III SA/Łd 425/24

III SA/Łd 425/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-09-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska /przewodniczący/
Joanna Wyporska-Frankiewicz /sprawozdawca/
Małgorzata Kowalska
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit.c, art. 200 i art. 205 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 2232
art. 108 ust. 2 pkt 3 i ust. 3, art. 75 ust. 1
Ustawa z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw
Sentencja
Dnia 10 września 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III Przewodniczący Sędzia WSA Anna Dębowska, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.), Asystent sędziego Beata Drożdż, Protokolant, w składzie następującym: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2024 roku sprawy ze skargi M. K. na decyzję Rektora Politechniki Łódzkiej z dnia 26 kwietnia 2024 roku nr RS.450.15.2024 w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Rektora Politechniki Łódzkiej z dnia 4 kwietnia 2024 roku nr WBAS/SKR/167/2023/24/SID; 2. zasądza od Rektora Politechniki Łódzkiej na rzecz skarżącej M. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z 26 kwietnia 2024 r., Rektor Politechniki Łódzkiej utrzymał w mocy decyzję Prodziekana ds. studenckich Wydziału Budownictwa, Architektury i Inżynierii Środowiska PŁ, działającego z upoważnienia Rektora PŁ, z dnia 4 kwietnia 2024 r. w przedmiocie skreślenia M.K. (dalej: strona, strona skarżąca lub skarżąca) z listy studentów z powodu nieuzyskania zaliczenia roku w określonym terminie.
W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Strona w semestrze zimowym roku akademickiego 2023/2024 powtarzała dyplomowy, ostatni semestr studiów, tj. 4 semestr studiów drugiego stopnia na kierunku inżynieria środowiska w budownictwie. Jak wynika z załączonej do akt administracyjnych karty okresowych osiągnięć studenta skarżąca obowiązana była uzyskać następujące zaliczenia: 1) Praktyki zawodowe (min. 4 tygodnie) - 3 ECTS; 2) Technologia i organizacja robót instalacyjnych - 2 ECTS, a nadto, 3) miała ona obowiązek złożyć pracę dyplomową - 20 ECTS do dnia 25 lutego 2024 r. (z uwag do karty z poprzedniego semestru wynika, iż stronie został wyznaczony nowy termin złożenia pracy dyplomowej – ostateczny termin złożenia pracy dyplomowej w semestrze zimowym 2023/2024 do dnia 25 lutego 2024 r. oraz ustalono jej opłatę z tytułu powtórzenia zajęć niezbędnych do przygotowania pracy dyplomowej). Ze wskazanej karty okresowych osiągnięć studenta wynika, iż na dzień 26 lutego 2024 r. skarżąca nie uzyskała wymaganych, wskazanych powyżej, zaliczeń i nie złożyła pracy dyplomowej. W toku studiów uzyskała łącznie 65 punktów, przy czym nominalna liczba punktów wynosiła 90.
Wobec powyższego zawiadomieniem z 1 marca 2024 r. (doręczonym stronie w dniu 18 marca 2024 r. – w aktach administracyjnych zwrotne potwierdzenie odbioru, wskazujące na doręczenie zastępcze – dorosłemu domownikowi) wszczęto postępowanie administracyjne mające na celu wydanie decyzji o skreśleniu skarżącej z listy studentów z powodu nieuzyskania zaliczenia roku w określonym terminie – wskazując w podstawie prawnej tegoż zawiadomienia m.in. art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 742 ze zm.) – dalej: uPSWiN.
W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego strona skarżąca złożyła wniosek, w którym wnosiła o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, iż "ze względu na utratę pracy i inne okoliczności mój stan zdrowia psychicznego znacząco się pogorszył. Choroba uniemożliwiła mi w pewnym stopniu kontakt z innymi ludźmi i pośrednio również wychodzenie z domu. Ze względu na te okoliczności nie złożyłam w wymaganym terminie wniosku o powtarzanie ostatniego semestru studiów. Na początku lutego podjęłam leczenie, czego potwierdzeniem jest załączone przez ze mnie zaświadczenie lekarskie. W związku z powyższym proszę o zmianę decyzji dotyczącej wszczęcia postępowania w sprawie skreślenia z listy studentów". Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona załączyła zaświadczenie lekarskie z dnia 7 lutego 2024 r., w treści którego lekarz wskazał, iż strona jest leczona psychiatrycznie od wielu lat, dziś podjęła leczenie w Klinice Psychologiczno-Psychiatrycznej, przy czym "z powodu pogorszenia stanu psychicznego mogą występować trudności w terminowym wywiązywaniu się z obowiązków uczelnianych".
Na wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy widnieje odręczna adnotacja, datowana na 4 kwietnia 2024 r., Prodziekana Ds. Studenckich Wydziału Budownictwa, Architektury i Inżynierii Środowiska Politechniki Łódzkiej, o następującej treści: "biorąc pod uwagę opinię Pani promotor z dnia 26 marca 2024 r. oraz fakt, iż nie zgłaszała Pani żadnych problemów w czasie semestru, ani nie dostarczyła zwolnień lekarskich podtrzymuję swoją decyzję o skreśleniu". Do akt administracyjnych załączono bowiem wydruk z poczty elektronicznej – tj. korespondencji między Kierownik Dziekanatu Wydziału Budownictwa, Architektury i Inżynierii Środowiska (mail z 25 marca 2024 r., w którym zwrócono się do promotora strony wskazując, iż "w związku ze złożonym odwołaniem od skreślenia Pani K.M. (...) proszę o opinię dotyczącą jej pracy dyplomowej, w tym, % zaawansowania na luty 2024, informacje jak przebiegała współpraca nad dyplomem w semestrze zimowym 2023/2024, ilość korekt pracy. (...)"), a promotorem pracy dyplomowej strony, który odpowiadając na skierowane doń zapytanie, w mailu z dnia 26 marca 2024 r. wskazał, iż strona "po omówieniu tematu i zakresu pracy nie konsultowała postępu prac nad dyplomem".
Decyzją z 4 kwietnia 2024 r. Prodziekan ds. studenckich Wydziału Budownictwa, Architektury i Inżynierii Środowiska PŁ, działając z upoważnienia Rektora PŁ, skreślił stronę z listy studentów Politechniki Łódzkiej z powodu nieuzyskania zaliczenia roku w określonym terminie, a więc w oparciu o treść art. 108 ust. 2 pkt 3 uPSWiN. Decyzja ta została doręczona stronie 11 kwietnia 2024 r. (w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru).
24 kwietnia 2024 r. strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy prosząc "ponownie o wzięcie pod uwagę, że w okresie trwania poprzedniego semestru kontakt z uczelnią i Panią Promotor oraz wykazywanie jakiejkolwiek aktywności związanej ze studiami było (...) niemożliwe ze względu na stan zdrowia psychicznego, który zaburzał (...) codzienne funkcjonowanie". Strona załączyła zaświadczenie lekarskie z 24 kwietnia 2024 r. z rozszerzonym opisem od lekarza psychiatry i prośbą o zmianę decyzji. W załączonym przez stronę zaświadczeniu lekarskim wskazano, iż pacjentka jest leczona psychiatrycznie od wielu lat z rozpoznaniem zaburzeń lękowych z napadami paniki i zaburzeń odżywiania. "Od listopada 2023 r. w znacznym pogorszeniu stanu psychicznego, rozpoznano epizod depresyjny w stopniu umiarkowanym. Doświadczane przez pacjentkę objawy miały znaczący wpływ na jej funkcjonowanie, podejmowanie aktywności złożonej i koncentrację uwagi. Wtórnie do tego występowały trudności w terminowym wywiązywaniu się z obowiązków uczelnianych i zawodowych. Pacjentka wymaga farmakoterapii i psychoterapii". W konkluzji zaświadczenia lekarz zaznaczył, iż – jako lekarz prowadzący – widzi "podstawy do wydłużenia pacjentce okresu przygotowania pracy magisterskiej".
Organ II instancji, po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z 26 kwietnia 2024 r., przywołując treść przepisów stanowiących materialnoprawną podstawę wdanej decyzji, tj. art. 23 ust. 1 i 4, art. 108 ust. 2 pkt. 3, art. 108 ust. 3 uPSWiN, § 4 ust. 2, 3 i 4, § 23 ust. 2, § 24 ust. 1 i 5 oraz § 21 ust. 9 Uchwały Nr 20/2022 Senatu Politechniki Łódzkiej z dnia 27 kwietnia 2022 r. Regulamin Studiów w Politechnice Łódzkiej – dalej również: Regulamin lub Regulamin Studiów –utrzymał w mocy własną decyzję z 4 kwietnia 2024 r. w przedmiocie skreślenia z listy studentów z powodu nieuzyskania zaliczenia roku w określonym terminie. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, iż zaliczenie roku studiów uzależnione jest od wyrażonego w punktach ECTS stanu zaliczeń z przedmiotów obowiązujących studenta na danym etapie studiów oraz od wypełnienia dodatkowych warunków, o których mowa w § 21 ust. 8 i 9 Regulaminu. Dalej organ przywołał treść § 24 ust. 1 Regulaminu oraz zaznaczył, iż nieuzyskanie zaliczenia ostatniego semestru studiów w przypadku jego powtarzania może skutkować skreśleniem z listy studentów z powodu nieuzyskania zaliczenia semestru w określonym terminie. Zdaniem orzekającego w sprawie organu ustalone w sprawie okoliczności faktyczne stanowiły podstawę do skreślenia strony z listy studentów. Zaznaczono, iż z uwagi na to, że strona nie przedstawiła opinii promotora na temat stopnia zaawansowania pracy skierowano do niego prośbę o wydanie opinii w tej sprawie. W odpowiedzi na powyższe promotor wskazał, iż "po omówieniu tematu i zakresu pracy studentka nie konsultowała postępu prac nad dyplomem". Organ zaznaczył, iż temat i zakres pracy ustalane są najpóźniej na początku semestru dyplomowanego, przy czym strona powtarzała semestr dyplomowy, a co za tym idzie - jak dalej wywiódł organ – "można wnioskować, że przez rok nie nastąpił w przygotowaniu żaden progres ponad ustalenie tematu i zakresu pracy". Organ wskazał nadto, iż nie kwestionuje oceny stanu zdrowia psychicznego strony dokonanej przez lekarza - nie jest bowiem do tego uprawniony, jego zadaniem jest bowiem rozważenie, czy przedłożone przez skarżącą zaświadczenia, a uogólniając, czy przedłożone przez stronę dowody, zasługują na uwzględnienie czy nie, a jeżeli nie, obowiązkiem organu jest wskazać powody, dla których odmawia ich uwzględnienia. W ocenie organu przywołane przez stronę uzasadnienie nie zasługuje na uwzględnienie. Po pierwsze, ani w zaświadczeniu z lutego ani w zaświadczeniu z kwietnia nie stwierdza się niezdolności do realizacji obowiązków akademickich. Dalsze wątpliwości wynikają z terminów wydania zaświadczeń, a także zawartych w nich, stojących w sprzeczności stwierdzeniach takich, jak: "pacjentka leczona psychiatrycznie od wielu lat" w kontraście do "pacjentka wymaga farmakoterapii i psychoterapii", gdzie to drugie sugeruje, że tych dwóch interwencji medycznych jeszcze nie podjęto. Ponadto, strona poza wspomnianymi dwiema okazjami (złożenie wniosków o ponowne rozpatrzenie w marcu i kwietniu 2024 r.) nie informowała prodziekana o problemach ze zdrowiem. Nie występowała o urlop okolicznościowy, ani o urlop zdrowotny. Z tych powodów organ uznał, iż uzasadnienie strony należało odrzucić. Dalej organ zaznaczył, iż strona skarżąca nie uzyskała zaliczeń z powtarzanych przedmiotów nie spełniając tym samym wymagań uprawniających ją do złożenia wniosku o skierowanie na powtarzanie semestru dyplomowego. Postęp w realizacji pracy dyplomowej nie nastąpił przez okres całego roku jaki dotychczas studentka miała na jej przygotowanie (semestr dyplomowy realizowany zgodnie z planem i programem studiów oraz semestr, w którym semestr dyplomowy powtarzała). Studentka nie kontaktowała się z promotorem przez cały ten czas. Zatem zaskarżona decyzja prodziekana jest faktycznie oraz prawnie uzasadniona.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi strona zaskarżyła powyżej wskazaną decyzję z 26 kwietnia 2024 r. w całości, zarzucając jej:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. art. 108 ust. 2 pkt. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce przez nieuzasadnione przyjęcie, że istnieją przesłanki do skreślenia skarżącej z listy studentów, wobec stwierdzenia, iż nie uzyskała zaliczenia semestru w określonym terminie, podczas gdy w rzeczywistości z uwagi na stan zdrowia nie była w stanie podejmować obowiązków na uczelni;
2) naruszenie przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. art. 108 ust. 2 pkt. 3 uPSWiN przez nieuzasadnione przyjęcie, że istnieją przesłanki do skreślenia skarżącej z listy studentów, wobec stwierdzenia, iż nie nastąpił żaden postęp w realizacji zaliczeń w sytuacji kiedy praktyki zawodowe ma zaliczone jak również wykonała projekt warunkujący zaliczenie przedmiotu Technologia i organizacja robót instalacyjnych;
3) naruszenie przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81, art. 81a § 1, art. 107 § 3, art. 10 k.p.a. oraz art. 15 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie podjęcie przez organy obu instancji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności zaniechanie zebrania materiału dowodowego w sposób całościowy i rzetelny, co skutkowało nierozpatrzeniem w sposób wyczerpujący okoliczności sprawy i brakiem rzetelnej oceny okoliczności mających miejsce w sprawie oraz brakiem rozstrzygnięcia na korzyść strony niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, a szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności związanych ze stanem zdrowia, który uniemożliwiał stronie uzyskanie niezbędnych zaliczeń oraz napisanie pracy dyplomowej a także zaniechaniu ustalenia okoliczności związanych z ukończeniem praktyk zawodowych i wykonania projektu niezbędnego do zaliczenia przedmiotu Technologia i organizacja robót instalacyjnych;
4) naruszenie przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 107 § 3 kpa poprzez brak wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji organu II instancji i brak przytoczenia zastosowanych przepisów prawa materialnego;
5) naruszenie przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 81, art. 81a § 1 oraz art. 10 § 1 k.p.a. poprzez brak zapewnienia czynnego udziału w każdym stadium postępowania i brak zapewnienia możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji przez organ I i II instancji oraz uniemożliwienie złożenia dowodów na okoliczność stanu zdrowia, który uniemożliwiał stronie uzyskanie niezbędnych zaliczeń oraz napisanie pracy dyplomowej a także dowodów na fakt ukończenia przez praktyk zawodowych i wykonania projektu niezbędnego do zaliczenia przedmiotu Technologia i organizacja robót instalacyjnych;
6) naruszenie przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt. 1 oraz art. 107 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji wydanej przez Prorektora działającego z upoważnienia Rektora bez powołania się przez organ I instancji na stosowne upoważnienie do wydawania decyzji przez Prodziekana w przedmiotowej sprawie.
W oparciu o wskazane zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie decyzji organu I instancji, a także o zwrot kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Do skargi załączono dokumentację medyczną strony, począwszy od 2012 r. (potwierdzającą leczenie szpitalne oraz leczenie w przychodni), a także projekt pt. "Plan bezpieczeństwa i ochrony zdrowia dla wymiany przewodów wewnętrznej i zewnętrznej instalacji wodociągowej z rur stalowych ocynkowanych na rury polietylenowe" sporządzony w sierpniu 2023 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga okazała się być zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935) – dalej: p.p.s.a. - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a), b), c) p.p.s.a.). Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Wskazać również należy, że sąd nie jest kolejnym organem administracji publicznej, uprawnionym do merytorycznego badania i rozstrzygania sprawy. To bowiem na organie spoczywa obowiązek wykazania w postępowaniu administracyjnym, że wobec strony skarżącej należało wydać decyzję o skreśleniu z listy studentów.
Problematyka skreślenia z listy studentów została unormowana w treści art. 108 uPSWiN. W myśl ust. 1 tego przepisu: "Studenta skreśla się z listy studentów w przypadku: 1) niepodjęcia studiów; 2) rezygnacji ze studiów; 3) niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego; 4) ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni". Brzmienie tego przepisu, art. 108 ust. 1 uPSWiN, wskazuje, iż ustawodawca określił w nim przyczyny obligatoryjnego skreślenia studenta z listy studentów, a co za tym idzie wystąpienie którejś z określonych w jego treści przesłanek oznacza dla organu decyzyjnego obowiązek wydania rozstrzygnięcia o skreśleniu z listy studentów (decyzja związana). Z kolei art. 108 ust. 2 uPSWiN normuje przyczyny fakultatywnego skreślenia z listy studentów stanowiąc, iż "Student może być skreślony z listy studentów w przypadku: 1) stwierdzenia braku udziału w obowiązkowych zajęciach; 2) stwierdzenia braku postępów w nauce; 3) nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie; 4) niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów". Decyzja w przedmiocie skreślenia wydawana w oparciu o przepis art. 108 ust. 2 uPSWiN ma charakter uznaniowy, a rozwiązanie to wynika z poszanowania przez ustawodawcę zasady autonomii uczelni, co oznacza, że organ uczelni, orzekając w konkretnej sprawie, może, a nie musi skreślić studenta z listy studentów. Wybór taki jednakże nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych danej sprawy, odzwierciedlonego następnie w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, a nadto musi wiązać się z wykazaniem, że zaistniały przesłanki ustawowe do wydania tej decyzji. Równocześnie ustawodawca zaznaczył, iż skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 108 ust. 3 uPSWiN). Przy czym od decyzji administracyjnych wydawanych przez rektora służy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 23 ust. 4 uPSWiN).
W świetle powyższego zauważyć należy, iż przyjęcie przez ustawodawcę w art. 108 ust. 3 uPSWiN, że skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej prowadzi do wniosku, że prawodawca odstąpił od wcześniej stosowanej zasady odpowiedniego stosowana w tych sprawach Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej również: k.p.a.) na rzecz stosowania przepisów tych wprost. Zatem nie może być wątpliwości co do tego, że decyzja o skreśleniu studenta z listy studentów jest indywidualnym aktem administracyjnym, a w zakresie tego rodzaju spraw ustawodawca nie wyłączył stosowania przepisów k.p.a., tak jak uczynił to w innych sprawach (por. art. 48 uPSWiN). Tym samym więc decyzja w sprawie skreślenia z listy studentów powinna zawierać m.in. powołanie podstawy prawnej i uzasadnienie faktyczne i prawne obejmujące wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 k.p.a.). Tylko wtedy, gdy decyzja odpowiada tym wymogom możliwe jest poznanie toku rozumowania organu (zob. np.: wyrok WSA w Krakowie z dni23 maja 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 284/24; a także wskazane tam wyroki WSA w Poznaniu z dnia 30 marca 2023 r., sygn. II SA/Po 99/23 oraz z dnia 8 lutego 2024 r., sygn. IV SA/Po 737/23 - opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – dalej: CBOSA). Poza tym, co również istotne, w sprawie załatwianej decyzją administracyjną powinny obwiązywać wszystkie podstawowe gwarancje procesowe, przewidziane przepisami k.p.a. Przyjąć wobec tego należy, że czynności podejmowane w sprawie skreślenia z listy studentów, nawet przy uwzględnieniu zasady autonomii uczelni wyższych i uznaniowego charakteru decyzji o skreślaniu z listy studentów, w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlegają kontroli pośredniej, co najmniej pod względem formalnym (por. np. wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 2022 r., sygn. akt III OSK 4974/21, opubl. w CBOSA.
Zaznaczyć należy, iż w myśl art. 75 ust. 1 uPSWiN organizację studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów. W niniejszym przypadku – uchwała Nr 20/2022 Senatu Politechniki Łódzkiej z dnia 27 kwietnia 2022 r. Regulamin Studiów w Politechnice Łódzkiej, który zawiera szczegółowe rozwiązania dotyczące organizacji studiów (pierwszego stopnia, drugiego stopnia oraz jednolitych studiów magisterskich – zarówno stacjonarnych jak i niestacjonarnych) i związane z nimi prawa i obowiązki studentów oraz nauczycieli akademickich a także innych osób uczestniczących w procesie kształcenia, a w tym m.in. problematykę zaliczeń, punktów ECTS i ich braków, powtarzania semestru, skreślenia z listy studentów, a także urlopów, w tym urlopu zdrowotnego.
Wobec powyższego należy zauważyć, że prawidłowe rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy administracyjnej, wiążące się z właściwym zastosowaniem odpowiedniego przepisu prawa materialnego, uzależnione jest od uprzedniego, wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, zebrania dowodów i ich oceny zgodnie z regułami k.p.a. Przepisy zamieszczone w art. 7, art. 8, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. nakazują organom administracji publicznej ustalenie istotnych w sprawie kwestii po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego oraz kierowanie się przy tym zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej z zapewnieniem czynnego uczestnictwa strony w postępowaniu. Zmaterializowanie tych reguł powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., które powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Z uzasadnienia decyzji powinno zatem wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały ustalone, rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.
Wobec powyższego sąd zwraca uwagę, iż już w pierwszym etapie postępowania, tj. w odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania (pismo z 21 marca 2024 r.) strona wskazała, iż chorowała, a choroba uniemożliwiła jej kontakt z innymi ludźmi oraz wychodzenie z domu, co spowodowało, iż nie mogła złożyć wniosku o powtarzanie ostatniego semestru studiów. Nadto wskazała ona, iż podjęła leczenie na dowód czego przedłożyła zaświadczenie lekarskie z 7 lutego 2024 r., z treści którego wynika, iż od wielu lat leczy się ona psychiatrycznie. Mimo tak wyraźnego stanowiska strony organ nie podjął jednak żadnych działań ani zmierzających do rozpoznania jej wniosku o powtarzanie ostatniego semestru studiów, ani - w przypadku wątpliwości w tym zakresie - do wyjaśnienia, czy intencją strony było złożenie wniosku o powtarzanie ostatniego semestru studiów. Nadto, organ nie wyjaśnił sytuacji zdrowotnej strony w kontekście załączonego do akt administracyjnych zaświadczenia lekarskiego z 7 lutego 2024 r. Wyjaśnień takich nie poczyniono również na etapie postępowania drugoinstancyjnego, mimo iż strona załączyła wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy kolejne zaświadczenie lekarskie - z 24 kwietnia 2024 r. – w którym w sposób rozbudowany lekarz określił rodzaj zaburzeń, na które od wielu lat cierpi strona oraz ich wpływ na jej funkcjonowanie. Mimo, iż w obydwu opisanych powyżej zaświadczeniach lekarz wskazał, iż strona leczy się psychiatrycznie od wielu lat oraz zaznaczył jak choroba wpływa na jej funkcjonowanie organ ani nie wziął tych okoliczności pod rozwagę, ani - w przypadku gdyby miał w tym zakresie wątpliwości - nie wezwał strony do przedłożenia stosownej dokumentacji, którą jak się okazało strona dysponowała – została ona bowiem załączona do skargi złożonej do tutejszego sądu. Tym samym więc w pierwszej kolejności organ powinien w sposób nie budzący wątpliwości wyjaśnić, czy intencją strony było złożenie wniosku o powtarzanie ostatniego semestru, a jeżeli tak, to wniosek ów należało w pierwszej kolejności rozpoznać biorąc pod uwagę sytuację zdrowotną strony. Przy czym organ uchylił się od dokonania rzetelnej oceny sytuacji zdrowotnej strony i jej wpływu na toczące się postępowanie. Nadto, wobec przedłożonych zaświadczeń lekarskich, obowiązkiem organu było również pouczenie strony chociażby o możliwości ubieganie się o urlop zdrowotny, który przewiduje § 35 Regulaminu Studiów w Politechnice Łódzkiej.
Sąd zwraca również uwagę na fakt, iż ustawodawca wyraźnie rozróżnia przesłanki obligatoryjnego skreślenia studenta z listy studentów (określone w treści art. 108 ust. 1 uPSWiN) od przesłanek fakultatywnego skreślenia z listy studentów (o których mowa w art.108 ust. 2 uPSWiN). Jak wynika z akt sprawy postępowanie zostało wszczęte w oparciu o art. 108 ust. 2 pkt 3 uPSWiN, a więc z powodu nieuzyskania zaliczenia roku w określonym terminie. Równocześnie, po piśmie strony z 21 marca 2024 r., organ podjął działania zmierzające do ustalenia, czy w sprawie nie zaistniała jedna z obligatoryjnych przesłanek skreślenia, o której mowa w art. 108 ust. 1 pkt 3 uPSWiN. Z akt administracyjnych wynika bowiem, iż zwrócono się do promotora pracy (mail z 25 marca 2024 r.) wskazując, iż "w związku ze złożonym odwołaniem od skreślenia Pani K.M. (...) proszę o opinię dotyczącą jej pracy dyplomowej, w tym, % zaawansowania na luty 2024, informacje jak przebiegała współpraca nad dyplomem w semestrze zimowym 2023/2024, ilość korekt pracy". Przy czym na tym etapie postępowania nie wydano jeszcze decyzji o skreśleniu, a co za tym idzie strona nie mogła jej zaskarżyć – nie złożyła jeszcze wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Co więcej wszczęte pismem z 1 marca 2024 r. postępowanie toczyło się w oparciu o treść art. 108 ust. 2 pkt 3 uPWSiN, a nie w oparciu o art. 108 ust. 1 pkt 3 uPSWiN – tym samym toczyło się ono z innej przyczyny. Z kolei w odpowiedzi na skargę organ doprecyzował, iż "ze względu na nie uzyskanie wymaganych zaliczeń semestru zimowego roku akademickiego 2023/2024, a także nie złożenie pracy dyplomowej w terminie do dnia 25 lutego 2024 r. skarżąca wypełniła dyspozycję art. 108 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, co spowodowało wydanie decyzji o skreśleniu z listy studentów. Art. 108 ust. 1 wskazuje w jakich sytuacjach organ musi wydać decyzję o skreśleniu z listy studentów. Organ nie ma w tym zakresie dowolności, tak jak przy przesłankach wskazanych w ust. 2 tego artykułu. Nie można więc mówić o uznaniowości decyzji w przypadku ziszczenia się przesłanek z ust. 1 art. 108" uPSWiN. Wskazując tym samym wyraźnie, że podstawą prawną zaskarżonej do sądu decyzji był art. 108 ust. 1 pkt 3 uPSWiN.
Równocześnie należy zauważyć, że organ dopuścił się również uchybień w zakresie zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Jak bowiem wynika z przedłożonych akt administracyjnych w zawiadomieniu o wszczęciu postepowania (pismo z 1 marca 2024 r.) organ wprawdzie pouczył stronę o treści art. 10 k.p.a., niemniej jednak – mimo ciążącego nań obowiązku - nie poinformował jej o zakończeniu postępowania wyjaśniającego oraz nie umożliwi jej – przed wydaniem decyzji – wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Tym samym strona nie miała możliwości wypowiedzieć się ani co do zaliczenia praktyk zawodowych (w skardze do sądu strona wyraźnie wskazuje, iż ukończyła praktyki zawodowe i zostały jej one zaliczone), ani co do przygotowania pracy zaliczającej przedmiot: "Technologia i organizacja robót instalacyjnych" (w skardze do sądu strona wyraźnie wskazuje, iż wykonała projekt niezbędny do zaliczenia tego przedmiotu, a co więcej załączyła do skargi datowaną na sierpień 2023 r. pracę pt. Plan bezpieczeństwa i ochrony zdrowia dla wymiany przewodów wewnętrznej i zewnętrznej instalacji wodociągowej z rur stalowych ocynkowanych na rury polietylenowe), ani co do stanowiska promotora co do przygotowywanej pracy dyplomowej. Wobec powyższego sąd zwraca uwagę na treść art. 81 k.p.a., w myśl którego okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów – a jak wynika z przedłożonych akt administracyjnych w niniejszej sprawie strona takiej możliwości nie miała. Nie bez znaczenia jest przy tym - wynikający z zasady ogólnej informowania (art. 9 k.p.a.) – a ciążący na organie obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a także obowiązek czuwania nad tym aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa – i w tym celu organ ma obowiązek udzielania jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Również i temu obowiązkowi organ nie sprostał.
W ocenie sądu wobec tego, że organ nie wypełnił w sposób należyty ciążących nań (powyżej wskazanych) obowiązków procesowych, a te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, należało uchylić zarówno zaskarżoną do sądu decyzję z 26 kwietnia 2024 r., jak również poprzedzającą ją decyzję z 4 kwietnia 2024 r. Ponownie rozpatrując sprawę organ weźmie pod uwagę wyrażone powyżej wskazówki tutejszego sądu, a w szczególności wyjaśni czy intencją strony (wyrażoną w piśmie z 21 marca 2024 r.) było złożenie wniosku o powtarzanie ostatniego semestru studiów - w tym celu, w razie wątpliwości – organ, będąc związany zasadami: budzenia zaufania do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.) oraz informowania stron (art. 9 k.p.a.), powinien w pierwszej kolejności wezwać stronę do wypowiedzenia się w tym zakresie i w zależności od stanowiska strony podjąć stosowne kroki procesowe.
Wobec powyższego sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono w punkcie 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które składa się wpis sądowy od skargi.
bg