III SA/Łd 435/22

III SA/Łd 435/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-09-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Joanna Wyporska-Frankiewicz
Krzysztof Szczygielski /przewodniczący/
Małgorzata Kowalska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne
Dodatki mieszkaniowe
Sygn. powiązane
III OSK 81/23 - Wyrok NSA z 2025-12-10
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2133
art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 4, art. 5
Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych
Dz.U. 2020 poz 1740
art. 25
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 8, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Dnia 14 września 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.) Protokolant asystent sędziego Beata Drożdż po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2022 roku sprawy ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Łodzi z dnia 22 marca 2022 roku nr SKO.4113.6.2022 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego od 1 września 2020 roku uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 20 stycznia 2022 roku nr SOCIV.5300.128657. 2021.103645.000002.2022.
Uzasadnienie
Decyzją z 22 marca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze
w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 20 stycznia 2022 r.
w sprawie przyznania S.P. dodatku mieszkaniowego.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
20 grudnia 2021 r. S.P. złożył do Centrum Świadczeń Socjalnych w Łodzi wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego wraz z klauzulą, w której wniósł o jego przyznanie od 1 września 2020 r., na lokal położony w Łodzi przy ul. [...]. Wnioskodawca do wniosku dołączył deklaracje o dochodach gospodarstwa domowego oraz informację Wspólnoty Mieszkaniowej [...] z 20 grudnia 2021 r. o wysokości ponoszonych opłat.
Organ I instancji pismem z 12 stycznia 2022 r. wezwał stronę do złożenia wyjaśnień dotyczących braku obciążeń za wodę i śmieci w opłatach za lokal w miesiącu sierpniu 2020 r.
W odpowiedzi S.P. złożył 19 stycznia 2021 r. oświadczenie, iż brak opłat wynika z tego, że mało przebywał w swoim mieszkaniu z powodu konieczności stałej opieki nad chorą mamą. Dołączył również faktury za energię elektryczną i gaz, w których brak jest opłat za zużycie.
Prezydent Miasta Łodzi decyzją z 20 stycznia 2022 r. odmówił przyznania S.P. dodatku mieszkaniowego od 1 września 2020 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji wskazał, iż strona nie spełnia przesłanek ustawowych, warunkujących przyznanie wnioskowanego świadczenia. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że wnioskodawca nie zamieszkuje i nie prowadzi gospodarstwa domowego w lokalu nr [...] przy ul. [...].
S.P. złożył odwołanie od powyższej decyzji Załączył zaświadczenie od lekarza potwierdzające, że opiekował się matką w jej mieszkaniu przez cała dobę. Oświadczył, że miał przyznany zasiłek dla opiekuna w kwocie 620 zł miesięcznie za całodobową opiekę. Opieka była sprawowana w miejscu zamieszkania matki. Natomiast mieszkanie przy ul. [...] było w tym czasie bez osób zamieszkujących co nie zwalniało go z wnoszenia opłat (komorne) płacił trochę mniej w związku z mniejszym zużyciem wody, prądu i gazu. Wyjaśnił, że faktycznie zamieszkiwał w swoim mieszkaniu na stałe i prowadził tam gospodarstwo domowe.
Przywołaną na wstępie decyzją z 22 marca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 20 stycznia 2022 r. w sprawie przyznania dodatku mieszkaniowego.
Kolegium podniosło, iż kwestią rzutującą na wydane rozstrzygnięcie jest możliwość przyznania dodatku mieszkaniowego w sytuacji gdy wnioskodawca posiada tytuł prawny do lokalu położonego w Ł. przy ul. [...], wnosi opłaty za ten lokal, jednakże w nim nie zamieszkuje co wynika zarówno z przedstawionych faktur, jak i z wyjaśnień samego wnioskodawcy, który stwierdza, że zamieszkuje (przebywa stale) w lokalu położonym w Łodzi przy ul. [...].
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1) ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021r. poz. 2021 ze zm.) dodatek mieszkaniowy, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 3 i 4, przysługuje najemcom albo podnajemcom lokali mieszkalnych, zamieszkującym w tych lokalach. Stosownie zaś do treści art. 2 pkt 1) ww. ustawy dodatek mieszkaniowy przysługuje w związku z zamieszkiwaniem w jednym lokalu mieszkalnym albo zajmowaniem jednego lokalu mieszkalnego.
Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy wskazał, iż ustawodawca wiąże ściśle prawo do dodatku mieszkaniowego z zamieszkiwaniem w tym lokalu. Nie wystarczy zatem do pozytywnego rozpatrzenia wniosku legitymowanie się tytułem prawnym do lokalu oraz wnoszenie opłat za ten lokal, warunkiem koniecznym jest bowiem zamieszkiwanie w tym lokalu. Kolegium podkreśliło, iż głównym celem przyznawania dodatku mieszkaniowego jest zrekompensowanie osobom uzyskującym niskie dochody, które nie są w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania mieszkania, skutków większego obciążenia ich budżetów domowych, wynikających ze zwiększonych wydatków na mieszkanie i podwyżki czynszów. Świadczenie to ma zatem pomóc osobie znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej, a spełniającej wymogi ustawy, w pokryciu kosztów utrzymania lokalu, w którym osoba ta zamieszkuje. Dodatek mieszkaniowy nie może natomiast służyć do pokrywania kosztów utrzymania lokalu, w którym osoba ubiegająca się o dodatek nie zamieszkuje. O stałym zamieszkiwaniu w lokalu można mówić tylko wtedy, gdy w tym właśnie lokalu skoncentrowane zostaną podstawowe sprawy osobiste i majątkowe wnioskodawcy. Kryteria ustawowe, od których uzależnione jest przyznanie dodatku mieszkaniowego są bezwzględne i nie pozwalają na uznaniowe rozstrzygnięcie sprawy. Bezspornie wnioskodawca nie zamieszkuje w lokalu na, który złożył wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego, co potwierdza sam w złożonym oświadczeniu z 19 stycznia 2022 r., piśmie złożonym 1 lutego 2022 r. w organie I instancji, odwołaniu od decyzji oraz piśmie złożonym w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Łodzi 15 marca 2022 r. Potwierdzają to również złożone do akt sprawy faktury za energię elektryczną, gaz i rozliczenie wody i ścieków, gdzie zużycie tych mediów jest równe zeru. W konsekwencji powyższego wnioskodawcy dodatek mieszkaniowy nie przysługuje, bo nie spełnia warunków do jego przyznania.
Kolegium wyjaśniło, iż bez wpływu na wynik sprawy pozostają okoliczności podnoszone przez wnioskodawcę dotyczące powodu przebywania w lokalu na [...] związane ze sprawowaniem opieki nad matką, czy też stan zdrowia wnioskodawcy bowiem jak wskazano powyżej warunkiem przyznania dodatku mieszkaniowego jest zamieszkiwanie w lokalu, na który ma zostać przyznany dodatek mieszkaniowy.
Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi skargę do sądu administracyjnego złożył S.P., podnosząc argumenty z odwołania.
Organ administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:
W świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej powoływanej w skrócie jako: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W tak określonym zakresie kognicji sąd uznał, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2021 ze zm.). Stosownie do art. 2 ust. 1 tej ustawy, dodatek mieszkaniowy, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 3 i 4, przysługuje:
1) najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych;
2) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego;
3) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych znajdujących się w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom samodzielnych lokali mieszkalnych;
4) innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem;
5) osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo najem socjalny lokalu.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom, o którym mowa w art. 2 ust. 1, jeżeli w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o jego przyznanie średni miesięczny dochód przypadający na jednego członka gospodarstwa domowego wnioskodawcy nie przekroczył w gospodarstwie jednoosobowym 40% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, obowiązującego w dniu złożenia wniosku, a w gospodarstwie wieloosobowym 30% tej kwoty. Przyznanie przedmiotowego świadczenia uwarunkowane jest również wielkością zajmowanego mieszkania w stosunku do ilości osób (członków gospodarstwa domowego) zamieszkujących w danym lokalu (art. 5 przywołanej ustawy). W myśl art. 4 zd. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych przez gospodarstwo domowe rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę ubiegającą się o przyznanie dodatku mieszkaniowego, samodzielnie zajmującą lokal mieszkalny albo gospodarstwo prowadzone przez tę osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi, które swoje prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tej osoby.
Na wstępie należy podnieść, że w zaskarżonej decyzji organ II instancji błędnie dokonał oceny niespełnienia przez stronę przesłanek z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Gdy tymczasem z decyzji organu I instancji oraz z akt sprawy, w sposób niebudzący wątpliwości, wynika, że podstawę wniosku skarżącego stanowił art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, skarżący bowiem jest właścicielem lokalu mieszkalnego, do którego ubiegał się o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Powyższe uchybienie nie miało jednak istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia bowiem zarówno w odniesieniu do najemców lokali mieszkalnych, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych jak i w odniesieniu do właścicieli samodzielnych lokali mieszkalnych – art. 2 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, jak trafnie wskazało SKO warunkiem przyznania wnioskowanego dodatku jest zamieszkiwanie w lokalu.
W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie wskazuje się, że jak można wywnioskować z treści art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych – głównym celem przyznawania dodatku mieszkaniowego jest zrekompensowanie osobom uzyskującym niskie dochody, które nie są w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania mieszkania, skutków większego obciążenia ich budżetów domowych, wynikających ze zwiększonych wydatków na mieszkanie i podwyżki czynszów. Świadczenie to ma zatem pomóc osobie znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej, a spełniającej wymogi ustawy, w pokryciu kosztów utrzymania lokalu, w którym osoba ta zamieszkuje. Dodatek mieszkaniowy nie może zatem służyć do pokrywania kosztów utrzymania lokalu, w którym osoba ubiegająca się o dodatek nie zamieszkuje. Jeżeli osoba uprawniona do zajmowania lokalu faktycznie w tym lokalu nie mieszka, to choćby nawet spełniała ustawowe kryteria dotyczące wysokości dochodu oraz przysługującej powierzchni normatywnej, nie może skutecznie ubiegać się o dodatek mieszkaniowy. Warunkiem uprawniającym do otrzymania dodatku mieszkaniowego jest bowiem faktyczne zamieszkiwanie wnioskodawcy i prowadzenie przez niego gospodarstwa domowego w lokalu, do którego przysługuje mu tytuł prawny (por. m.in. wyrok NSA z 6 marca 2007 r., sygn. I OSK 606/06, LEX nr 320113, wyroki WSA w Warszawie z 26 marca 2015 r., sygn. II SA/Wa 1544/14, LEX nr 1729609 oraz z 27 września 2016 r., sygn. II SA/Wa 292/16, LEX nr 2148466, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 3 grudnia 2015 r., sygn. II SA/Go 470/15, LEX nr 1944985). Skoro przepisy ustawy o dodatkach mieszkaniowych nie precyzują jak rozumieć pojęcie zamieszkiwania czy zajmowania lokalu, oceniając stan faktyczny i prawny w tym zakresie należy mieć na względzie poglądy wypracowane na gruncie prawa cywilnego. Zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania jest miejscowość, w której dana osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. O wypełnieniu jego przesłanek świadczą dwie okoliczności - zewnętrzna, czyli faktyczne przebywanie, oraz wewnętrzna, czyli zamiar stałego pobytu. Ustalenie zamiaru powinno nastąpić w oparciu o kryteria zobiektywizowane, świadczące o woli skoncentrowania swoich spraw w danej miejscowości. Stałe zamieszkiwanie generalnie powiązane jest z tzw. centrum życiowym wnioskodawcy, tj. miejscem gdzie przebywa on z zamiarem stałego pobytu. Pobyt stały zaś oznacza zamieszkiwanie w danej miejscowości pod oznaczonym adresem z wolą koncentracji w tym miejscu swoich spraw życiowych, w tym osobowych i majątkowych interesów. Centrum życiowe oznacza więc miejsce, w którym dana osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu, gdzie ześrodkowane są wszystkie jej podstawowe sprawy życiowe, gdzie zgromadziła swoje podstawowe przedmioty potrzebne do egzystencji, a więc upraszczając miejsce, w którym stale przebywa, śpi, gotuje, pierze, czyli tam gdzie spełnia swoje podstawowe potrzeby bytowe (por. wyrok NSA z 23 sierpnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1111/12, LEX nr 1386370).
Organy obydwu instancji prawidłowo zinterpretowały art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych w zw. z art. 25 Kodeksu cywilnego stwierdzając, że stałe zamieszkiwanie generalnie powiązane jest z tzw. centrum życiowym wnioskodawcy, tj. miejscem gdzie przebywa on z zamiarem stałego pobytu, ale błędnie go zastosowały. Zdaniem sądu oceniając stan faktyczny, organy wadliwie przyjęły, że podnoszona i wykazywana przez skarżącego okoliczność sprawowania stałej opieki nad wymagającą jej chorą matką, pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie w kontrolowanej sprawie. Organy nie wzięły pod uwagę bowiem, że skarżący znalazł się w swoistym stanie wyższej konieczności oraz oczywistej okoliczności, że sytuacja związana z opieką nad chorą matką, będzie trwała jedynie przez określony czas (matka skarżącego zmarła 5 czerwca 2021 r.), co można porównać z sytuacją studenta odbywającego studia w innym mieście.
Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że opieka nad chorą matką wymagała przebywania w jej miejscu zamieszkania. Niemniej jednak skarżący przebywał w swoim mieszkaniu (korzysta z niego), ilekroć było to potrzebne dla zaspokojenia jego potrzeb życiowych, między innymi w czasie, gdy w opiece nad matką zastępowała go przydzielona do pomocy pielęgniarka. Oznacza to, że miejscem gdzie przebywał on z zamiarem stałego pobytu było jego mieszkanie w Ł. przy ul. [...]. Inna interpretacja tego stanu faktycznego byłaby swoistym "karaniem" skarżącego za to, że spełniał ciążący na nim obowiązek względem chorej matki, a to niewątpliwie pozostawałoby w sprzeczności z zasadą tworzenia zaufania w stosunku do organów państwa (art. 8 k.p.a.) (por. wyrok NSA z 5 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 96/17, LEX nr 2611425).
Reasumując sąd stwierdza, iż organy orzekające z naruszeniem art. 7, art. 8 oraz art. 80 k.p.a. nie rozpatrzyły w sposób należyty zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i wadliwe ustaliły, że skarżący skoncentrował swojej interesy życiowe, w lokalu należącym do jego matki, nad którą zmuszony był sprawować stałą opiekę W konsekwencji błędnie przyjęły, że skarżący nie spełnia, zawartej w art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, przesłanki "zamieszkiwania w lokalu" uprawniającej do otrzymania dodatku mieszkaniowego, co spowodowało odmowę przyznania dodatku mieszkaniowego. Rozpatrując sprawę ponownie organ administracji publicznej powinien dokonać ponownej oceny sytuacji skarżącego w kontekście spełnienia przesłanek do przyznania wnioskowanego dodatku z uwzględnieniem rozważań sądu zaprezentowanych powyżej
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
k.ż.