III SA/Łd 41/22

III SA/Łd 41/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-04-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska /sprawozdawca/
Janusz Nowacki /przewodniczący/
Krzysztof Szczygielski
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III OZ 251/23 - Postanowienie NSA z 2023-06-01
III OZ 462/23 - Postanowienie NSA z 2023-10-11
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 217 par. 1-2, art. 218 par. 1-2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Asesor WSA Anna Dębowska (spr.), po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2022 r. w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy postanowienie Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w B. z [...] znak: [...] o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej przez wnioskodawcę treści.
W uzasadnieniu organ drugiej instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że pismem z 15 września 2021 r. J. G. wystąpiła do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w B. o wydanie zaświadczenia potwierdzającego rezerwację jej uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym, który odbędzie się w S. w terminie od 28 września do 12 października 2021 r. Skarżąca wskazała, że dokument ten jest jej niezbędny w celu usprawiedliwienia nieobecności we wskazanym terminie na rozprawie w sądzie.
Postanowieniem z 22 września 2021 r. organ pierwszej instancji odmówił skarżącej wydania żądanego zaświadczenia.
W uzasadnieniu postanowienia organ pierwszej instancji wskazał, że wnioskiem z 15 września 2021 r. J.G. zwróciła się o wydanie zaświadczenia potwierdzającego rezerwację jej uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym, który odbędzie się w S. w terminie od 28 września do 12 października 2021 r. Wnioskodawczyni 16 września 2021 r. otrzymała pismo informujące, że podmiotem właściwym do wydania zaświadczenia potwierdzającego rezerwację uczestnictwa na turnusie rehabilitacyjnym jest organizator turnusu. W złożonej przez skarżącą 7 maja 2021 r. "Informacji o turnusie" oraz w "Oświadczeniu organizatora turnusu rehabilitacyjnego", tj. Przedsiębiorstwa Usługowego A, [...] S., ul. A 3, z 9 września 2021 r., wskazany został termin turnusu: 28 września – 12 października 2021 r. Do pisma załączono kserokopię "Oświadczenia organizatora turnusu". 17 września 2021 r. wnioskodawczyni złożyła kolejny wniosek o wydanie zaświadczenia potwierdzającego, że w terminie od 28 września 2021 do 12 października 2021 r. będzie przebywała na turnusie rehabilitacyjnym w S. Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w B., po rozpatrzeniu wniosku J.G. o dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym złożonym 28 stycznia 2021 r. przyznało dofinansowanie do turnusu rehabilitacyjnego w 2021 r. Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w B. nie jest organizatorem turnusu rehabilitacyjnego. Wyboru organizatora i terminu turnusu rehabilitacyjnego dokonuje samodzielnie wnioskodawca. W związku z powyższym nie jest możliwe wydanie przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w B. zaświadczenia potwierdzającego fakt, że w terminie od 28 września do 12 października 2021 r. wnioskodawczyni będzie przebywała na turnusie rehabilitacyjnym w S., gdyż taka treść żądanego zaświadczenia nie wynika z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu.
W zażaleniu na to postanowienie J.G. wniosła o jego uchylenie w całości.
Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła rażące naruszenie:
1. art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ pierwszej instancji żadnych czynności w celu załatwienia sprawy 15, 16, 17 września 2021 r. i do nadal pomimo osobiście złożonego przez nią pisma z prośbą o wydanie zaświadczenia oraz jej osobistych wyjaśnień i próśb;
2. art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania 15, 16, 17 września 2021 r. podczas osobistego uczestnictwa skarżącej, w sposób niebudzący zaufania, z naruszeniem wszelkich zasad, w sposób budzący poważne wątpliwości co do bezstronności i wiarygodności organu;
3. art. 12 § 1 k.p.a. poprzez działanie organu pierwszej instancji w kierunku uchylenia się od załatwienia sprawy i niewydanie zaświadczenia 15, 16, 17 września 2021 r. podczas osobistego uczestnictwa skarżącej w organie pierwszej instancji i do nadal;
4. art. 35 § 1 k.p.a. poprzez niezałatwienie sprawy bez zbędnej zwłoki pomimo posiadania z urzędu przez organ pierwszej instancji dokumentów: informacji o turnusie, oświadczenia organizatora turnusu rehabilitacyjnego, itp. potwierdzających jednoznacznie fakt wyjazdu skarżącej na turnus rehabilitacyjny w terminie od 28 września do 12 października 2021 r.;
5. art. 217 § 1, § 2 pkt 2 k.p.a. poprzez niewydanie do nadal zaświadczenia na żądanie skarżącej ubiegającej się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu faktu wyjazdu na turnus rehabilitacyjny w terminie od 28 września do 12 października 2021 r.;
6. art. 218 § 1 k.p.a. polegające na niewłaściwej interpretacji i błędnym zastosowaniu, przepisu art. 218 k.p.a. powołanego przez organ pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu oraz niewypełnienie przez organ pierwszej instancji obowiązku wskazanego w treści przepisu art. 218 § 1 k.p.a. obowiązku;
7. naruszenie art. 5 k.c. polegające na nadużycia prawa podmiotowego poprzez wykonywanie go przez organ pierwszej instancji w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, z rażącym naruszeniem obowiązujących przepisów prawa, a w konsekwencji błędne uznanie się za organ niewłaściwy do wydania zaświadczenia, pomimo posiadania z urzędu pełnej dokumentacji co do faktu wyjazdu na turnus rehabilitacyjny w terminie od 28 września do 12 października 2021 r., o którego potwierdzenie wnosiła skarżąca.
Organ drugiej instancji uznając, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie podniósł, że w rozpoznawanym przypadku obowiązek wydania zaświadczenia nie wynikał z przepisu prawa. Wnioskodawczyni ubiegając się o wydanie zaświadczenia o wskazanej w podaniu treści wskazała, że dokument ten (zaświadczenie) jest jej niezbędne celem usprawiedliwienia nieobecności w sądzie. Odmówiono wnioskodawczyni wydania zaświadczenia o żądanej treści, tj. potwierdzającego rezerwację jej uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym, który odbędzie się w S. w terminie od 28 września do 12 października 2021 r., z uwagi na to, że Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w B. nie jest organizatorem turnusu rehabilitacyjnego, na którym wnioskodawczyni miała przebywać i taka treść żądanego zaświadczenia nie wynika z prowadzonych ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Oczywistym jest, że organ nie prowadzi rejestrów, ewidencji, jak i zbioru danych dotyczących interesującego skarżącą zagadnienia (tj. rejestru, zbioru danych obejmującego terminy turnusów rehabilitacyjnych osób, którym przyznano dofinansowanie do uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym). Fakt, że organ posiada informację w tym zakresie przedstawioną przez jej uczestnika wraz z oświadczeniem organizatora tego turnusu o możliwości uczestniczenia przez skarżącą w turnusie rehabilitacyjnym w terminie: 28 września – 12 października 2021 r., nie oznacza, że prowadzi zbiór danych w tym zakresie. Organ nie był zatem zobowiązany wydać skarżącej zaświadczenia o żądanej przez nią treści. W piśmie z 16 września 2021 r., w związku ze złożonym przez nią wnioskiem, udzielono stosownych wyjaśnień oraz udostępniono kserokopię "Oświadczenia organizatora turnusu" zawierającą potrzebne jej informacje. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w terminie określonym w art. 217 § 3 k.p.a., a tym samym nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 35 k.p.a. W szeroko pojętym postępowaniu administracyjnym zasady współżycia społecznego nie mają zastosowania. Uznanie, że odmowa uwzględnienia wniosku skarżącej, którego przedmiotem było udzielenie informacji o treści żądanej przez stronę nie narusza prawa materialnego i przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
W skardze na powyższe postanowienie J.G. wniosła o jego zmianę w całości poprzez uznanie pełnego prawa do realizacji złożonego wniosku w Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w B. jako organu właściwego miejscowo i rzeczowo do wydania zaświadczenia potwierdzającego termin pobytu na turnusie rehabilitacyjnym na podstawie danych wynikających z posiadanych przez organ dokumentów, ewentualnie o jego uchylenie w całości, przekazanie do ponownego rozpatrzenia sprawy zgodnie z obowiązującym prawem oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w całości.
Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności:
1. rażącą obrazę art. 6 k.p.a. poprzez niezastosowania się i nieprzestrzegania obowiązujących przepisów prawa przez organ drugiej instancji ze skutkiem utrzymania w mocy wadliwego, rażąco naruszającego prawo orzeczenia organu pierwszej instancji o odmowie wydania zaświadczenia;
2. rażącą obrazę art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ drugiej instancji żadnej czynności w celu dokładnego wyjaśnienia istniejącego, rzeczywistego stanu prawnego i faktycznego oraz bezzwłocznego, prawidłowego załatwienia sprawy w postępowaniu przedsądowym;
3. rażącą obrazę art. 8 § 1 k.p.a. poprzez "wmawianie" wnioskodawcy przez organy istnienia negatywnych przesłanek w wydaniu zaświadczenia, pomimo posiadania przez organy dokumentów, potwierdzających fakty potrzebne do wydania zaświadczenia, tj. Informacji o turnusie z 7 maja 2021, oświadczenie organizatora turnusu rehabilitacyjnego z 6 września 2021 r. oraz podważanie zaufania do władzy publicznej przez organ drugiej instancji przez uznanie za ważne wadliwe, rażąco naruszające podstawowe zasady prawa, orzeczenia organu pierwszej instancji;
4. rażącą obrazę art. 12 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez całkowity brak wnikliwego i szybkiego załatwienia najprostszej sprawy o urzędowe poświadczenie określonych faktów zaświadczeniem;
5. rażącą obrazę art. 19, art. 20, art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez nieprzestrzeganie z urzędu przez organ drugiej instancji i niezakwestionowanie nieprzestrzegania przez organ pierwszej instancji z urzędu obowiązku o właściwości rzeczowej i miejscowej w załatwieniu sprawy oraz bezzasadne odsyłanie skarżącej zamieszkałej w B. do siedziby organizatora w S. w celu złożenia wniosku o wydanie zaświadczenia.
Według skarżącej ponieważ organ pierwszej instancji 15 września 2021 r. był w posiadaniu dokumentów potrzebnych do wydania zaświadczenia poświadczającego fakt wyjazdu i termin wyjazdu na turnus (informacja o turnusie z 7 maja 2021 r., oświadczenie organizatora turnusu rehabilitacyjnego z 6 września 2021 r.), organ drugiej instancji w uzasadnieniu rażąco naruszając prawo mija się z prawdą twierdząc, że taka treść żądanego zaświadczenia nie wynika z prowadzonych ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Organ pierwszej instancji, właściwy miejscowo i rzeczowo do wydania zaświadczenia posiadał wskazane dokumenty z treścią potwierdzającą fakt wyjazdu i termin wyjazdu na turnus. Organ drugiej instancji w uzasadnieniu rażąco naruszając prawo, błędnie twierdzi, że pomimo posiadania wskazanych dokumentów organ nie był zobowiązany wydać skarżącej zaświadczenia o żądanej przez nią treści. Według skarżącej udostępnienie jej przez organ pierwszej instancji kserokopii oświadczenia organizatora turnusu rehabilitacyjnego z 6 września 2021 r., zawierającego potrzebne jej informacje, nie załatwia sprawy i nie uzasadnia odmowy wydania zaświadczenia. Organy z nieznanych przyczyn uchylają się i nie podjęły żadnej czynności w celu prawidłowej realizacji, zgodnej z przepisami i zasadami prawa, wniosku skarżącej złożonego 15 września 2021 r. o wydanie zaświadczenia. Postanowienie organu drugiej instancji wydane zostało bez udostępnienia skarżącej do wglądu zebranego materiału przed jego wydaniem, z rażącym naruszeniem obowiązujących przepisów prawa i na motywach niezgodnych z istniejącym rzeczywistym stanem prawnym i faktycznym.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę niniejszą rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.".
Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Nie budzi wątpliwości, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest ostateczne w administracyjnym toku instancji postanowienie kończące postępowanie, a więc mieszczące się w katalogu postanowień wskazanych w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2015 r., I OSK 1110/13). W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
W dalszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w świetle powołanych wyżej kryteriów sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest zasadność odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego rezerwację uczestnictwa skarżącej w turnusie rehabilitacyjnym, który miał się odbyć w S. w okresie od 28 września do 12 października 2021 r. w celu usprawiedliwienia jej nieobecności w tym terminie na rozprawie w sądzie.
Rozstrzygnięcie tego sporu wymaga wskazania, że stosownie do art. 217 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zgodnie z art. 217 § 2 k.p.a. zaświadczenie wydaje się, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa; 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Organ administracji publicznej obowiązany jest natomiast wydać zaświadczenie w myśl art. 218 § 1 k.p.a., gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. W okolicznościach niniejszej sprawy istotne znaczenia ma również przepis art. 218 § 2 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające.
Nie budzi wątpliwości, że wydanie zaświadczenia jest czynnością materialnotechniczną organu polegającą na urzędowym potwierdzeniu w formie pisemnej obiektywnie istniejącego stanu rzeczy, dotyczącego faktów lub prawa. Zaświadczenie wydawane przez organ stanowi oświadczenie wiedzy, a nie woli tego organu, oparte na danych będących w jego posiadaniu – w oparciu o posiadane rejestry i ewidencje bądź inne dane znajdujące się w jego posiadaniu, co wynika wprost z art. 218 § 1 k.p.a. Zakres postępowania wyjaśniającego, prowadzonego przed wydaniem zaświadczenia, jest w konsekwencji takiej konstrukcji ograniczony do analizy posiadanej dokumentacji oraz danych zgromadzonych w tych zasobach i oceny możliwości ich przeniesienia do treści zaświadczenia. Nie jest natomiast dopuszczalne dokonywanie w tym trybie ustaleń faktycznych i ocen prawnych niewynikających wprost z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (por. np. wyrok NSA z 23 kwietnia 2020 r., II OSK 1223/19). Nie można zatem uznać, że organ, który nie posiada właściwości rzeczowej w danym zakresie spraw, mógłby wydać zaświadczenie potwierdzające określone fakty lub stan prawny ustalany przez inny podmiot.
Charakter postępowania wyjaśniającego, o którym mowa w art. 218 § 2, k.p.a. był już przedmiotem wykładni dokonywanej przez sądy administracyjne. W orzecznictwie sądowym powszechnie przyjmuje się, że zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego, tym samym nie rozstrzyga żadnej sprawy i nie tworzy nowej sytuacji prawnej ani też nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego. Nie jest dopuszczalne dokonywanie, w trybie dotyczącym wydawania zaświadczeń, jakichkolwiek ustaleń faktycznych i ocen prawnych niewynikających z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Wydawanie zaświadczeń oparte jest na danych posiadanych przez organ. Natomiast dopuszczalność przeprowadzenia przez organ postępowania wyjaśniającego, o którym mowa w art. 218 § 2 k.p.a. dotyczy tylko koniecznego zakresu, co oznacza, że może ono odnosić się do zbadania okoliczności wynikających z posiadanych przez organ ewidencji, rejestrów i innych danych, czy dane te odnoszą się do osoby wnioskodawcy, faktów, stanu prawnego, którego poświadczenia domaga się wnioskodawca. Postępowanie wyjaśniające spełnia jedynie pomocniczą rolę przy ustalaniu treści zaświadczenia, a jego przedmiotem powinno być ustalenie, jakiego rodzaju ewidencje, rejestry i inne zbiory danych będą zawierały żądane przez wnioskodawcę okoliczności i ustalenie ich dysponentów (por. wyroki NSA: z 14 marca 2019 r., I OSK 1223/17 i I OSK 1225/17; z 13 listopada 2019 r., II OSK 2794/18; z 25 lutego 2020 r., II OSK 114/19; z 19 stycznia 2021 r., III OSK 2975/21). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wskazywał, że postępowanie to ma zakres ograniczony. Spełnia bowiem tylko pomocniczą rolę przy ustalaniu treści zaświadczenia, a jego przedmiotem są okoliczności wynikające z istniejących ewidencji, rejestrów i innych danych, czy też wyjaśnienie, czy dane te odnoszą się do osoby wnioskodawcy, faktów oraz stanu prawnego, którego poświadczenia domaga się zainteresowany, a także ustalenia, jakiego rodzaju ewidencja lub rejestry mogą zawierać żądane dane i ustalenia ewentualnych ich dysponentów (por. np. wyroki NSA: z 15 stycznia 2014 r., I OSK 1518/12; z 7 lutego 2017 r., II OSK 1270/15 oraz z 22 stycznia 2018 r., II OSK 1403/17). Oznacza to, że w sytuacji, gdy organ nie posiada w prowadzonych rejestrach danych, które mogłyby stanowić podstawę wydania zaświadczenia stosownie do żądania wnioskodawcy, oczywistym jest, że nie może wydać zaświadczenia żądanej treści. Dla braku możliwości potwierdzenia faktów lub stanu prawnego nie mają przy tym znaczenia przyczyny, dla których organ nie znajduje się w posiadaniu określonych danych. Brak ten nie obliguje również organu do prowadzenia postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia faktów czy stanu prawnego (por. wyrok NSA z 18 grudnia 2019 r., II OSK 3157/18).
Niezależnie od ogólnych zasad dotyczących wydawania zaświadczeń uregulowanych w Kodeksie postępowania administracyjnego, należy również brać pod uwagę stosowne przepisy materialnoprawne, z których wynika obowiązek potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w formie zaświadczenia. To ze stosownych przepisów materialnoprawnych będzie wynikać jaki organ jest uprawniony do wydania zaświadczenia i jaka okoliczność ma być stwierdzona w formie zaświadczenia. Ponadto konkretny przepis prawa materialnego musi wskazywać kto jest uprawniony lub zobowiązany do wydania zaświadczenia. Podkreślić należy, że nie można takiego uprawnienia domniemywać (por. wyrok NSA z 23 kwietnia 2020 r., II OSK 1223/19). Przeprowadzenie w koniecznym zakresie postępowania wyjaśniającego dotyczy tylko takiej sytuacji, w której dany organ jest właściwym do załatwiania danych spraw. Nie można zatem uznać, że organ nie posiadający właściwości rzeczowej w danym zakresie spraw mógłby wydać zaświadczenie potwierdzające określone fakty lub stan prawny ustalany przez inny podmiot.
Jak wynika z akt sprawy, wnioskiem z 28 stycznia 2021 r. skarżąca zwróciła się do organu pierwszej instancji o dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym. Do wniosku tego załączyła wniosek lekarza o skierowanie na turnus rehabilitacyjny z 26 stycznia 2021 r., orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z 28 lipca 2014 r., wypełnioną przez siebie informację o turnusie w terminie 28 września – 12 października 2021 r. w ośrodku A ul. A 3 w S., którego organizatorem było Przedsiębiorstwo Usługowe "A ul. A 3, [...] S. Na podstawie tych dokumentów organ pierwszej instancji przyznał skarżącej dofinansowanie do uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym, o czym poinformował ją informacją z 19 kwietnia 2021 r. 9 września 2021 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło oświadczenie organizatora turnusu rehabilitacyjnego – Przedsiębiorstwa Usługowego A ul. A 3, [...] S. z 6 września 2021 r. potwierdzające możliwość uczestnictwa skarżącej w turnusie rehabilitacyjnym w terminie 28 września – 12 października 2021 r.
Następnie skarżąca zwróciła się do organu pierwszej instancji z żądaniem wydania zaświadczenia potwierdzającego, że w terminie od 28 września do 12 października 2021 r. będzie przebywała na turnusie rehabilitacyjnym w S. Jak wynika z uzasadnienia skargi, według skarżącej podstawę wydania tej treści zaświadczenia winny stanowić załączona przez nią do wniosku o dofinansowanie uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym informacja o turnusie z 7 maja 2021 r. oraz oświadczenie organizatora turnusu z 6 września 2021 r., którą organ administracji już jej udostępnił (pismo z 16 września 2021 r.).
Skarżąca domaga się więc w istocie wydania zaświadczenia na podstawie dokumentu zawierającego jej własne oświadczenie (informacja o turnusie z 7 maja 2021 r.) oraz oświadczenia innego niż organ administracji podmiotu (oświadczenie organizatora turnusu z 6 września 2021 r. – Przedsiębiorstwa Usługowego A). Poza sporem jest, że organ pierwszej instancji nie jest organizatorem turnusu rehabilitacyjnego, w którym miała uczestniczyć skarżąca. Do kompetencji organu pierwszej instancji nie należało zatem zapewnienie skarżącej możliwości uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym organizowanym przez inny podmiot – Przedsiębiorstwo Usługowe A ul. A 3, [...] S. oraz rezerwacja jej uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym organizowanym przez ten podmiot. Organ pierwszej instancji jedynie przyznał skarżącej dofinansowanie do turnusu rehabilitacyjnego na podstawie przedłożonych przez samą skarżącą dokumentów.
W tym stanie rzeczy zasadnie organy administracji wskazały, że fakty objęte żądaniem skarżącej nie wynikały z prowadzonej przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w B. ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu, jak również uzyskanych w ramach postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego w koniecznym zakresie. Żądanie potwierdzenia przez skarżącą w formie zaświadczenia przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w R. rezerwacji jej uczestnictwa skarżącej w turnusie rehabilitacyjnym, który miał się odbyć w S. w terminie od 28 września do 12 października 2021 r., organizowanym przez inny podmiot, nie znajduje żadnego uzasadnienia faktycznego ani prawnego.
W sytuacji gdy, tak jak w rozpoznawanej sprawie, sama strona najpierw przedkłada organowi pismo wystawione przez odrębny podmiot i tylko na tej podstawie domaga się wydania zaświadczenia mającego charakter dokumentu urzędowego, a dany organ nie posiada żadnych danych wynikających z ewidencji, rejestrów lub innych własnych dokumentów pozwalających na ustalenie okoliczności wnioskowanej przez stronę, w pełni zasadnym było wydanie postanowienia o odmowie wydania wnioskowanego zaświadczenia. Ewentualne nałożenie na organ administracji obowiązku analizy i odszukania ewentualnej podstawy prawnej do wydania zaświadczenia o treści żądanej przez skarżącą nie znajduje podstawy prawnej. Nie jest możliwe tworzenie i pozyskiwanie na użytek konkretnego postępowania materiałów dowodowych mających służyć wydaniu zaświadczenia określonej treści – tak z urzędu, jak i na wniosek stron postępowania (por. wyrok NSA z 6 lipca 2020 r., I OSK 2858/19).
Analiza żądania skarżącej prowadzi do wniosku, że dąży ona w istocie do uzyskania środka dowodowego w celu usprawiedliwienia swojej nieobecności na rozprawie w sądzie. Okoliczność ta nie stanowi o istnieniu po stronie skarżącej interesu prawnego, a świadczy o wystąpieniu interesu faktycznego. Od interesu prawnego trzeba bowiem odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym strona wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji.
Wskazać przy tym należy, że organ nie może wydać zaświadczenia tylko co do części wniosku zgłoszonego przez wnioskodawcę. Jeżeli organ nie może wydać zaświadczenia w zakresie całego wniosku, to ma obowiązek wydać postanowienie o odmowie wydania wnioskowanego zaświadczenia.
Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że skoro zaświadczenie z istoty swej może dotyczyć niebudzących wątpliwości danych znajdujących się w ewidencjach organu, rejestrach czy innego rodzaju zbiorach, to w niniejszej sprawie organy prawidłowo uznały, że nie mogą poświadczyć rezerwacji uczestnictwa skarżącej w turnusie rehabilitacyjnym, który miał się odbyć w S. w terminie od 28 września do 12 października 2021 r., skoro Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w B. nie jest organizatorem tego turnusu. Potwierdzenie rezerwacji uczestnictwa w tym turnusie może skarżącej ewentualnie wydać jego organizator.
W związku z powyższym należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem i nie ma podstaw do jego uchylenia, a tym bardziej stwierdzenia nieważności. Organy administracji nie naruszyły przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony i nie budzi wątpliwości.
Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
d.j.