III SA/Łd 443/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2024-10-03
NSAAdministracyjneŚredniawsa
egzekucja administracyjnagrzywna w celu przymuszeniazarzut nieistnienia obowiązkupostępowanie egzekucyjneprawo sanitarneobowiązek szczepieńtytuł wykonawczysąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę na postanowienie Inspektora Sanitarnego utrzymujące w mocy decyzję o oddaleniu zarzutu nieistnienia obowiązku zapłaty grzywny nałożonej w celu przymuszenia.

Skarżąca A.R. wniosła skargę na postanowienie Inspektora Sanitarnego, które utrzymało w mocy decyzję o oddaleniu zarzutu nieistnienia obowiązku zapłaty grzywny nałożonej w celu przymuszenia do wykonania obowiązku szczepień. Skarżąca podnosiła m.in. że tytuł wykonawczy, na podstawie którego nałożono grzywnę, został uchylony wyrokiem WSA. Sąd oddalił skargę, uznając, że grzywna w celu przymuszenia stanowi odrębny obowiązek pieniężny, a zarzut nieistnienia tego obowiązku nie został skutecznie uzasadniony.

Sprawa dotyczyła skargi A.R. na postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, które utrzymało w mocy wcześniejsze postanowienie o oddaleniu zarzutu nieistnienia obowiązku. Zarzut ten dotyczył grzywny nałożonej w celu przymuszenia do wykonania obowiązku szczepień ochronnych dziecka. Skarżąca argumentowała, że postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone lub zawieszone, ponieważ tytuł wykonawczy, na podstawie którego nałożono grzywnę, został uchylony wyrokiem WSA (choć nieprawomocnym). Podnosiła również, że na podstawie jednego postanowienia wydano trzy tytuły wykonawcze, co uważała za wadliwe. Sąd administracyjny oddalił skargę. W uzasadnieniu wskazano, że grzywna w celu przymuszenia, choć wtórna wobec obowiązku niepieniężnego (szczepień), stanowi odrębny obowiązek pieniężny, który podlega egzekucji na podstawie odrębnego tytułu wykonawczego. Sąd podkreślił, że zarzut nieistnienia obowiązku nie został skutecznie uzasadniony, a skarżąca nie przedstawiła dowodów na to, że obowiązek zapłaty grzywny wygasł. Sąd zaznaczył również, że wyrok uchylający wcześniejsze postanowienie nie był prawomocny w momencie rozpoznawania skargi, a samo wniesienie zażalenia nie wstrzymuje wykonania postanowienia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, grzywna w celu przymuszenia stanowi odrębny obowiązek pieniężny, a zarzut nieistnienia tego obowiązku może być podniesiony, jednakże skarżący musi wykazać, że ten wtórny obowiązek pieniężny nie istnieje lub wygasł.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że grzywna w celu przymuszenia, choć wtórna wobec obowiązku niepieniężnego, jest odrębnym obowiązkiem pieniężnym podlegającym egzekucji na podstawie odrębnego tytułu wykonawczego. Zarzut nieistnienia tego obowiązku musi być uzasadniony konkretnymi dowodami dotyczącymi tego wtórnego obowiązku, a nie tylko kwestionowaniem pierwotnego obowiązku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (19)

Główne

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Umożliwia rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

p.p.s.a. art. 120

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Reguluje skład sądu i tryb rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kontroli sądu nad działalnością administracji publicznej.

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa przesłanki uwzględnienia skargi przez sąd.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa skutek nieuwzględnienia skargi przez sąd (oddalenie).

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2

Określa rolę sądów administracyjnych w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości.

u.p.e.a. art. 33 § § 2 pkt 1 i 5

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Określa podstawy zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej (nieistnienie obowiązku, wygaśnięcie obowiązku).

u.p.e.a. art. 124 § § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Reguluje ściąganie nieuiszczonych grzywien w celu przymuszenia w trybie egzekucji należności pieniężnych.

u.p.e.a. art. 1a § pkt 12 lit. b

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Definiuje grzywnę w celu przymuszenia jako środek egzekucyjny.

u.p.e.a. art. 2 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Określa, że egzekucji administracyjnej podlegają grzywny i kary pieniężne.

u.p.e.a. art. 2 § § 1 pkt 10

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Określa, że egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki o charakterze niepieniężnym.

u.p.e.a. art. 26 § § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Reguluje wszczęcie egzekucji na wniosek wierzyciela i podstawie tytułu wykonawczego.

k.p.a. art. 143

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wniesienie zażalenia nie wstrzymuje wykonania postanowienia, chyba że organ wstrzyma je z własnej inicjatywy.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 124 § § 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Określa osobisty charakter obowiązku zapłaty grzywny.

u.p.e.a. art. 125 § § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Określa przesłanki umorzenia grzywny w celu przymuszenia (wykonanie obowiązku bazowego).

u.p.e.a. art. 122 § § 3

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Może sugerować, że przedmiotem zarzutów jest sprawa egzekucji bazowego obowiązku, ale sąd odrzucił taką interpretację w kontekście grzywny.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa prawna postanowienia organu administracji utrzymującego w mocy postanowienie.

k.p.a. art. 127 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa prawna wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

k.p.a. art. 144

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa prawna postanowienia organu administracji utrzymującego w mocy postanowienie.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Grzywna w celu przymuszenia stanowi odrębny obowiązek pieniężny, a nieistnienie pierwotnego obowiązku niepieniężnego nie oznacza automatycznie nieistnienia obowiązku zapłaty grzywny. Zarzut nieistnienia obowiązku zapłaty grzywny nie został skutecznie uzasadniony przez skarżącą. Wyrok uchylający postanowienie o nałożeniu grzywny, który nie jest prawomocny, nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego.

Odrzucone argumenty

Uchylenie tytułu wykonawczego (nawet nieprawomocnym wyrokiem) powinno skutkować umorzeniem lub zawieszeniem postępowania egzekucyjnego. Wydanie trzech tytułów wykonawczych na podstawie jednego postanowienia jest wadliwe. Istnienie realnej obawy o zagrożenie zdrowia lub życia dziecka w związku ze szczepieniami.

Godne uwagi sformułowania

grzywna w celu przymuszenia w myśl art. 1a pkt 12 lit. b tiret pierwsze u.p.e.a. jest środkiem egzekucyjnym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązków o charakterze niepieniężnym nałożone grzywny w celu przymuszenia, nieuiszczone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych w zakresie przymusowego wykonania obowiązku uiszczenia egzekucyjnych grzywien przymuszających toczy się odrębna egzekucja

Skład orzekający

Paweł Dańczak

przewodniczący

Anna Dębowska

sprawozdawca

Agnieszka Krawczyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących egzekucji grzywien nałożonych w celu przymuszenia oraz wpływu nieprawomocnych wyroków na postępowanie egzekucyjne."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji egzekucji grzywny w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w egzekucji administracyjnej, a mianowicie rozróżnienia między obowiązkiem pierwotnym a wtórnym (grzywna) oraz wpływu nieprawomocnych orzeczeń na postępowanie egzekucyjne. Jest to interesujące dla prawników procesowych i specjalistów od egzekucji administracyjnej.

Grzywna za szczepienia: Czy nieprawomocny wyrok uchyli obowiązek zapłaty?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Łd 443/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-10-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Krawczyk
Anna Dębowska /sprawozdawca/
Paweł Dańczak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 § 1, art. 119 pkt 3, art. 120, 145 § 1, art. 151, art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1267
art. 1 § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 3 § 1, art. 29 § 1, art. 1a pkt 12 lit. b, art. 33 § 2 pkt 1 i 5, art. 2 § 1 pkt 2 i 10, art. 33, art. 34, art. 34a, art. 34b, art. 35, art. 124, art. 125, art. 122 § 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 143
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Dnia 3 października 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Dańczak, Sędziowie Sędzia WSA Anna Dębowska (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, , , po rozpoznaniu w dniu 3 października 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. R. na postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 16 kwietnia 2024 roku nr 568/2024 w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 16 kwietnia 2024 r., nr 568/2024, wydanym na podstawie art. 127 § 3, art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 k.p.a. w związku z art. 17 § 1a oraz art. 18, art. 33 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.p.e.a.", Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny po rozpatrzeniu wniosku A.R. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy postanowienie własne z 18 marca 2024 r., nr 436/2024 o oddaleniu zarzutu nieistnienia obowiązku.
W uzasadnieniu organ administracji podtrzymując stanowisko zajęte w postanowieniu z 18 marca 2024 r. podniósł, że w postanowieniu tym oddalił zarzut zobowiązanej dotyczący nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.).
We wniosku zobowiązana nie podniosła nowych okoliczności w sprawie.
Organ administracji wyjaśnił, że jest organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdyż rolę wierzyciela obowiązku pieniężnego przejął od Wojewody Łódzkiego na mocy porozumienia zawartego w 12 lutego 2015 r. pomiędzy Wojewodą Łódzkim i Państwowym Wojewódzkim Inspektorem Sanitarnym w Łodzi w sprawie powierzenia prowadzenia spraw z zakresu egzekucji administracyjnej obowiązku szczepień ochronnych (Dziennik Urzędowy Województwa Łódzkiego z 2015 r., poz. 676 i z 2023 r., poz. 6065) w oparciu o art. 20 ustawy z 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 190).
W ocenie organu administracji przesłanka określona w art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. nie została spełniona. Na podstawie art. 26 § 1 up.e.a., organ egzekucyjny wszczyna egzekucję na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego w oparciu o art. 122 § 1 i § 2 u.p.e.a. w związku z art. 121 § 2 i art. 64a § 1 pkt 1 u.p.e.a. 16 sierpnia 2023 r. organ egzekucyjny wydał postanowienie nr 854/2023, znak: ŁPWIS.NS Egz.9022.1.350.2023 o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku szczepień dziecka. Postanowienie o nałożeniu grzywny wraz z tytułem wykonawczym z 19 lipca 2023 r., nr [...], wystawionym przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Łodzi, zostało doręczone dorosłemu domownikowi 21 sierpnia 2023 r. Obowiązek uiszczenia grzywny stał się wymagalny po upływie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Grzywna nie została uiszczona w terminie. W związku z tym, że grzywna nie została zapłacona w terminie, a postępowanie egzekucyjne dotyczące obowiązku niepieniężnego zostało podjęte 7 grudnia 2023 r., Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny 16 stycznia 2024 r. wystawił tytuły wykonawcze nr [...] i nr [...] dotyczące grzywny w wysokości 1 400,00 zł oraz opłaty za wydanie postanowienia w wysokości 68,00 zł i skierował je do właściwego Urzędu Skarbowego. Zgodnie z art. 26 § 1 u.p.e.a. tj. na podstawie wniosku Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Łodzi o wszczęcie postępowania egzekucyjnego i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego nr [...] z 19 lipca 2023 r., Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny jako organ egzekucyjny wydał 16 sierpnia 2023 r. postanowienie nr 854/2023 o nałożeniu na A.R. grzywny w celu przymuszenia. W postanowieniu była zawarta informacja, że grzywnę i opłatę za wydanie postanowienia należy wpłacić na konto Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Łodzi w terminie 14 dni od dnia jego otrzymania, a więc od 21 sierpnia 2023 r. W związku z faktem, że zobowiązana nie uiściła w terminie grzywny w wysokości 1 400 zł i opłaty za wydanie postanowienia w wysokości 68 zł Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, jako wierzyciel obowiązku pieniężnego, 16 stycznia 2024 r. wystawił tytuły wykonawcze nr [...] i nr[...]. Dlatego też błędne jest stanowisko zobowiązanej jakoby wobec istnienia tytułu wykonawczego Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Łodzi nr [...] z 19 lipca 2023 r., wydanego na podstawie postanowienia nr 854/2023 z 16 sierpnia 2023 r., nie istniał obowiązek wynikający z nowych tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...] z 16 stycznia 2024 r.
W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A.R. wniosła o jego uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych i umorzenie postępowania egzekucyjnego.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że postępowanie objęte skargą toczy się w oparciu o postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego nr 1214/2023 w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 19 lipca 2023 r. Wskazany tytuł wykonawczy został uchylony wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 18 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 23/24. Orzeczenie to nie jest, zgodnie z wiedzą skarżącej, prawomocne. Organ winien jednak w tym wypadku co najmniej zawiesić postępowanie albo je umorzyć wobec wydanego wyroku. Zdaniem skarżącej uwagi na wskazany wyrok postanowienie nr 568/2024 i poprzedzające je postanowienia są nieważne. Tym samym należy uchylić zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z 18 marca 2024 r. oraz umorzyć postępowanie egzekucyjne. Skarżąca zarzuciła, że na podstawie jednego postanowienia organ wydał łącznie 3 tytuły wykonawcze, tj. o nr [...] z 19 lipca 2023 r. oraz o nr [...] i nr [...] z 16 stycznia 2024 r. Tym samym, jeżeli w ogóle, to postępowanie egzekucyjne winno toczyć się na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 19 lipca 2023 r., a nie jak to zostało uczynione przez organ, na podstawie nowych tytułów wykonawczych. Skarżąca powołała się także na istnienie realnej obawy o zagrożenie zdrowia lub życia dziecka M.R. wskazując, że spełnienie obowiązku, którego wykonanie usiłuje wymóc organ, mogło mieć negatywne skutki dla zdrowia dziecka. W przypadku otrzymania przez M.R. w przeszłości szczepionek, ten znosił je bardzo źle oraz pojawiały się niepożądane odczyny poszczepienne.
W odpowiedzi na skargę Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.
W uzasadnieniu organ administracji podniósł, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 18 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 23/24, dotyczy egzekucji obowiązku niepieniężnego i nie uchyla on grzywny nałożonej na zobowiązaną postanowieniem nr 854/2023 z 16 sierpnia 2023 r. W związku z powyższym zasadne było wystawienie tytułów wykonawczych dotyczących nieuiszczonej grzywny oraz nieuiszczonej opłaty za wydanie wyżej wskazanego postanowienia. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 18 kwietnia 2024 r. został doręczony organowi administracji 6 czerwca 2024 r., a więc w chwili składania skargi nie był on prawomocny. W związku z powyższym zobowiązana, zamiast skargi na postanowienie z 16 kwietnia 2024 r., powinna wnieść o ewentualne zawieszenie egzekucji pieniężnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie wyjaśnić jednak należy, że sprawę niniejszą rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.".
Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Nie budzi wątpliwości, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest ostateczne postanowienie kończące postępowanie wydane na skutek wniesienia zażalenia w postępowaniu egzekucyjnym, a więc mieszczące się w katalogu postanowień wskazanych w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2015 r., I OSK 1110/13). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. np. wyrok NSA z 11 czerwca 2019 r., II OSK 1867/17). W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
W dalszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.
Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów nie wykazała, aby zaskarżone postanowienie zostało podjęte z naruszeniem przepisów prawa uzasadniającym uwzględnienie skargi.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z 16 kwietnia 2024 r. utrzymujące w mocy postanowienie własne tego organu z 18 marca 2024 r. o oddaleniu zarzutu nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.).
Postanowienie to zostało wydane w postępowaniu, w którym skarżąca wniosła powyższy zarzut wskazując na tytuły wykonawcze z 16 stycznia 2024 r. nr [...] i nr [...] oraz postanowienie z 16 stycznia 2023 r. nr 854/2023 o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Wskazane tytuły wykonawcze z 16 stycznia 2024 r. wystawione zostały z uwagi na nieuiszczenie przez skarżącą grzywny w celu przymuszenia nałożonej postanowieniem z 16 stycznia 2013 r., nr 854/2023 oraz nieuiszczeniem opłaty za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Wynika to jednoznacznie z ich treści (część D. Dane dotyczące należności).
Wobec tego wskazać należy, że zgodnie z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest nieistnienie obowiązku. Zasadniczo określony podmiot, wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), twierdzi, że obowiązek nie istnieje, ale nie dlatego, że wygasł w całości lub w części. Wygaśnięcie obowiązku stanowi bowiem odrębną podstawę zarzutu, wskazaną wprost w art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.
Z kolei zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego.
Natomiast w myśl art. 2 § 1 pkt 2 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają grzywny i kary pieniężne wymierzane przez organy administracji publicznej.
Postępowanie dotyczące zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, o którym mowa w art. 33 – 35 u.p.e.a. jest postępowaniem incydentalnym w ramach administracyjnego postępowania egzekucyjnego, w którym bada się szczególny środek zaskarżenia zobowiązanej (w realiach sprawy – skarżącej), który może zakwestionować m.in. istnienie obowiązku podlegającego egzekucji. Z uwagi na to dokonywana obecnie ocena sądu administracyjnego może się odnosić wyłącznie do kwestii konkretnego zarzutu zgłoszonego przez skarżącą w sprawie egzekucji administracyjnej.
Podkreślić należy, że grzywna w celu przymuszenia w myśl art. 1a pkt 12 lit. b tiret pierwsze u.p.e.a. jest środkiem egzekucyjnym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązków o charakterze niepieniężnym, a Łódzki Państwowy Inspektor Sanitarny, który wydał postanowienie o jej nałożeniu jest organem egzekucyjnym i zarazem wierzycielem w momencie, gdy grzywna nie zostaje przez zobowiązanego uiszczona i następuje konieczność jej przymusowego ściągnięcia. W myśl bowiem art. 124 § 1 u.p.e.a. nałożone grzywny w celu przymuszenia, nieuiszczone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych, określonym w niniejszej ustawie. Ustawa traktuje zatem tryb ściągnięcia nieuiszczonych grzywien w celu przymuszenia tak, jakbyśmy mieli do czynienia z nowym obowiązkiem podlegającym egzekucji administracyjnej. Wówczas organ egzekucyjny, który wymierzył grzywnę w celu przymuszenia (w realiach sprawy – Łódzki Państwowy Inspektor Sanitarny) staje się wierzycielem i prowadzi "nową" egzekucję (zob. R. Hauser, Z. Leoński, A. Skoczylas, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2008, s. 537-538).
Postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia konkretyzuje środek egzekucyjny, kreując dodatkowy, wtórny i wykonawczy względem zasadniczego (pierwotnego) obowiązku niepieniężnego obowiązek o charakterze pieniężnym. Obowiązek uiszczenia grzywny w celu przymuszenia ma zatem charakter wtórny i akcesoryjny (zależny) względem obowiązku niepieniężnego, którego niewykonanie stanowi podstawę do zastosowania powyższego środka egzekucyjnego. Obowiązek ten ma ponadto charakter osobisty, co oznacza, że nie przechodzi na spadkobierców lub prawonabywców zobowiązanego (art. 124 § 2 u.p.e.a.), a zatem wygasa on wraz ze śmiercią lub ustaniem bytu prawnego zobowiązanego. Istnienie tego obowiązku jest również uzależnione od wykonania zasadniczego (bazowego) obowiązku o charakterze niepieniężnym, gdyż nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu, jeżeli obowiązek bazowy zostanie wykonany (art. 125 § 1 u.p.e.a.). Istnieje więc bezpośredni i instrumentalny związek między sprawą egzekucji grzywny w celu przymuszenia i sprawą egzekucji obowiązku niepieniężnego, dla którego realizacji grzywna ta stanowi środek egzekucyjny.
Z drugiej jednak strony sam ustawodawca wyraźnie postanowił, że nałożone w drodze postanowienia organu egzekucyjnego grzywny w celu przymuszenia, nieuiszczone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych, określonym w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 124 § 1 u.p.e.a.), co należy interpretować w ten sposób, że w zakresie przymusowego wykonania obowiązku uiszczenia egzekucyjnych grzywien przymuszających toczy się odrębna egzekucja, a zatem w sensie formalno-procesowym sprawa egzekucji administracyjnej tego rodzaju grzywien ma charakter odrębny. W konsekwencji wierzyciel zależnego obowiązku pieniężnego wynikającego z postanowienia o nałożeniu grzywny (por. art. 3 § 1 w związku z art. 2 § 1 pkt 2 u.p.e.a.) wystawia odrębny tytuł wykonawczy, który jest następnie kierowany z urzędu lub na podstawie wniosku wierzyciela do egzekucji administracyjnej. Jakkolwiek ogólna treść art. 122 § 3 u.p.e.a. może sugerować, że przedmiotem zarzutów lub zażalenia na postanowienie w sprawie rozpoznania zarzutów powinna być sprawa egzekucji bazowego obowiązku niepieniężnego, to jednak taka interpretacja byłaby błędna. Niezależnie bowiem od możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny zobowiązany jest także uprawniony do wniesienia zarzutów (zażalenia na postanowienie w sprawie zarzutów), dotyczących zarówno pierwotnego (bazowego) obowiązku niepieniężnego, jak i wtórnego obowiązku pieniężnego wynikającego z ostatecznego postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku niepieniężnego (por. wyrok NSA z 5 września 2023 r., II GSK 1620/22).
W rozpoznawanej sprawie wskazane tytuły wykonawcze z 16 stycznia 2024 r. nie dotyczą bezpośrednio, co należy podkreślić, obowiązku o charakterze niepieniężnym – poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, lecz obowiązku o charakterze pieniężnym – nieuiszczonej w terminie grzywny w celu przymuszenia nałożonej postanowieniem z 16 sierpnia 2023 r., nr 854/2023 oraz nieuiszczonej opłaty za wydanie tego postanowienia. Oznacza to wprost, że skuteczność zarzutu nieistnienia tego właśnie obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.) powiązać należy z sytuacją, kiedy nieistnienie obowiązku jest następstwem okoliczności, które nastąpiły po wydaniu tego tytułu. Zobowiązana podnosząc zarzut "nieistnienia obowiązku" (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.) powinna zatem przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa, względnie z uwagi na wydanie aktu o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności aktu o nałożeniu obowiązku (por. wyroki: NSA z 14 stycznia 2010 r., II FSK 1378/08 oraz WSA w Gliwicach z 8 stycznia 2013 r., I SA/Gl 451/12).
Skarżąca takich dowodów nie przedstawiła. Kwestionowanie nieistnienia obowiązku o charakterze niepieniężnym – wykonania szczepień ochronnych nie może prowadzić do skutecznego zakwestionowania istnienia obowiązku o charakterze pieniężnym – zapłaty należności wynikającej z postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia zmierzało bowiem do wyegzekwowania wykonania obowiązku o charakterze "pierwotnym", w postaci obowiązkowych szczepień ochronnych. Skarżąca wnosząc stosowny zarzut nie wskazała okoliczności, z których wynikałoby, że obowiązek uiszczenia grzywny określony w postanowieniu z 16 sierpnia 2023 r., nr 854/2023 jej już nie obciąża.
Podkreślić należy, że stanowiące podstawę egzekwowanych na podstawie tytułów wykonawczych z 16 stycznia 2024 r. obowiązków postanowienie z 16 sierpnia 2023 r., nr 854/2023 o nałożeniu na skarżącą grzywny w celu przymuszenia weszło do obrotu prawnego 21 sierpnia 2023 r., kiedy to zostało doręczone skarżącej. W dacie orzekania przez sąd w niniejszej sprawie pozostawało w obrocie prawnym i podlega wykonaniu. Wniesienie przez skarżącą zażalenia na to postanowienia do Ministra Zdrowia nie spowodowało bowiem, że zostało wstrzymane jego wykonanie. Organ administracji nie wstrzymał jego wykonania, a ocena, czy wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia jest uzasadnione, należy do jego uznania. Skarżąca nie wnosiła jednak o wstrzymanie jego wykonania.
Jak stanowi art. 143 k.p.a. wniesienie zażalenia nie wstrzymuje wykonania postanowienia, jednakże organ administracji publicznej, który wydał postanowienie, może wstrzymać jego wykonanie, gdy uzna to za uzasadnione. Powyższy przepis normuje w sposób całościowy kwestię tzw. względnej suspensywności zażalenia, co oznacza, że do postanowień nie ma odpowiedniego zastosowania przepis art. 130 k.p.a. Inaczej zatem niż w przypadku odwołania, wniesienie zażalenia nie wstrzymuje wykonania postanowienia, a więc przed upływem terminu do wniesienia zażalenia postanowienie podlega wykonaniu.
Skoro zatem postępowanie egzekucyjne, w którym wniesiono zarzut toczy się w oparciu o funkcjonujące w obrocie prawnym postanowienie nakładające grzywnę w celu przymuszenia, badanie prawidłowości tego postanowienia, stanowiącego podstawę prawną obowiązku pieniężnego podlegającego egzekucji pod względem merytorycznym na obecnym etapie postępowania nie było możliwe zarówno przez organ egzekucyjny (art. 29 § 1 i art. 33 § 1 u.p.e.a.), jak i przez sąd (art. 135 p.p.s.a.). Przyjęcie poglądu przeciwnego byłoby równoznaczne z umożliwieniem zobowiązanej podważania aktu administracyjnego poza trybem do tego przewidzianym.
Dodać należy, że tytuły wykonawcze z 16 stycznia 2024 r. zostały wystawione już po podjęciu przez organ administracji zawieszonego postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z 19 lipca 2023 r., nr [...].
Z tych też względów nie mogła odnieść zamierzonego przez skarżącą skutku argumentacja wskazująca na okoliczność, że wyrokiem z 18 kwietnia 2024 r., wydanym w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 23/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżone postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z 20 listopada 2023 r., nr 188/2023/II oraz poprzedzające je postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z 14 września 2023 r. nr PPIS.EP.Sz.9022.P.42.2023.MK o oddaleniu zarzutów skarżącej wniesionych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z 19 lipca 2023 r., nr [...] zobowiązującym skarżącą do poddania dziecka wymienionym obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Podkreślić należy, że wyrok ten nie jest prawomocny.
Wskazane wyżej rozważania prowadzą do uznania, że organ administracji w sposób zgodny z prawem oddalił zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej w całości, gdyż obowiązek uiszczenia grzywny w celu przymuszenia istnieje.
Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
d.j.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI