III SA/Łd 420/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2023-10-06
NSAAdministracyjneWysokawsa
postępowanie egzekucyjnepostępowanie zabezpieczającewyłączenie spod egzekucjiprzywrócenie terminutermin materialnoprawnytermin procesowyprawo administracyjnesądy administracyjne

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do zgłoszenia wniosku o wyłączenie spod zabezpieczenia, uznając, że termin ten ma charakter materialnoprawny i nie podlega przywróceniu.

Sprawa dotyczyła wniosku H. D. o wyłączenie spod zabezpieczenia kwoty 27 913,99 zł, która błędnie trafiła na konto spółki 4 Sp. z o.o. Skarżąca wniosła również o przywrócenie terminu do złożenia wniosku. Organy administracji odmówiły wszczęcia postępowania, uznając, że termin z art. 38 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ma charakter materialnoprawny i nie podlega przywróceniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podzielił to stanowisko, oddalając skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznał skargę H. D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, które uchyliło postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pabianicach i odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do zgłoszenia wniosku o wyłączenie spod zabezpieczenia kwoty 27 913,99 zł. Skarżąca argumentowała, że termin do złożenia wniosku o wyłączenie spod egzekucji ma charakter procesowy i podlega przywróceniu na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego. Organy administracji oraz sąd uznały jednak, że termin wskazany w art. 38 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.), stosowany odpowiednio do postępowania zabezpieczającego na mocy art. 166b u.p.e.a., ma charakter materialnoprawny. Oznacza to, że jego upływ powoduje utratę prawa do żądania wyłączenia spod zabezpieczenia w tym trybie, a nie podlega on przywróceniu. Sąd podkreślił, że odmowa wszczęcia postępowania ma charakter formalny i nie rozstrzyga o meritum sprawy, a strona może dochodzić swoich praw w trybie Kodeksu postępowania cywilnego. W związku z tym skarga została oddalona.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, termin ten ma charakter materialnoprawny, ogranicza w czasie dochodzenie prawa podmiotowego i nie podlega przywróceniu na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że termin z art. 38 § 1 u.p.e.a. jest terminem materialnoprawnym, ponieważ ogranicza w czasie dochodzenie prawa podmiotowego do wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji. Jego upływ powoduje niemożność dochodzenia tego prawa w tym trybie, a zatem nie podlega on przywróceniu na zasadach ogólnych k.p.a. Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu jest zatem prawidłowa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (7)

Główne

u.p.e.a. art. 38 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 166b

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.p.a. art. 61

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61a § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 58 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 119 § 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Termin do zgłoszenia wniosku o wyłączenie spod egzekucji/zabezpieczenia ma charakter materialnoprawny i nie podlega przywróceniu. Uchwała o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu jest prawidłowa, gdy termin ten ma charakter materialnoprawny.

Odrzucone argumenty

Termin do zgłoszenia wniosku o wyłączenie spod egzekucji/zabezpieczenia ma charakter procesowy i podlega przywróceniu na podstawie k.p.a.

Godne uwagi sformułowania

termin ten ma charakter materialnoprawny ogranicza w czasie dochodzenie prawa podmiotowego nie podlega przywróceniu odmowa wszczęcia postępowania ma charakter formalny

Skład orzekający

Teresa Rutkowska

przewodniczący

Paweł Dańczak

członek

Joanna Wyporska-Frankiewicz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że termin do zgłoszenia wniosku o wyłączenie spod egzekucji lub zabezpieczenia w postępowaniu administracyjnym ma charakter materialnoprawny i nie podlega przywróceniu, co stanowi istotną kwestię proceduralną w sprawach egzekucyjnych i zabezpieczających."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wyłączenie spod zabezpieczenia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z uwzględnieniem przepisów k.p.a. i k.p.c.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, która może mieć istotne konsekwencje praktyczne dla stron. Wyjaśnia, kiedy można, a kiedy nie można przywrócić terminu.

Czy można przywrócić termin na wyłączenie majątku spod zabezpieczenia? Sąd wyjaśnia.

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

III SA/Łd 420/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-10-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Joanna Wyporska-Frankiewicz /sprawozdawca/
Paweł Dańczak
Teresa Rutkowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I GSK 1610/23 - Wyrok NSA z 2024-12-06
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 38 par. 1, art. 166b
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 61, art. 61a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 119 pkt 3, art. 120, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 6 października 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Paweł Dańczak, Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 6 października 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi H. D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 24 kwietnia 2023 roku nr 1001-IEE-2.711.163.2022.8.KJR w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do zgłoszenia wniosku o wyłączenie spod egzekucji oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 24 kwietnia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
w Łodzi uchylił w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pabianicach z 15 września 2022 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z 29 sierpnia 2022 r., w części dotyczącej przywrócenia terminu do zgłoszenia wniosku o wyłączenie spod egzekucji prawa majątkowego na podstawie art. 38 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.) - dalej u.p.e.a i odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z 29 sierpnia 2022 r., w części dotyczącej przywrócenia terminu do zgłoszenia wniosku o wyłączenie spod zabezpieczenia kwoty 27 913,99 zł, zabezpieczonej na rachunku bankowym 4. Sp. z o.o. w Bank [...]S.A.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach w toku postępowania zabezpieczającego prowadzonego wobec 4 Sp. z o.o. zabezpieczył wierzytelność tej spółki z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Bank [...] S.A. W wyniku ww. zabezpieczenia Bank [...] S.A. przekazał na rachunek sum depozytowych Urzędu Skarbowego w Pabianicach środki pieniężne.
29 sierpnia 2022 r. H. D., reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pabianicach wniosek o "wyłączenie spod egzekucji" kwoty 27 913,99 zł zajętej na rachunku bankowym 4. Company Sp. z o.o. w . Bank [...] S.A., ponieważ spółka ta w październiku 2021 r. błędnie otrzymała przelew od H. D. w wysokości 27 913,99 zł na zablokowane konto bankowe w Bank [...] S.A. Jako podstawę prawną wniosku strona wskazała art. 38 § 1 u.p.e.a. Jednocześnie wniosła o przywrócenie terminu do wystąpienia z żądaniem "wyłączenia spod egzekucji" na wypadek, gdyby organ egzekucyjny uznał, że zostało ono złożone z uchybieniem terminu. Spółka zauważyła, że termin ten jest obecnie traktowany jako termin procesowy, stąd bezskuteczność czynności ma charakter względny, z uwagi na możliwość jego przywrócenia, zgodnie z k.p.a.. Potwierdza to orzecznictwo sądowe, ponieważ właściciel ma prawo żądać wyłączenia nieruchomości spod egzekucji, nawet jeśli wniosek w tej sprawie złożył za późno. Strona wskazała, że termin do złożenia żądania wyłączenia spod egzekucji ma charakter formalny, więc podlega przywróceniu.
Postanowieniem z 15 września 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach odmówił "wyłączenia spod egzekucji" kwoty 27 913,99 zł zajętej na rachunku bankowym 4. Sp. z o.o. w Banku [...] S.A. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny wskazał, że wniosek o "wyłączenie spod egzekucji" został złożony z uchybieniem terminu. Ponadto, postanowieniem z 15 września 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z 29 sierpnia 2022 r., w części dotyczącej przywrócenia terminu do zgłoszenia wniosku o "wyłączenie spod egzekucji" prawa majątkowego.
H. D. wniosła zażalenie na ww. postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pabianicach odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z 29 sierpnia 2022 r., w części dotyczącej przywrócenia terminu do zgłoszenia wniosku o "wyłączenie spod egzekucji" prawa majątkowego, zarzucając naruszenie art. 38 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 61a § 1 i 2 k.p.a. poprzez odmowę wszczęcia postępowania. Strona nie zgodziła się ze stanowiskiem organu egzekucyjnego, według którego termin wskazany w art. 38 § 1 u.p.e.a. ma charakter materialnoprawny, a nie procesowy. Podniosła, że termin ten jest obecnie traktowany jako termin procesowy, stąd bezskuteczność czynności ma charakter względny ze względu na możliwość jego przywrócenia zgodnie z przepisami ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. Na poparcie tego twierdzenia wskazała, że według poglądu Zbigniewa Leońskiego ("Postępowanie egzekucyjne w administracji" Hauser Roman, Leoński Zbigniew, Skoczylas Andrzej, 2008 s. 123), termin z art. 38 u.p.e.a. może zostać przywrócony na zasadach określonych w art. 58 k.p.a. Zdaniem strony, w nowszej linii orzeczniczej można znaleźć potwierdzenie tego stanowiska. Stwierdza się bowiem, że właściciel ma prawo żądać wyłączenia spod egzekucji nawet jeśli wniosek w tej sprawie złożył za późno.
Przywołanym na wstępie postanowieniem z 24 kwietnia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi uchylił w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pabianicach z 15 września 2022 r. i odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z 29 sierpnia 2022 r., w części dotyczącej przywrócenia terminu do zgłoszenia wniosku o wyłączenie spod zabezpieczenia kwoty 27 913,99 zł, zabezpieczonej na rachunku bankowym 4 Sp. z o.o. w I Bank [...] S.A.
Organ odwoławczy wskazał, że w omawianej sprawie wobec zobowiązanej spółki jest prowadzone postępowanie zabezpieczające, a nie egzekucyjne. W ramach postępowania zabezpieczającego organ egzekucyjny stosuje środki zabezpieczające, aby w przyszłości zapewnić realizację obowiązku w drodze postępowania egzekucyjnego. W związku z tym, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach powinien był potraktować żądanie strony, nie jako wniosek o przywrócenie terminu do zgłoszenia wniosku "o wyłączenie spod egzekucji", lecz jako wniosek o wyłączenie spod zabezpieczenia. Do postępowania w sprawie wyłączenia spod zabezpieczenia - w myśl art. 166b u.p.e.a. - mają odpowiednie zastosowanie przepisy, które regulują instytucję wyłączenia spod egzekucji, tj. art. 38 u.p.e.a. Dlatego, w ocenie organu II instancji Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach słusznie przyjął, że w omawianej sprawie zastosowania ma przepis art. 38 u.p.e.a. i prawidło zauważył, że należy odmówić wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o przywrócenie terminu. Jednak w postanowieniu z 15 września 2022 r. organ egzekucyjny powinien był uwzględnić, że sprawa dotyczy postępowania zabezpieczającego i odmówić wszczęcia postępowania w sprawie żądania przywrócenia terminu do zgłoszenia wniosku o wyłączenie spod zabezpieczenia. Powyższa nieprawidłowość nakazała uchylenie w całości postanowienia organu I instancji i w tym zakresie rozstrzygnięcie co do istoty sprawy.
Dalej organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z przepisami prawa, postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Natomiast, w przypadku gdy żądanie zostało wniesione przez osobę, która nie jest stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Poprzez inne uzasadnione przyczyny, o których mowa powyżej, należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie, takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym bądź też, gdy przepis prawa wyklucza możliwość rozstrzygnięcia sprawy co do istoty na żądanie strony. Organ administracji publicznej ma zatem obowiązek odmówić wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy jego wszczęcie uniemożliwiają uzasadnione przyczyny o charakterze formalnym, zarówno podmiotowym, jak i przedmiotowym.
W omawianym przypadku, przyczyną, dla której należało odmówić wszczęcia postępowania w sprawie, jest wniesienie - pismem z 29 sierpnia 2022 r. - wniosku o przywrócenie terminu do zgłoszenia wniosku o wyłączenie spod zabezpieczenia, w sytuacji gdy przepisy prawa nie przewidują możliwości wydania rozstrzygnięcia w sprawie przywrócenia, bądź odmowy przywrócenia tego terminu. Przepis art. 38 u.p.e.a., który reguluje kwestię wyłączenia spod egzekucji stanowi, że kto, nie będąc zobowiązanym, rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną, może wystąpić do organu egzekucyjnego - w terminie czternastu dni od dnia uzyskania wiadomości o czynności egzekucyjnej skierowanej do tej rzeczy lub tego prawa - z żądaniem ich wyłączenia spod egzekucji, przedstawiając lub powołując dowody na poparcie swego żądania. Na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie odmowy wyłączenia spod egzekucji rzeczy lub prawa majątkowego przysługuje zażalenie. Natomiast na ostateczne postanowienie w sprawie odmowy wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Przysługuje natomiast prawo żądania zwolnienia ich od zabezpieczenia lub egzekucji administracyjnej w trybie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że tryb postępowania w sprawie wniosku o wyłączenie spod egzekucji jest szczególny. Przepis art. 38 § 1 u.p.e.a. pozwala jedynie na wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego, tzn. na wyłączenie rzeczy lub prawa spod egzekucji lub odmowę wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji. Oznacza to, że również w przypadku wystąpienia z żądaniem wyłączenia spod egzekucji po upływie terminu 14 dni, organ egzekucyjny wydaje rozstrzygnięcie merytoryczne - o odmowie wyłączenia spod egzekucji. To otwiera stronie drogę do uruchomienia trybu zwolnienia od zabezpieczenia lub egzekucji administracyjnej przewidzianego w Kodeksie postępowania cywilnego. Ww. przepisy oraz rozważania mają odpowiednie zastosowanie do wniosku o wyłączenie spod zabezpieczenia. Możliwość przywrócenia terminu dotyczy tylko terminów procesowych (proceduralnych), a nie materialnoprawnych, a więc takich, które ograniczają w czasie dochodzenie lub inną realizację określonego prawa podmiotowego. Termin do zgłoszenia wniosku o wyłączenia spod egzekucji w ramach postępowania egzekucyjnego w administracji ma właśnie charakter materialnoprawny. Ogranicza on w czasie dochodzenie prawa podmiotowego, które polega na wyłączeniu spod egzekucji określonego prawa lub rzeczy. Po upływie tego terminu dochodzenie tego prawa w tym trybie jest niemożliwe. Jednak nie wyklucza to dochodzenia go w innym trybie, określonym przepisami Kodeksu postępowania cywilnego. Przywrócenie terminu do zgłoszenia wniosku o wyłączenie spod egzekucji na podstawie art. 38 § 1 u.p.e.a., nie jest zatem możliwe. Analogicznie niemożliwe jest przywrócenie terminu do zgłoszenia wniosku o wyłącznie spod zabezpieczenia na podstawie art. 38 § 1 w związku z art. 166b u.p.e.a.
W skardze na powyższe postanowienie wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi H. D., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, wyrażonych w art. 38 § 1 w zw. z art. 166b w zw. z art. 166a § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 58 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędną odmowę wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o przywrócenie terminu.
Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w Łodzi oraz o zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Na wstępie wyjaśnić należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
W dalszej kolejności wskazać trzeba, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Przeprowadzona w niniejszej sprawie przez sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że nie narusza ono przepisów prawa. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno, co do przyjętego stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa. Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie było postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi uchylające w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pabianicach z 15 września 2022 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z 29 sierpnia 2022 r., w części dotyczącej przywrócenia terminu do zgłoszenia wniosku o wyłączenie spod egzekucji prawa majątkowego na podstawie art. 38 § 1 u.p.e.a i odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z 29 sierpnia 2022 r., w części dotyczącej przywrócenia terminu do zgłoszenia wniosku o wyłączenie spod zabezpieczenia kwoty 27 913,99 zł, zabezpieczonej na rachunku bankowym 4 Sp. z o.o. w Bank [...] S.A.
W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że w myśl art. 61 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Natomiast zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania wydane w trybie art. 61a § 1 k.p.a. ma charakter rozstrzygnięcia formalnego (por. Piotr Przybysz Komentarz aktualizowany do art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego, System Informacji Prawnej LEX). Na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi bowiem postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. Z art. 61a § 1 k.p.a. wynikają dwie podstawy odmowy wszczęcia postępowania. Pierwszą z nich jest sytuacja, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną. Drugą sytuacja, gdy z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Jest nią m. in. wniesienie żądania po upływie terminu określonego w ustawie dla dochodzenia określonych praw (tak Z. R. Kmiecik, Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego, Warszawa 2014, s. 212). Przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a. muszą być oczywiste, dostrzegalne prima facie, obiektywne, a zatem takie których ustalenie nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego ze strony organu (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 maja 2020 r., sygn. akt I GSK 2050/19, z 22 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 2671/13 oraz z 4 października 2017 r., sygn. akt I OSK 693/17; dostępne na orzeczenia.nsa.gov.pl).
W niniejszej sprawie organy obu instancji uznały, że zaistniała druga z wymienionych w art. 61a § 1 k.p.a. przesłanek odmowy wszczęcia postępowania, bowiem postępowanie nie może być wszczęte z powodu upływu terminu przewidzianego dla zgłoszenia żądania wyłączenia spod zabezpieczenia. Konsekwencją tego jest niemożność prowadzenia postępowania w celu zbadania istnienia okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu. Postępowanie takie jest bezprzedmiotowe.
Wbrew zarzutom podniesionym w skardze stwierdzić należy, że powyższa ocena organów jest prawidłowa.
Zgodnie z art. 38 u.p.e.a. kto, nie będąc zobowiązanym, rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną, może wystąpić do organu egzekucyjnego - w terminie czternastu dni od dnia uzyskania wiadomości o czynności egzekucyjnej skierowanej do tej rzeczy lub tego prawa - z żądaniem ich wyłączenia spod egzekucji, przedstawiając lub powołując dowody na poparcie swego żądania. W myśl art. 166b u.p.e.a. w postępowaniu zabezpieczającym stosuje się odpowiednio przepisy działu I i art. 168d.
Zwrócić trzeba uwagę, że w aktualnym orzecznictwie dominuje pogląd, że termin określony w art. 38 § 1 u.p.e.a. ma charakter materialnoprawny, gdyż ogranicza w czasie dochodzenie prawa podmiotowego polegającego na wyłączeniu spod egzekucji określonego prawa lub określonej rzeczy. Po upływie tego terminu dochodzenie tego prawa w tym trybie jest niemożliwe - co nie wyklucza dochodzenia go w innym trybie, określanym przepisami k.p.c. Przywrócenie terminu do zgłoszenia wniosku o wyłączenie spod egzekucji na podstawie art. 38 § 1 u.p.e.a. nie jest zatem dopuszczalne. Przesłanka zgłoszenia wniosku w terminie powinna podlegać badaniu i ocenie organu egzekucyjnego, ale skutek stwierdzenia, że terminowi uchybiono, powinien się sprowadzać do wydania postanowienia o odmowie wyłączenia, a nie o odmowie rozpatrzenia wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 16 czerwca 2009 r. sygn. akt II FSK 348/08 podkreślił, że za powyższym poglądem, oprócz argumentów wywodzonych z wykładni gramatycznej tych przepisów, przemawia także okoliczność, iż powiązane są z nimi przepisy zakazujące dalszych czynności egzekucyjnych w stosunku do rzeczy lub prawa objętych wnioskiem o wyłączenie spod egzekucji do czasu wydania postanowienia w sprawie, nakładające na organ egzekucyjny obowiązek rozstrzygnięcia sprawy w określonym, krótkim terminie oraz kierujące wnioskodawcę do ewentualnego dalszego dochodzenia swych praw na drogę procesu cywilnego. Należy z tego wyciągnąć wniosek, że postępowanie w przedmiocie wyłączenia spod egzekucji rzeczy lub prawa toczy się w szczególnym reżimie prawnym - tak co do szybkości postępowania, jak i co do środków prawnych przysługujących wnioskodawcy. Sens tych szczególnych uregulowań zostałby zniweczony, gdyby organ egzekucyjny mógł odmówić merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, blokując tym samym możliwość skorzystania przez wnioskodawcę z dalszych przysługujących mu środków prawnych (zob. A. Cudak, Legitymacja oraz termin do zgłoszenia żądania wyłączenia spod egzekucji administracyjnej, ZNSA 1(76)/2018).
Z wyżej opisanym stanowiskiem prezentowanym w judykaturze, sąd orzekający w przedmiotowej sprawie się zgadza. Termin 14-dniowy do zgłoszenia żądania wyłączenia spod egzekucji, mimo że jest umiejscowiony w ustawie procesowej, niewątpliwie ma charakter materialnoprawny. Jest więc terminem nieprzekraczalnym. Rozstrzygnięcie w przedmiocie przywrócenia terminu do zgłoszenia żądania o wyłączenie spod zabezpieczenia, na podstawie art. 38 § 1 u.p.e.a., jest zatem niedopuszczalne.
Prawidłowo zatem w zaskarżonym postanowieniu organ wywiódł, że termin dla zgłoszenia żądania wyłączenia spod zabezpieczenia ma charakter materialny, prekluzyjny, którego upływ wywołuje konsekwencje w postaci utraty pozasądowego prawa do wyłączenia spod zabezpieczenia zajętych składników majątkowych, a skoro tak to termin ten nie podlega przywróceniu.
Podkreślić przy tym należy, że w sprawie nie podlega ocenie kwestia przyczyn uchybienia wymienionemu terminowi przez stronę skarżącą. W orzecznictwie ustalone jest stanowisko, że skoro na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ administracji publicznej nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, to w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania (por. M. Romańska w: red. H. Knysiak-Molczyk, Kodeks postępowania administracyjnego, Warszawa 2015 r., s. 435 i powołane tam wyroki sądów administracyjnych).
W tym stanie rzeczy, uznając za chybione zarzuty skargi i stwierdzając brak innych naruszeń prawa warunkujących uchylenie zaskarżonego postanowienia, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
a.l.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę