozprawy przed Sądem Rejonowym w Z. – k. 45-54 akt sądowych) Sąd stwierdza, że dla ustalenia, czy mamy do czynienia z chorobą zawodową, nie ma to żadnego znaczenia. Nie jest jednak tak, jak sądzi skarżąca, że decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej oznacza zawsze odpowiedzialność cywilnoprawną pracodawcy, u którego stwierdzono narażenie zawodowe. Kwestia ta może, lecz nie musi o tym przesądzać.
W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).
e.o.