III SA/Łd 423/23

III SA/Łd 423/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-09-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Alberciak
Krzysztof Szczygielski
Małgorzata Kowalska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2201
art. 1 ust. 2 pkt 2, art. 4 pkt 22 litera a-y, art. 92a-92c
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 81a, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 20 września 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, , Protokolant Sekretarz sądowy Ewa Górska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2023 roku sprawy ze skargi "X" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Z. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 5 kwietnia 2023 roku nr BP.501.1082.2022.0993.WA7.389294 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 5 kwietnia 2023 r., wydaną na podstawie art. 4 pkt 22, art. 92a ust. 1, 3 i 7, art. 92b, art. 92c ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2201) dalej: "u.t.d.", lp. 5.5 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, art. 8 ust. 1 - 4 Rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85(Dz. Urz. U E L 102 z 11.04.2006), art. 1, art. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/1054 z 15 lipca 2020 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 w odniesieniu do minimalnych wymogów dotyczących maksymalnego dziennego i tygodniowego czasu prowadzenia pojazdu, minimalnych przerw oraz dziennego i tygodniowego okresu odpoczynku oraz zmieniające rozporządzenie (UE) nr 165/2014 w odniesieniu do określania położenia za pomocą tachografów, Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 25 marca 2022 r. o nałożeniu na stronę kary pieniężnej w wysokości 200 złotych.
Z akt sprawy wynika, że 8 lutego 2022 r., w Radomiu przeprowadzono kontrolę drogową zestawu pojazdów składającego się z ciągnika samochodowego marki MAN o nr rej. [...] oraz naczepy marki Schmitz Cargobull AG o nr rej. [...], którego łączna dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3,5 tony. Tym zespołem pojazdów kierowca S.A. wykonywał międzynarodowy transport drogowy rzeczy z Polski do Niemiec w imieniu przedsiębiorcy X Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. Podczas kontroli kierowca okazał wypis z licencji nr [...] dotyczącej międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy udzielonej przedsiębiorcy. Przebieg kontroli opisano w protokole kontroli z 8 lutego 2022 r. W trakcie kontroli stwierdzono skrócenie przez kierowcę 28/29 stycznia 2022 r. dziennego czasu odpoczynku o 1 godzinę i 58 minut.
Decyzją z 25 marca 2022 r. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na X Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z karę pieniężną w wysokości 200 zł za naruszenia stwierdzone w toku kontroli.
Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie podnosząc, iż organ I instancji naruszył: art. 92b ust. 1 pkt 1 u.t.d. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy strona zapewniła prawidłową organizację w pracy; art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy strona nie miała wpływu na ujawnione naruszenie; art. 81a k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie występujących w sprawie wątpliwości na korzyść strony; art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niezebranie materiału dowodowego w sposób zupełny, w szczególności nie wzięcie pod uwagę, że naruszenie czasu pracy miało miejsce w nocy, gdy pracownicy biurowi nie mieli kontaktu z kierowcą. Spółka podniosła, że zapewniła nie tylko szkolenie kierowców z przepisów regulujących transport drogowy, ale sprawowała nadzór nad pracą kierowców. Do ujawnionego naruszenia doszło w godzinach nocnych, gdy pracownicy biurowi nie pracowali i to wówczas od kierowcy zależy jakie decyzje podejmie.
Zaskarżoną decyzją z 5 kwietnia 2023 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego, utrzymał w mocy decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 25 marca 2022 r.
Odnośnie stwierdzonego naruszenia, organ II instancji przywołując przepisy z art. 4 lit. f, g rozporządzenia 561/2006 oraz przepisy art. 8 ust. 1-4 Rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 15 marca 2006 r., wskazał że według Ip. 5.5 załącznika nr 3 do u.t.d. skrócenie wymaganego regularnego okresu odpoczynku dziennego jest sankcjonowane: o czas do 1 godziny karą pieniężną w wysokości 100 złotych; o czas powyżej 1 godziny do 2 godzin i 30 minut karą pieniężną w wysokości 200 złotych; za każdą rozpoczętą godzinę powyżej 2 godzin i 30 minut karą pieniężną w wysokości 350 złotych. Organ odwoławczy wskazał, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego (w postaci protokołu kontroli drogowej, wydruków z karty kierowcy) zostało udowodnione, że kierowca S.A. 28 stycznia 2022 r. o godzinie 08:16 rozpoczął nowy 24-godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego powinien odebrać minimum 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku. Kierowca odebrał jedynie 9 godzin i 2 minuty nieprzerwanego odpoczynku w okresie od godz. 18:02 dnia 28 stycznia 2022 r. do godz. 03:04 dnia 29 stycznia 2022 r. Oznacza to, w opinii organu, bezspornie, iż kierowca skrócił regularny dzienny czas odpoczynku o 1 godzinę i 58 minut. Dodatkowo podniesiono, iż podczas kontroli nie okazano dokumentu uzasadniającego odstępstwo od przestrzegania przepisów dotyczących maksymalnych okresów prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków. Biorąc pod uwagę powyższe organ odwoławczy stwierdził, iż kara pieniężna za wyżej opisane naruszenie wynosi 200 złotych.
Odnosząc się do zarzutów strony organ odwoławczy podkreślił, że za naruszenie ujawnione w trakcie kontroli odpowiedzialność ponosi przedsiębiorca, w którego imieniu był wykonywany przewóz. Z dokumentów przewozowych okazanych w trakcie kontroli wynika, że przedsiębiorca X Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. był podmiotem wykonującym przewóz kontrolowanym zespołem pojazdów w dniach 28/29 stycznia 2022 r. Organ wyjaśnił, iż konsekwencją art. 92a ust. 1 u.t.d. jest ponoszenie odpowiedzialności przez przedsiębiorcę za naruszenia popełnione przez kierowcę wykonującego w jego imieniu przewozy drogowe, natomiast odpowiedzialność ta jest odpowiedzialnością obiektywną i powstaje w wyniku ziszczenia się zdarzenia. Tym samym w ocenie organu przedsiębiorca nie może się od niej uwolnić poprzez twierdzenie, że to kierowca samowolnie i bez zgody przedsiębiorcy dopuścił się naruszenia.
Główny Inspektor Transportu Drogowego, mając na względzie treść art. 7, 77 k.p.a., stwierdził, że w zaskarżonej decyzji prawidłowo ustalono stan faktyczny. Organ I instancji zgromadził bowiem w aktach sprawy dowody, które były konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co mogło przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie było sprzeczne z prawem. Organ dysponował protokołem kontroli, wydrukami z karty kierowcy oraz danymi cyfrowymi z okresu podlegającego kontroli i na tych dowodach się oparł. W przekonaniu organu odwoławczego, w czasie kontroli inspektorzy udowodnili w sposób nie budzący wątpliwości, że kierowca S.A. wykonując 28/29 stycznia 2022 r. przewóz drogowy w imieniu strony skrócił wymagany regularny okres odpoczynku dziennego o 1 godzinę i 58 minut. W ocenie organu II instancji, w przedmiotowej sprawie nie zaistniały niedające się usunąć wątpliwości, które należało rozpatrzyć na korzyść strony, a zatem brak było podstaw do zastosowania art. 81a k.p.a.
Organ odwoławczy rozpoznając niniejszą sprawę nie znalazł podstaw do zastosowania art. 92b u.t.d. Podkreślić bowiem należy, iż strona nie wykazała aby organizacja i wykonywanie przewozów drogowych odbywała się w sposób wykluczający naruszenie przepisów z zakresu norm czasu pracy. Przedsiębiorca nie przedstawił w postępowaniu dokumentów takich jak zlecenia przewozowe, listy przewozowe, itp. z których wynikałoby jednoznacznie, że przedsiębiorca podejmował się wykonywania takich zadań przewozowych, których realizacja nie pociągała za sobą naruszenia przez kierowcę przepisów rozporządzenia nr 561/2006. Organ podkreślił, że do stwierdzenia, że zaistniały przesłanki uzasadniające odstąpienie od ukarania przedsiębiorcy wymaga wykazania przez stronę, że właściwie planowała poszczególne zadania przewozowe tak żeby możliwe było ich wykonanie bez naruszenia norm czasu pracy oraz że podejmowała wystarczające środki mające na celu dyscyplinowanie kierowców w tym sprawowała bieżący nadzór nad działaniem kierowców oraz bieżąco kontrolowała cały ich czas pracy. Chodzi o to żeby przedsiębiorca czuwał nad kierowcami już w trakcie realizowania przez nich zadań przewozowych reagował i wpływał na nich tak, aby nie dochodziło do powstawania naruszeń. Z kolei art. 92c u.t.d. nie ma zastosowania do błędnych zachowań kierowcy. W przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, działanie osób przy pomocy których te podmioty prowadzą działalność gospodarczą (czyli w tym wypadku kierowców) jest działaniem tychże podmiotów. Jeżeli zatem kierowca w ramach swoich obowiązków pracowniczych lub umownych dopuścił się naruszeń przepisów prawa, to podmiot będący dla tego kierowcy pracodawcą bądź zleceniobiorcą ponosi odpowiedzialność administracyjną zgodnie z przepisami załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Okoliczności, które mogą spowodować zwolnienie się z wyżej opisanej odpowiedzialności muszą mieć charakter czysto zewnętrzny, wyodrębniony od działania przedsiębiorcy. Brak wpływu zachodziłby zatem, jeżeli przekroczenie okresów jazdy, skracanie okresów odpoczynku itp. byłoby związane z okolicznościami mającymi charakter siły wyższej bądź zdarzeniami o charakterze nagłym nietypowymi z punktu widzenia zdarzeń zwykle zachodzących na drodze. Zatem okazane przez stronę dokumenty w postaci: szczegółowego zakresu obowiązków kierowcy, oświadczenia przedsiębiorcy oraz kontrolowanego kierowcy, nie uzasadniają zastosowania w niniejszej sprawie art. 92c u.t.d.
W skardze na powyższą decyzję wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, spółka zarzuciła naruszenie przepisów:
I. prawa materialnego, tj.:
a) art. 92b ust. 1 pkt. 1 u.t.d., poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że strona jako podmiot wykonujący przewóz drogowy zapewniła właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów;
b) art. 92c ust. 1 pkt. 1 u.t.d., poprzez niezastosowanie tego przepisu w sytuacji, gdy została spełniona przesłanka do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na stronę, o której mowa powyżej, bowiem okoliczności sprawy i dowody wskazują, że strona jako podmiot wykonujący przewóz drogowy nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, z którego to przepisu wynika wbrew interpretacji organu, że odpowiedzialność przedsiębiorcy nie jest odpowiedzialnością absolutną, obiektywną, zależną wyłącznie od ziszczenia się zdarzenia;
II. prawa procesowego, tj.:
a) art. 81a k.p.a., poprzez jego pominięcie i nierozstrzygnięcie pozostających w sprawie i niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść strony w sytuacji, gdy w sprawie wystąpiły okoliczności przemawiające za umorzeniem postępowania i nienakładaniem kary;
b) art. 7 i 77 § 1 k.p.a., poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, w tym w szczególności pominięcie faktu, że naruszenie przez kierowcę czasu pracy miało miejsce w godzinach nocnych, kiedy pracownicy biurowi nie pracują, a tym samym sprawowanie bieżącego nadzoru nad kierowcą nie było obiektywnie możliwe, natomiast decyzja o przerwaniu odpoczynku była autonomiczną decyzją samego kierowcy, wbrew woli, wiedzy i interesowi pracodawcy, co wynikało jednoznacznie z wiarygodnych wyjaśnień złożonych w piśmie z 28 lutego 2022 r., do których organ się nie odniósł, a z których wynikało, iż kierowca wracał na bazę przed weekendem, więc nie musiał się ze względów zawodowych spieszyć, a kontynuowanie trasy było jego autonomiczną decyzją, zupełnie niezwiązaną z wymogami pracodawcy i wbrew obowiązkowi;
c) art. 105 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy w sprawie wystąpiła przesłanka bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego o nałożeniu kary pieniężnej.
W oparciu o wskazane zarzuty strona wniosła o uchylenie decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego oraz poprzedzającej ją decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 25 marca 2022 r.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) dalej: "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. (art. 145 § 1 pkt 1 lit a -c p.p.s.a.). W przeciwnym wypadku sąd skargę oddala na podstawie art. 151 p.p.s.a.
W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które uzasadniałyby wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Organ nie dopuścił się bowiem naruszenia przepisów prawa materialnego. Procedując organ spełnił wymogi wynikające z zasad postępowania administracyjnego. Dokonane ustalenia znajdują oparcie w prawidłowo zebranym i ocenionym materiale dowodowym. Organ poczynił także wszystkie ustalenia niezbędne do rozpatrzenia sprawy. Za podstawę rozważań sądu, przyjęto stan faktyczny ustalony przez organy administracji, który nie jest w sprawie sporny.
Przedmiotem kontroli sądu stanowiła decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego nakładająca na X Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z karę pieniężną w wysokości 200 zł za skrócenie przez kierowcę, wykonującego na rzecz tej spółki transport drogowy, wymaganego regularnego okresu odpoczynku dziennego stwierdzone w czasie kontroli, która miała miejsce 8 lutego 2022 r. Skarżąca nie kwestionuje popełnienia przez kierowcę ujawnionego naruszenia. Jednak w jej ocenie w swoim przedsiębiorstwie wprowadziła odpowiednią organizację i dyscyplinę pracy, mającą zapobiec dokonywaniu przez kierowców naruszeń oraz nie miała żadnego wpływu na powstanie tego naruszenia, co stanowiło okoliczności uwalniające ja od odpowiedzialności za stwierdzone w toku kontroli naruszenie.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy przywołanej na wstępie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, w tym art. 92a-92c u.t.d. i załącznik nr 3 do tej ustawy lp. 5.5.2
Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 2 u.t.d., podmioty wykonujące przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem ponoszą odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego.
Obowiązki lub warunki przewozu drogowego to - zgodnie z art. 4 pkt 22 tej ustawy - obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz przepisów innych ustaw, przepisów Unii Europejskiej i wiążących Polskę umów międzynarodowych, wymienionych w art. 4 pkt 22 litera a-y u.t.d
Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5.000 złotych do 40.000 złotych za każde naruszenie. Zgodnie z art. 92a ust. 7 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazanych w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:
1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9,
2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10
- załącznika nr 3 do u.t.d.
Podstawą nałożenia kary pieniężnej w zaskarżonej decyzji była treść lp. 5.5 pkt 2 załącznika nr 3 do ustawy, który karą pieniężną w wysokości 200 zł sankcjonuje naruszenie polegające na skróceniu wymaganego regularnego okresu odpoczynku dziennego o czas powyżej 1 godziny do 2 godzin i 30 minut.
W tym miejscu podkreślić należy, że odpowiedzialność przewidziana w art. 92a ust. 1 u.t.d. ma charakter obiektywny, jest niezależna od winy podmiotu wykonującego transport drogowy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Kara ta nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Istotą kary, o której mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d., jest przymuszenie podmiotu wykonującego przewóz drogowy do respektowania wynikających z przepisów prawa nakazów i zakazów służących bezpieczeństwu powszechnemu, tj. zapewniania wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego. Zawarty w załączniku nr 3 do u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego i przypisanych im wysokości kar pieniężnych zostały ustalone w sposób sztywny, co powoduje, że ich wysokość nie została pozostawiona uznaniu organów. Natomiast odstąpienie od nałożenia kary i zwolnienie się przez wykonującego przewóz przewoźnika z odpowiedzialności możliwe jest jedynie w sytuacji wystąpienia okoliczności przewidzianych w art. 92b i art. 92c u.t.d.
Jak wskazano powyżej w toku postępowania ani w złożonej do sądu skardze , strona nie kwestionowała faktu popełnienia naruszenia ani nie zgłaszała zastrzeżeń w związku z wysokością nałożonej za nie kary, kwestionując jedynie swą odpowiedzialność w sprawie. W ocenie sądu prawidłowe jest stanowisko organu zawarte w zaskarżonej decyzji, że w sprawie brak było podstaw do zastosowania art. 92b ust. 1 i art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.
Zgodnie z art. 92b ust. 1 u.t.d., nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz drogowy zapewnił:
1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów: a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006; b) rozporządzenia (UE) nr 165/2014; c) Umowy AETR; d) ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców;
2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.
Z kolei art. 92c ust. 1 u.t.d. stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub
3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, jak trafnie wskazał organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że to przewoźnik jest zobowiązany do wykazania, że spełnione zostały przesłanki wyłączające jego odpowiedzialność za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, zarówno określone w art. 92b ust. 1 u.t.d., jak i w art. 92c ust. 1 u.t.d. bowiem to ten przedsiębiorca wywodzi z tych przepisów skutki prawne prowadzące do zwolnienia się z odpowiedzialności za zaistniałe naruszenie przepisów prawa (por. np. wyrok NSA 11 grudnia 2019 r., II GSK 3569/17 LEX nr 2764717). Zatem ciężar dowodu w zakresie wykazania okoliczności zwalniających z odpowiedzialności za naruszenia popełnione przez kierowców, którymi przedsiębiorca się posługuje przy wykonywaniu przewozu, spoczywa na tym przedsiębiorcy.
W tym miejscu wskazać należy, że warunkiem obligatoryjnego odstąpienia od wymierzenia kary za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku w oparciu o art. 92b ust. 1 u.t.d. jest zapewnienie przez podmiot właściwej organizacji i dyscypliny pracy oraz prawidłowych zasad wynagradzania, z tym, że ciężar wykazania tego faktu obciąża właściwego przedsiębiorcę. W ocenie sądu strona skarżąca na żadnym etapie postępowania nie wykazała, że zapewniła taką organizację i wykonywanie przewozów, które wykluczało naruszenie norm o czasie pracy przez zatrudnionych w jej przedsiębiorstwie kierowców.
W toku postępowania w celu wykazania powyższych okoliczności skarżąca przedłożyła następujące dokumenty:
- nie oznaczone żadną datą oświadczenie kierowcy, iż został przeszkolony m.in. z ustawy o czasie pracy kierowców, oraz że został zaznajomiony z treścią obowiązujących u pracodawcy regulacji (obwieszczeniem pracy i regulaminem wynagradzania);
- podpisany przez kierowcę 19 lipca 2021 r. "Szczegółowy zakres obowiązków kierowcy", w którym wskazano m.in. na konieczność przestrzegania czasu pracy oraz przestrzegania przepisów o czasie pracy kierowcy;
- oświadczenie pracodawcy, z którego wynika, iż kierowca był objęty nadzorem pracownika, który pracuje od godziny 8:00 do 16:00 a w pozostałych godzinach kierowcy są zobowiązani do przestrzegania przepisów, a nadto, iż kierowcy są zobowiązani do przestrzegania regulaminu i szkoleni z zakresu przepisów związanych z czasem pracy kierowców ,a po zakończeniu miesiąca są rozliczani ze swej pracy oraz ewentualnie instruowani na przyszłość, a także, że w związku ze stwierdzonym w kontroli naruszeniem kierowca przyjął upomnienie, wskazując, że zdarzenie wynikało z jego pomyłki.
- wyjaśnienia spółki, iż pracownik przyjął mylne założenie, iż może rozpocząć 28 stycznia 2022 r. trzeci skrócony odpoczynek 9 godzinny i rozpocząć pracę 29 stycznia 2022 r. o godzinie 3:03.
W tym miejscu podkreślić należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazano, że właściwa organizacja i dyscyplina pracy, o której mowa w art. 92b ust. 1 u.t.d., obejmuje nie tylko przeprowadzanie szkoleń pracowników czy niezachęcanie ich, np. w systemie wynagradzania, do naruszania obowiązującego czasu pracy. Obejmuje ona bowiem przede wszystkim stały, wnikliwy nadzór nad zatrudnionymi pracownikami, umożliwiający wykrywanie popełnionych przez nich naruszeń przepisów oraz stosowną, przewidzianą przepisami prawa pracy reakcję na wykryte nieprawidłowości. By móc uchylić się od odpowiedzialności, przewoźnik winien więc wykazać, że do naruszeń doszło pomimo sprawowania bieżącego nadzoru nad zatrudnionymi przez siebie pracownikami, oraz że wykrywanie naruszeń dotyczących czasu prowadzenia pojazdu i wymaganego odpoczynku wiąże się w jego firmie ze stosowaniem środków dyscyplinujących przewidzianych w przepisach prawa pracy. Chodzi między innymi o takie dowody, z których wynikałoby, że przedsiębiorca dokonuje analizy tras do klienta w zestawieniu z analizą danych zawartych na kartach kierowców czy analizą danych z tachografów (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2019 r. w sprawie sygn. akt II GSK 3532/17, wyrok WSA w Szczecinie z 7 grudnia 2017 r. w sprawie sygn. akt II SA/Sz 1127/17, wyrok WSA w Łodzi z 6 maja 2021 r. w sprawie sygn. akt III SA/Łd 291/21 - wyroki dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej "CBOSA"). Skoro to przedsiębiorcy, przypisana jest co do zasady odpowiedzialność za realizowanie obowiązków wynikających z rozporządzenia nr 561/2006, zaś do jego podstawowych obowiązków należy bieżący nadzór nad pracą zatrudnionych kierowców to za niewystarczające należy uznać jedynie przeszkolenie zatrudnionych kierowców, czy zapoznanie ich z obwieszczeniem czy regulaminem, konieczny jest bowiem stały i bieżący nadzór nad przestrzeganiem tych zasad mający odzwierciedlenie we właściwych reakcjach na stwierdzone w toku tak sprawowanego nadzoru naruszenia. Materiału dowodowego w tym zakresie skarżąca nie przedstawiła. W aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających na czym sprawowany nad kierowcami nadzór w zakładzie skarżącej polegał, jakie były jego efekty czy stwierdzone naruszenia spotykały się z konsekwencjami. Mimo twierdzenia o ukaraniu kierowcy karą upomnienia strona na potwierdzenie tej okoliczności także nie przedstawiła żadnych dowodów. W tych okolicznościach za trafną uznać należy ocenę organu zawartą w kontrolowanej decyzji o braku wykazania przez skarżącą wystąpienia przesłanek z art. 92b ust. 1 u.t.d. skutkujących odstąpieniem o wymierzenia kary za stwierdzone naruszenie.
Prawidłowe jest również stanowisko organów o braku podstaw do zastosowania w sprawie art. 92c ust. 1 u.t.d. Dla zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: brak wpływu przewoźnika na powstanie naruszenia oraz wystąpienie naruszenia wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 maja 2023 r. w sprawie sygn. akt II GSK 364/20 LEX nr 3570357). Jednakże okolicznościami, o których mowa w tym przepisie mogą być wyłącznie sytuacje ponadprzeciętne, odbiegające od standardowych stanów faktycznych, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć.
Z materiału dowodowego nie wynika, by skarżąca przedłożyła dowody mogące wskazywać, że na powstałe naruszenia nie miała wpływu, bądź nastąpiło ono w skutek zdarzeń, czy okoliczności niemożliwych do przewidzenia. Przesłanka egzoneracyjna określona art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. nie odnosi się zatem do zachowania samego przedsiębiorcy, jego działań lub działań osób, którymi posługuje się przy prowadzeniu działalności. Nie wystarczy więc wykazanie braku winy przedsiębiorcy, lecz konieczne jest pozytywne udowodnienie przez przedsiębiorcę, że podjął on wszystkie niezbędne środki w celu zapobieżenia powstaniu naruszenia prawa.
Zdaniem sądu przedstawiona przez skarżącą argumentacja i towarzyszący jej materiał dowodowy nie potwierdzają, że skarżąca dołożyła wszelkich starań w zakresie przestrzegania przez kierowcę przepisów, że podjęła działania dyscyplinujące, a na naruszenia przepisów przez pracownika nie miała żadnego wpływu. Odnosząc się do twierdzeń strony wskazujących na wyłączną winę zatrudnionego pracownika w popełnionym naruszeniu przepisów o czasie pracy wskazać należy, że nie ulega wątpliwości, że z samego charakteru wykonywanej działalności przewozowej wynikają ograniczone możliwości sprawowania przez przedsiębiorcę bezpośredniego nadzoru nad kierowcami w trakcie wykonywania przez nich przewozów (por. wyroki NSA z 24 maja 2019 r., w sprawie II GSK 1618/17 i z 16 kwietnia 2019 r., w sprawie II GSK 799/17 - dostępne w CBOSA). Sprawą przedsiębiorcy - przewoźnika jest zatrudnianie takich kierowców i stosowanie w firmie takich rozwiązań, które będą zapobiegać naruszaniu przepisów przez jej pracowników. Akceptacja poglądu przeciwnego prowadziłaby do trudnych do zaaprobowania skutków, tj. przerzucenia odpowiedzialności za prowadzenie działalności gospodarczej z przewoźnika na zatrudnionych u niego kierowców.
Sąd podziela stanowisko organu, który prawidłowo uznał, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie wykazała okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. w konsekwencji brak było podstaw do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 k.p.a. w oparciu o tę przesłankę.
Wbrew zarzutom skargi, organ nie naruszył zasady prawdy obiektywnej zawartej w art. 7 k.p.a. Podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy – art. 77 § 1 k.p.a. Z powyższych przepisów wynika, że postępowanie dowodowe w postępowaniu administracyjnym prowadzone jest przez organ z urzędu i jest on zobligowany do wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. Przy czym w postępowaniu, którego celem jest skontrolowanie przestrzegania czasu pracy przez kierowców, na organie spoczywa obowiązek ustalenia, czy czas pracy i wypoczynku wymagany przepisami prawa był przestrzegany, czy też doszło do naruszeń przepisów prawa w tym zakresie. W kontrolowanej sprawie ustalenia te oparto na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny. Strona, nie negując ustalonego przez organ naruszenia, nie wykazała, że wystąpiły w sprawie okoliczności, o których mowa w art. 92b ust. 1 oraz 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., zwalniające ją z odpowiedzialności, co jednak nie oznacza naruszenia przez organ zasady prawy obiektywnej. Zdaniem sądu orzekającego w niniejszej sprawie postępowanie poprzedzające wydanie kontrolowanej decyzji i decyzji ją poprzedzającej przeprowadzone zostało z poszanowaniem zasad określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Przed wydaniem rozstrzygnięcia organy wyczerpująco zebrały, a następnie rozpatrzyły całość materiału dowodowego, dokonując analizy wszelkich istotnych okoliczności faktycznych występujących w sprawie, a następnie do tak ustalonego stanu faktycznego zastosowały prawidłowe normy prawa materialnego celem podjęcia rozstrzygnięcia, przy czym swoje stanowisko przedstawiły w uzasadnieniu odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a. W sprawie nie zachodziły także żadne niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego o których mowa w art. 81a k.p.a.. W toku postępowania ani w skardze do sądu strona nie kwestionowała ustalonego stanu faktycznego.
Konkludując wskazać należy, że przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że skarżąca dopuściła się wskazanego w decyzji naruszenia przepisów z zakresu transportu drogowego, które uzasadniało nałożenie kary pieniężnej. Wysokość kary została ustalona w sposób prawidłowy, na podstawie właściwych przepisów ustawy i załącznika do ustawy o transporcie drogowym. Trafnie także organy uznały, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności egzoneracyjne uwalniające stronę od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie.
Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę strony.
d.j.