III SA/Łd 410/23

III SA/Łd 410/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-10-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Joanna Wyporska-Frankiewicz
Małgorzata Kowalska /przewodniczący/
Paweł Dańczak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
II GSK 50/24 - Wyrok NSA z 2024-07-12
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 988
art. 130a ust. 10h, ust. 10k
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 7, art. 77 par. 1, at. 8, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Dnia 12 października 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, Sędziowie Sędzia WSA Paweł Dańczak (spr.), Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, po rozpoznaniu w dniu 12 października 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 23 maja 2023 roku nr SKO.4141.531.2023 w przedmiocie ustalenia obowiązku zapłaty kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 19 kwietnia 2023 roku nr ZDiT-IU.40081.566.1.2021; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz J. S. kwotę 4256,- (cztery tysiące dwieście pięćdziesiąt sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z 23 maja 2023 r. nr SKO.4141.531.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi po rozpatrzeniu odwołania J.S. od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 19 kwietnia 2023 r. nr ZDiT-IU.40081.566.1.2021 ustalającej obowiązek zapłaty kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., art. 130a ust. 10h i ust. 10 k ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 988 ze zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
Prezydent Miasta Łodzi decyzją z 19 kwietnia 2023 r. orzekł o ustaleniu dla J.S. wysokości kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu marki Rover RT 400 o numerze rejestracyjnym [...] - w wymiarze: 21.853 zł.
W odwołaniu skarżący podniósł, że przedmiotowy pojazd faktycznie nie był nigdy przez niego użytkowany.
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że stosownie do art. 130a ust. 10h p.r.d. koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i.
Stosownie do ust. 5c ww. normy, pojazd usunięty z drogi w przypadkach określonych w ust. 1-2 oraz art. 140ad ust. 7 umieszcza się na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie, z uwzględnieniem ust. 7.
Na podstawie ust. 10i ww. normy, jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h
W myśl ust. 10j ww. normy, termin płatności należności ustalonych decyzją, o której mowa w ust. 10h, wynosi 30 dni od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna. Odsetki ustawowe za opóźnienie nalicza się od dnia następującego po upływie terminu płatności. Należności te wraz z odsetkami podlegają egzekucji w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Przepisy art. 130a ust. 6-6e ww. ustawy normują kwestie związane m. in. z opłatami, o których mowa w ust. 5c. Wynika z nich, że wysokość opłat jest ustalana corocznie w drodze uchwały rady powiatu, przy czym nie może przekraczać stawek maksymalnych określonych w ustawie.
Zgodnie z art. 130a ust. 10 ww. ustawy starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia.
Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu.
Przepisy art. 130a ust. 10a-10e ww. ustawy, regulują tryb wydania orzeczenia sądu o przepadku pojazdu na rzecz powiatu. Na uwagę zasługuje zwłaszcza treść art. 130a ust. 10e, który stanowi, że w sprawach o przepadek pojazdu sąd stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Dla rozpatrzenia przedmiotowej sprawy zasadnicze znaczenie ma treść wyżej już przywołanych art. 130a ust. 10h i 10i ww. ustawy, które należy interpretować łącznie.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 130a ust. 10k ww. ustawy, decyzji, o której mowa w ust. 10h, nie wydaje się, jeżeli od uprawomocnienia się orzeczenia sądu o przepadku pojazdu upłynęło 5 lat.
Kolegium zaznaczyło, że w świetle art. 130a ust. 10h i 10i p.r.d., nakładany w drodze decyzji administracyjnej obowiązek poniesienia kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu ciąży zawsze na właścicielu pojazdu, przy czym w sytuacji przewidzianej w art. 130a ust. 10i ww. ustawy jest on zobowiązany do pokrycia tych kosztów solidarnie z osobą, która w chwili usunięcia pojazdu z drogi władała nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego.
Organ wskazał, że postępowanie wyjaśniające w sprawie administracyjnej zapłaty kosztów nie obejmuje okoliczności, o których mowa w art. 130a ust. 10e ww. ustawy, stanowiących przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, np. czy usunięcie pojazdu było zasadne, czy starosta prawidłowo powiadomił właściciela pojazdu lub uprawnioną osobę o obowiązku odbioru pojazdu. Te i wszystkie inne kwestie poprzedzające orzeczenie o przepadku pojazdu bada z woli ustawodawcy sąd w odrębnym postępowaniu cywilnym. Oznacza to, że prawomocne postanowienie sądu o przepadku pojazdu na rzecz powiatu jest wiążące dla organów administracji publicznej nie tylko w zakresie wynikającym wprost z treści rozstrzygnięcia, ale również w zakresie ustaleń faktycznych stanowiących podstawę jego wydania. W konsekwencji postępowanie dowodowe przeprowadzane w ramach postępowania administracyjnego powinno skupiać się na kwestiach określonych w art. 130a ust. 10h i 10i ww. ustawy, tzn. ustaleniu osoby albo osób zobowiązanych do pokrycia kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu oraz sprecyzowaniu kosztów objętych tym obowiązkiem i określeniu ich wysokości.
Kolegium wyjaśniło, że pojazd marki Rover RT 400 o numerze rejestracyjnym [...] został usunięty z drogi na podstawie dyspozycji wydanej przez policjanta w dniu 10 grudnia 2016 r. i umieszczony na parkingu strzeżonym wyznaczonym przez właściwy organ. Z materiału dowodowego zebranego w toku postępowania wynika, że właścicielem usuniętego pojazdu był S.Ś., co wynika z treści postanowienia Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi z 18 maja 2018 r., sygn. akt: [...]- wydanego w ramach postępowania prowadzonego z jego udziałem.
Organ zaznaczył, że prawidłowo doręczono właścicielowi powiadomienie o miejscu przechowywania usuniętego pojazdu, warunkach odebrania go z parkingu i skutkach niedopełnienia tego obowiązku, co znajduje swoje potwierdzenie w aktach sprawy.
Kolegium podniosło, że 10 grudnia 2016 r. wydana została dyspozycja usunięcia pojazdu nr [...] na podstawie, której został usunięty z drogi pojazd marki Rover RT 400 o numerze rejestracyjnym [...]. Pojazd był kierowany przez J.S., od którego ten pojazd został odebrany. Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi postanowieniem z 18 maja 2018 r., sygn. akt: [...], po rozpoznaniu sprawy z udziałem S.Ś., orzekł przepadek pojazdu marki Rover RT 400 o numerze rejestracyjnym [...] na rzecz Miasta Łodzi, Organ wyjaśnił, że postanowienie powyższe stało się prawomocne w dniu 19 czerwca 2018 r., co oznacza, że pomiędzy wydaniem niniejszej decyzji a ww. postanowieniem Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi - nie upłynęło pięć lat - o których mowa w art. 130a ust. 10k p.r.d.
Organ wskazał, że wydając decyzję na podstawie art. 130a ust. 10h p.r.d., organ nie ustala tego, czy usunięcie pojazdu było zasadne, czy starosta prawidłowo powiadomił właściciela pojazdu o obowiązku odbioru pojazdu. Te i inne kwestie poprzedzające wydanie postanowienia na podstawie art. 130a ust. 10e ww. ustawy bada sąd powszechny w sprawie przepadku pojazdu.
Kolegium podkreśliło, że wydawana na podstawie art. 130a ust. 10h ww. ustawy ma charakter związany, co oznacza, że w każdym przypadku ziszczenia się przesłanek wskazanych w tym przepisie właściciel pojazdu będzie obciążony kosztami związanymi z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu, niezależnie od tego, kiedy wydana została dyspozycja usunięcia i kiedy sąd orzekł przepadek pojazdu.
W ocenie Kolegium organ I instancji zasadnie jako podmiot decyzji określającej wysokość kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałych od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania - wskazał J.S., ponieważ S.Ś. zmarł 22 grudnia 2017 r.
Zdaniem organu odwoławczego zaskarżona decyzja - w sposób prawidłowy - wskazuje mechanizm obliczenia ustalonej opłaty oraz cezury czasowe, w jakich tę opłatę naliczono, bowiem organ I instancji wskazał, że na przedmiotową opłatę (21.853 zł) składają się koszty przechowywania pojazdu na parkingu strzeżonym od dnia 10 grudnia 2016 r. do momentu uprawomocnienia się postanowienia sądu o przepadku przedmiotowego pojazdu na rzecz Miasta Łodzi, tj. do 19 czerwca 2018 r. w łącznej kwocie: 21.853 zł, na którą to kwotę składają się n/w opłaty:
- od 10.12.2016 r. do 31.12.2016 r. -22 dni - 39 zł – łącznie 858 zł na podstawie § 1 ust. 2 pkt 3 uchwały nr XX/453/15 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 18 listopada 2015 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usuwanie i przechowywanie pojazdów usuniętych z dróg na terenie miasta Łodzi w 2016 roku (Dz. Urz. Woj. Łódzkiego z 2015r., poz. 5495);
- 01.01.2017 r. do 31.12.2017 r. – 365 dni - 39 zł - łącznie 14.235 zł na podstawie § 1 ust. 2 pkt 3 uchwały nr XXXVII /976/16 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 16 listopada 2016r. w sprawie ustalania wysokości opłat za usuwanie i przechowywanie pojazdów usuniętych z dróg na terenie miasta Łodzi w 2017 roku (Dz. Urz. Woj. Łódzkiego z2016r., poz. 5338).
- od 01.01.2018 r. do 19.06.2018 r. – 169 dni - 40 zł – łącznie 6.760 zł na podstawie § 1 ust. 2 pkt 3 uchwały nr LX/1419/17 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 15 listopada 2017 r. w sprawie ustalania wysokości opłat za usuwanie i przechowywanie pojazdów usuniętych z dróg na terenie miasta Łodzi w 2018 roku (Dz. Urz. Woj. Łódzk. z2017r.,poz.5134).
Kolegium za chybione uznało zarzuty skarżącego, że pojazd faktycznie nie był przez niego użytkowany. Organ stwierdził, że zarzut ten został złożony wyłącznie na potrzeby prowadzonego postępowania odwoławczego, w konsekwencji czego należy odmówić mu wiarygodności, albowiem, co nie jest sporne (gdyż wynika to jednoznacznie z akt sprawy), że:
• pojazd marki Rover RT 400 o numerze rejestracyjnym [...] został w dniu 10 grudnia 2016r. ok. godz. 23:00 zatrzymany do kontroli;
• kierującym ww. pojazdem był J.S.;
• w trakcie kontroli J.S. nie posiadał: o dowodu rejestracyjnego ww. pojazdu; o aktualnej polisy OC ani uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, które zostały mu cofnięte decyzją administracyjną.
Za pozbawione jakiegokolwiek znaczenia dla podjętego w sprawie rozstrzygnięcia Kolegium uznało stanowisko strony, co do "podrobienia" dokumentów i dalszych konsekwencji z tego wynikających (akt oskarżenia skierowany do Sądu Rejonowego dla Łodzi - Śródmieścia oraz zapadły w sprawie wyrok) bowiem istotnym jest, że przedmiotowy pojazd w chwili jego usunięcia (tj. w dniu 11 grudnia 2016 r.) znajdował się we władaniu J.S., z czym wyżej przywołane przepisy wiążą konsekwencje w postaci obciążenia go kosztami związanymi z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałymi od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia (tj. od dnia 10 grudnia 2016r.) do zakończenia postępowania (tj. do dnia 19 czerwca 2018r.).
W skardze J.S. zarzucił naruszenie:
1. art. 7 k.p.a. w związku z art. 130a ust. 10h, 10d oraz 10 i p.r.d. przez:
- nieustalenie i niewskazanie właściciela pojazdu Rover RT400,
- brak należytej staranności w poszukiwaniu właściciela,
- nieustalenie tytułu prawnego J.S. do dysponowania pojazdem Rover RT 400 w dniu zatrzymania;
2. art. 6 w związku z art. 30 § 1 k.p.a. przez prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej – S.Ś.- właściciela pojazdu Rover RT400,
3. art. 77 k.p.a. przez nieustalenie właściciela pojazdu oraz tytułu prawnego przysługującego J.S. przez niezasadne pominięcie przesłuchania stron na powyższe okoliczności, nieustalenie treści orzeczenia w sprawie karnej przed Sądem Rejonowym dla Łodzi Śródmieścia w Łodzi sygn. akt [...] dla niniejszego postępowania, ustalenia właściciela, a w konsekwencji
4. art. 7a k.p.a. przez rozstrzygnięcie okoliczności co do których organ nie miał wiedzy tj. tytuł prawny do posiadania pojazdu na niekorzyść skarżącego,
5. art. 7 w związku z art. 80 k.p.a. przez czynienie ustaleń o własności pojazdu w oparciu o niepełny materiał dowodowy w postaci kopi dokumentu prywatnego - umowy sprzedaży
6. art. 81 k.p.a. przez uniemożliwienie właścicielowi pojazdu wypowiedzenia się co do przeprowadzonego postępowania,
7. art. 9 k.p.a. przez niewyjaśnienie stronie okoliczności faktycznych i prawnych mających istotny wpływ na ustalenie jej obowiązków, co w konsekwencji doprowadziło do znaczącej szkody, oraz naruszenie prawa materialnego:
8. art. 130a ust. 10 h oraz 10i p.r.d. przez wydanie decyzji w stosunku do osoby nie będącej właścicielem.
Skarżący wniósł o uchylenie decyzji I i II instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym zastępstwa adwokackiego według norm obowiązujących.
Skarżący podniósł, że organ ustalił, że właściciel pojazdu, S.Ś. w dniu 22 grudnia 2017 r. zmarł, nie poczynił jednak żadnych dalszych ustaleń w kierunku ustalenia spadkobierców, faktycznych właścicieli pojazdu. Skutkiem tego wydano decyzję skierowaną wyłącznie do posiadacza pojazdu, co jest niezgodne z art. 130a ust. 10 h i 10i p.r.d., który wprost wskazuje, że to właściciel pojazdu powinien być adresatem decyzji. Użytkownik pojazdu odpowiada jedynie solidarnie z właścicielem, jednak, skoro w niniejszej sprawie organ właściciela nie ustalił, oznacza to, że odpowiedzialność skarżącego solidarna nie jest, co również czyni decyzję błędną.
Skarżący wskazał, że właściciel pojazdu zmarł w toku postępowania sądowego o orzeczeniu przepadku pojazdu na rzecz gminy, co zostało przeoczone. Skutkiem czego postępowanie to obarczone jest wadą kwalifikującą je do złożenia wniosku o jego wznowienie w oparciu o art. 401 ust. 2 k.p.c. Sąd winien postępowanie obligatoryjnie zawiesić do czasu ustalenia spadkobierców zgodnie z art. 174 § 1 pkt 1 k.p.c.
Powyższe wskazuje, że nie dochowano przewidywanej przez przepis art. 130a ust. 10 d p.r.d. należytej staranności w poszukiwaniu właściciela.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu (decyzji), pod kątem tego, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 23 maja 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji ustalającą J.S. obowiązek zapłaty kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu na kwotę 21.853 zł. Rozpoznając skargę przy zastosowaniu powyższych kryteriów Sąd uznał, że organy naruszyły przepisy prawa procesowego, tj. art. 7, art. 8 art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy, co obligowało do wyeliminowania kontrolowanych rozstrzygnięć z obrotu prawnego.
Przypomnieć należy, że w myśl art. 130a ust. 10h ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 450 ze zm., dalej: p.r.d.), koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta.
Przepis art. 130a ust. 10d p.r.d. stanowi, że ust. 10 stosuje się odpowiednio, gdy w terminie 4 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu nie został ustalony jego właściciel lub osoba uprawniona do jego odbioru, mimo że w jej poszukiwaniu dołożono należytej staranności, natomiast w myśl ust. 10i tego przepisu, jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h.
Jest poza sporem, że dyspozycja usunięcia z drogi pojazdu marki Rover RT 400 nr rejestracyjny [...] została wydana w dniu 10 grudnia 2016 r. Pojazd został umieszczony na parkingu strzeżonym wyznaczonym przez organ. Właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji pojazdu był S.Ś., a skarżący pojazdem kierował.
Stosownie do treści art. 130a ust. 10 p.r.d. starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu. Starosta występuje z wnioskiem, o którym mowa w ust. 10, nie wcześniej niż przed upływem 30 dni od dnia powiadomienia (ust. 10a). Z kolei art. 130a ust. 10 e p.r.d. stanowi, że w sprawach o przepadek pojazdu sąd stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
W rozpoznawanej sprawie wniosek o orzeczenie przepadku wpłynął do Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi w dniu 18 stycznia 2018 r. Natomiast jak wynika z akt sprawy właściciel pojazdu – S.Ś. zmarł 22 grudnia 2017 r. (wydruk z systemu zrodło.obywatel.gov.pl), zatem przed złożeniem wniosku o orzeczenie przepadku. Niewątpliwie jest to okoliczność, którą organ I instancji powinien był ustalić z urzędu, bowiem informacje te pozostają w jego zasobach.
Na skutek zaniechania organu administracji w zakresie prawidłowego ustalenia kwestii właścicielskich pojazdu, postępowanie cywilne dotyczące orzeczenia przepadku toczyło się z udziałem osoby zmarłej. Sąd Rejonowy dla Łodzi-
Śródmieścia w Łodzi postanowieniem z 18 maja 2018 r. sygn. [...], wydanym z udziałem nieżyjącego już w tej dacie S.Ś., orzekł przepadek pojazdu marki Rover RT 400 na rzecz Miasta Łodzi. Na tej podstawie organ I instancji, a za nim organ odwoławczy uznały, że kwestię osoby właściciela przesądzono w prawomocnym postanowieniu sądu powszechnego o przepadku pojazdu na rzecz powiatu, które to orzeczenie wiąże organy administracji publicznej z mocy art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego (w skrócie: k.p.c.).
Ze stanowiskiem organów nie można się zgodzić. Powołany przepis art. 365 § 1 k.p.c. stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Należy podkreślić, że mocą wiążącą w kolejnych postępowaniach objęte jest to, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia; innymi słowy, moc wiążącą uzyskuje rozstrzygnięcie o żądaniu w powiązaniu z jego podstawą faktyczną. W kolejnym postępowaniu i sąd, i organ administracji publicznej mają obowiązek przyjąć, że istotna z punktu widzenia zasadności żądania kwestia kształtuje się tak, jak zostało to ustalone w prawomocnym wyroku. Konsekwencją mocy wiążącej jest tym samym niedopuszczalność ponownej oceny prawnej co do okoliczności objętych wcześniejszym prawomocnym rozstrzygnięciem (por. przykładowo wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt II CSK 239/13, uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2009 r., III CZP 97/09, OSNC 2010, Nr 6, poz. 88, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 października 1999 r., I CKN 169/98, OSNC 2000, Nr 5, poz. 86 oraz wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 23 marca 2006 r., IV CSK 89/05, OSNC 2007, Nr 1, poz. 15, z dnia 22 listopada 2007 r., III CSK 141/07, niepubl., z dnia 4 marca 2008 r., IV CSK 441/07, niepubl., z dnia 23 czerwca 2009 r., II PK 302/08, OSNP 2011, nr 3-4, poz. 34, z dnia 11 lutego 2011 r., I CSK 249/10, niepubl. i z dnia 20 września 2011 r., III SK 5/11, niepubl.).
Zdaniem Sądu, ustalenie przez sąd powszechny osoby dotychczasowego właściciela pojazdu nie jest przesłanką orzeczenia przepadku pojazdu i orzeczenie sądu w tym zakresie nie korzysta z mocy wiążącej zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. Zakres rozstrzygnięcia w sprawie dotyczącej przepadku pojazdu wyznacza art. 130a ust. 10e p.r.d., zgodnie z którym sąd stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Z brzmienia art. 130a ust. 10e p.r.d. nie wynika, że przesłanką niezbędną do orzeczenia przepadku pojazdu jest ustalenie jego właściciela w dniu wydania dyspozycji usunięcia tego pojazdu z drogi. Omawiany przepis wymaga jedynie, by w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru dołożono należytej staranności i w takim też zakresie sąd powszechny bada sprawę. Instytucja przepadku pojazdu, uregulowana w art. 130a ust. 10e p.r.d. ma na celu umożliwienie przejścia na rzecz powiatu własności pojazdu nieodebranego przez uprawnioną osobę. Dopiero bowiem, gdy powiat stanie się właścicielem pojazdu, będzie mógł nim rozporządzić - dokonać sprzedaży lub zadecydować o jego zniszczeniu. Celem rozstrzygnięcia w sprawie przepadku nie jest natomiast wiążące ustalenie właściciela pojazdu, skoro przepis art. 130a ust. 10d w związku z art. 130a ust. 10 omawianej ustawy dopuszcza orzeczenie przepadku także pojazdu, w stosunku do którego nie ustalono właściciela ani osoby uprawnionej. Stanowisko takie wyrażane jest również w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 30 grudnia 2020 r. sygn. I OSK 1768/20; z 26 maja 2020 r. sygn. I OSK 1751/19; z 20 kwietnia 2016 r. sygn. akt I OSK 544/16 oraz wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w: Łodzi z 20 kwietnia 2018 r. sygn. III SA/Łd 1173/17; Olsztynie z dnia 9 stycznia 2018 r., sygn. II SA/Ol 736/17, Łodzi z dnia 28 grudnia 2017 r. sygn. III SA/Łd 924/17, z dnia 6 kwietnia 2018 r. sygn. II r. I SA/Łd 1134/17 i z dnia 3 czerwca 2015 r., sygn. III SA/Łd 376/15, Lublinie z dnia 23 lutego 2016 r., sygn. III SA/Lu 777/15, Warszawie z dnia 4 września 2015 r., sygn. VII SA/Wa 342/15, Białymstoku z dnia 2 czerwca 2015 r., sygn. II SA/Bk 124/15 i w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 12 marca 2015 r., sygn. II SA/Go 71/15).
Postępowanie o orzeczenie przepadku prowadzone przez organy w rozpoznawanej sprawie nie miało, zdaniem Sądu, cech należytej staranności. Skoro organ dysponował wiedzą, że właściciel pojazdu zmarł, to taką informację powinien był zawrzeć we wniosku o orzeczenie przepadku. W postępowaniu przed sądem powszechnym należało ustalić krąg jego spadkobierców zmarłego S.Ś. przed wydaniem postanowienia o orzeczeniu przepadku na rzecz Miasta Łodzi.
Sąd podkreśla, że ustalenie osoby, która w dacie wydania dyspozycji usunięcia pojazdu z drogi była jego właścicielem, o ile nie jest przesłanką do orzeczenia przepadku pojazdu przez sąd powszechny, o tyle jest niewątpliwie przesłanką wydania decyzji na podstawie art. 130a ust. 10h p.r.d. Okoliczność ta musi zatem podlegać ustaleniu przez organy administracji publicznej w ramach postępowania w przedmiocie zobowiązania do zapłaty kosztów związanych z usunięciem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu.
Zgodnie z art. 7 k.p.a., obowiązkiem organu administracji publicznej jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Organ administracji publicznej zobligowany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, stosownie do art. 77 § 1 k.p.a., a następnie, zgodnie z art. 80 k.p.a., ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
W niniejszej sprawie organy nie wywiązały się z powyższych obowiązków. Nie podjęły bowiem należytych kroków zmierzających do ustalenia kręgu spadkobierców po zmarłym właścicielu pojazdu S.Ś., poprzestając na powołaniu się na prawomocne orzeczenie sądu powszechnego i obciążeniu kosztami związanymi z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem ww. pojazdu skarżącego jako kierującego pojazdem. Organ II instancji podzielił stanowisko organu I instancji i nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, o jakim mowa w art. 136 § 1 k.p.a., co w konsekwencji spowodowało, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zobowiązanie do solidarnego pokrycia kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu dla właściciela i osoby władającej pojazdem nie zwalnia organu z konieczności zebrania i oceny materiału dowodowego. Nie usprawiedliwia również bierności organu w zwróceniu się do sądu powszechnego o ustalenie kręgu osób uprawnionych do dziedziczenia po zmarłym właścicielu pojazdu.
Organy nie ustaliły zatem należycie stanu faktycznego sprawy i nie zebrały, a także nie rozważyły i nie oceniły całego materiału dowodowego zgodnie z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.
Powoduje to konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 19 kwietnia 2023 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 i art. 119 pkt 2 p.p.s.a. (pkt 1 sentencji wyroku). O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie przepisów art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 2 pkt 5 oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964). Na łączną kwotę przysługujących do zwrotu kosztów postępowania składa się 3600 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego powiększonych, a także 656 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi, czyli łącznie 4256 zł, jak w punkcie drugim sentencji wyroku.
Ponownie rozpoznając sprawę, organy uwzględnią przedstawione wyżej stanowisko i zobowiązane będą po raz kolejny ocenić zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w zakresie niezbędnym do ustalenia następców prawnych ww. pojazdu.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ weźmie także pod uwagę, aby ewentualnie ustalone koszty związane z przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu ustalono zgodnie z art. 130a ust. 10h p.r.d. Z przepisu tego, w brzmieniu obowiązującym od dnia 4 września 2010 r., wynika, że wszelkie koszty związane między innymi z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu, powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do momentu zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem pojazdu w dniu jego usunięcia. Intencją wskazanego przepisu było to, aby wymienione koszty ponosiła osoba, której niewłaściwe i niezgodne z prawem zachowanie, koszty te spowodowało. Nie ulega jednak wątpliwości, że właściciela pojazdu winny obciążać tylko koszty uzasadnione, a więc takie, które są normalnym skutkiem jego niewłaściwego zachowania, a nie takie, które są wynikiem zaniechania, czy bezczynności organu administracji. Kwestia ta ma istotne znaczenie w przypadku powstania kosztów przechowywania pojazdu usuniętego z drogi na parking strzeżony. Przepis art. 130a ust. 10 p.r.d., w brzmieniu obowiązującym od dnia 4 września 2010 r., przewiduje bowiem, że starosta występuje do sądu cywilnego z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli właściciel - prawidłowo powiadomiony - nie odebrał pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia przy czym z wnioskiem takim może wystąpić nie wcześniej niż przed upływem 30 dni od dnia powiadomienia (art. 130a ust. 10 p.r.d.). Starosta występuje zatem z wnioskiem do sądu cywilnego, jednak, w ocenie Sądu, winien z takim wnioskiem wystąpić bez zbędnej zwłoki. Termin na złożenie takiego wniosku nie powinien być więc nadmiernie wydłużony, ponieważ nie można akceptować praktyki, gdy organ nie robi nic przez długi okres czasu i dopiero po wielu latach występuje do sądu cywilnego, a następnie obciąża kosztami właściciela za cały okres przechowywania pojazdu do czasu uprawomocnienia się orzeczenia sądowego. W przekonaniu Sądu, właściciel pojazdu winien ponosić koszty przechowywania, ale tylko uzasadnione a więc takie, które są normalnym następstwem swojego niewłaściwego zachowania a nie takie, które są spowodowane zaniechaniem organu. Tym samym wydając w sprawie nowe rozstrzygnięcie, niezbędne będzie także wyjaśnienie, czy koszty przechowywania ww. samochodu są kosztami uzasadnionymi, które powinna ponosić strona postępowania, czego w niniejszym przypadku zabrakło. Należy również wziąć pod uwagę współmierność kosztów, bowiem w opinii technicznej z 7 czerwca 2018 r. wartość pojazdu oszacowano na kwotę 500 zł, a koszty jego przechowywania dotychczas wyliczono na kwotę 21.853 zł
d.cz.