III SA/Łd 423/25

III SA/Łd 423/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-09-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Krawczyk /sprawozdawca/
Joanna Wyporska-Frankiewicz
Małgorzata Kowalska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2483
art. 37 ust. 7, 9, 10, 11, 12, art. 37g ust. 1a
Ustawa z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 10 września 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (spr.), Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, , Protokolant asystent sędziego Agata Zarychta, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2025 roku sprawy ze skargi R. R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 26 marca 2025 roku nr 1001-IUCKOD-2.4811.6325.2024.2 w przedmiocie odmowy uwzględnienia sprzeciwu od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej za naruszenie obowiązku wniesienia opłaty za przejazd autostradą oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 26 marca 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej: DIAS) odmówił uwzględnienia sprzeciwu R. R. (dalej: skarżący) od wezwania DIAS z dnia 5 grudnia 2024 r. do wniesienia opłaty dodatkowej z tytułu naruszenia obowiązku wniesienia opłaty za przejazd z dnia 5 grudnia 2021 r. o godzinie 21:58 po płatnym odcinku autostrady A2: węzeł Stryków.
Od wezwania skarżący wniósł sprzeciw wyjaśniając, że w dniu 5 grudnia 2021 r. samochód ciężarowy Opel Corsa van, o nr rej. [...] wykonywał transport na autostradzie A2 w dostarczenia izotopów promieniotwórczych do podmiotu leczniczego. Samochód ten poruszał się jako pojazd uprzywilejowany na podstawie decyzji nr 943/2016 z dnia 12 września 2016 r. (zmieniona decyzją 394/2019 z dnia 14 sierpnia 2019 w zakresie numeru rejestracyjnego). Tym samym pojazd ten zwolniony był z obowiązku ponoszenia opłaty za przejazd autostradą. Do sprzeciwu skarżący dołączył decyzję z dnia 12 września 2016 r. wydaną przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz decyzję ją zmieniającą.
W związku z powyższym organ wystosował pismo do Krajowego Centrum Monitorowania Ratownictwa Medycznego z zapytaniem, czy pojazd o numerze rejestracyjnym [...] jest wpisany do rejestru Jednostek Współpracujących z systemem PRM jako pojazd wykorzystywany do wezwań na ratunek zdrowia i życia oraz czy przejazd z dnia 5 grudnia 2021 r. o godzinie 21:58 autostradą A2 na odcinku: węzeł Stryków został zgłoszony jako przejazd ratownictwa medycznego. W odpowiedzi wyjaśniono, że pojazd nie został zdefiniowany w Systemie Wspomagania Dowodzenia Państwowego Ratownictwa Medycznego (SWD PRM) i tym samym nie może być wykorzystywany jako zespół ratownictwa medycznego w rozumieniu zapisów art. 3 ust. 10 ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (Dz.U. z 2024 r. poz. 652 ze zm.). DIAS stwierdził w związku z tym, że pojazd nie jest zwolniony od opłat za przejazd autostradą na podstawie art. 37g ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym. Niemniej organ skierował jeszcze do skarżącego wezwanie do przedstawienia dokumentacji potwierdzającej, iż w dniu naruszenia pojazd był użytkowany do transportu radiofarmaucetyku fluorodeoxyglukozy. Wezwanie pozostało bez odpowiedzi. Dlatego też organ wydał decyzję o odmowie uwzględnienia sprzeciwu.
W skardze na tę decyzję skarżony zaskarżył ją w całości zarzucając:
1. Obrazę przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy:
1) przekroczenie zasady legalizmu w zakresie ustalenia za udowodniony w toku przeprowadzonego postępowania faktu, że pojazd marki Opel Corsa o nr rej.[...] nie korzystał w dniu 5 grudnia 2021 r. z uprawnień pojazdu uprzywilejowanego, mimo że został objęty decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr 943/2016, zmienioną decyzją nr 394/2019, dopuszczającą jego traktowanie jako pojazdu uprzywilejowanego w celu transportu radiofarmaceutyków. Korzystając z w. zezwolenia, pojazd spełnia przesłanki określone w art. 37g ust. 1a ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (Dz.U. z 2024 r., poz. 321), na mocy którego zwolnione z opłat są pojazdy uprzywilejowane, uczestniczące w akcji ratowania życia lub zdrowia ludzkiego. Pojęcie "ratowania zdrowia" ma charakter szeroki i nie może być ograniczane wyłącznie do działalności zespołów ratownictwa medycznego. Dostarczanie radiofarmaceutyków wykorzystywanych w medycynie, stanowi bezpośredni element działań medycznych nakierowanych na ochronę zdrowia i życia. Z tego względu należy uznać, że przejazd pojazdu związanego z takim transportem - także powrotny, wykonywany w celu przygotowania do kolejnego przewozu - pozostaje funkcjonalnie powiązany z realizacją celu ratunkowego. Tym bardziej, że pojazd był wykorzystywany do przewozu substancji o bardzo krótkim czasie rozpadu, wymagających natychmiastowej dystrybucji i sprawnego obiegu. Przejazd z dnia 5 grudnia 2021 r. wpisywał się w ten kontekst i nie powinien być wyłączony spod ustawowego zwolnienia z opłat.
2) nieprzeprowadzenie wszechstronnego i wyczerpującego postępowania dowodowego oraz dokonaniu oceny materiału dowodowego w sposób dowolny, a nie swobodny, poprzez oparcie decyzji wyłącznie na braku jednego dokumentu – drogowego dokumentu przewozowego - przy jednoczesnym pominięciu całości kontekstu działalności skarżącego oraz istnienia ważnej decyzji administracyjnej uprawniającej do traktowania pojazdu jako uprzywilejowanego. Skarżący wskazuje, że przejazd z dnia 5 grudnia 2021 r. był wykonywany w ramach realizowanej przez niego działalności gospodarczej polegającej na transporcie medycznym radiofarmaceutyków, w tym fluorodeoksyglukozy (FDG). Brak dokumentu przewozowego wynika z upływu znacznego czasu od zdarzenia oraz z faktu, że dokumentacja archiwalna może znajdować się poza bezpośrednim dostępem skarżącego. Jednak sama ta okoliczność nie może automatycznie przekreślać możliwości uznania danego przejazdu za zgodny z przeznaczeniem pojazdu uprzywilejowanego, określonym w decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Organ, pomijając te wyjaśnienia i nie podejmując próby rekonstrukcji stanu faktycznego w oparciu o inne możliwe środki dowodowe, naruszył obowiązek dokładnego wyjaśnienia sprawy. Postępowanie zostało ograniczone do oceny braku formalnego dokumentu, bez analizy całokształtu działalności skarżącego oraz bez uwzględnienia charakteru i specyfiki jego pracy, co stanowi istotne naruszenie zasad postępowania administracyjnego.
3) niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz na pominięciu wątpliwości interpretacyjnych co do charakteru przejazdu pojazdu marki Opel Corsa o nr rej. [...], a także na dokonaniu oceny sprawy w sposób niekompletny i niepełny, wyłącznie w oparciu o brak dołączenia dokumentu przewozowego. Organ ograniczył się do formalnej oceny braku dokumentu przewozu drogowego z dnia 5 grudnia 2021 r., uznając to za wystarczającą podstawę do odmowy uznania przejazdu za realizowany w ramach transportu substancji ratujących zdrowie. Tymczasem okoliczność braku konkretnego dokumentu przewozowego nie wyklucza możliwości, że dany przejazd był istotnym i funkcjonalnym elementem ciągu transportowego związanego z przewozem radiofarmaceutyku FDG - substancji wykorzystywanej w diagnostyce onkologicznej, wymagającej szybkiego obiegu i dostarczenia do odbiorców w ściśle określonym czasie. Co jednak ważne Organ nie rozważył, czy sporny przejazd nie był związany z powrotem z transportu wykonanego bezpośrednio przed nim, przygotowaniem do kolejnego przewozu lub inną czynnością konieczną do ciągłego wykonywania tego rodzaju działalności, której istotą jest udział w systemie ochrony zdrowia. Nie podjęto żadnych kroków w celu wyjaśnienia rzeczywistego charakteru przejazdu ani nie sięgnięto do szerszego kontekstu działalności firmy, mimo że charakter tej działalności był organowi znany.
2. Obraza przepisów prawa materialnego, tj. art. 37g ust. la ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (Dz.U. z 2024 r. poz. 321) w zw. z art. 53 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, poprzez:
1) ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że przejazd pojazdu marki Opel Corsa o nr rej. [...] z dnia 5 grudnia 2021 r. nie był przejazdem realizowanym w ramach ratowania życia lub zdrowia ludzkiego, a tym samym nie podlegał zwolnieniu z opłat za przejazd autostradą. Organ dokonał nieprawidłowej, zbyt wąskiej wykładni art. 37g ust. 1a ustawy, utożsamiając pojęcie "uczestnictwa w akcji ratowania życia lub zdrowia" wyłącznie z jednorazowym przewozem substancji ratujących życie, udokumentowanym konkretnym dokumentem przewozowym. Takie podejście pomija istotę działalności skarżącego — przedsiębiorcy prowadzącego wyspecjalizowany transport radiofarmaceutyków, substancji o bardzo krótkim czasie rozpadu, których dostarczenie w odpowiednim czasie do placówek medycznych warunkuje skuteczność diagnostyki onkologicznej, a w konsekwencji - ratowanie życia i zdrowia pacjentów. Pojazd był objęty ważną decyzją MSWiA, uprawniającą do traktowania go jako pojazdu uprzywilejowanego w ściśle określonym celu – wykonywania przewozów związanych z ochroną zdrowia. Z dużą dozą prawdopodobieństwa można stwierdzić, że mógł być wtedy wykorzystywany do transportu radiofarmaceutyku. Z dowodów jednoznacznie wynika, że pojazd ten był używany zgodnie z decyzją - do przewozów FDG. Skarżący wykonywał tego typu transporty w sposób systematyczny, a charakter tej działalności wymaga od niego stałej gotowości operacyjnej, szybkiego powrotu do bazy i przygotowania kolejnych dostaw. Przejazdy takie — nawet jeśli w danym momencie nie zawierają dokumentu przewozowego — mogą być integralnym elementem ciągu logistycznego związanego z systemem ochrony zdrowia, a ich cel funkcjonalny pozostaje zgodny z przesłanką ustawową. Błędne ograniczenie pojęcia "uczestnictwa w akcji ratowania zdrowia" wyłącznie do przejazdu z konkretnym ładunkiem ignoruje specyfikę działalności medyczno- logistycznej i prowadzi do nieuprawnionego pozbawienia skarżącego ustawowo przewidzianego zwolnienia. Tym samym doszło do naruszenia prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię oraz niezasadne zastosowanie wykładni zawężającej na niekorzyść strony, mimo braku jednoznacznego wyłączenia tego typu przypadków spod zakresu przepisu.
Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji DIAS i w tym zakresie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o wydanie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, wg norm przepisanych, zwłaszcza zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje.
Skarga była oczywiście niezasadna.
Zgodnie z art. 37a ustawy o autostradach oraz o Krajowym Funduszu Drogowym, za przejazd autostradą są pobierane opłaty. Zgodnie z ust. 7 tego artykułu przepisu, do wniesienia opłaty za przejazd autostradą, pobieranej przez Szefa KAS, jest zobowiązany: 1) właściciel pojazdu albo 2) posiadacz pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2021 r. poz. 450, ze zm.), albo 3) użytkownik pojazdu, o którym mowa w art. 80b ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - zwany dalej "wnoszącym opłatę". Jak wynika z ust. 9, przejazd autostradą, na której jest pobierana opłata, o której mowa w ust. 7, może być wykonywany na podstawie biletu na jeden przejazd autostradą lub jej odcinkiem, zwanego dalej "biletem autostradowym", wydanego przed rozpoczęciem tego przejazdu. Opłata za przejazd autostradą, o której mowa w ust. 7, jest pobierana w momencie wydania biletu autostradowego. Według ust. 10, bilet autostradowy jest wydawany każdemu, kto wniesie opłatę za przejazd autostradą, o której mowa w ust. 7, oraz poda dane, o których mowa w ust. 12 pkt 1-7. Natomiast zgodnie z ust. 11, bilet autostradowy jest ważny do zakończenia danego przejazdu autostradą lub jej odcinkiem, jednak nie dłużej niż przez 48 godzin od daty i godziny początku okresu ważności wskazanej na tym bilecie.
Jak z tego wynika, opłata za przejazd autostradą ma charakter powszechny wobec osób, które wykonują przejazd autostradą, a dowodem jej uiszczenia jest bilet autostradowy, zawierający elementy określone w art. 37a ust. 12 ustawy o autostradach (1) numer rejestracyjny pojazdu; 2) kraj rejestracji pojazdu, jeżeli jest inny niż Rzeczpospolita Polska; 3) kategorię pojazdu, o której mowa w ust. 6 - w przypadku różnicowania stawki opłaty za przejazd autostradą ze względu na tę kategorię; 4) wskazanie autostrady lub jej odcinka, za przejazd którymi została pobrana opłata; 5) liczbę osi pojazdu - w przypadku różnicowania stawki opłaty za przejazd autostradą lub jej odcinkiem ze względu na liczbę osi; 6) poziom emisji zanieczyszczeń - w przypadku różnicowania stawki opłaty za przejazd autostradą lub jej odcinkiem ze względu na ten poziom; 7) datę i godzinę początku okresu ważności tego biletu; 8) datę i godzinę końca okresu ważności tego biletu; 9) liczbę kilometrów oraz kwotę opłaty za przejazd autostradą lub jej odcinkiem; 10) unikalny numer). Wyklucza to możliwość pomyłki co do tego, czy, kto, kiedy i jakim pojazdem wykonał przejazd i czy uiścił za to opłatę.
Wyjątkiem od tej zasady (w granicach czasowych zakreślonych przez art. 9 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o zmianie ustawy o autostradach płatnych oraz Krajowym Funduszu Drogowym oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2023 r., poz. 1193, nakazującą do przejazdów przed dniem 1 lipca 2023 r. stosować przepisy dotychczasowe), jest zwolnienie z opłaty. Zgodnie z art. 37g ust. 1a ustawy o autostradach płatnych, od opłat za przejazd autostradą są zwolnione pojazdy, o których mowa w art. 53 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 110, 284, 568, 695, 1087 i 1517), poruszające się jako pojazdy uprzywilejowane i uczestniczące w akcji ratowania życia lub zdrowia ludzkiego. W art. 53 ust. 1 pkt 12 ustawy – Prawo o ruchu drogowym wskazano, że pojazdem uprzywilejowanym w ruchu drogowym może być pojazd samochodowy jednostki niewymienionej w pkt 1-11, jeżeli jest używany w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego - na podstawie zezwolenia ministra właściwego do spraw wewnętrznych.
Zwolnienie to ma charakter przedmiotowy – nie dotyczy osoby, lecz pojazdu. W aktach sprawy znajduje się zezwolenie, na które powoływał się skarżący. Jest to decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 12 września 2016 r. (zmieniona decyzją z dnia 14 sierpnia 2019 r.), z której wynika, że pojazd skarżącego Opel Corsa o nr rej. [...] jest uprzywilejowany w ruchu drogowym w przypadkach, gdy będzie on używany do transportu radiofarmaucetyku fluorodeoxyglukozy.
Decydujące jest użyte w tej decyzji sformułowanie "w przypadku, gdy będzie on używany do transportu radiofarmaucetyku fluorodeoxyglukozy". Oznacza to, że sama decyzja MSWiA nie wystarcza dla zwolnienia skarżącego od opłaty za przejazd autostradą. Użytkownik pojazdu musi jeszcze wykazać, że zachodził przypadek określony w zezwoleniu. Skarżący tego nie wykazał, mimo że był o to proszony przez organ. Przeciwnie, informował, że nie ma na to dowodów, a w skardze zarzucał, że "brak dokumentu przewozowego wynika z upływu znacznego czasu od zdarzenia oraz z faktu, że dokumentacja archiwalna może znajdować się poza bezpośrednim dostępem skarżącego". Oczekiwał tym samym, że będzie zwolniony z opłaty na podstawie samego tylko swego oświadczenia, co jest oczywiście sprzeczne z prawem i czego Sąd zaakceptować nie może.
Zdaniem Sądu nie zasługiwał na uwzględnienie żaden z podniesionych w skardze argumentów, w tym całkowicie bezzasadny zarzut niepodjęcia przez organ próby rekonstrukcji stanu faktycznego w oparciu o inne możliwe środki dowodowe. Otóż Sąd zauważa, że organ zwrócił się do Krajowego Centrum Monitorowania Ratownictwa Medycznego, które w odpowiedzi z dnia 15 stycznia 2025 r. wyjaśniło, że w Systemie Wspomagania Państwowego Ratownictwa Medycznego nie został zdefiniowany pojazd skarżącego. Na tym wyczerpały się możliwości dowodowe organu, który nie musiał poszukiwać korzystnych dla skarżącego dowodów. Obowiązek ich przedstawienia spoczywał na skarżącym, który w sprawach zmierzających do uzyskania dla siebie korzyści ma obowiązek lojalnej współpracy z organem przy ustalaniu stan faktycznego. Organ natomiast mógł – i to uczynił (a nawet więcej) – ograniczyć się do wezwania skarżącego do przedłożenia dowodów na okoliczności, z których skarżący wywodzi dla siebie korzystne skutki prawne (zob. np. wyrok NSA z dnia 19 września 1988 r., II SA 1947/87, ONSA 1988, nr 2, poz. 82, gdzie stwierdzono: "W sprawach, w których na stronie spoczywa ciężar wskazania konkretnych faktów i zdarzeń, z których wywodzi ona dla siebie określone skutki prawne, a twierdzenia strony w tym zakresie są ogólnikowe i lakoniczne, obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest wezwanie strony do uzupełnienia i sprecyzowania tych twierdzeń. Dopiero gdy strona nie wskaże takich konkretnych okoliczności, można z tego wywieść negatywne dla niej wnioski").
W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).
ak