II OSK 1461/20

II OSK 1461/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-05-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-06-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz
Grzegorz Antas
Robert Sawuła /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne
Akta stanu cywilnego
Sygn. powiązane
III SA/Lu 445/19 - Wyrok WSA w Lublinie z 2020-01-07
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 2064
art. 107 pkt 3
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Robert Sawuła (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia del. WSA Grzegorz Antas Protokolant starszy asystent sędziego Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S.S. i P.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 7 stycznia 2020 r. sygn. akt III SA/Lu 445/19 w sprawie ze skarg S.S. i P.C. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 24 czerwca 2019 r. nr SO-III.6231.3.2018 w przedmiocie odmowy transkrypcji aktu małżeństwa 1. prostuje zaskarżony wyrok w jego sentencji w ten sposób, że w miejsce słów "oddala skargę" wpisuje "oddala skargi", 2. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 7 stycznia 2020 r., III SA/Lu 445/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny (powoływany dalej jako: WSA) w Lublinie przy udziale Prokuratora Okręgowego w Lublinie oddalił skargi S. Ś. i P.C. na decyzję Wojewody Lubelskiego z 24 czerwca 2019 r., nr SO-III.6231.3.2018, w przedmiocie odmowy transkrypcji aktu małżeństwa. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Jak wynika z ustaleń sądu wojewódzkiego, S.Ś. i P.C. wnieśli o dokonanie transkrypcji aktu ich małżeństwa nr [...] zawartego dniu 12 czerwca 2017 r. w Wielkiej Brytanii.
Rozpoznając powyższy wniosek Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w Lublinie decyzją z 14 czerwca 2018 r. na podstawie art. 107 pkt 3 ustawy z 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. 2016, poz. 2064, uPasc) odmówił dokonania transkrypcji aktu małżeństwa argumentując m. in., że w tym przypadku transkrypcja byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej.
S.Ś i P.C. wnieśli odwołania od w/w decyzji.
Następnie sąd pierwszej instancji wskazał, że decyzją z 17 sierpnia 2018 r., nr SO-III.6231.3.2018, Wojewoda Lubelski, po rozpatrzeniu odwołania S.Ś, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia 14 czerwca 2018 r. Z kolei decyzją z 17 sierpnia 2018 r., nr SO-III.6231.4.2018, Wojewoda Lubelski rozpatrzył odwołanie P.C. i utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z 14 czerwca 2018 r.
S.Ś i P.C. wnieśli skargi na powyższe decyzje Wojewody Lubelskiego. Wyrokami z 29 stycznia 2019 r. (wydanymi w sprawach III SA/Lu 536/18 i III SA/Lu 537/18) WSA w Lublinie uchylił obydwie decyzje Wojewody Lubelskiego stwierdzając, że organ ten z naruszeniem przepisów postępowania doprowadził do wydania w tej samej sprawie dwóch ostatecznych decyzji w postępowaniu odwoławczym od jednej decyzji. Wyroki powyższe uprawomocniły się.
Dalej w wyroku III SA/Lu 445/19 przywołano, że ponownie orzekając w sprawie Wojewoda Lubelski decyzją z 24 czerwca 2019 r. utrzymał – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2018, poz. 2096 ze zm., K.p.a.) – w mocy decyzję organu I instancji z 14 czerwca 2018 r. Wojewoda podniósł, że zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym w Rzeczypospolitej Polskiej nie ma możliwości sporządzenia aktu małżeństwa, który zawierałby dane osób tej samej płci.
S.Ś i P.C. wnieśli do WSA w Lublinie skargi (zarejestrowane pod sygn. III SA/Lu 445/19 oraz III SA/Lu 446/19) na decyzję Wojewody Lubelskiego z 24 czerwca 2019 r. zarzucając naruszenie:
1) art. 18 Konstytucji RP, poprzez błędną wykładnię tego przepisu, polegającą na przyjęciu, iż w polskim porządku prawnym wyłączona jest możliwość zawarcia małżeństwa przez dwie osoby tej samej płci, podczas gdy przepis ten możliwości takiej nie wyłącza;
2) art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że dwie pełnoletnie, mogące o samych sobie decydować i niepozostające w związku małżeńskim osoby tej samej płci znajdują się w na tyle odmiennej sytuacji, że zasadne jest zróżnicowanie ich prawa do zawarcia związku małżeńskiego względem dwóch pełnoletnich, mogących o samych sobie decydować i niepozostających w związku małżeńskim osób różnych płci, a w konsekwencji jego nieprawidłowe zastosowanie, polegające na zróżnicowaniu sytuacji prawnej skarżących względem osób różnych płci, które zawarły małżeństwo poza granicami Rzeczypospolitej i ubiegają się o wpisanie swych aktów małżeństw do rejestrów stanu cywilnego;
3) art. 30 Konstytucji RP, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na jego niezastosowaniu, to jest nieuwzględnieniu przyrodzonej godności skarżących przy wykładni i stosowaniu przepisów Konstytucji RP i ustaw zwykłych;
4) art. 87 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na dokonywaniu wykładni pojęć konstytucyjnych przez pryzmat pojęć ustawowych i podustawowych, a nie pojęć podustawowych i ustawowych przez pryzmat pojęć konstytucyjnych, a więc zakwestionowanie konstytucyjnej hierarchii aktów normatywnych;
5) art. 8 ust. 1 i 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że prawo do rejestracji w krajowych rejestrach stanu cywilnego związku małżeńskiego zawartego poza granicami Rzeczypospolitej nie stanowi emanacji prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, a w konsekwencji jego niewłaściwe zastosowanie polegające na jego niezastosowaniu; naruszenie to doprowadziło również do naruszenia art. 12 i 14 tejże Konwencji;
6) art. 104 ust. 1 uPasc, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na jego niezastosowaniu w sytuacji, gdy brak było ku temu podstaw;
7) art. 107 pkt 3 uPasc w związku z preambułą Konstytucji RP, poprzez "ich" błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż podstawową zasadą porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej jest zakaz małżeństw jednopłciowych, podczas gdy podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej są poszanowanie wolności i sprawiedliwości oraz godności człowieka, a w konsekwencji jego niewłaściwe zastosowanie polegające na wydaniu decyzji odmownej;
8) art. 1 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (Krio) oraz załączników nr 3 i 13 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z 29 stycznia 2015 r. w sprawie wzorów dokumentów wydawanych z zakresu rejestracji stanu cywilnego, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na ich zastosowaniu do wykładni pojęcia "małżeństwo" zawartego w art. 18 Konstytucji RP;
9) art. 7 ustawy Prawo prywatne międzynarodowe, poprzez odmowę zastosowania prawa obcego, pomimo iż nie narusza ono podstawowych zasad porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej;
10) art. 107 § 1 pkt 6 i art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 15 i art. 11 K.p.a. poprzez zaaprobowanie przez Wojewodę Lubelskiego wadliwie, bo nazbyt lakonicznie sporządzonego uzasadnienia decyzji Kierownika USC oraz sporządzenie uzasadnienia decyzji Wojewody w sposób naruszający wymogi ustawowe, przez co podważono zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego oraz zasadę przekonywania.
Powołując się na powyższe zarzuty, skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Wyrokując w sprawie III SA/Lu 445/19 kolejno wskazano, że w odpowiedzi na skargi organ II instancji wniósł o ich oddalenie.
Prokurator Okręgowy w Lublinie zgłosił swój udział w postępowaniu wywołanym zarówno skargą S. Ś., jak i P.C. Na rozprawie Prokurator wnosił o oddalenie obu skarg.
Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Lublinie skargi oddalił.
W motywach tego wyroku sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organu, że obowiązująca w Rzeczypospolitej Polskiej klauzula porządku publicznego wyklucza możliwość dokonania transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa zawartego przez osoby tej samej płci. Dokonanie transkrypcji spowodowałoby, że w polskich aktach stanu cywilnego byłby zamieszczony wpis małżeństwa zawartego niezgodnie z krajowym porządkiem prawnym. Sąd wojewódzki zwrócił uwagę, że w świetle wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 5 czerwca 2018 r. (sprawa C 673/16 Coman i in.), kwestie stanu cywilnego i wiążące się z nim normy dotyczące małżeństwa, są materią należącą do kompetencji państw członkowskich i prawo Unii tej kompetencji nie narusza. W ocenie sądu pierwszej instancji orzekające w sprawie organy, w świetle zasady legalizmu (wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP oraz w art. 6 K.p.a.) miały obowiązek zastosować klauzulę porządku publicznego i odmówić transkrypcji przedłożonego przez skarżących aktu małżeństwa zawartego w Wielkiej Brytanii.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiedli S.Ś i P.C. – zastępowani przez profesjonalnego pełnomocnika – zaskarżając to orzeczenie w całości.
Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019, poz. 2325, Ppsa) zaskarżonemu orzeczeniu zarzuca się naruszenie prawa materialnego, tj.:
- art. 104 ust. 5 uPasc poprzez jego niezastosowanie i odmowę dokonania transkrypcji aktu małżeństwa skarżących w sytuacji, gdy jej dokonanie jest obligatoryjne w związku z rejestracją w polskim rejestrze stanu cywilnego zdarzeń wcześniejszych,
- art. 107 pkt 3 uPasc poprzez jego błędne zastosowanie i nieocenienie skutków dokonania lub odmowy dokonania transkrypcji aktu małżeństwa skarżących, nieodniesienie ich do indywidualnej sytuacji skarżących, nieuwzględnienie międzynarodowego porządku publicznego przy rekonstruowaniu zasad porządku publicznego Rzeczypospolitej Polskiej, a w konsekwencji - przyjęcie, że transkrypcja aktu małżeństwa, w którym jako małżonkowie wskazane są dwie osoby tej samej płci, stanowi naruszenie zasad porządku publicznego oraz uznanie, że zasadą porządku publicznego w Polsce są przepisy regulujące przesłanki zawarcia małżeństwa w Polsce z art. 1 § 1 Krio i art. 18 Konstytucji;
- art. 18 Konstytucji RP poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że szczególny status małżeństwa jako związku kobiety i mężczyzny oznacza zakaz odnotowania w rejestrze stanu cywilnego aktu małżeństwa osób tej samej płci zawartego za granicą;
- art. 8 w zw. z art. 14 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (EKPCz) poprzez ich błędną wykładnię i nieuwzględnienie przy rekonstruowaniu podstawowych zasad porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej, a w konsekwencji naruszenie prawa do poszanowania życia rodzinnego skarżących poprzez nieudzielenie jakiejkolwiek ochrony ich związkowi wyłącznie z powodu ich orientacji seksualnej;
- naruszenie art. 21 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) poprzez nieproporcjonalne ograniczenie swobody przemieszczania się i przebywania na terytorium państw członkowskich skarżących z powodu różnej oceny ich stanu cywilnego w obu państwach oraz - w związku z opuszczeniem przez Wielką Brytanię Unii Europejskiej - uniemożliwienie P.C. wjazdu do Polski i legalnego pobytu jako małżonkowi obywatela Polskiego;
co doprowadziło do naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 Ppsa poprzez ich niezastosowanie i art. 151 Ppsa poprzez jego zastosowanie.
W oparciu o postawione wyżej zarzuty, na podstawie art. 176 § 1 i art. 188 Ppsa skarżący kasacyjnie wnieśli o: rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, uchylenie w całości zaskarżonego wyroku, zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Ewentualnie, skarżący kasacyjnie wnoszą także o skierowanie na podstawie art. 267 TFUE do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) pytania prejudycjalnego o treści:
"Czy w sytuacji, gdy obywatel Unii skorzystał ze swobody przemieszczania się, udając się do państwa członkowskiego i efektywnie w nim przebywając oraz rozwinął i umocnił przy tej sposobności życie rodzinne z innym obywatelem Unii tej samej płci, z którym związał się poprzez małżeństwo legalnie zawarte w przyjmującym państwie członkowskim, prawo Unii Europejskiej, a w szczególności gwarantowana art. 21 ust. 1 TFUE swoboda przemieszczania się, stoi na przeszkodzie temu, by właściwe organy państwa członkowskiego odmówiły transkrypcji aktu małżeństwa obywatela Unii z tego powodu, że prawo tego państwa członkowskiego nie przewiduje małżeństwa osób tej samej płci, podczas gdy celem transkrypcji jest umożliwienie obywatelowi Unii funkcjonowania w tym samym stanie cywilnym w każdym z państw członkowskich?".
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozwijając podstawy kasacyjne podkreśla się, że niniejsze postępowanie nie dotyczy możliwości zawarcia związku małżeńskiego przez dwie osoby tej samej płci w Polsce i według prawa polskiego. Skarżący kasacyjnie podnoszą, że jedynym skutkiem transkrypcji jest jednoznaczne określenie stanu cywilnego skarżących – skutkiem transkrypcji nie jest zatem uznanie zawartego za granicą małżeństwa.
W trakcie rozprawy pełnomocnik skarżących kasacyjnie wnosił i wywodził, jak w skardze kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa (aktualny tekst jednolity Dz. U. 2023, poz. 259 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W myśl art. 174 Ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Nie dopatrzywszy się w niniejszej sprawie żadnej z wyliczonych w art. 183 § 2 Ppsa przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do rozpatrzenia jej zarzutów. Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które – zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną – zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 Ppsa, obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09, opubl. ONSAiwsa z 2010 r., nr 1, poz. 1).
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
A. Zgodnie z art. 156 § 1 Ppsa sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki, z art. 156 § 3 Ppsa wynika zaś, że jeżeli sprawa toczy się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, Sąd ten może z urzędu sprostować wyrok pierwszej instancji. Wyrok sądu pierwszej instancji dotknięty jest oczywistą omyłką. Albowiem w jego sentencji użyto określenia oddala "skargę", w sytuacji, gdy bezspornym jest iż rozpoznano dwie skargi, co wynika zarówno komparycji tegoż wyroku, jak i jego uzasadnienia. Z tych względów i działając w trybie art. 156 § 1 i § 3 Ppsa orzeczono, jak w pkt 1 sentencji niniejszego wyroku, prostując ze chodzi o oddalenie "skarg".
B. Istota sprawy sprowadza się do oceny trafności zarzutu naruszenia przepisów art. 104 ust. 5 i art. 107 pkt 3 uPasc poprzez odmowę dokonania na gruncie prawa polskiego transkrypcji aktu zawarcia w Wielkiej Brytanii związku małżeńskiego przez skarżących kasacyjnie, jako osoby tej samej płci. Sąd Naczelny zwraca uwagę, że tożsamy problem był już przedmiotem uwagi Naczelnego Sądu w wyroku z 22 czerwca 2021 r., II OSK 2608/19 (LEX nr 3197834), gdzie – co do reguły – wykluczono, aby dopuszczalna była transkrypcja aktu małżeństwa osób tej samej płci, zawartego w państwie trzecim. Stanowisko zawarte w przywołanym wyroku w pełni akceptuje Sąd Naczelny w tym składzie, uznając je za własne.
C. Z treści art. 107 pkt 3 uPasc wynika, że kierownik urzędu stanu cywilnego odmawia dokonania transkrypcji, jeżeli "transkrypcja byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej". Cytowany przepis został powołany w podstawie prawnej odmowy transkrypcji aktu małżeństwa skarżących kasacyjnie – decyzji organu I instancji. Zastosowanie cyt. przepisu znosi skutek obligatoryjności dokonania transkrypcji zagranicznego aktu stanu cywilnego, wynikającej z treści art. 104 ust. 5 uPasc. Węzłowym przeto zagadnieniem jest trafność oceny sądu pierwszej instancji, gdy idzie o podzielenie stanowiska wyrażonego przez organy obu instancji, że transkrypcja zagranicznego aktu stanu cywilnego zawarcia małżeństwa przez osoby tej samej płci byłaby "sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej".
D. Jak obszernie wyłuszczono w przywołanym uprzednio wyroku II OSK 2608/19, chociaż transkrypcja ma charakter deklaratoryjny, to jednak jej dokonanie wiąże się z koniecznością uznania przez polskie organy administracji, że małżeństwo zawarte za granicą stoi na równi z małżeństwem zawartym zgodnie z polskim porządkiem prawnym. Transkrybowany akt małżeństwa nie różni się mocą dowodową określoną w art. 3 uPasc od aktu małżeństwa zawartego według polskiego prawa. Oznacza to, że skutki prawne jakie wywołuje sporządzenie polskiego aktu stanu cywilnego w wyniku transkrypcji są tożsame z tymi, jakie wywołuje akt stanu cywilnego sporządzony w momencie rejestracji zdarzenia prawnego według prawa polskiego. Akt małżeństwa sporządzony w wyniku transkrypcji w polskim obiegu prawnym niczym nie różni się więc od aktu małżeństwa sporządzonego na podstawie oświadczenia woli o zawarciu małżeństwa złożonego na terytorium Polski. Osoba wpisana w polskim akcie małżeństwa w wyniku transkrypcji może posługiwać się tym aktem przed polskimi organami administracji publicznej bez konieczności dokonywania w każdym przypadku tłumaczenia przysięgłego zagranicznego aktu, dlatego transkrypcja musi być przeprowadzona na podstawie przepisów prawa polskiego. Przedkładając transkrybowany akt małżeństwa przed organami administracji publicznej, osoba widniejąca w tym akcie ma prawo oczekiwać, biorąc pod uwagę przepisy uPasc, że w zakresie zgodności z polskim porządkiem prawnym akt nie będzie podważany.
W uchwale podjętej w składzie 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 grudnia 2019 r., sygn. akt II OPS 1/19 (ONSAiwsa 2020, nr 2, poz. 11) obszernie wyjaśniono, że transkrypcja zagranicznego dokumentu stanu cywilnego polega na wiernym i literalnym przeniesieniu treści tego dokumentu do polskiego rejestru stanu cywilnego, zarówno pod względem językowym, jak i formalnie bez żadnej ingerencji w pisownię imion i nazwisk osób wskazanych w zagranicznym dokumencie. Treść zagranicznego dokumentu stanu cywilnego przenosi się do rejestru stanu cywilnego w formie czynności materialno-technicznej, zamieszczając w akcie stanu cywilnego adnotację o transkrypcji. Sama transkrypcja jest zatem czynnością materialno-techniczną i jedynie jej odmowa następuje w formie decyzji administracyjnej ze względu na przeszkody wymienione w art. 107 uPasc. W toku transkrypcji zasadniczo nie dokonuje się merytorycznej kontroli aktu stanu cywilnego sporządzonego za granicą z punktu widzenia prawdziwości stwierdzonego w nim zdarzenia, zgodności tego zdarzenia z prawem oraz motywacji podmiotu przedstawiającego akt do transkrypcji. Organ ma jednak obowiązek dokonać ustaleń czy dokument przedstawiony do transkrypcji jest odpisem aktu stanu cywilnego, czy jest to dokument oryginalny i czy został sporządzony w państwie, w którym dokonano pierwotnej rejestracji. Zagraniczny akt stanu cywilnego podlega również ocenie pod względem zgodności z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. W uchwale II OPS 1/19 Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że obligatoryjność transkrypcji nie wyłącza stosowania przesłanek jej odmowy wymienionych w art. 107 uPasc, stanowisko to w pełni respektuje Sąd Naczelny w tym składzie. W wyniku transkrypcji powstaje bowiem polski akt stanu cywilnego, który cechuje się szczególną mocą dowodową. Ustawodawca zobowiązał kierownika urzędu stanu cywilnego w postępowaniu w sprawie transkrypcji do oceny, czy zagraniczny dokument stanu cywilnego nie zawiera treści sprzecznych z polskim porządkiem prawnym lub czy nie zachodzą obawy co do jego prawidłowości (art. 107 pkt 1 - 3 uPasc). Chociaż wspomniana uchwała dotyczyła transkrypcji aktu urodzenia, gdzie jako rodzice miały zostać wpisane osoby tej samej płci, to jednak mutatis mutandis ma ona zastosowanie do rozpoznawanej sprawy.
E. Jak słusznie wyłożył w motywach wyroku II OSK 2608/19 Naczelny Sąd Administracyjny, funkcją klauzuli porządku publicznego jest ochrona krajowego porządku prawnego przed jego naruszeniem w postaci uznania aktu stanu cywilnego nieodpowiadającemu fundamentalnym zasadom polskiego prawa. W ramach przesłanki porządku publicznego badaniu podlegają skutki prawne uznania danego aktu. Nie chodzi przy tym o samą sprzeczność zagranicznego aktu stanu cywilnego z podstawowymi zasadami porządku prawnego, ale o to, by skutki transkrybowania takiego aktu były nie do pogodzenia z tymi zasadami. Przez podstawowe zasady porządku prawnego należy rozumieć nie tylko fundamentalne zasady ustroju społeczno-politycznego, czyli zasady konstytucyjne, ale także naczelne zasady rządzące poszczególnymi dziedzinami prawa cywilnego, rodzinnego czy procesowego. Należy więc uznać, że przepisy regulujące dopuszczalność zawarcia małżeństwa w Polsce stanowią naczelną zasadę zarówno prawa rodzinnego, jak i prawa o aktach stanu cywilnego dotyczącego zawierania małżeństw. Źródłem tych przepisów jest bowiem art. 18 Konstytucji RP, stanowiący, że małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis ten nie przesądza o niemożliwości prawnego uregulowania w jakiejkolwiek formie związków osób tej samej płci, ale podkreśla szczególną ochronę małżeństwa, które jest związkiem kobiety i mężczyzny. Polskie przepisy rangi ustawowej stanowią wypełnienie tej zasady konstytucyjnej. Z art. 1 § 1 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359, Krio) wynika, że małżeństwo zostaje zawarte, gdy mężczyzna i kobieta jednocześnie obecny złożą przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego oświadczenia, że wstępują ze sobą w związek małżeński. Przepis ten jest na tyle jasny, że nie pozostawia wątpliwości w zakresie wykładni pojęcia małżeństwa w polskim porządku prawnym.
Z tych względów i podzielając przywołane wywody w powyższych judykatach, Sąd Naczelny w tym składzie nie dopatruje się naruszenia przepisów art. 104 ust. 5 i art. 107 pkt 3 uPasc oraz art. 18 Konstytucji RP.
F. Nie jest skuteczny zarzut naruszenia art. 8 w zw. z art. 14 EKPCz. Przekonująco w wyroku z 25 lutego 2020 r., II OSK 1059/18 (LEX nr 3022170) wyjaśniono, że transkrypcja zagranicznego dokumentu stanu cywilnego, jakim jest akt małżeństwa sporządzony w Wielkiej Brytanii potwierdzający zawarcie związku małżeńskiego przez dwie osoby tej samej płci – jest sprzeczna z istniejącym w Polsce porządkiem prawnym. Takie uregulowanie prawne nie stanowi naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 oraz art. 14 EKPCz, a to z uwagi na art. 12 tej Konwencji i wynikające z niego prawo poszczególnych państw do unormowania prawa do zawierania małżeństw przez ustawy krajowe. W przywołanym wyroku słusznie wywodzono, że na przywołane stanowisko, a w konsekwencji na wynik rozpoznawanej sprawy, nie może wpłynąć wyrok ETPCz z 21 lipca 2015 r. wydany w sprawie Oliari i inni przeciwko państwu włoskiemu, przywoływany także w niniejszej sprawie przez skarżących kasacyjnie. Wyrok ten odnosił się tylko do krajowego (włoskiego) systemu prawnego i nie może być interpretowany jako uzasadniający modyfikację krajowego porządku prawnego w inny sposób niż poprzez akty prawnego parlamentu krajowego. Podobne stanowisko zawarto uprzednio w wyroku NSA z 28 lutego 2018 r., II OSK 1112/16 (LEX nr 2495844).
G. Nie jest skuteczny zarzut naruszenia art. 21 ust. 1 TFUE. Z przywołanego przepisu wynika, że każdy obywatel Unii ma prawo do swobodnego przemieszczania się i przebywania na terytorium Państw Członkowskich, z zastrzeżeniem ograniczeń i warunków ustanowionych w Traktatach i środkach przyjętych w celu ich wykonania. W skardze kasacyjnej rozwijając tak skonstruowaną podstawę kasacyjną podniesiono, że naruszenie cyt. przepisu polegać ma na "nieproporcjonalnym ograniczenie swobody przemieszczania się i przebywania na terytorium państw członkowskich skarżących z powodu różnej oceny ich stanu cywilnego w obu państwach oraz - w związku z opuszczeniem przez Wielką Brytanię Unii Europejskiej - uniemożliwienie P.C. wjazdu do Polski i legalnego pobytu jako małżonkowi obywatela Polskiego". Rzecz w tym, że niezależnie od okoliczności notoryjnej, że Wielka Brytania, której obywatelem jest skarżący kasacyjnie P.C., opuściła Unię Europejską w dniu 31 stycznia 2020 r. – zatem po dniu wydania zaskarżonego wyroku, a przed sporządzeniem skargi kasacyjnej – z treści samej skargi kasacyjnej, jak i z akt sprawy, w żadnym stopniu nie wynika, aby temu skarżącemu kasacyjnie uniemożliwiano wjazd na terytorium Polski, a to w związku z zawarciem związku małżeńskiego z obywatelem polskim tej samej płci. W samej skardze kasacyjnej wprost stwierdzono bowiem, że "skarżący prowadzą wspólne życie rodzinne od 2011 r., spędzają razem wakacje, odwiedzają swoje rodziny, wspólnie spędzają Sylwestra w Polsce" (s. 3 skargi kasacyjnej). W skardze kasacyjnej nie podniesiono przeto żadnych okoliczności, z których wnioskować należałoby, iż doszło do ograniczenia swobody przemieszczania się, a to w konsekwencji braku dokonania transkrypcji aktu małżeństwa skarżących kasacyjnie, zawartego w Wielkiej Brytanii.
H. Z uprzednio wyłożonych powodów, jak również uwzględniając okoliczność iż skarżący kasacyjnie P.C., w wyniku decyzji podjętej przez obywateli Wielkiej Brytanii o wyjściu z Unii, utracił obywatelstwo Unii, a Wielka Brytania utraciła status Państwa Członkowskiego Unii, bezprzedmiotowym jest kierowanie pytania prejudycjalnego na podstawie art. 267 TFUE, w treści zaproponowanej w skardze kasacyjnej.
I. Z tych wszystkich względów dojść należało do wniosku, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, przeto należało ją oddalić w myśl art. 184 Ppsa.