III SA/Łd 425/23

III SA/Łd 425/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-11-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Janusz Nowacki /sprawozdawca/
Krzysztof Szczygielski /przewodniczący/
Paweł Dańczak
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Dnia 29 listopada 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.), Sędzia WSA Paweł Dańczak, , Protokolant Sekretarz sądowy Ewa Górska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2023 roku sprawy ze skargi W. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 maja 2023 roku nr UP-355/2023 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 sierpnia 2022 roku nr 1632/2022; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat M. R. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 19 maja 2023 r., nr UP - 355/2023 Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 1009 ze zm.), dalej u.s.u.s., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 2 sierpnia 2022 r., nr 1632/2022 w przedmiocie odmowy umorzenia W. B. należności z tytułu składek.
Jak wynika z akt sprawy, w dniu 21 października 2019 r. W. B. wystąpił do ZUS z wnioskiem o umorzenie w całości należności z tytułu składek za okres od grudnia 1993 r. do października 1995 r. W uzasadnieniu wniosku przedstawił okoliczności powstania zadłużenia, wskazał na swój stan zdrowia, podkreślając, że posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności i wymaga stałej opieki innej osoby. Wnioskodawca wskazał ponadto, że mieszka sam i utrzymuje się głównie z emerytury, z której 25% zabiera mu komornik. Powołał się również na straty materialne poniesione w wyniku kradzieży majątku, bezprawne zajęcie majątku przez komornika sądowego oraz ważny interes w umorzeniu należności z tytułu składek. Podkreślił także, że ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości nie wyklucza przedawnienia zobowiązania zabezpieczonego hipoteką.
Decyzją z dnia 31 grudnia 2019 r. ZUS odmówił W. B. umorzenia należności z tytułu składek w łącznej kwocie 47 093,74 zł za zatrudnianych pracowników, w tym z tytułu składek – 7 111,74 zł i odsetek licznych na dzień wpływu wniosku, tj. 21 października 2019 r. – w kwocie 39 982 zł. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od powyższej decyzji, ZUS decyzją z dnia 16 marca 2020 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem W. B. wniósł skargę do WSA w Łodzi. Wyrokiem z dnia 23 września 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 444/20 WSA w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję ZUS z dnia 16 marca 2020 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 31 grudnia 2019 r. z powodu naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Sąd podkreślił, że w rozstrzyganej sprawie kwestią kluczową jest kwestia przedawnienia należności z tytułu składek. Niedopuszczalne bowiem jest objęcie postępowaniem należności, które nie istniały, bądź wygasły na skutek przedawnienia. Ustalenia takie powinny być dokonane w pierwszej kolejności, jeszcze przed analizą wystąpienia przesłanek warunkujących dopuszczalność umorzenia zaległych należności. Podstawowym obowiązkiem organu w sprawie dotyczącej umorzenia należności składkowych z których najstarsze dotyczą grudnia 1993 r., a ostatnie października 1995 r. było zatem wykazanie, że niezapłacone przez stronę postępowania składki objęte decyzją nie uległy przedawnieniu. Oceny wstąpienia tej przeszkody do rozpoznania wniosku strony organ dokonał niedbale nie załączając do akt sprawy dokumentów potwierdzających faktyczne nastąpienie przerwania, czy też zawieszenia biegu terminu przedawnienia powodujących wymagalność zaległych składek.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, decyzją z dnia 25 czerwca 2021 r. ZUS odmówił W.B. umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnianych pracowników za okres od grudnia 1993 r. do października 1995 r. w łącznej kwocie 47 093,74 zł.
Po rozpoznaniu skargi na powyższą decyzję, WSA w Łodzi wyrokiem z dnia 10 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 795/21 uchylił decyzję ZUS z 25 czerwca 2021 r. wskazując, że organ rentowy nie wykonał w pełni zaleceń zawartych w wyroku WSA w Łodzi z dnia 23 września 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 444/20. Zdaniem sądu kwestia przedawnienia należności składkowych skarżącego za okres od grudnia 1993 r. do października 1995 r. nie została dokładnie wyjaśniona. W aktach administracyjnych brak jest 15-u tytułów wykonawczych z następujących dni: 27 lutego 1994 r., 1 marca 1994 r., 6 kwietnia 1994 r., 6 maja 1994 r., 4 sierpnia 1994 r., 6 września 1994 r., 7 grudnia 1994 r., 9 stycznia 1995 r., 13 lutego 1995 r., 10 marca 1995 r., 1 czerwca 1995 r., 5 lipca 1995 r., 18 sierpnia 1995 r., 15 września 1995 r. i 11 października 1995 r. oraz dowodów ich doręczenia skarżącemu. Organ rentowy wskazał, że w dniach 26 września 1995 r., 11 marca 1996 r. i 30 czerwca 1997 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Kutnie wydał postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.
Sąd zaznaczył, że w latach 1993-1995 obowiązywał art. 35 ust. 4 ustawy z 25 listopada 1986 r., o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 1989 r., Nr 25, poz. 137 ze zm.), zgodnie z którym bieg przedawnienia przerywa każda czynność zmierzająca do ściągnięcia należności jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. W niniejszej sprawie skoro organ rentowy nie załączył dowodów doręczenia skarżącemu tytułów wykonawczych to nie wiadomo którego dnia nastąpiła przerwa biegu przedawnienia. Po przerwaniu biegu przedawnienia (wskutek zaistnienia okoliczności, o której mowa w art. 35 ust. 4 ustawy z 25 listopada 1986 r.) przedawnienie zaczyna biec na nowo. W sytuacji zatem gdy w latach 1994-1995 doszło do przerwania biegu przedawnienia i termin przedawnienia zaczął biec na nowo to należności składkowe skarżącego za okres od października 1993 r. do października 1995 r. uległyby przedawnieniu w latach 1999 - 2000. Nie można jednak tego stwierdzić, ponieważ organ rentowy nie załączył dowodów potwierdzających zawiadomienie skarżącego o czynnościach przerywających bieg terminu przedawnienia. Nie wiadomo zatem, którego dnia nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia i którego dnia termin ten zaczął biec na nowo.
Zdaniem sądu organ błędnie stwierdził, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia. W przypadku podjęcia czynności, o której mowa w art. 35 ust. 4 ustawy z 25 listopada 1986 r. następowało przerwanie biegu przedawnienia, a nie jego zawieszenie. Ma to o tyle istotne znaczenie bo po przerwaniu biegu przedawnienia termin ten zaczyna biec na nowo. W sytuacji natomiast zawieszenia biegu terminu przedawnienia to po zakończeniu zdarzenia uzasadniającego zawieszenie termin ten biegnie w dalszym ciągu. W zaskarżonej decyzji błędnie zatem stwierdzono, że postępowanie egzekucyjne prowadzone w latach 1994-1997 zawiesiło bieg terminu przedawnienia. W istocie doszło do przerwania, a nie zawieszenia biegu przedawnienia zakładając oczywiście, że o tej czynności zawiadomiono skarżącego czego w niniejszej sprawie organ administracji nie wykazał.
Sąd stwierdził również, że w aktach administracyjnych znajduje się odpis tytułu wykonawczego z dnia 12 kwietnia 2000 r. wraz z odpisem zawiadomienia o zajęciu świadczenia emerytalno – rentowego lecz brak jest dowodu ich doręczenia skarżącemu. Na odpisie tytułu (pkt G) znajduje się adnotacja, że doręczono skarżącemu pocztą w dniu 18 kwietnia 2000 r. lecz nie ma dowodu doręczenia. W związku z powyższym nie można zweryfikować prawdziwości tezy organu, że tytuł wykonawczy wraz z zawiadomieniem o zajęciu doręczono skarżącemu w dniu 18 kwietnia 2000 r., co ma istotne znaczenie dla oceny, czy tego dnia doszło do przerwania biegu przedawnienia należności składkowych.
Organ rentowy podniósł nadto, że należności składkowe za okres od grudnia 1993 r. do października 1995 r. zostały zabezpieczone wpisem hipotecznym. Skarżący jest bowiem właścicielem nieruchomości położonej w K. o powierzchni 0,3063 ha. Zabezpieczanie należności z tytułu składek nastąpiło w dniu 23 października 1997 r. W aktach administracyjnych brak jest jednak dowodu świadczącego o dokonaniu wpisu hipotecznego (poza tezą ZUS, że taki wpis został dokonany) oraz dowodu, że skarżący został o tym zawiadomiony i ewentualnie którego dnia to nastąpiło. Jest to również okoliczność istotna dla oceny, czy doszło do przerwania biegu przedawnienia. Zakładając, że taki wpis hipoteczny rzeczywiście miał miejsce w 1997 r., to zaznaczyć należy, że w tym czasie nie obowiązywał przepis, że nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką (uregulowanie w tym zakresie obowiązuje od 1 stycznia 2003 r.). Kwestia zabezpieczenia należności składkowych wpisem hipotecznym nie była podnoszona przez ZUS w sprawie o sygn. III SA/Łd 444/20 lecz nie została dokładnie wyjaśniona czy i ewentualnie którego dnia czynność ta przerwała bieg terminu przedawnienia.
Reasumując sąd stwierdził, że organ nie w pełni wykonał wskazania zawarte w uzasadnieniu wyroku w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 444/20. Nie została dokładnie wyjaśniona kwestia przedawnienia należności składkowych, nie załączono dokumentów niezbędnych do ustalenia, czy rzeczywiście doszło do przerwy lub zawieszenia biegu przedawnienia. Organ administracji naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80,art. 107 § 3 k.p.a. i art. 153 p.p.s.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd wskazał, że należy dokładnie wyjaśnić kwestię przedawnienia należności składkowych, tj. którego dnia składki stały się wymagalne, którego dnia nastąpiła przerwa biegu przedawnienia i od kiedy zaczął biec na nowo, oraz czy i ewentualnie kiedy miały miejsce następne zdarzenia skutkujące kolejnym przerwaniem lub zawieszeniem biegu przedawnienia. Wszystkie wymienione okoliczności winny być udokumentowane odpowiednimi dowodami. Po zebraniu całego materiału dowodowego należy dokonać wnikliwej jego analizy i ustalić, czy doszło, czy też nie do przedawnienia należności składkowych. Dopiero po ustaleniu, że zaległości skarżącego nie uległy przedawnieniu organ winien przystąpić do rozważenia, czy wystąpiły przesłanki do ich umorzenia.
W wyniku ponownego przeprowadzenia postępowania ZUS decyzją z dnia 2 sierpnia 2022 r. odmówił W. B. umorzenia należności z tytułu składek za okres od grudnia 1993 r. do października 1995 r. w łącznej kwocie 47 093,74 zł.
Od powyższej decyzji W. B. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wniósł o zaprzestanie prowadzenia egzekucji, jako niezgodnej z prawem i respektowanie przez ZUS dwóch wyroków WSA w Łodzi wydanych w sprawach o sygn. akt III SA/Łd 444/20 i III SA/Łd 795/21, których zdaniem skarżącego sąd przesądził kwestię przedawnienia należności za okres od grudnia 1993 r. do października 1995 r. zobowiązując organ do przedstawienia dowodów przerywających bieg terminu przedawnienia, czego organ nie uczynił.
W piśmie z dnia 22 sierpnia 2022 r. ponownie poinformował, że w zaskarżonej decyzji zostało zaprezentowane odmienne stanowisko od dwóch wyroków WSA w Łodzi z dnia 23 września 2020 r., sygn. akt. III SA/Łd 444/20 oraz z dnia 10 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 795/21, w których wskazano, że należności za okres od grudnia 1993 r. do października 1995 r. uległy przedawnieniu. Podkreślił, że WSA w Łodzi zobligował ZUS do złożenia dowodów potwierdzających przerwanie biegu przedawnienia. W związku z powyższym wezwał ZUS do respektowania wyroków WSA w Łodzi i zaprzestania prowadzenia egzekucji jako niezgodnej z prawem.
W dniu 22 listopada 2022 r. skarżący wniósł do WSA w Łodzi skargę na decyzję ZUS z dnia 2 sierpnia 2022 r.
WSA w Łodzi postanowieniem z dnia 8 marca 2023 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję ZUS z dnia 2 sierpnia 2022 r. wskazując, że pismo z dnia 22 sierpnia 2022 r. stanowi wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia 2 sierpnia 2022 r.
Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 19 maja 2023 r. ZUS utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 2 sierpnia 2022 r. wskazując na wstępie, że należności z tytułu składek są wymagalne i nie uległy przedawnieniu.
Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin (Dz. U. z 1989 r. Nr 46, poz. 250 ze zm.), w sprawie poboru składek na ubezpieczenie stosuje się zasady i tryb postępowania, ustalone dla poboru składek na ubezpieczenie społeczne za pracowników zatrudnionych w nieuspołecznionych zakładach pracy. Zasady i tryb tego postępowania zostały uregulowane w ustawie z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1989 r. Nr 25, poz. 137 ze zm.). Zgodnie z art. 35 ust. 3 ustawy, należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne pracowników ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. Z kolei stosownie do art. 35 ust. 4 cyt. ustawy, bieg przedawnienia przerywa odroczenie terminu płatności, rozłożenie spłaty należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. Składek nie można jednak dochodzić, jeżeli od terminu ich płatności upłynęło 10 lat.
W dniu 1 stycznia 1999 r. weszła w życie ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887), dalej u.s.u.s. Zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s., należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Art. 24 ust. 5 stanowił, że bieg przedawnienia przerywa odroczenie terminu płatności, rozłożenie spłaty należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik.
Od dnia 1 stycznia 2003 r. ustawa z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 ze zm.) zmieniła treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. Przepis ten stanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d.
Natomiast od dnia 1 stycznia 2012 r. na mocy art. 11 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. Nr 232, poz. 1378) art. 24 ust. 4 u.s.u.s. stanowi, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Na podstawie powołanej ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. został także zmieniony art. 24 ust. 5 u.s.u.s., który stanowi, że nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia.
Ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. do art. 24 u.s.u.s. dodano także ust. 5a-5d w brzmieniu następującym: "bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu od dnia zawarcia umowy, o której mowa w art. 29 ust. la, do dnia terminu płatności odroczonej należności z tytułu składek lub ostatniej raty (art. 24 ust. 5a u.s.u.s.). Bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem (art. 24 ust. 5b u.s.u.s.). Bieg terminu przedawnienia przerywa ogłoszenie upadłości. Po przerwaniu bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się na nowo od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o ukończeniu postępowania upadłościowego lub jego umorzeniu (art. 24 ust. 5c u.s.u.s).
Z dniem 1 lipca 2004 r. art. 24 ust. 5b został znowelizowany na podstawie art. 10 pkt 10 lit. b ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 121, poz. 1264) i otrzymał brzmienie, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Kolejna zmiana okresu przedawnienia została wprowadzona od dnia 1 stycznia 2012 r. Na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. Nr 232, poz. 1378) zmieniono treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. i skrócono okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Zgodnie z art. 27 powołanej ustawy, do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Wedle zasady wynikającej z tego przepisu do należności składkowych nieprzedawnionych do dnia 1 stycznia 2012 r. (według zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5- letni termin przedawnienia, z zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od dnia 1 stycznia 2012 r. Wyjątek od tej zasady ustanawia art. 27 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi, wcześniej przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego przepisu.
Wobec skarżącego zostało wdrożone skuteczne postępowanie egzekucyjne.
Przerwanie 5-letniego biegu terminu przedawnienia składek nastąpiło poprzez doręczenie odpisów tytułów wykonawczych w latach 1994 - 1995 - wszczęcie postępowania egzekucyjnego przez Urząd Skarbowy w Kutnie, co skutkowało możliwością dochodzenia zaległości przez 10 lat. Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na podstawie tytułów wykonawczych z 27 lutego 1994 r., 1 marca 1994 r., 6 kwietnia 1994 r., 6 maja 1994 r., 4 sierpnia 1994 r., 6 września 1994 r., 7 grudnia 1994 r., 9 stycznia 1995 r., 13 lutego 1995 r., 10 marca 1995 r., 1 czerwca 1995 r., 5 lipca 1995 r., 18 sierpnia 1995 r., 15 września 1995 r., 11 października 1995 r., które zostały skierowanie do Urzędu Skarbowego w Kutnie. Tytuły wykonawcze zostały doręczone kolejno: 3 października 1994 r., 6 stycznia 1995 r., 23 maja 1996 r., 14 września 1995 r. oraz 2 grudnia 1995 r.
W dniu 26 września 1995 r., 11 marca 1996 r., 30 czerwca 1997 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Kutnie wydał postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, które nie dotyczyło umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ organ egzekucyjny nie posiada kompetencji ustawowych do orzekania w sprawie wymagalności należności na rzecz wierzyciela, tj. ZUS.
Skarżący miał zatem świadomość prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Była do skarżącego kierowana korespondencja (m.in. decyzja o waloryzacji z dnia 2 września 1998 r., decyzja o zmniejszeniu renty z dnia 19 maja 1998 r., zajęcie wierzytelności pieniężnej z dnia 14 maja 1998 r., pismo z dnia 16 września 1997 r., zajęcie wierzytelności pieniężnej z dnia 11 września 1997 r.), w której to był informowany o wierzytelności względem ZUS i dokonywanym potrąceniu z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne.
W dniu 12 kwietnia 2000 r. należności za okres od grudnia 1993 r. do października 1995 r. ponownie zostały skierowane do przymusowego dochodzenia w trybie egzekucji administracyjnej prowadzonej przez Dyrektora I Oddział ZUS w Łodzi. W ramach tego postępowania w dniu 18 kwietnia 2000 r. doręczono skarżącemu odpisy tytułów wykonawczych oraz zastosowano środek egzekucyjny w postaci zajęcia świadczenia. W dniu 16 lipca 2002 r. nastąpiło przekazanie egzekucji do Urzędu Skarbowego w Kutnie.
Z uwagi na zbieg egzekucji do tego samego składnika majątkowego łączne prowadzenie egzekucji przejął komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym w S.W dniu 31 października 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Kutnie przekazał tytuły wykonawcze Komornikowi Sądowemu w S.. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia wydłużyło prowadzone dochodzenie należności przez Komornika Sądowego w S. i będzie trwało aż do dnia jego zakończenia. Przymusowe dochodzenie należności trwa nadal i jest prowadzone przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. T. C..
ZUS jest w posiadaniu kopii tytułu wykonawczego o nr [...] z dnia 12 kwietnia 2000 r., na podstawie którego postępowanie egzekucyjne prowadzone jest aktualnie przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S.. Tytuł ten zgodnie z adnotacją został doręczony skarżącemu za pośrednictwem poczty.
ZUS dokonał zabezpieczenia nieopłaconych przez skarżącego składek poprzez wpisy hipotek przymusowych w dziale IV księgi wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w K.:
- wpis z dnia 11 kwietnia 1995 r.: w wysokości 19.541,40 zł na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 15 lutego 1994 r., w wysokości 1.118,69 zł na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 6 maja 1994 r., w wysokości 405,57 zł, na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 13 czerwca 1994 r., w wysokości 116,43 zł, na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 11 lipca 1994 r., w wysokości 626,80 zł, n podstawie tytułu wykonawczego z dnia 4 sierpnia 1994 r., wysokości 626,80 zł na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 6 września 1994 r., w wysokości 166,59 zł na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 6 października 1994 r., w wysokości 245,04 zł na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 7 grudnia 1994 r.,
- wpis z dnia 18 listopada 1997 r. w wysokości 56.274,61 zł oraz w wysokości 2.265,77 zł na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 23 października 1997 r.
Wyrokiem z dnia 20 maja 2020 r. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 24 ust. 5 u.s.u.s. przewidujący wyłączenie możliwości przedawnienia należności składkowych zabezpieczonych hipoteką jest zgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP.
Opierając się na materiale dowodowym i przedłożonych przez skarżącego dokumentach od dnia 21 października 2019 r. do chwili obecnej, w tym oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej z dnia 5 listopada 2019 r. ZUS ustalił, że W. B. od 1995 r. jest osobą rozwiedzioną, nie pracuje zarobkowo, pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 2 117,77 zł brutto, tj. 1 226,73 zł netto miesięcznie oraz zasiłek z pomocy społecznej w wysokości 184,42 zł. Nie uzyskuje dochodów z innych źródeł, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i ponosi stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem w wysokości 950 zł, w tym z tytułu opłat eksploatacyjnych - 780 zł i kosztów związanych z leczeniem - 170 zł. Posiada zobowiązania pieniężne z tytułu podatków w wysokości 3 600 zł, w Urzędzie Skarbowym – 253 254,21 zł oraz w ZUS – 49 284 zł, jest właścicielem domu o powierzchni użytkowej 66 m2, położonego w K. objętego księgą wieczystą nr [...] posiada samochód marki Ford Scorpio rok prod. 1994 oraz sprzęt AGD, RTV i telefon komórkowy o łącznej wartości 1 800 zł.
We wniosku o umorzenie z dnia 18 października 2019 r. skarżący oświadczył, że w dniu 13 grudnia 2011 r. zakończył prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.
Na podstawie danych zawartych Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS oraz rejestrów centralnych ZUS ustalił, że ze świadczenia emerytalnego w wysokości 2 518,47 zł netto, dokonywane są potrącenia na rzecz komornika sądowego w S. – T. C. w wysokości 702,05 zł miesięcznie i do wypłaty pozostaje wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym kwota 2 110,81 zł. Skarżący jest właścicielem nieruchomości gruntowej o powierzchni 0,3063 ha, na którą składa się pięć działek ewidencyjnych, położonych w K., dla których Sąd Rejonowy w K. prowadzi księgę wieczystą nr [...], której ZUS dokonał zabezpieczenia hipotecznego należności z tytułu składek w łącznej wysokości 81 387,70 zł. Figuruje również jako właściciel samochodu marki Ford Scorpio rok prod. 1994, a aktualnie komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym w S. prowadzi wobec skarżącego skuteczne postępowanie egzekucyjne - w ostatnich 6 miesiącach wyegzekwowano łącznie kwotę 3 052,02 zł.
ZUS wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 2 z zastrzeżeniem art. 30 u.s.u.s., należności z tytułu składek (w tym składki, odsetki za zwłokę, koszty upomnienia, opłata dodatkowa) mogą być umarzane tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności. Przypadki natomiast wystąpienia całkowitej nieściągalności zostały określone w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s.
Analizując wystąpienie w sprawie przesłanek umorzenia należności z tytułu składek w oparciu o art. 28 ust. 3 pkt 1 - 6 u.s.u.s., organ stwierdził, że z przyczyn oczywistych nie wystąpiła przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. Przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe, nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym ani w umorzonym postępowaniu upadłościowym lub ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe. Organ wyjaśnił również, że nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s., ponieważ działalność gospodarcza została zakończona, nie wystąpiło kryterium braku majątku, ponieważ skarżący otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 2 808,21 zł brutto, z którego jest prowadzona skuteczna egzekucja na rzecz komornika sądowego w wysokości 702,05 zł miesięcznie i jest właścicielem nieruchomości gruntowej, na której ZUS dokonał zabezpieczenia hipotecznego należności z tytułu składek.
Przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. również nie zaistniała w niniejszej sprawie, ponieważ wysokość nieopłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 5 stycznia 2021 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia doręczanego zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2021 r., poz. 67) wysokość kosztów upomnienia wynosi 16,00 zł. Nie zachodzi również przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s., ponieważ że Naczelnik Urzędu Skarbowego, bądź Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. również nie zachodzi, ponieważ oczywistym jest, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, przymusowa egzekucja należności, która z uwagi na zbieg egzekucji jest prowadzona przez komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. jest skuteczna i w ostatnich 6 miesiącach wyegzekwowano łącznie kwotę 3 052,02 zł, ponadto skarżący dysponuje składnikiem majątkowym podlegającym egzekucji w postaci nieruchomości, na której ZUS dokonał zabezpieczenia hipotecznego należności z tytułu składek.
Z uwagi zatem na fakt, że nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, niemożliwie jest pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.
Przepisy art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i wydanego na jego podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365) dotyczą wyłącznie składek za osoby prowadzące działalność gospodarczą, które są jednocześnie ich płatnikami. Zadłużenie dotyczy składek za pracowników, dlatego ZUS może rozpoznać wniosek tylko w zakresie art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., tj. istnienia przesłanek całkowitej nieściągalności. Ustawodawca nie przyznał ZUS prawa do umarzania należności z tytułu składek, nawet w drodze wyjątku, gdy żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności nie zachodzi, co miało miejsce w niniejszej sprawie.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podnosząc zarzut naruszenia art. 7, art. 8, art. 12 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. i w dalszym ciągu błędną interpretację przepisów prawa, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji ZUS z dnia 19 maja 2023 r.
W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U. z 2023r. poz.259 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:
a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy
b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego
c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy
2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach
3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd uznał, że organ administracji naruszył przepisy postępowania a mianowicie art.7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 K.p.a. oraz art.153 p.p.s.a. i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 205 z 2009r. poz.1585 z późn. zm.), zwana dalej s.u.s. oraz przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. nr 141 poz.1365 z późn. zm.).
Zgodnie z treścią art.28 ust.2 ustawy z 13 października 1998r. należności z tytułu składek mogą być umarzane w przypadku ich całkowitej nieściągalności z zastrzeżeniem ust.3a.
W myśl art.28 ust.3 wymienionej ustawy całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
W myśl art.32 wymienionej ustawy do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.
Należy zaznaczyć, że sprawa umorzenia należności z tytułu składek W. B. była już dwukrotnie rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi. Wyrokiem z dnia 23 września 2020r. w spr. III SA/Łd 444/20 WSA w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję ZUS z dnia 31 grudnia 2019r. Po ponownym rozpoznaniu sprawy przez organ rentowy W. B. wniósł skargę do WSA w Łodzi, który wyrokiem z dnia 10 lutego 2022r. w spr. III SA/Łd 795/21 uchylił zaskarżoną decyzję.
W tym ostatnim wyroku (tzn. w sprawie III SA/Łd 795/21) sąd uznał, że organ nie w pełni wykonał wskazania sądu określone w wyroku sprawie III SA/Łd 444/20. W aktach administracyjnych brak bowiem było piętnastu tytułów wykonawczych z lat 1994-1995 oraz dowodów ich doręczenia skarżącemu. Nie wiadomo zatem którego dnia nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia i którego dnia termin ten zaczął biec na nowo. W aktach administracyjnych znajdował się odpis tytułu wykonawczego z 12 kwietnia 2000r. lecz nie było dowodu jego doręczenia stronie. Nie można więc zweryfikować tezy organu, że jego doręczenie nastąpiło w dniu 18 kwietnia 2000r. co ma istotne znaczenie dla oceny czy doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia należności składkowych. W aktach administracyjnych brak było również dowodu świadczącego o dokonaniu wpisu hipotecznego zabezpieczającego należności składkowe oraz dowodu że skarżący został o tym zawiadomiony i ewentualnie którego dnia to nastąpiło. Organ rentowy nie przedstawił dokumentów świadczących o przerwie lub zawieszeniu biegu terminu przedawnienia. Kwestia przedawnienia należności składkowych W.B., w ocen WSA, nie została dokładnie wyjaśniona przez organ rentowy co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy WSA stwierdził, iż " przede wszystkim należy dokładnie wyjaśnić kwestię przedawnienia należności składkowych. Należy zatem wyjaśnić którego dnia składki stały się wymagalne, którego dnia nastąpiła przerwa biegu przedawnienia i od kiedy zaczął biec on na nowo, oraz czy i ewentualnie kiedy miały miejsce następne zdarzenia skutkujące kolejnym przerwaniem lub zawieszeniem biegu przedawnienia. Wszystkie wymienione okoliczności winny być udokumentowane odpowiednimi dowodami. Po zebraniu całego materiału dowodowego należy dokonać wnikliwej jego analizy i ustalić czy doszło czy też nie doszło do przedawnienia należności składkowych. Dopiero po ustaleniu, że zaległości skarżącego nie uległy przedawnieniu organ winien przystąpić do rozważenia czy wystąpiły przesłanki do ich umorzenia."
Ponownie rozpoznając sprawę sąd uznał, że organ rentowy nie w pełni wykonał wskazania zawarte w wyrokach w sprawie III SA/Łd 444/20 i III SA/Łd 795/21.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przytoczono przepisy dotyczące przedawnienia należności składkowych jakie obowiązywały od 1993r. do chwili obecnej oraz wskazano w jakich sytuacjach następowało zawieszenie lub przerwanie biegu przedawnienia. Podniesiono także, że należności składkowe skarżącego za okres od grudnia 1993r. do października 1995r. nie uległy przedawnieniu gdyż nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia poprzez doręczenie stronie piętnastu tytułów wykonawczych z następujących dni: 27 lutego 1994 r., 1 marca 1994 r., 6 kwietnia 1994 r., 6 maja 1994 r., 4 sierpnia 1994 r., 6 września 1994 r., 7 grudnia 1994 r., 9 stycznia 1995 r., 13 lutego 1995 r., 10 marca 1995 r., 1 czerwca 1995 r., 5 lipca 1995 r., 18 sierpnia 1995 r., 15 września 1995 r. i 11 października 1995 r. Tytuły te zostały doręczone W.B. w dniach 3 października 1994r., 6 stycznia 1995r., 23 maja 1996r., 14 września 1995r. i 2 grudnia 1995r. Organ rentowy podniósł także, że postępowania egzekucyjne prowadzone na podstawie wymienionych tytułów wykonawczych zostały umorzone postanowieniami Naczelnik Urzędu Skarbowego w Kutnie z 26 września 1995r., 11 marca 1996r. i 30 czerwca 1997r.
Następnie w dniu 12 kwietnia 2000r. organ rentowy ponownie wystawił tytuł wykonawczy obejmujący należności składkowe za okres od grudnia 1993r. do października 1995r., doręczony skarżącemu w dniu 18 kwietnia 2000r. i postępowanie egzekucyjne toczy się do chwili obecnej.
W aktach administracyjnych brak jest jednak 15-u tytułów wykonawczych z lat 1994 – 1995 oraz dowodów ich doręczenia stronie, o których jest mowa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Brak jest również postanowień o umorzeniu postępowań egzekucyjnych oraz dowodu doręczenia tytułu wykonawczego z 12 kwietnia 2000r. Należy zaznaczyć, że w latach 1993-1995 obowiązywał przepis art.35 ust.4 ustawy z 25 listopada 1986r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 25 poz.137 ze zm.) zgodnie z którym bieg terminu przedawnienia przerywa każda czynność zmierzająca do ściągnięcia należności jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. Identyczną treść posiadał również art.24 ust.5 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym w 2000r. Podkreślić należy, iż po każdym przerwaniu biegu terminu przedawnienia, przedawnienie zaczyna biec na nowo. Z uwagi na brak tytułów wykonawczych oraz dowodów ich doręczenia skarżącemu nie można zweryfikować wiarygodności informacji podanych przez organ rentowy co do dat w których nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia. Skoro brak jest dokumentów istotnych dla ustalenia czy i ewentualnie którego dnia doszło do przerwania bądź zawieszenia biegu terminu przedawnienia to nie można sprawdzić prawidłowości stanowiska organu, że nie doszło do przedawnienia należności składkowych skarżącego. Ani w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ani w uzasadnieniu poprzedzającej ją decyzji z 2 sierpnia 2022r. nie wyjaśniono dlaczego nie załączono tytułów wykonawczych z lat 1994-1995, postanowień o umorzeniu postępowań egzekucyjnych oraz dowodów doręczenia tych dokumentów jak również dowodu doręczenia tytułu wykonawczego z 12 kwietnia 2000r. W uzasadnieniach decyzji obu instancji brak jest rozważań w tym zakresie mimo, że w obu wyrokach (w sprawach III SA/Łd 444/20 i III SA/Łd 795/21) sąd nakazał załączenie wszystkich dokumentów obrazujących przerwanie lub zawieszenie biegu przedawnienia.
Można jedynie przypuszczać, że organ rentowy z jakichś przyczyn nie dysponował tymi dokumentami (bo np. zaginęły lub zostały zniszczone). Zakładając hipotetycznie, że brak jest tych dokumentów to w takim razie powstaje pytanie skąd organ dysponuje informacjami dotyczącymi dat tytułów wykonawczych, dat postanowień o umorzeniu postępowań egzekucyjnych oraz dat doręczenia tych dokumentów stronie. Należy zaznaczyć, że z powodu braku wymienionych dokumentów sądy w sprawach III SA/Łd 444/20 i III SA/Łd 795/21 dwukrotnie uchylały zaskarżone decyzje. Obecnie po raz trzeci organ rentowy nie załączył wymienionych dokumentów ani nie wyjaśnił dlaczego tego nie uczynił. Dodać należy, że organ rentowy, podobnie jak sąd orzekający w niniejszej sprawie, jest związany wskazaniami zawartymi w dwóch wymienionych wyrokach (art.153 p.p.s.a.) Organ był zatem zobligowany załączyć dokumenty wskazane w obu wyrokach lecz tego nie zrobił ani nie wyjaśnił dlaczego nie zastosował się do wskazań sądu.
Podkreślić należy, iż informacje dotyczące przerw biegu przedawnienia należności składkowych skarżącego podane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie są spójne z informacjami zawartymi w piśmie ZUS I Oddział w Łodzi do Naczelnika Wydziału Rozliczeń Kont Płatników Składek (bez daty) nr UNP 20223333 (znajdujące się w aktach administracyjnych załączanych do niniejszej sprawy ze sprawy III SA/Łd 9/23 – k.6-7) W piśmie tym podano numery 16-u tytułów wykonawczych z lat 1994-195, okresy których dotyczą zaległości składkowe, daty doręczenia tytułów oraz daty postanowień NUS w Kutnie o umorzeniu postępowań egzekucyjnych. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano natomiast daty 15-u (a nie 16-u) tytułów wykonawczych. Nie wiadomo zatem, który tytuł wykonawczy podany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odpowiada tytułowi podanemu w piśmie nr UNP 2022-00398888 (istnieje rozbieżność co do jednego tytułu i nie wiadomo którego tytułu to dotyczy). Nadto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji poddano, że postanowieniami z dnia 26 września 1995r., 14 września 1995r. i 2 grudnia 1995r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Kutnie umorzył postępowania egzekucyjne. Natomiast z pisma nr UNP 2022-00398333 wynika, że postępowania egzekucyjne zostały umorzone postanowieniami z dnia 11 marca 1996r., 30 czerwca 1997r., 26 czerwca 1995r. i 30 czerwca 1997r. Istnieje zatem rozbieżność pomiędzy tymi datami gdyż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano datę postanowienia o umorzeniu 26 września 1995r. której to daty nie ma w piśmie nr UNP 2022-00398333 zaś w piśmie tym podano daty postanowień o umorzeniu 26 czerwca 1995r. i 30 czerwca 1997r., których to dat z kolei nie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Istnienie wymienionych rozbieżności wskazuje, że niniejsza sprawa nie została dokładnie i wszechstronnie wyjaśniona.
Nadto nie została dokładnie wyjaśniona kwestia zabezpieczenia nieopłaconych składek poprzez wpisy hipotek przymusowych. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano, że w księdze wieczystej nieruchomości skarżącego dokonano dwóch następujących wpisów:
- w dniu 11 kwietnia 1995r. na podstawie 8-u tytułów wykonawczych: z 15 lutego 1994r., 6 maja 1994r., z 13 czerwca 1994r., z 11 lipca 1994r., z 4 sierpnia 1994r., z 6 września 1994r., z 6 października 1994r. i z 7 grudnia 1994r.
- w dniu 18 listopada 1997r. na podstawie tytułów wykonawczych z 23 października 1997r.
Analiza dat wymienionych tytułów wskazuje, że są one inne niż daty tytułów na podstawie których prowadzono było postępowanie egzekucyjne (z wyjątkiem tytułu z 6 maja 1994r.). W aktach administracyjnych brak jest tych tytułów i nie wiadomo jakie należności składkowe one obejmują Brak jest również dowodów doręczenia skarżącemu zawiadomień o dokonanych zabezpieczeniach. Kwestia zabezpieczeń należności składkowych wpisem hipotecznym również nie została dokładnie wyjaśniona.
Zaznaczyć należy, iż przedmiotem wniosku skarżącego o umorzenie należności składkowych są składki z odległego okresu, od grudnia 1993r. do października 1995r., czyli sprzed 28-30 lat. Są to bardzo stare składki zaś W. B. prawie w każdym piśmie podnosi, że dawno uległy one przedawnieniu. Skoro zarzut taki jest podnoszony to organ rentowy winien dokładnie wyjaśnić czy i ewentualnie dlaczego nie doszło do przedawnienia wymienionych należności i dlaczego mogą być one obecnie skutecznie potrącane ze świadczenia emerytalnego skarżącego. Konieczność wyjaśnienia tych kwestii wskazano w uzasadnieniach wyroków w sprawie III SA/Łd 444/20 i w sprawie III SA/Łd 795/21. Organ administracji jednak tego nie wyjaśnił. Nie załączył dokumentów obrazujących przerwę lub zawieszenie biegu przedawnienia co uniemożliwia zweryfikowanie tezy ZUS, że nie doszło do przedawnienia należności składkowych skarżącego. Nadesłane akta administracyjne są ubogie. Również akta administracyjne załączone do niniejszej sprawy ze sprawy III SA/Łd 9/23 nie zawierają żadnych dokumentów istotnych dla oceny czy doszło do przerwy lub zawieszenia przedawnienia należności składkowych W. B.W oparciu o materiał dowodowy nadesłany przez ZUS nie można stwierdzić czy doszło czy też nie doszło do przedawnienia należności z tytułu składek.
Reasumując sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. Organ administracji nie w pełni wykonał wskazania zawarte w uzasadnieniach wyroków w sprawach III SA/Łd 444/20 i III SA/Łd 795/21. Nie została dokładnie wyjaśniona kwestia przedawnienia należności składkowych oraz nie załączono dokumentów niezbędnych do ustalenia czy rzeczywiście doszło do przerwy lub zawieszenia biegu przedawnienia a jeżeli tak to kiedy to nastąpiło. Organ administracji naruszył przepisy art.7, 77 § 1,80,107 § 3 K.p.a. i art.153 p.p.s.a. co mogło mieć istotny wpływ na wynika sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt 1c.) p.p.s.a., sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia 2 sierpnia 2022r.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu oraz wskazania określone w uzasadnieniach wyroków w sprawie III SA/Łd 444/20 i III SA/Łd 795/21 uwzględniając fakt, że na podstawie art. 153 p.p.s.a., są one wiążące zarówno dla organu administracji jak i sądu ponownie rozpoznającego sprawę. Przypomnieć należy o konieczności dokładnego wyjaśnienia kwestii przedawnienia należności składkowych skarżącego. Należy wyjaśnić którego dnia składki stały się wymagalne, którego dnia nastąpiła przerwa biegu przedawnienia i od kiedy zaczął biec on na nowo, oraz czy i ewentualnie kiedy miały miejsce następne zdarzenia skutkujące kolejnym przerwaniem lub zawieszeniem biegu przedawnienia. Wszystkie wymienione okoliczności winny być udokumentowane odpowiednimi dowodami. Po zebraniu całego materiału dowodowego należy dokonać wnikliwej jego analizy i ustalić czy doszło czy też nie doszło do przedawnienia należności składkowych. Dopiero po ustaleniu, że zaległości skarżącego nie uległy przedawnieniu organ winien przystąpić do rozważenia czy wystąpiły przesłanki do ich umorzenia.
Na podstawie art.250 § 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust.1 pkt 1c.) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015r. poz.1800 ze zm.) sąd przyznał adwokat M.R. – S. kwotę 480 zł obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem niepłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Sąd uwzględnił wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2020r. w sprawie SK 66/19 i uznał, że analiza statusu adwokata oraz jego roli w postępowaniu, w którym występuje jako podmiot powołany i zobowiązany do zastępstwa prawnego, prowadzi do uznania, że różnicowanie jego wynagrodzenia, tj. obniżenie pełnomocnikom z urzędu wynagrodzenia, które otrzymaliby, gdyby występowali w sprawie jako pełnomocnicy z wyboru, nie ma konstytucyjnego uzasadnienia.
a.kr