III SA/Łd 411/15

III SA/Łd 411/15 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2015-06-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-04-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Irena Krzemieniewska
Krzysztof Szczygielski /przewodniczący/
Monika Krzyżaniak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II FSK 2883/15 - Wyrok NSA z 2017-01-05
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2014 poz 1619
art. 18, art. 29 par. 1, art. 59 par. 1, par. 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Protokolant asystent sędziego Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi W. M. – K. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. – [...] kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącej M. K. i kwotę powyższą nakazuje wypłacić adwokatowi W. M. – K. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.
Uzasadnienie
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W. nr [...] z dnia [...] r., o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do M. K., na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] r.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:
W dniu [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-W. wystawił na M. K. tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący należność z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2012.
Następnie, w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-W., działając jako organ egzekucyjny, zawiadomieniem z dnia 30 stycznia 2014 r. dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności A. Bank S.A. Powyższe zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało doręczone skarżącej w dniu 5 lutego 2014 r., natomiast dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 6 lutego 2014 r.
W odpowiedzi na powyższe zajęcie, pismem z dnia 7 lutego 2014 r. A. Bank S.A. poinformował o braku środków pieniężnych na koncie zobowiązanej.
W dniu 11 lutego 2014 r. do Urzędu Skarbowego Ł. wpłynęło pismo zobowiązanej z dnia 10 lutego 2014 r. zatytułowane "Skarga na czynności egzekucyjne". W treści pisma skarżąca oświadczyła, że składa skargę na doręczony jej tytuł wykonawczy nr [...]. Zaznaczyła, że jedynymi pieniędzmi otrzymanymi w 2012 r. była kwota pochodząca ze zwrotu podatku za pracę w Holandii w 2010 r. Powyższy zwrot podatku został wykazany w rocznym rozliczeniu, zgodnie z otrzymanym przelewem. Wskazała również, że w roku 2012 i 2013 na jej rzecz były egzekwowane alimenty od byłego męża, w kwocie 4 800 zł rocznie. Oświadczyła nadto, że nie pracuje oraz nie prowadzi działalności gospodarczej. Wniosła o wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.
Powyższe pismo zostało przekazane Dyrektorowi Izby Skarbowej w Ł.
Mając na uwadze treść otrzymanego pisma, Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., pismami z dnia 28 lutego 2014 r. i 14 marca 2014 r. wezwał M. K. do sprecyzowania żądania zawartego w piśmie z dnia 10 lutego 2014 r. Organ skarbowy zobowiązał skarżącą do wyjaśnienia, czy wniesione przez nią pismo stanowi:
-skargę na czynność egzekucyjną Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W. polegającą na dokonaniu zajęcia na rachunku bankowym strony;
- zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej wniesione w oparciu o przepis art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji;
- wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych na podstawie art. 23 § 6 w/w ustawy;
- wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 w/w ustawy.
W odpowiedzi na powyższe pismem z dnia 27 marca 2014 r. strona oświadczyła, że wnosi o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Wniosła nadto o pozostawienie wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego w aktach sprawy bez rozpatrzenia oraz poinformowanie o zajętym stanowisku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł., do sprawy o sygn. akt I SA/Łd 1486/13, toczącej się w przedmiocie wniosku o umorzenie zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2012.
Zawiadomieniem z dnia 7 kwietnia 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. przekazał Naczelnikowi Urzędu Skarbowego Ł. pismo strony z dnia 10 lutego 2014 r. wraz z pismami precyzującymi żądanie skarżącej jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. , nr [...].
Po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. postanowieniem z dnia [...] r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Wskutek rozpatrzenia zażalenia M. K., Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. postanowieniem z dnia [...] r. uchylił powyższe postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Uzasadniając organ odwoławczy wskazał na konieczność przeprowadzenia analizy całości podniesionej przez stronę argumentacji, a co za tym idzie wyjaśnienie przyczyn, dla których wniosek został uznany za nieuzasadniony. W szczególności koniecznym jest odniesienie się do stanowiska skarżącej, co do zasadności obciążenia jej podatkiem dochodowym od osób fizycznych za rok 2012, jak i argumentacji związanej z jej sytuacją finansową.
W dniu 18 sierpnia 2014 r. sporządzony został protokół o stanie majątkowym strony, z którego wynika, iż jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku. Jedynym źródłem utrzymania zobowiązanej są alimenty od byłego męża w wysokości 400 zł miesięcznie. Ponadto ustalono, że strona zamieszkuje w domu jednorodzinnym o powierzchni 75 m2, położonym na działce o powierzchni 1990 m2. Nieruchomość ta została zlicytowana przez komornika sądowego w 2013 r. Strona nie posiada środków transport, akcji, obligacji ani żadnych innych praw majątkowych.
Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-W. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do osoby M. K. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ I instancji - stosując się do wskazań Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., zawartych w postanowieniu z dnia [...] r., wyjaśnił zasadność obciążenia strony podatkiem dochodowym od osób fizycznych za rok 2012, jak również odniósł się do stanu majątkowego skarżącej, zgodnie z powołanym wcześniej protokołem z dnia 18 sierpnia 2014 r. Mając na uwadze ustalony stan faktyczny i prawny sprawy, organ I instancji wskazał, iż brak jest podstaw do uwzględnienia żądania strony. Nie wystąpiły bowiem przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego, określone w art. 59 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U z 2014 r. poz. 1619 ze zm.) - dalej: u.p.e.a.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem M. K. wniosła zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. Podtrzymując swoje stanowisko w kwestii umorzenia postępowania egzekucyjnego, wniosła o umorzenie podatku, ewentualnie sprostowanie i korektę z urzędu złożonych zeznań podatkowych za rok 2010 i 2012. Strona jednocześnie zakwestionowała wysokość kwoty odliczonej po dokonaniu korekty zeznania za rok 2010. Zarzuciła także pracownikom Urzędu Skarbowego Ł.-W. brak należytego przygotowania do rozliczeń zeznań podatkowych. Podniosła również, iż rozważania na temat jej aktualnej, jak i przyszłej sytuacji majątkowej są bezzasadne.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Powołując przepis art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a. wskazał, że w jego ocenie w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do pozytywnego rozpatrzenia żądania skarżącej. Istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest jego zakończenie w przypadku stwierdzenia, że dalsze jego prowadzenie jest niemożliwe lub niedopuszczalne.
Mając na uwadze stan sprawy, jak też treść art. 59 § 1 u.p.e.a. organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka określona w pkt 1 powołanego przepisu, tj. przesłanka wykonania obowiązku przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. W sprawie nie wystąpiła także przesłanka braku wymagalności obowiązku, jego umorzenia lub wygaśnięcia z innego powodu (§ 1 pkt 2), jak również przesłanka określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo przepisu prawa (§ 1 pkt 3). Podstawę prawną zobowiązania skarżącej, wynikającego z faktu otrzymania w roku 2012 zwrotu podatku uiszczonego z tytułu wykonywanej pracy w Holandii, stanowią przepisy ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób prawnych. Powyższe zobowiązanie nie uległo również przedawnieniu na podstawie art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. 2015 r. poz. 613). Tym samym zobowiązanie skarżącej jest wymagalne i może być dochodzone w drodze egzekucji administracyjnej. Dyrektor Izby Skarbowej nie stwierdził nadto, aby w niniejszej sprawie wystąpiły pozostałe przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego określone w art. 59 § 1 pkt 4-10 u.p.e.a.
Brak jest również podstaw do uwzględnienia żądania skarżącej na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. Z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że użyty przez ustawodawcę zwrot "może być umorzone" oznacza, iż po stronie organu nie istnieje obowiązek umorzenia postępowania, ale tylko uprawnienie, którego warunkiem jest stwierdzenie, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Powołany przepis określa więc przesłanki fakultatywnego umorzenia postępowania egzekucyjnego. W niniejszej sprawie informacje zawarte w protokole o stanie majątkowym zobowiązanej nie przesądzają w ocenie organu egzekucyjnego o zasadności uznania bezskuteczności egzekucji administracyjnej. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał bowiem, że nie zostały wyczerpane wszystkie środki egzekucyjne, określone w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Ponadto z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby zobowiązana nie była w stanie podjąć pracy zarobkowej, a jej aktualna trudna sytuacja majątkowa może mieć charakter przejściowy. Organ odwoławczy podkreślił także, że pomimo niskich miesięcznych dochodów zobowiązanej, nie powoływała się ona na brak możliwości zaspokojenia swoich elementarnych potrzeb życiowych, fakt zadłużenia w kosztach utrzymania, czy też na konieczność korzystania z pomocy osób trzecich lub wsparcia ze środków pomocy społecznej. Okoliczność bycia zarejestrowaną w urzędzie pracy, jak i okoliczność wykonywania pracy w charakterze opiekunki w Holandii, jest w ocenie organu przejawem chęci podjęcia przez zobowiązaną pracy, jak również jej aktywności i mobilności.
M. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W uzasadnieniu wskazała, że sprawa dotycząca podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2012 zawisła przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pod sygn. akt II FSK 3686/14. Z powyższych względów wniosła o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Wniosła nadto o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o oddalenie skargi, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Postanowieniem z dnia [...] r. referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
W dniu 30 czerwca 2015 r. obecny na rozprawie pełnomocnik skarżącej wniósł o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. do czasu rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawy o sygn. akt II FSK 3686/14. Podniósł nadto, że od dwóch miesięcy jego mocodawczyni jest osobą bezdomną, bowiem został zlicytowany dom, w którym zamieszkiwała. Wskazał, że pogorszeniu uległa aktualna sytuacja majątkowa skarżącej, z uwagi na wystąpienie przez byłego męża z powództwem o pozbawienie alimentów. Pełnomocnik skarżącej podniósł również, iż stan zdrowia jego mocodawczyni, która cierpi na wypadanie zastawki mitralnej, uniemożliwia skarżącej znalezienia zatrudnienia. W ocenie pełnomocnika skarżącej, rozpatrując przedmiotowy wniosek organy administracji publicznej nie zbadały należycie i nie oceniły sytuacji rodzinnej i majątkowej strony.
W odpowiedzi na powyższą argumentację, obecny na rozprawie pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. oświadczył, że w jego ocenie brak jest podstaw do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego. Wskazał nadto, że strona skarżąca podnosi nowe okoliczności, które powstały już po wydaniu zaskarżonego postanowienia. Podniósł, że w przypadku zmiany stanu majątkowego skarżąca ma możliwość z wystąpieniem z kolejnym wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Organ administracji rozpatrując przedmiotowy wniosek nie mógł bowiem oceniać okoliczności, które nie istniały przed wydaniem zaskarżonego postanowienia.
Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2015 r., sygn. akt III SA/Łd 411/15, wydanym na rozprawie Sąd oddalił wniosek pełnomocnika skarżącej o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 t. j.) - dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie :
1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach,
3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia, czy jest ono zgodne z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Oceniając pod kątem opisanych wyżej kryteriów zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani procesowego.
Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. wydane w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do M. K., na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r., nr [...], obejmującego należność z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2012.
Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 59 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji(tj. Dz.U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm.) – dalej: u.p.e.a.
Zgodnie z treścią art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się:
1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;
2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;
3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;
4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;
5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;
6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;
7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;
8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
9) na żądanie wierzyciela;
10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
Natomiast w myśl art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Uzasadniając negatywne rozpatrzenie żądania skarżącej z dnia 10 lutego 2014 r., sprecyzowanego pismem z dnia 27 marca 2014 r., organ egzekucyjny wskazał, iż w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego, określonych w w/w przepisach.
Nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem skarżąca zarzuciła błędne rozliczenie jej zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych. Wskazała na sytuację życiową i majątkową, która w jej ocenie uzasadnia umorzenie postępowania egzekucyjnego. Ustanowiony z urzędu w toku postępowania sądowego pełnomocnik skarżącej wskazał nadto na pogorszenie się sytuacji majątkowej i zdrowotnej skarżącej oraz wnosił o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Łd 1486/13, oddalającego skargę na decyzję w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2012.
W ocenie Sądu powyżej przedstawiona argumentacja strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie poniższych rozważań wskazać należy, że istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest jego przerwanie, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o nieprowadzeniu już postępowania. Instytucja ta kończy postępowanie z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku, wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Przyczyny umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały uregulowane w sposób enumeratywny w art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a. Przy czym wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 59 §1 u.p.e.a. obliguje organ egzekucyjny do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania, o tyle w odniesieniu do przesłanki, o której stanowi przepis art. 59 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny dysponuje uznaniem, co oznacza, że przy zaistnieniu w danym stanie faktycznym przesłanki bezskuteczności egzekucji może on umorzyć postępowanie egzekucyjne, ale może też odmówić jego umorzenia. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażony został pogląd, że po stronie organu nie istnieje obowiązek umorzenia postępowania egzekucyjnego nawet wówczas, gdy zostanie stwierdzone, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Przy czym uznaniowość przesłanki umorzenia, o której stanowi art. 59 § 2 u.p.e.a., nie oznacza zupełnej dowolności po stronie organu egzekucyjnego, który powinien kierować się celem postępowania egzekucyjnego, którego celem jest wykonanie egzekwowanego obowiązku (por. Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz pod redakcją R. Hausera, A. Skoczylasa, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2012, str. 284-287).
W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że intencją skarżącej było umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do jej osoby na podstawie tytułu u wykonawczego z dnia [...] r., nr [...], obejmującego należność z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2012 (pismo skarżącej z dnia 27 marca 2014 r. – k. 28 akt administracyjnych).
W ocenie Sądu, organy egzekucyjne dokonując oceny zasadności wniosku skarżącej prawidłowo wywiodły, iż w sprawie nie wystąpiła żadna z określonych w art. 59 § 1 pkt 1 - 10 u.p.e.a. obligatoryjnych przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego. Przedstawiona przez skarżącą argumentacja, odnosząca się w zasadzie do jej stanu majątkowego i rodzinnego, pozostaje całkowicie bez wpływu na możliwość umorzenia postępowania egzekucyjnego, na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a. Treść powołanego przepisu wskazuje bowiem, że nie zawiera on przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego, odnoszącej się do stanu finansowego i rodzinnego podmiotu zobowiązanego.
Nie stanowi nadto przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a. podnoszona przez stronę okoliczność błędnego, w jej ocenie, wyliczenia ciążącego na skarżącej zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2012. Wskazać bowiem należy, że zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Nie może zatem ingerować w sferę merytorycznej oceny podstawy do wystawienia tytułu wykonawczego przez wierzyciela, w tym do prawidłowości określenia wysokości egzekwowanego zobowiązania.
Natomiast, co do wystąpienia przesłanki fakultatywnego umorzenia postępowania na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. wskazać należy, że zgodnie z treścią powołanego przepisu postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Użycie przez ustawodawcę zwrotu "może być umorzone" oznacza, iż rozstrzygnięcie wydane na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. ma charakter uznaniowy. Powyższe oznacza, że wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o powołany przepis wymaga każdorazowej oceny, czy egzekucja należności pieniężnej będzie celowa, tzn. wymaga ustalenia, czy koszty postępowania egzekucyjnego nie przewyższałyby kwoty możliwej do wyegzekwowania. Zatem podstawę faktyczną do podjęcia rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, bądź odmowie jego umorzenia, stanowi prawidłowo wyjaśniony stan faktyczny, mający na celu przeprowadzenie kalkulacji stanowiącej podstawę stwierdzenia bezskuteczności egzekucji. W orzecznictwie sądów administracyjnych wykształtowany został pogląd, zgodnie z którym zastosowanie art. 59 § 2 u.p.e.a. wymaga stwierdzenia, że zobowiązany nie posiada środków przewyższających wydatki egzekucyjne oraz, że stan ten ma charakter definitywny, co oznacza, iż w świetle obiektywnych okoliczności nie ma podstaw do uznania, że w przyszłości środki takie zostaną przez zobowiązanego zgromadzone. Nawet osiąganie znikomego dochodu, ani ich brak, co niewątpliwie może być przeszkodą w skutecznym prowadzeniu czynności egzekucyjnych, nie uzasadnia umorzenia postępowania egzekucyjnego. Powyższe nie przesądza bowiem o tym, że w przyszłości zobowiązany nie osiągnie innych dochodów, bądź nie zostanie ujawniony jego nowy majątek. Ponadto podkreślenia wymaga, że uznaniowy charakter rozstrzygnięcia wydawanego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. oznacza, że nawet w przypadku wystąpienia przesłanki bezskuteczności egzekucji administracyjnej, organy egzekucyjne są uprawnione do odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Przy czym uznaniowość nie oznacza w żadnym wypadku zupełnej dowolności przy orzekaniu, bowiem granice uznaniowości wyznaczają przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, mających odpowiednie zastosowanie na mocy art. 18 u.p.e.a. Rozpatrując wniosek w tym zakresie organ administracji jest w szczególności zobowiązany podejmować wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 k.p.a.), zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), jego oceny (art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia stosownie do wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto co istotne, ustalenia w powyższym zakresie muszą odnosić się do aktualnego stanu faktycznego, czyli na dzień podjęcia postanowienia na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a.
Zdaniem Sądu organy egzekucyjne procedujące w niniejszej sprawie uczyniły zadość powyższym wymaganiom. Rozpatrując wniosek skarżącej pod kątem wystąpienia fakultatywnej przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego wzięły pod uwagę sporządzony w dniu 18 sierpnia 2014 r. protokół o stanie majątkowym strony, z którego wynika, iż skarżąca jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w urzędzie pracy bez prawa do zasiłku. Jedynym źródłem utrzymania skarżącej są alimenty od byłego męża w wysokości 400 zł miesięcznie. Ponadto ustalono, że strona zamieszkuje w domu jednorodzinnym o powierzchni 75 m2, położonym na działce o powierzchni 1990 m2. Nieruchomość ta została zlicytowana przez komornika sądowego w 2013 r. Skarżąca nie posiada ruchomości oraz żadnych innych praw majątkowych. Na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego organ uznał jednak, że aktualna trudna sytuacja majątkowa wnioskodawczyni może mieć charakter przejściowy. Zgodzić się należy z organem, iż fakt, że strona jest osobą bezrobotną zarejestrowaną w powiatowym urzędzie pracy, jak również okoliczność wykonywania pracy w charakterze opiekunki w Holandii, świadczy o gotowości podjęcia przez skarżącą zatrudnienia w niedalekiej przyszłości, co oznacza potencjalną możliwość uzyskania przez zobowiązaną dochodów, które pozwolą na wyegzekwowanie zaległości. Organ odwoławczy podkreślił także, że pomimo niskich miesięcznych dochodów zobowiązanej, nie powoływała się ona na brak możliwości zaspokojenia swoich elementarnych potrzeb życiowych, faktu zadłużenia w kosztach utrzymania, czy też na konieczność korzystania z pomocy osób trzecich lub wsparcia ze środków pomocy społecznej.
Tym samym w ocenie Sądu uznać należało, że organ egzekucyjny odmawiając umorzenia postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie, pomimo niewątpliwie trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej zobowiązanej, nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Rozpatrując wniosek skarżącej, prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, w sposób wyczerpujący zebrał i ocenił materiał dowodowy, a motywy wydanego rozstrzygnięcia przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Natomiast, co do argumentacji pełnomocnika skarżącej przedstawionej na rozprawie w dniu 30 czerwca 2015 r. uznać należy, iż pozostaje ona bez wpływu na wynik niniejszej sprawy. Podnoszona przez stronę skarżącą okoliczność trwającej od dwóch miesięcy (zgodnie z oświadczeniem pełnomocnika) bezdomności zobowiązanej spowodowana zlicytowaniem domu, w którym zamieszkiwała, konieczności pomocy osób trzecich, zagrożenia utraty dochodu z tytułu otrzymywanych alimentów, jak również złego stanu zdrowia uniemożliwiającego znalezienie zatrudnienia, uznać należy w ocenie Sądu za okoliczności nowe, o których istnieniu organ egzekucyjny nie wiedział w dniu wydawania zaskarżonego postanowienia. Jak wynika bowiem z załączonych do akt sprawy dokumentów, skarżąca nie powoływała powyższych okoliczności w toku postępowania administracyjnego, lecz wskazała na nie dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego. W przypadku istotnej zmiany sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącej, która nastąpiła po wydaniu zaskarżonego postanowienia, strona winna rozważyć wystąpienie z kolejnym wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Teść przepisów ustawy prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji regulujących instytucję umorzenia postępowania egzekucyjnego, nie ustanawiają bowiem zarówno terminu do wniesienia żądania, jak również nie ograniczają możliwości jego ponowienia. Żądanie takie zobowiązany może więc wnieść na każdym etapie toczącego się postępowania egzekucyjnego.
Za niezasadny Sąd uznał także złożony na rozprawie wniosek pełnomocnika skarżącej o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., do czasu zakończenia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt II FSK 36836/14. Zgodnie z treścią powołanego art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie sądowoadministracyjne z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym.
Sądowi rozpoznającemu przedmiotową skargę z urzędu wiadomo, że zawisła przed Naczelnym Sądem Administracyjnym sprawa o sygn. akt II FSK 3686/14 dotyczy skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Łd 1486/13, oddalającego skargę M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 5 listopada 2013 r., wydaną w przedmiocie umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2012. Rozstrzygnięcie tej sprawy w żaden sposób nie wpływa na wynik przedmiotowego postępowania, gdyż przesłanki umorzenia zaległości podatkowych różnią się od przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego. Tym samym złożony w tym zakresie wniosek podlegał oddaleniu.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tj. Dz.U. z 2013 r. poz. 461 ze zm.).
D. S.