III SA/Łd 430/25

III SA/Łd 430/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-09-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Krawczyk
Katarzyna Ceglarska-Piłat /przewodniczący/
Paweł Dańczak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6146 Sprawy uczniów
Hasła tematyczne
Oświata
Skarżony organ
Kurator Oświaty
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 737
art. 127
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j.)
Dz.U. 2017 poz 1743
§ 15
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej  z dnia 7 września 2017 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające  działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych
Sentencja
Dnia 24 września 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Ceglarska-Piłat, Sędziowie Sędzia WSA Paweł Dańczak (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, Protokolant St. asystent sędziego Dominika Ratajczyk-Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2025 roku sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Łódzkiego Kuratora Oświaty z dnia 22 kwietnia 2025 roku nr II/11/2025 w przedmiocie orzeczenia o potrzebie indywidualnego nauczania oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 22 kwietnia 2025 r. Łódzki Kurator Oświaty utrzymał w mocy orzeczenie Zespołu Orzekającego Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Piotrkowie Trybunalskim z 12 lutego 2025 r. wydane po rozpatrzeniu wniosku A.Z. (dalej: strona, strona skarżąca) o potrzebie indywidualnego nauczania wydanego do 30 kwietnia 2025 r. przez zespół orzekający działający w Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Piotrkowie Trybunalskim dla K.N., urodzonego 8 lutego 2013 r. w Łodzi, uczęszczającego do Szkoły Podstawowej nr [...] im. [...] w P.
W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.
W wyniku rozpatrzenia ww. wniosku zespół orzekający wydał orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania z 12 lutego 2025 r. do 30 kwietnia 2025 r. W uzasadnieniu orzeczenia zespół orzekający uzasadnił jego wydanie na okres krótszy niż wnioskowany i wskazał na konieczność realizowania przynajmniej części zajęć na terenie szkoły, co miałoby dać możliwość stopniowego wdrożenia ucznia do nauki w szkole i realnej adaptacji do warunków bardziej sprzyjających socjalizacji dziecka z zespołem Aspergera. Przedłużenie sytuacji, w której syn strony nie podlega leczeniu (nie jest w psychoterapii, terapii rodzinnej, nie stawia się na wizyty lekarskie, nie przyjmuje leków), a jedynie przebywa w domu, co pogłębia izolację i zwiększa lęki, uznano za niekorzystne dla dziecka. Stwierdzono, że zadaniem rodziców i szkoły jest przygotowanie dziecka do wejścia w grupę klasową i system klasowo-lekcyjny, łączony ewentualnie z zajęciami edukacyjnymi prowadzonymi w małej grupie lub indywidualnie w ramach 4 punktu zaleceń orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, a potem towarzyszenie mu we wdrażaniu planu: przyjmując trudne emocje, zapewniając niezbędną pomoc i stawiając adekwatne wymagania.
6 marca 2025 r. strona złożyła odwołanie od powyższego orzeczenia, wnioskując o przyznanie dziecku orzeczenia o potrzebie nauczania indywidualnego do końca semestru roku szkolnego 2024/2025.
Decyzją z 22 kwietnia 2025 r. Łódzki Kurator Oświaty utrzymał w mocy orzeczenie Zespołu Orzekającego Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Piotrkowie Trybunalskim z 12 lutego 2025 r. Organ odwoławczy opisał ustalony stan faktyczny sprawy, w tym zakresie twierdzeń odnoszących się do stanu zdrowia dziecka oraz stanu psychospołecznego dziecka. Zdaniem organu odwoławczego stan zdrowia chłopca, w ocenie członków orzekającego wcześniej zespołu orzekającego, ulega systematycznej poprawie. Należy zapewnić mu powolny powrót do grupy klasowej z możliwością realizowania wybranych zajęć indywidualnie lub w grupie do pięciu osób (zgodnie z zaleceniami orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego). Ze strony rodziców jest niezbędne stanowcze i konsekwentne stawianie chłopcu wymagań, adekwatnych do jego wieku - podstawowym jest realizacja obowiązku szkolnego. Rodzice mogą korzystać z pomocy psychologicznej świadczonej przez poradnię w celu uzyskania wsparcia w procesie wychowania dziecka. Organ odwoławczy zasięgnął ponadto opinii psychologa, z której wynikało, iż wydłużanie izolacji chłopca w postaci indywidualnego nauczania nie tylko nie poprawi jego stanu zdrowia, ale budzi uzasadnioną obawę utrwalenia postawy unikowej, nasilenia lęku społecznego oraz utrudni powodzenie kolejnej próby włączenia go w grupę rówieśniczą. Niepełnosprawność ucznia, w opinii psychologa, nie jest przesłanką do objęcia go indywidualnym nauczaniem. Jest nim natomiast stan zdrowia, który z założenia jest przejściowy i ma szansę ulec poprawie. W związku z powyższym wydane orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania przez organ I instancji uznano za uzasadnione.
Skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego z 22 kwietnia 2025 r. wniosła do sądu strona, w której wyjaśniła, że składając wniosek o orzeczenie potrzeby indywidualnego nauczania do końca II semestru roku szkolnego 2024/2025, kierowała się dobrem swojego syna, a także realizacją obowiązku szkolnego. Skarżąca stwierdziła, że jako matka nie może milczeć, w sytuacji gdy kolejny miesiąc jej dziecko, uczeń klasy 5, posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, nie ma realnych lekcji. Zamiast otrzymania fachowej pomocy już od lutego 2025 r., dostał po raz kolejny niezrozumienie jego potrzeb, zniechęcenie, straszenie konsekwencjami i presją czasu. Takie dzieci jak syn skarżącej wymagają więcej. Skarżąca uznała, że nauczanie indywidualnej jest rozwiązaniem optymalnym, które mogła na ówczesny moment wybrać dla dziecka. Instruowano ją już wielokrotnie, że rodzic składa orzeczenie do dyrektora szkoły, a ten je realizuje. Jeżeli brak jest specjalistów, to dyrektor musi zatrudnić albo przeszkolić już zatrudnionych pracowników. Decyzja o zmianie szkoły w sierpniu 2024 r. nie była łatwa. Skarżąca robiła to z obawą, ale kierowała się wskazówkami z rozmów z wizytatorem ds. kształcenia specjalnego z Kuratorium w Piotrkowie Trybunalskim. W odniesieniu do sytuacji syna skarżąca stwierdziła, że doszło do: braku przychylności Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej; braku realizacji zaleceń orzeczeń wydanych przez Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną; niewłaściwego prowadzenia dziecka z niepełnosprawnością sprzężoną, kwestionowanie chorób; braku życzliwości, empatii i zrozumienia; stawiania przed dzieckiem absurdalnych wymagań; braku wsparcia wychowawcy uczącego języka polskiego – braku tej osoby na indywidualnym nauczaniu; braku nauczyciela współorganizującego, tyflopedagoga; braku innych nauczycieli poszczególnych przedmiotów na nauczaniu indywidualnym, a innych stacjonarnie w 5 klasie, do której syn skarżącej został przypisany; zaprzepaszczenia systematycznej nauki konkretnych działów danych przedmiotów. Skarżąca żałowała, że w momencie, gdy mówiła, jakie jest dziecko, czego wymaga i o co prosi, nie było to brane pod uwagę, przytaczając przykłady określonych zdarzeń i zachowań.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
W piśmie uzupełniającym skargę skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu odwoławczego i zmianę orzeczenia o potrzebie indywidualnego nauczania, z 12 lutego 2025 r. poprzez przyznanie jej synowi prawa do indywidualnego nauczania do 27 czerwca 2025 r. oraz dodatkowo na okres od 1 września 2025 r. do 26 czerwca 2026 r. (rok szkolny 2025/2026), zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy: art. 127 ust. 10 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 737 ze zm., dalej: ustawa) oraz § 15 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej
z dnia 7 września 2017 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2061 ze zm., dalej: rozporządzenie).
Zgodnie z art. 127 ust. 10 ustawy "Opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego albo indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego nauczania, a także o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych organizowanych zgodnie z przepisami o ochronie zdrowia psychicznego wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia niepełnosprawności intelektualnej". Jednocześnie z ust. 2 ww. przepisu wynika, że indywidualnym obowiązkowym rocznym przygotowaniem przedszkolnym lub indywidualnym nauczaniem obejmuje się dzieci i młodzież, których stan zdrowia uniemożliwia lub znacznie utrudnia uczęszczanie do przedszkola, innej formy wychowania przedszkolnego, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej lub szkoły. Powyższe kwestie doprecyzowuje wspomniany wyżej § 15 rozporządzenia, w świetle którego orzeczenia o potrzebie indywidualnego nauczania wydaje się dla uczniów, których stan zdrowia uniemożliwia lub znacznie utrudnia uczęszczanie do szkoły (ust. 1). W orzeczeniu o potrzebie indywidualnego nauczania zespół określa (ust. 2): 1) ograniczenia w funkcjonowaniu ucznia wynikające z przebiegu choroby lub procesu terapeutycznego; 2) okres, w jakim zachodzi potrzeba indywidualnego nauczania; 3) zalecane warunki i formy wsparcia umożliwiające realizację indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych ucznia, w tym warunki rozwijania jego potencjalnych możliwości i mocnych stron; 4) zalecane działania sprzyjające integracji ucznia ze środowiskiem szkolnym oraz ułatwiające powrót ucznia do szkoły; 5) zalecane, w zależności od potrzeb, cele rozwojowe i terapeutyczne do realizacji podczas zajęć indywidualnego nauczania oraz w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej udzielanej uczniowi i, w zależności od potrzeb, jego rodzicom przez szkołę oraz poradnię, wraz ze wskazaniem zalecanych form pomocy psychologiczno-pedagogicznej; 6) w przypadku ucznia szkoły prowadzącej kształcenie zawodowe - także możliwość dalszego kształcenia w zawodzie, w tym warunki realizacji praktycznej nauki zawodu. Orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania wydaje się na okres nie krótszy niż 30 dni i nie dłuższy niż jeden rok szkolny (ust. 3).
Przenosząc powyższe na grunt kontrolowanej sprawy, należy na wstępie zaznaczyć, że nie stanowią przedmiotu sporu kwestie bezpośrednio dotyczące stanu zdrowia dziecka, dla którego jego mama wnioskowała o wydanie orzeczenia w zakresie potrzeby indywidualnego nauczania, dlatego sąd nie widzi potrzeby szerszego odnoszenia się do związanych z tym elementów stanu faktycznego, przyjmując je za wyjaśnione w sposób właściwy i wystarczający. Brak akceptacji strony skarżącej sprowadza się natomiast do orzeczenia zbyt krótkiego okresu, na jaki nauczanie to przyznano zakwestionowanymi aktami. Zdaniem mamy orzeczenie takie powinno określać potrzebę takiego nauczania do końca II semestru roku szkolnego 2024/25, podczas gdy wskazywało ono czas do 30 kwietnia 2025 r.
W tym miejscu wyjaśnić trzeba, że sądowa kontrola administracji polega na badaniu legalności danego aktu, w tym wypadku zaskarżonej decyzji i utrzymanego nią w mocy orzeczenia Zespołu Orzekającego Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Piotrkowie Trybunalskim. Istotą tak rozumianej kontroli jest więc zgodność badanych rozstrzygnięć z przepisami prawa stanowiącymi podstawę ich wydania, zarówno procesowymi, a więc regulującymi sposób postępowania orzekających w sprawie organów, jak i materialnoprawnymi, czyli regulującymi zagadnienie będące przedmiotem rozstrzygnięcia – w tym wypadku orzekania o potrzebie kształcenia indywidualnego dziecka.
Zdaniem sądu nie ulega wątpliwości, że w sensie materialnoprawnym powołane wcześniej przepisy prawa nie zostały naruszone. Art. 127 ust. 10 jasno wskazuje organ właściwy do wydania w sprawie decyzji pierwszoinstancyjnej, natomiast ust. 12 tego przepisu określa, kto jest organem odwoławczym. W tym zakresie w sprawie orzekały właściwe organy, tj. odpowiednio zespół orzekający działający w publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej oraz kurator oświaty. Należy podkreślić, że art. 127 ust. 10 w zakresie orzeczenia dotyczącego potrzeby nauczania indywidualnego nie określa ram czasowych obowiązywania takiego orzeczenia, odmiennie niż choćby w przypadku indywidualnego obowiązkowego przygotowania przedszkolnego, które zgodnie z tym przepisem ma mieć charakter roczny.
Zagadanie przesłanek wydania orzeczenia o potrzebie kształcenia indywidualnego, jak również treści takiego rozstrzygnięcia reguluje natomiast powołany wcześniej § 15 rozporządzenia. Nie ulega wątpliwości, że wyłączną podstawę wydania takiego orzeczenia stanowi stan zdrowia dziecka, który ma uniemożliwiać lub znacząco utrudniać uczęszczanie do szkoły. Ocena w tym zakresie determinuje nie tylko to, czy orzekający w takiej sprawie zespół zdecyduje orzec o potrzebie indywidualnego kształcenia, ale także wpływa na ocenę dalszych aspektów, o których orzeczenie stanowi, wskazanych kolejnych punktach ust. 2 ww. przepisu, w tym także na okres, w jakim zachodzi potrzeba indywidualnego nauczania. Należy w tym miejscu wskazać, że skład zespołu orzekającego został przez prawodawcę (§ rozporządzenia) ukształtowany w taki sposób, aby wydawane przezeń orzeczeń opierało się przede wszystkim na wiedzy i doświadczeniu osób z zakresu medycyny, psychologii i pedagogiki, pozwalających ocenić, czy w świetle przedstawionej dokumentacji dotyczącej różnych aspektów stanu psycho-fizycznego dziecka jego stan zdrowia uzasadnia przyznanie nauczania indywidualnego, a w przypadku odpowiedzi twierdzącej na określenie także m.in. okresu, na jaki powinno być ono przyznane oraz innych zaleceń dotyczących warunków i form wsparcia, czy potrzeb oraz celów rozwojowych i terapeutycznych, a także niezbędnych form pomocy psychologiczno-pedagogicznej. W skład zespołu orzekającego wchodzą zatem: dyrektor poradni lub upoważniona przez niego osoba – jako przewodniczący zespołu, psycholog, pedagog, lekarz oraz inni specjaliści, w szczególności posiadający kwalifikacje w zakresie pedagogiki specjalnej, jeżeli ich udział w pracach zespołu jest niezbędny. Analiza akt administracyjnych wskazuje, że skład zespołu orzekającego w niniejszej sprawie był ukształtowany prawidłowo. Trzeba przy tym dodać, że właśnie z uwagi na specjalistyczny skład zespołu orzekającego wydawanemu przezeń rozstrzygnięciu należy przypisać szczególny charakter, w tym sensie, że stanowi ono swoistą syntezę ocen biegłych i ich wniosków wynikających ze zestawienia ich specjalistycznej wiedzy ze stanem faktycznym dotyczącym zdrowia dziecka, którego dotyczył wniosek o przyznanie nauczania indywidualnego.
W powyższym stanie rzeczy kontrola instancyjna, jak i sądowa sprowadza się zatem do tego, by sprawdzić, czy orzeczenie takie nie ma charakteru arbitralnego, tj. oderwanego od oceny przedstawionej w sprawie dokumentacji oraz czy nie zostało ono wydane z istotnym naruszeniem przepisów proceduralnych mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Zważywszy na ww. kryteria oceny prawidłowości kwestionowanych w sprawie rozstrzygnięć trzeba stwierdzić, że orzekające w sprawie organy nie naruszyły prawa. Orzeczenie organu I instancji w pełni bowiem odpowiada prawu. Zostało ono oparte na analizie zgromadzonych w sprawie dokumentów, w tym opinii lekarza psychiatry, z którego zespół wywiódł m.in., iż nie wskazywało ono takich informacji o stanie zdrowia dziecka, które wskazywałyby na konieczność kontynuowania nauczania indywidualnego w domu. Zespół wziął także pod uwagę deklaracje mamy dziecka, wskazaną w treści przeprowadzonego z nią wywiadu, aby chłopiec wrócił do szkoły i się socjalizował. Zespół ponadto wskazał, iż skrócił podany przez lekarza okres wymagający nauczania indywidualnego (w zaświadczeniu z 6 marca 2025 r. określono go na "do końca II semestru roku szkolnego 2024/25), przy czym powody takiej decyzji zostały w orzeczeniu zespołu omówione. Co więcej, sąd uważa takie działanie za w pełni uprawnione z uwagi na skład osobowy zespołu i reprezentowane przez niego specjalności, w tym zakresu psychiatrii i psychologii. Gdy zachodzi o termin, na jaki może zostać przyznane nauczanie indywidualne, to trzeba wyraźnie powiedzieć, iż mające zastosowanie w niniejszej sprawie przepisy prawa nie określają sztywnych ram, w ramach których powinien poruszać się organ orzekający. Jest to zatem kwestia pozostawiona uznaniu tego organu, którą powinien on rozważyć w powiązaniu z okolicznościami faktycznymi sprawy. Zważywszy na to, że przesłanką orzeczenia o potrzebie nauczania indywidualnego jest stan zdrowia dziecka, który w ocenie specjalistów może ulec pogorszeniu w przypadku dalszej izolacji, uzasadnia to, aby orzeczony okres takiego nauczania nie obejmował całego semestru danego roku szkolnego, lecz tylko jego część, umożliwiając docelowo powrót do szkoły i stopniowe wdrażanie do codziennego życia i nauki. Jest to zarówno logiczne, jak i mieszczące się w granicach określonych przepisami prawa.
Rozpatrując odwołanie od kwestionowanego orzeczenia, kurator oświaty wsparł się dodatkową opinią psychologa z Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w R. Opinia ta w istocie wspiera ocenę zawartą w orzeczeniu organu instancji, wskazując dodatkowo, że zawarte w dokumentacji dziecka zalecenia dotyczące działań sprzyjających integracji dziecka (ucznia) ze środowiskiem, realizowane systematycznie i konsekwentnie na terenie szkoły i we współpracy z rodzicem mają zagwarantować sukces, tworząc warunki przyjazne i dające poczucie bezpieczeństwa. Większość z tych zaleceń nie jest jednak realizowana, dlatego wydłużanie izolacji dziecka w postaci indywidualnego nauczania nie tylko nie poprawi jego stanu zdrowia, ale budzi uzasadnioną obawę utrwalenia postawy unikowej, nasilenia lęku społecznego oraz utrudni powodzenie kolejnej próby włączenia go w grupę rówieśniczą. Organ odwoławczy zagwarantował stronie możliwość skorzystania z uprawnień wynikających z art. 10 § 1 k.p.a.
Wobec powyższego nie można uznać, aby rozstrzygnięcia organów obu instancji dotknięte były wadami prawnymi uzasadniającymi ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. Zarówno zatem odwołanie od orzeczenia pierwszoinstancyjnego, jak i skarga do tut. sądu na zaskarżoną decyzję są wyrazem polemiki z orzeczeniami organów i zrozumiałego rozgoryczenia ich treścią, która była inna niż oczekiwałaby tego strona skarżąca. Jednakże argumentacja wypływająca wyłącznie z ludzkich emocji oraz chęci działania w imię szeroko pojętego dobra dziecka, często ocenianego inaczej niż ma to miejsce w oczach niezależnych specjalistów, nie jest wystarczająca do tego, aby podważyć wydane w sprawie decyzje, skoro te są zgodne z przepisami stanowiącymi ich podstawę.
Odnosząc się do wniosku strony skarżącej, zawartego w piśmie zatytułowanym "uzupełnienie skargi" z 17 lipca 2025 r., zawierającym żądanie uchylenia decyzji obu instancji, ale także żądanie przyznania dziecku prawa do indywidualnego nauczenia na okres do 27 czerwca 2025 r. oraz dodatkowo od 1 września 2025 r. do 26 czerwca 2026 r. stwierdzić należy, iż wniosek ten nie mógł zostać uwzględniony. Po pierwsze dlatego, że w świetle wcześniej przedstawionej argumentacji kwestionowane rozstrzygnięci odpowiadają prawu i nie zasługiwały na uchylenie. Po drugie, sądy administracyjne jedynie kontrolują działalność organów administracji publicznej, natomiast nie mają kompetencji do działania za te organy, tj. zastępowania ich w merytorycznym orzekaniu. Sąd nie mógłby więc, nawet w obliczu hipotetycznego uchylenia spornych decyzji, orzec o przyznaniu nauczania indywidualnego, w tym o jego okresie, gdyż w tej kwestii wypowiedzieć musiałyby się ponownie właściwe organy po powtórnym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego. Wniosek strony skarżącej wymaga więc dla jego realizacji złożenia do odpowiedniego organu administracji a nie do tut. sądu.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga w niniejszej sprawie podlegała oddaleniu.
d.cz.