IV SA/Wr 87/23

IV SA/Wr 87/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-08-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Daria Gawlak-Nowakowska /przewodniczący/
Ireneusz Dukiel
Katarzyna Radom /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne
Oświata
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 574
art. 86
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędziowie: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca), Protokolant: Karolina Sdzuj, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu z dnia 14 grudnia 2022 r. nr 308/DOS/ST/2022 w przedmiocie odmowy przyznania stypendium Rektora I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Komisji Stypendialnej Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu z dnia 24 października 2022 r. nr 78/DOS/ST/2022; II. zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu na rzecz M. P. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Odwoławcza Komisja Stypendialna Akademii Sztuk Pięknych we W. utrzymała w mocy decyzję Komisji Stypendialnej Akademii Sztuk Pięknych we W. z dnia 14 października 2022 r. odmawiającą M. P. przyznania stypendium rektora dla studentów na rok akademicki 2022/2023.
Jak wynikało z akt sprawy skarżący w dniu 10 października 2022 r. złożył wniosek o przyznanie stypendium rektora dla studentów na wydziale [...], kierunek [...], III rok studiów pierwszego stopnia na wskazany rok akademicki.
Powołaną na wstępie decyzją Komisja Stypendialna Akademii Sztuk Pięknych we W. (dalej: Komisja Stypendialna), po rozpoznaniu wniosku strony ustaliła łączną liczbę punktów w wysokości 9,08, na którą składają się 5,08 pkt za średnią ocen i 4 pkt za osiągnięcia naukowe lub artystyczne w wymaganym okresie od dnia 1 października 2021 r. do dnia 30 września 2022 r. Organ wyjaśnił, że wykazy osiągnięć naukowych, artystycznych lub sportowych, za które przyznawane są punkty, sposób ich potwierdzania oraz liczbę punktów za każde uznane osiągnięcie określone są w § 17 Części II Regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów Akademii Sztuk Pięknych im. [...] we W., wprowadzonym Zarządzeniem Rektora Nr I/27/2022 z dnia 21 kwietnia 2022 r. (dalej: Regulamin). Stypendia przyznawane są na podstawie listy rankingowej na danym kierunku studiów, wg uzyskanej sumy punktów za wysoką średnią ocen i każde uznane osiągnięcie artystyczne, naukowe lub sportowe. W rankingu sporządzonym przez Komisję, w celu wyłonienia 10% najlepszych studentów z najwyższą liczbą punktów na danym kierunku i roku studiów, skarżący zajął 4 miejsce uzyskując 9.08 punktów, co nie kwalifikuje go do przyznania stypendium rektora w roku akademickim 2022/2023.
Skarżący we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, zatytułowanym "odwołanie", zwracał uwagę, że nie przyznano mu punktów za 11 osiągnięć oznaczonych numerami od 8.2.2.-8.2.12 wniosku, uznając, że punkty te przyznano w ramach oceny opisanej pkt 8.2.1 wniosku, który dotyczył tej samej działalności. Skarżący podważał ten pogląd, gdyż każde wymienione we wniosku osiągnięcie to rodzaj aktywności w zupełnie różnych projektach, wydarzeniach lub publikacji i wymagające odrębnego, indywidualnego podejścia w każdym z nich. W piśmie przykładowo przywołał zakres przedmiotowy czynności realizowanych w ramach osiągnięć opisanych w poz. 8.2.4; 8.2.7; 8.2.9 wniosku. Prosił o szczegółową analizę pozostałych osiągnięć. Zaznaczał, że wykazał jedynie najistotniejsze osiągnięcia za ubiegły rok, na swoim koncie ma cały szereg pomniejszych. Podkreślał, że wskazana w pkt 8.2.1. wniosku aktywność w zakresie działania jako "koordynator ds. audiowizualnych" była bardzo rozległa, przedstawiając jej zakres dowodził, że nie pokrywa się z aktywnościami nakreślonymi w kolejnych punktach wniosku (w poz. od 8.2.2.- do 8.2.12), przy czym dotyczy ona całego okresu współpracy w tym zakresie od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 30 września 2022 r. Podkreślał, że wszystkie jego osiągnięcia związane są ze współpracą z Fundacją A. i opisał jej cele. Zaznaczał, że każde z osiągnięć dotyczy innego projektu, związane jest z innym wydarzeniem, a zatem poszczególne z nich odbywały się różnych przedziałach czasowych i były realizowane we współpracy z innymi jeszcze (poza Fundacją A.) instytucjami. Końcowo skarżący prosił o ponowne rozpatrzenie jego sprawy, gdyż większość przedstawionych przez niego i realizowanych projektów artystycznych, z których wszystkie mają wymiar społeczny, nie została uwzględniona. Zaistniałą sytuację przyrównywał do zdarzenia, w którym ktoś odbyłby dziesięć różnych tematycznie wystaw artystycznych w jednej galerii.
Ponownie rozpoznając sprawę Odwoławcza Komisja Stypendialna Akademii Sztuk Pięknych we W. (dalej: Komisja odwoławcza) utrzymała w mocy orzeczenie wydane w I instancji. W podstawie prawnej wskazała na art. 86 ust. 1 pkt 4, art. 91 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2022 r., poz. 547 ze zm., dalej: p.s.w.i.n.) oraz § 17 Regulaminu, przywołując ich brzmienie. W podstawie faktycznej organ przywołał dokonane ustalenia, z których wynikało, że osiągnięcia wymienione w poz. 8.2.2.-8.2.12 wniosku skarżącego, przywołane w treści decyzji, zostały zrealizowane w ramach obowiązków pełniącego funkcję koordynatora ds. audiowizualnych, a zatem zgodnie z punktacją ustaloną przez organ I instancji punkty zostały przyznane w poz. 8.2.1. wniosku. Komisja Odwoławcza uznała, że łączna liczba punktów przyznanych za osiągnięcia nie uległa zmianie i wynosi 9,08, zaś limit do 10% studentów z najwyższą liczbą punktów na danym roku i kierunku został wyczerpany przy minimalnej liczbie punktów 17,98% pkt. O stypendium w roku akademickim 2022/2023 ubiegało się 23 studentów, a liczba złożonych wniosków przekroczyła możliwość przyznania stypendium każdemu ubiegającemu się o świadczenie ze względu na obowiązujący limit.
W skardze strona zarzucała naruszenie § 17 część II B pkt 8 Regulaminu poprzez nieuwzględnienie jedenastu osiągnięć, co miało wpływ na wynik sprawy, gdyż zamiast 48 przyznano 4 pkt. Strona wnioskowała o odrzucenie w całości zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skarżący podnosił, że zgodnie z § 17 część II B pkt 8 Regulaminu za każde osiągnięcie Komisja powinna przyznać 4 pkt. Aktywności wskazane przez stronę w pkt od 8.2.2. – 8.2.12 wniosku są zupełnie inne choćby ze względu na niepokrywający się zakres obowiązków podczas ich wykonywania, każda posiada również inne ramy czasowe, co strona zilustrowała przykładem podając zakres aktywności opisanych w pkt 8.2.1. i pkt 8.2.8. wniosku. Każdy z powołanych przez stronę projektów jest osobnym bytem i dotyczy innego rodzaju działania, co strona ponownie wykazała odwołując się przykładu aktywności wskazanej w pkt 8.2.1. i 8.2.4. wniosku. W opinii skarżącego w podanych przykładach nie można doszukać się podobieństw w działaniach, na pewno aktywność w pozycji 8.2.4. wniosku nie jest działaniem w ramach obowiązków pełnionych jako koordynator ds. audiowizualnych, gdyż jest to praca własna, a nie koordynowanie pracy innych osób. Dla przykładu strona podała kolejne opisy aktywności, które nie pokrywają się w zakresie czasowym i rodzaju działań z aktywnością opisaną w pkt 8.2.1. wniosku. W opinii strony wbrew Regulaminowi organ nie przyznał stronie łącznie 44 punktów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości. Podkreślał, że skarżący odbył wolontariat w jednej organizacji, co ustalono komunikując się ze stroną telefonicznie, zaś zakres czasowy wymienionych przez stronę aktywności wskazuje, że wolontariat był realizowany w sposób ciągły.
Obecny na rozprawie pełnomocnik skarżącego sprostował żądanie skargi wnosząc o uchylenie orzeczeń organów obu instancji oraz wnioskował o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego. W uzasadnieniu podtrzymał zarzuty braku wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i wyprowadzenia właściwych wniosków.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2022 r. poz. 2492 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 poz. 259 ze zm. dalej: p.p.s.a.). Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a.
Z przywołanych przepisów wynika że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Badając legalność zaskarżonego aktu w tak nakreślonych granicach trzeba stwierdzić, że narusza on przepisy prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Istota sporu w tej sprawie sprowadza się do oceny zasadności odmowy przyznania skarżącemu prawa do stypendium rektorskiego na rok akademicki 2022/2023.
W opinii skarżącego jest on uprawniony do wnioskowanego świadczenia, gdyż spełnił wymogi wynikające z obowiązujących przepisów, w szczególności uzyskał wymaganą liczbę punktów (za dobre wyniki w nauce oraz osiągnięcia artystyczne). Za błędne uznał stanowisko organów obu instancji negujące przedłożone przez niego dowody potwierdzające wymaganą aktywność artystyczną.
W opinii organów, wyrażonej w zaskarżonym akcie i poprzedzającym go rozstrzygnięciu, skarżący w istocie wykazał jeden rodzaj aktywności, gdyż pozostałe (udokumentowane zaświadczeniami ujętymi w poz. 8.2.2.- 8.2.12 wniosku) mieszczą się w zakresie obowiązków opisanych w pierwszym zaświadczeniu wymienionym w pkt 8.2.1. wniosku. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że udokumentowany zaświadczeniami jest wolontariat realizowany w jednej organizacji w tym samym czasokresie, co potwierdzono w rozmowie telefonicznej ze skarżącym.
Rozpoznając tak nakreślony spór należy wskazać na przepisy ustawy o szkolnictwie wyższym i nauce. W art. 86 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy wskazano, że student może ubiegać się o stypendium rektora. Zgodnie z art. 86 ust. 2 ww. ustawy przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-4, oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej. Dalsze regulacje odnoszą się do warunków przyznawania stypendium rektora, stanowią, że może je otrzymać student, który uzyskał wyróżniające wyniki w nauce, osiągnięcia naukowe lub artystyczne, lub osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym (art. 91 ust. 1 u.s.w.i.n.). Stypendium rektora przyznaje się nie więcej niż 10% studentów na określonym kierunku studiów. Jeżeli liczba studentów jest mniejsza niż 10, stypendium rektora może być przyznane 1 studentowi. Studentów, o których mowa w ust. 2, nie uwzględnia się przy ustalaniu liczby studentów otrzymujących stypendium rektora, o której mowa w zdaniu pierwszym (art. 91 ust. 2 u.s.w.i.n.).
Istotny z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy jest zapis art. 95 u.s.w.i.n. upoważniający rektora w porozumieniu z samorządem studenckim do określania m.in. wysokości świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1 – 4, sposobu jej ustalania, szczegółowych kryteriów i trybu przyznawania świadczeń, sposobu ich wypłacania w regulaminie świadczeń dla studentów.
Taki sposób ukształtowania omawianych zagadnień, poprzez powierzenie organom uczelni określania zagadnień procesowych jak i przesłanek materialnych uprawniających do przyznania świadczeń wskazanych w ustawie, jest uzasadniony pozycją prawnoustrojową uczelni jako samodzielnego podmiotu (zakładu administracyjnego), którego działalność określają przepisy ustawy. Autonomia szkół wyższych rozumiana jako konstytucyjnie chroniona sfera wolności prowadzenia badań naukowych i kształcenia, w ramach obowiązującego porządku prawnego oznacza, iż Konstytucja zakłada istnienie aktów wewnętrznych tych uczelni i że uczelnie regulują tymi aktami zakładowymi, zgodnymi z prawem - prawa i obowiązki studentów. Ustawy określające zasady działania publicznych szkół wyższych muszą - w myśl art. 70 ust. 5 Konstytucji - respektować ich autonomię, tzn. nie mogą znosić istoty tej autonomii, poprzez zupełne i wyczerpujące unormowanie wszystkich spraw, które określają pozycję studenta w państwowej szkole wyższej. W przeciwnym przypadku rola państwowych szkół wyższych sprowadzałaby się jedynie do wykonywania ustaw, zaś organy tych szkół stałyby się organami państwa, co równałoby się zniesieniu ich autonomii (zob. wyrok TK z dnia 8 listopada 2000 r., SK 18/99, OTK 2000/7/258). W piśmiennictwie brak jest jednolitego poglądu na temat roli regulaminów w działalności uczelni. Jedne poglądy przypisują regulaminom charakter normatywny, a przez to zaliczają je do źródeł prawa, a inne odmawiają regulaminom takiego charakteru. W tym drugim ujęciu są to akty prawa wewnętrznego (por. R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel, System Prawa Administracyjnego. Tom 6, Podmioty administrujące, wyd. C.H. Beck, Instytut Nauk Prawnych, Warszawa 2011, s. 474). Przy czym prawo kształtowania przez organy uczelni wyższej aktami wewnętrznymi sytuacji prawnej, w tym praw i obowiązków studentów, pomimo jego autonomicznego charakteru, wymaga również zachowania wszystkich standardów wpływających na jego wewnętrzną spójność oraz zgodności z przepisami powszechnie obowiązującymi (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 lipca 2021 r. sygn. akt III SA/Gd 197/21, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Wskazane akty, jak już odnotowano, kształtują stosunki prawne uczelni, w tym prawa i obowiązki studentów.
W realiach rozpoznawanej sprawy zagadnienia istotne dla ukształtowania spornych relacji zostały zawarte w Regulaminie świadczeń dla studentów i doktorantów Akademii Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepertta we W. wprowadzonym zarządzeniem Rektora Akademii Sztuk Pięknych im. [...] we W. z dnia 21 kwietnia 2022 r. o nr I/27/2022.
Przed przystąpieniem do analizy istotnych dla sprawy przepisów oraz zasadności ich zastosowania na gruncie zaistniałego sporu odnotowania wymaga jeszcze jedna okoliczność. Otóż jak wynika z przywołanego zapisu art. 86 ust. 1 i ust. 2 u.s.w.i.n. wspomniane w nim świadczenia mogą być przyznane studentom, a formą nakazaną przez ustawodawcę jest decyzja. Wynikają z tego dwie ważne kwestie. Po pierwsze decyzja w sprawie przyznania świadczeń ma charakter uznaniowy, co oznacza swobodę, ale nie dowolność, organu w zakresie przyznania świadczenia. Kontrola sądowa takiego aktu sprowadza się do oceny prawidłowości przyjętego trybu postępowania organu, prawidłowej wykładni obowiązujących w tym zakresie regulacji prawnych, w tym dotyczących przesłanek przyznania świadczenia, nie wnika natomiast w kwestie stosowanego uznania. Innymi słowy zadanie Sądu polega na ustaleniu, czy w sposób poprawny organ przeprowadził postępowanie, zebrał niezbędne dla sprawy dowody i poddał je wszechstronnej i zgodnej z wymogami prawa ocenie, wyprowadzając właściwe wnioski. Po drugie, czy w sposób prawidłowy zinterpretował obowiązujące w sprawie przepisy prawa materialnego i właściwie je zastosował (przyjmując, że wystąpiły lub nie istotne dla sprawy przesłanki). Samo zaś uznanie, decyzja, czy przyznać świadczenie w sytuacji spełnienia przesłanek ustawowych leży w wyłącznej gestii organu i pozostaje poza zakresem kontroli Sądu. Ta nakierowana jest wówczas na uzasadnienie przyjętego stanowiska. Zatem spełnienie kryteriów przyznania świadczenia nie warunkuje automatycznego wydania decyzji pozytywnej i otrzymania świadczenia i to w oczekiwanej wysokości. Organ uczelni nie jest bowiem zobligowany do przyznania świadczenia zgodnie ze złożonym wnioskiem, nie ciąży na nim obowiązek przyznania stypendium czyli wydania rozstrzygnięcia o określonej treści.
Kolejna zaś uwaga, po części już sygnalizowana, związana jest z formą rozstrzygnięcia sprawy – decyzją. Powyższe oznacza, że samo procedowanie oraz jego rezultat, w postaci decyzji, w warstwie procesowej zostały poddane regulacjom ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej k.p.a.). W kontekście samego orzeczenia, wymaga to od organu wyczerpującego uzasadnienia swojego stanowiska, szczegółowego wyjaśnienia przyczyn i podstaw wydania takiej a nie innej decyzji. Zaś w zakresie postępowania zachowania wymogów i reguł procedowania wskazanych w Kodeksie postępowania administracyjnego.
Uwagi te stały się konieczne, gdyż postępowanie organów i sama decyzja naruszają zasady postępowania i to w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Kolejna ważna dla sprawy norma stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Przepis art. 80 k.p.a. stanowi zaś, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przy czym zgodnie z wyrażaną w art. 15 k.p.a. zasadą dwuinstancyjności sprawa powinna zostać rozpoznana dwukrotnie w jej całokształcie przez organy obu instancji. Jej naruszenie nastąpi także wówczas, gdy organ odwoławczy nie odniesie się do argumentacji wskazanej w odwołaniu, kopiując pogląd zawarty w decyzji organu I instancji. Wreszcie zgodnie z art. 107 § 1 pkt 3 i § 3 k.p.a. decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Zgodnie z utrwalonym w tym względzie orzecznictwem sądów administracyjnych rozstrzygnięcie podejmowane przez organ w ramach uznania administracyjnego nie może oznaczać jego dowolności. Wydanie decyzji uznaniowej musi być poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia danej sprawy, tj. zebraniem materiału dowodowego, a następnie jego wszechstronnym rozpatrzeniem, znajdującym odzwierciedlenie w uzasadnieniu tej decyzji. Decyzje uznaniowe nie są bowiem zwolnione z obowiązku uzasadnienia faktycznego i prawnego, a wręcz przeciwnie należy przyjąć, że "ze względu na konieczność wyboru rozstrzygnięcia decyzje pozostawione uznaniu administracyjnemu wymagają zatem raczej szerszego uzasadnienia niż decyzje podejmowane w warunkach ustawowego skrępowania" (Iserzon, Komentarz, s. 209)" (J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2012, s. 429). Stwierdzić zatem należy, że rozstrzygnięcia - w szczególności te negatywne dla strony - podejmowane w ramach uznania administracyjnego powinny być szczególnie przekonująco, wyczerpująco i starannie uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały rozważone i ocenione, a organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych, czy też nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Decyzja taka powinna więc w sposób czytelny, umożliwiający kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawić wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne wnioskowania organu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 maja 2022 r. sygn. akt III SA/Gd 445/21, dostępny w CBOSA).
Zasadom tym organy uchybiły. Błąd polega na braku wszechstronnej analizy przedstawionych przez stronę dowodów w postaci zaświadczeń dokumentujących osiągnięcia artystyczne (opisane w pkt 8.2.1 – 8.2.12 wniosku), pominięciu argumentacji przedstawionej przez skarżącego w odwołaniu od decyzji, naruszeniu zasad postępowania w zakresie gromadzenia dowodów i ich dokumentowania, brak jasnego i precyzyjnego uzasadnienia stanowiska co do przyjętej podstawy pominięcia znaczenia zaświadczeń opisanych w pkt 8.2.2.-8.2.12. wniosku (próba wyjaśnienia tych przesłanek została w sposób bardziej przystępny podjęta w odpowiedzi na skargę). Wreszcie brak wskazania na jakich konkretnie kryteriach wsparto ocenę okoliczności faktycznych sprawy i odmowę przyznania skarżącemu wnioskowanego stypendium.
Przechodząc do szczegółowego omówienia dostrzeżonych wadliwości postępowania trzeba wskazać na powołany w podstawie prawnej decyzji organów obu instancji przepis § 17 Część I ust. 1 Regulaminu, stanowi on, że Stypendium rektora może otrzymać student, który uzyskał w poprzednim roku studiów wyróżniające wyniki w nauce, posiada osiągniecia naukowe lub artystyczne lub sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym uzyskane w poprzednim roku studiów. Przy czym wzory wniosków o przyznanie stypendium Rektora stanowią załączniki nr 18 i 19 do Regulaminu. W ust. 2 ww. zapisu wskazano, że stypendium rektora przyznawane jest przez Rektora/Komisję Stypendialną/Komisję Odwoławczą w liczbie nie większej niż 10% studentów na określonym roku, kierunku, formie i poziomie studiów, którzy na liście rankingowej osiągnęli najwyższą liczbę punktów obliczoną zgodnie z § 17 w Części II niniejszego Regulaminu. Kolejny istotny przepis to ust. 11 § 17 Części I Regulaminu stanowi on: "Studenci mogą ubiegać się o stypendium rektora na podstawie średniej ocen wyliczonej z ostatniego zaliczonego roku studiów i wskazanych osiągnięć za okres od 1 października poprzedniego roku do 30 września bieżącego roku. Do wniosku o stypendium student załącza dokumenty potwierdzające wszystkie uzyskane za ten okres osiągniecia naukowe lub artystyczne, lub osiągnięcia sportowe za współzawodnictwo co najmniej na poziomie krajowym. Wykazane osiągnięcia oceniane są metodą punktową zgodnie z punktacją określoną w Części II niniejszego Regulaminu. Punkty za poszczególne rodzaje osiągnięć sumuje się."
Zapis § 17 Części I ust. 16 Regulaminu stwierdza, że w przypadku wystąpienia wątpliwości, co do charakteru osiągnięcia, komisja może podjąć decyzję o wezwaniu wnioskującego do złożenia wyjaśnień lub skierować sprawę do Rektora.
Wspominana w przywołanych zapisach Regulaminu Część II zawiera szczegółowe zasady, kryteria oceny merytorycznej oraz sposób dokumentowania osiągnięć do wniosku o stypendium rektora dla studentów. W układzie tabelarycznym wskazano sposób obliczania średniej ocen oraz w pkt B osiągnięć naukowych lub artystycznych. Pkt 8 tej części Regulaminu został przez skarżącego wskazany we wniosku jako podstawa uznania jego osiągnięć naukowych/artystycznych dokumentowanych załączonymi do wniosku zaświadczeniami. Zgodnie z opisem tej części Regulaminu należy podać tam: Projekty zrealizowane (realizacja projektu artystycznego o wymiarze społecznym; wolontariat dla organizacji społeczno – artystycznych; projekty: graficzne/edytorskie; identyfikacja wizualna; strony www).
Skarżący wypełniając tę rubrykę w pkt od 8.2.1 – 8.2.12 przytoczył ww. zapis, zaznaczając, że chodzi o działalność krajową. Opisując zdarzenia wskazał na działania w postaci: "koordynatora ds. wizualnych, 1 stycznia 2022 r. do 30 września 2022 r., W. (8.2.1.); Spoty reklamowe: gala podsumowująca działania artystyczne Fundacji A.; kampania 1%, 5 lutego 2022 r. – 15 kwietnia 2022r., W. (8.2.2.); Striming konferencji "[...]", 21 do 22 stycznia 2021 r., W. (8.2.3.); K.- bajki od serca, 1 – 7 sierpnia 2022 r. (8.2.4.); Animacje- videomapping do spektaklu "[...]", 1 kwietnia – 21 maja 2022 r.; W. (8.2.5.); Fotografie 1 października 2021 r. – 30 września 2022 r., W. (8.2.6.); Spot reklamowy przystąpienie do W., 7 stycznia – 28 stycznia 2022 r., W. (8.2.7.); Uruchomienie studia fotograficznego przy projektowni, 27 maja – 31 września 2022 r., W. (8.2.8.); Animacje – videomapping do koncertu preformatywnego "[...]", 5 – 19 listopada 2021 r. W. (8.2.9.); Nagranie spektaklu audiowizualnego 2 grudnia 2021 r. do 11 stycznia 2022 r., W. (8.2.10); Nagranie spektaklu oraz tłumaczenia migowego – "[...]", 21 czerwca – 27 lipca 2022 r., W. (8.2.11); Spot reklamujący otwarcie nowego centrum artystycznego "[...]", 26 stycznia – 2 luty 2022 r., W. (8.2.12).
Na potwierdzenie wskazanych osiągnięć skarżący przedłożył 12 zaświadczeń. Każde z nich, poza opisem zdarzenia, wskazania daty i głównych obowiązków podczas wolontariatu, zaświadczało, że skarżący odbył wolontariat w Fundacji A. Wszystkie dokumenty poświadczały wolontariat w tej samej Fundacji.
Oceniając wniosek skarżącego i przedłożone przez niego zaświadczenia organ I instancji wskazał, że stronie przyznano 4 pkt (uznając dokonania artystyczne wskazane w pkt 8.2.1). Podając łączną liczbę osiągniętych punktów organ stwierdził, że skarżący zajął czwarte miejsce, a uzyskane punkty w liczbie 9.08 nie kwalifikują go przyznania stypendium.
Rozstrzygniecie organu odwoławczego zagadnienie osiągnięć artystycznych wyjaśnia tylko nieznacznie szerzej, wskazując, że dokonania artystyczne wymienione w pkt 8.2.2. – 8.2.12. zostały przez skarżącego zrealizowane w ramach obowiązków pełniącego funkcję koordynatora ds. spraw audiowizualnych, a zatem punkty przyznano w poz. 8.2.1., co nie daje możliwości przyznania stypendium.
W odpowiedzi na skargę organ wnosząc o jej oddalenie wskazuje natomiast, że skarżący w rozmowie telefonicznej potwierdził, że wszystkie osiągnięcia były realizowane w ramach wolontariatu dla jednej fundacji. Wobec tego organ uznał, że wolontariaty były realizowane w sposób ciągły dla jednego podmiotu i punkty przyznano jedynie za odbycie wolontariatu wskazanego w pkt 8.2.1.
W opinii Sądu uzasadnienie organu I instancji nie tłumaczy w ogóle dlaczego skarżący został oceniony w przyjęty w decyzji sposób. Niewiele więcej wnosi uzasadnienie orzeczenia organu odwoławczego, choć tu już wskazano na pokrywający się zakres obowiązków. Z odpowiedzi na skargę wynika natomiast, że organ podjął próbę dokonania ustaleń faktycznych, co do charakteru wskazanych przez stronę osiągnięć artystycznych, ustalając, że miało ono charakter wolontariatu, który z uwagi na ramy czasowe należało ująć w zakresie aktywności wskazanej w pkt 8.2.1. wniosku. Problem w tym, że wyjaśnienia organu wskazane w odpowiedzi na skargę nie mają jakiegokolwiek odzwierciedlenia w aktach sprawy, pomijając już charakter takiej czynności procesowej i jej udokumentowania. Podana w piśmie procesowym organu argumentacja nie jest spójna z zawartością akt sprawy oraz konsekwentnie spójnymi zarzutami skarżącego. Zarówno w odwołaniu jak i w skardze strona podawała i wywodziła, że zakres wykonywanych przez niego obowiązków, wykazanych w przedstawionych zaświadczeniach, jest różny, co potwierdzają zapisy zaświadczeń odwołujące się do konkretnych zdarzeń artystycznych, wykonywanych w ich ramach czynności i prac artystycznych. Zatem przyjęty przez organ pogląd o wskazaniu przez stronę, że jej aktywność artystyczna i związane z nią osiągnięcia sprowadzają się do realizacji wolontariatu nie ma uzasadnienia ani w aktach sprawy ani w postawie skarżącego prezentowanej w toku postępowania. Nie może zatem stanowić podstawy czynienia jakichkolwiek wiążących ustaleń.
Niezależnie od tego w treści samej decyzji organ odwoławczy nie objaśnia w przekonujący dlaczego uznano, że osiągnięcia artystyczne opisane w zaświadczeniach ujętych w pkt 8.2.2.-8.2.12 wniosku nie mogą stanowić tych punktowanych, o których mowa w powołanym zapisie § 17 Część II lit. B pkt 8 Regulaminu. Analiza treści tych dokumentów wskazuje, że argumentacja organu o realizacji pozostałych dokonań artystycznych w ramach obowiązków koordynatora ds. audiowizualnych (8.2.1) jest gołosłowna, już pobieżna ich lektura dowodzi, że zakres obowiązków w każdym z realizowanych zadań artystycznych był różny. W decyzji brak szerszej weryfikacji zaświadczeń pod tym kątem. Co istotne zaskarżone orzeczenie nie zawiera stwierdzenia, że przedłożone zaświadczenia kwalifikuje jako potwierdzające wyłącznie odbycie wolontariatu. Ta argumentacja, jak wskazano, pojawia się dopiero w odpowiedzi na skargę, zaś treści tam zawarte nie mają znaczenia dla legalności wydanego rozstrzygnięcia administracyjnego. Pismo to ma bowiem charakter jedynie pomocniczy i treści w nim zawarte mają jedynie stanowić dodatkowe wyjaśnienie motywów postępowania organu. W żadnym jednak przypadku sąd nie może uchylić się od oceny legalności zaskarżonej decyzji, stwierdzając, że zawarta w jej uzasadnieniu argumentacja jest odmienna od tej, którą organ zaprezentował w odpowiedzi na skargę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 2013 r. sygn. akt I OSK 2557/12 dostępne w CBOSA). Przy czym Sąd dostrzega, w aktach sprawy na treści wniosku skarżącego poczyniona jest adnotacja "działalność w ramach wolontariatu, za który przyznano 4 pkt". Jednakże brak podpisu pod adnotacja, daty jej naniesienia i jakiegokolwiek rozważania w tym względzie w treści samej decyzji dyskwalifikuje walor dowodowy takiego zapisu, tym bardziej, że brak potwierdzenia, że skarżący przed wydaniem decyzji mógł zapoznać się z materiałem aktowym sprawy.
Tym samym wskazane uchybienia procesowe stanowią samoistną podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającego ją aktu.
Niezależnie od tego zastrzeżenia Sądu budzi wskazywany już brak merytorycznej oceny przedstawionych przez skarżącego dokumentów w kontekście zapisów ujętych w powoływanych zapisach § 17 Część II lit. B pkt 8 Regulaminu. Prawodawca wskazał bowiem na kilka rodzajów osiągnięć w postaci Projektów zrealizowanych: realizacja projektu o wymiarze społecznym; wolontariat dla organizacji społeczno – artystycznych; projekty: graficzne/edytorskie; identyfikacja wizualna; strony www).
Jak już podkreślano skarżący w toku postępowania konsekwentnie powoływał się zakres przedmiotowy realizowanych zadań, ich cel i szczegółowe (główne obowiązki) wykonywane w ramach wolontariatu. Organ wyjaśnił, że ich zakres mieści się w osiągnięciu opisanym w pkt 8.2.1., przy czym brak jakiejkolwiek analizy, dlaczego pozostałe aktywności nie mogą być oceniane odrębnie, jako inne rodzaje osiągnięć wskazanych w zapisach Regulaminu. Argumentacja skarżącego od samego początku sporu (zarzuty odwołania) zmierza do tego właśnie celu – żądania od organu wskazania podstawy wykluczenia pozostałych działań opisanych w zaświadczeniach jako mieszczących się w zakresie przedmiotowym przepisów Regulaminu. Stanowisko organu odwoławczego zawarte w zaskarżonej decyzji takiej polemiki i rozważań nie zawiera, w istocie (z małym zastrzeżeniem) potwierdza pogląd zawarty w orzeczeniu organu I instancji. Takie postępowanie narusza zasadę dwuinstancyjności i przekonywania wskazane w art. 15 i art. 11 k.p.a. oraz zasady prowadzenia postępowania. Chodzi o konieczność zebrania i rozpoznania całego materiału dowodowego oraz dokonania jego wszechstronnej oceny, zgodnej z zasadami logiki, doświadczenia, wzajemnej spójności, w kontekście przesłanek ustawowych, rozwiniętych w zapisach Regulaminu, warunkujących przyznanie świadczenia (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Tymczasem lektura spornych zapisów (§ 17 Część II lit. B pkt 8 Regulaminu) dowodzi, że wymieniając uznawane przez prawodawcę osiągnięcia artystyczne Regulamin poszczególne aktywności (tj.: realizację projektu artystycznego o wymiarze społecznym; wolontariat dla organizacji społeczno – artystycznych; projekty: graficzne/edytorskie; identyfikację wizualną; strony www) traktuje jako projekty niezależne. Przekonuje o tym użyty w tym zapisie znak interpunkcyjny rozdzielający poszczególne elementy – średnik. Jest on jest słabszy od kropki, ale mocniejszy od przecinka. Służy do rozdzielania dłuższych grup wyrazowych pełniących rolę samodzielnych wypowiedzeń, a także członów równorzędnych pod względem logiczno-składniowym. Zatem sposób redakcji tych zapisów wskazuje, że każde ze wskazanych tam osiągnięć stanowi niezależny element oceniany jako działalność artystyczna. I tak w opinii Sądu winien być wykładany, chyba, że wnioskodawca sprecyzuje, że chodzi o konkretny rodzaj aktywności, czego w sprawie nie wykazano.
Stanowisko organu wyrażone w odpowiedzi na skargę opisujące podjęte przez działania w zakresie próby ustalenia przesłanek przyznania świadczenia – kontakt telefoniczny ze skarżącym celem wyjaśnienia wątpliwości - dowodzi, że wątpliwości te istniały po stronie organu w trakcie procedowania. Problem w tym, że nie zostały one wyjaśnione w sposób jaki tego wymagają zapisy ustawy kodeks postępowania administracyjnego oraz zapisy samego Regulaminu, w szczególności § 17 Cześć I ust. 16. Zgodnie z art. 14 k.p.a. sprawy należy prowadzić i załatwiać na piśmie utrwalonym w postaci papierowej lub elektronicznej. Pisma utrwalone w postaci papierowej opatruje się podpisem własnoręcznym. Pisma utrwalone w postaci elektronicznej opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym lub kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną organu administracji publicznej ze wskazaniem w treści pisma osoby opatrującej pismo pieczęcią (§ 1a). Sprawy mogą być załatwiane z wykorzystaniem usług online udostępnianych przez organy administracji publicznej po uwierzytelnieniu strony lub innego uczestnika postępowania w sposób określony w art. 20a ust. 1 albo 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2023 r. poz. 57) (§ 1c). Sprawy mogą być załatwiane ustnie, telefonicznie, za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2020 r. poz. 344) lub za pomocą innych środków łączności, gdy przemawia za tym interes strony, a przepis prawny nie stoi temu na przeszkodzie. Treść oraz istotne motywy takiego załatwienia powinny być utrwalone w aktach w formie protokołu lub podpisanej przez stronę adnotacji (§ 2).
Organ nie dopełnił tych wymogów, co uchyla znaczenie prawne podnoszonej argumentacji.
Naruszenie wskazanych przepisów prawa procesowego, w szczególności arbitralne przyjęcie, że zakres obowiązków zrealizowanych przez stronę w ramach działań opisanych w pkt 8.2.1. mieści w sobie także pozostałą wykazaną przez skarżącego działalność opisaną w pkt 8.2.2.-8.2.12 stanowi naruszenie powołanych na wstępie przepisów procesowych prowadząc do konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającego ją aktu. Organy bez właściwej analizy przedłożonych przez stronę zaświadczeń dokumentujących osiągnięcia artystyczne, z pominięciem treści zapisów § 17 Część II lit. B pkt 8 Regulaminu, przyjęły pogląd o tożsamości przedmiotowej osiągnięć skarżącego wykazanych w poz. 8.2.1. i dalszych pozycjach wniosku nie tłumacząc przy tym o jakie konkretnie kryteria (rodzaj aktywności chodzi). Na tej podstawie błędnie przyjęły, że skarżący nie spełnia wymogów przyznania mu świadczenia. Informacja wskazana w odpowiedzi na skargę o postępowaniu wyjaśniającym toczonym przez organ odwoławczy z udziałem skarżącego nie ma odzwierciedlenia w aktach sprawy.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organy będą zobowiązane do dokonania oceny wniosku skarżącego oraz złożonych przez niego zaświadczeń z zachowaniem przywołanych przez Sąd zasad i reguł procesowych, w szczególności wyjaśnienia wymaga jaką kwalifikację prawną nadano aktywności strony (z punktu widzenia zapisów (§ 17 Część II lit. B pkt 8 Regulaminu). W razie potrzeby należy przyjąć wyjaśnienia od skarżącego, czemu winny zostać nadane właściwe ramy procesowe w zakresie dokumentacji podjętych czynności. Wynik przeprowadzonej analizy winien znaleźć odzwierciedlenie w treści wydanych w tym zakresie decyzji zawierających wymogi opisane w art. 107§ 1 pkt 6 i § 3 k.p.a.
Uznając, że zaskarżona decyzja i poprzedzający ją akt naruszają przepisy prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił orzeczenia organów obu instancji. O kosztach orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.