III SA/Łd 402/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2007-07-25
NSAinneWysokawsa
zasiłek przedemerytalnywznowienie postępowaniaTrybunał Konstytucyjnyprawo administracyjneubezpieczenia społeczneprawo pracystaż pracywarunki szczególne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zasiłku przedemerytalnego, uznając, że organy błędnie odmówiły merytorycznej oceny wniosku skarżącego opartego na wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Skarżący H. S. domagał się przyznania zasiłku przedemerytalnego, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący niezgodności z Konstytucją przepisów regulujących przyznawanie tego świadczenia. Organy administracji dwukrotnie odmówiły wznowienia postępowania, uznając, że decyzja odmawiająca zasiłku została wydana na podstawie przepisów, których TK nie zakwestionował. Sąd administracyjny uchylił te decyzje, stwierdzając, że organy błędnie odmówiły merytorycznej oceny wniosku, ponieważ wyrok TK zawierał odniesienia do przepisów, na podstawie których wydano decyzję w sprawie skarżącego, a ocena związku przyczynowego była dowolna.

Sprawa dotyczyła wniosku H. S. o przyznanie zasiłku przedemerytalnego, który został odrzucony przez organy administracji. Skarżący wniósł o wznowienie postępowania, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 września 2006 r. (sygn. akt SK 15/05), który stwierdził niezgodność z Konstytucją art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Organy administracji odmówiły wznowienia postępowania, argumentując, że decyzja odmawiająca zasiłku została wydana na podstawie art. 150a ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, który nie był przedmiotem zakwestionowania przez TK. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzje organów obu instancji. Sąd uznał, że organy błędnie odmówiły merytorycznej oceny wniosku o wznowienie postępowania. Wskazał, że wyrok TK, mimo że dotyczył innego przepisu, zawierał obszerne odniesienia do art. 150a ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a tym samym istniał potencjalny związek przyczynowy między wyrokiem a sprawą skarżącego. Sąd podkreślił, że odmowa wznowienia postępowania powinna następować tylko ze względów formalnych, a nie merytorycznych, a ocena merytoryczna powinna nastąpić po wznowieniu postępowania. W związku z tym sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli wyrok TK zawiera obszerne odniesienia do przepisu, na podstawie którego wydano decyzję, i istnieje potencjalny związek przyczynowy, który organy administracji powinny zbadać merytorycznie, a nie od razu odrzucić wniosek o wznowienie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy administracji błędnie odmówiły merytorycznej oceny wniosku o wznowienie postępowania. Mimo że wyrok TK dotyczył innego przepisu, zawierał on odniesienia do przepisu, na podstawie którego wydano decyzję w sprawie skarżącego, co uzasadniało potrzebę dalszego postępowania wyjaśniającego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 145a § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.z.i.r.p. art. 150a § 1

Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

Pomocnicze

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 152

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 145a § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 149 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 149 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 149 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.z.i.r.p. art. 150a

Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

u.z.u.z.p.z.i.p.z. art. 3 § 1

Ustawa o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty

u.z.u.p.z.i.r.p.

Ustawa o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy administracji błędnie odmówiły merytorycznej oceny wniosku o wznowienie postępowania, mimo że wyrok Trybunału Konstytucyjnego zawierał odniesienia do przepisów, na podstawie których wydano decyzję w sprawie skarżącego. Decyzja o odmowie wznowienia postępowania może być wydana tylko ze względów formalnych, a nie merytorycznych.

Odrzucone argumenty

Decyzja odmawiająca zasiłku przedemerytalnego została wydana na podstawie art. 150a ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, który nie był przedmiotem zakwestionowania przez Trybunał Konstytucyjny, co wyklucza możliwość wznowienia postępowania na podstawie wyroku TK. Brak związku przyczynowego między wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego a treścią dotychczasowej decyzji.

Godne uwagi sformułowania

Organy w ponownie przeprowadzonym postępowaniu nietrafnie oceniły, iż wystąpiła przyczyna uzasadniająca odmowę wznowienia postępowania. Odmowę wznowienia postępowania należy stosować wyjątkowo, tylko w sytuacjach jasno kreślonych przepisami. Decyzję o odmowie wznowienia postępowania wydaje się wtedy, gdy we wstępnej fazie postępowania wznowieniowego można jednoznacznie stwierdzić, że nie istnieją podstawy wznowienia. Podstawą odmowy wznowienia postępowania nie może być merytoryczna ocena przesłanek wznowienia postępowania.

Skład orzekający

Janusz Furmanek

sprawozdawca

Małgorzata Łuczyńska

członek

Monika Krzyżaniak

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie zasad prawidłowego prowadzenia postępowania wznowieniowego w administracji, zwłaszcza w kontekście wyroków Trybunału Konstytucyjnego i ich wpływu na decyzje wydane na podstawie innych przepisów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z zasiłkami przedemerytalnymi i wyrokiem TK SK 15/05, ale ogólne zasady dotyczące wznowienia postępowania mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie procedur administracyjnych i jak wyroki Trybunału Konstytucyjnego mogą wpływać na sprawy rozstrzygane na podstawie innych przepisów. Jest to ciekawy przykład z zakresu prawa administracyjnego procesowego.

Błąd proceduralny organów administracji uniemożliwił obywatelowi dochodzenie swoich praw do zasiłku przedemerytalnego.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Łd 402/07 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2007-07-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-06-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Janusz Furmanek /sprawozdawca/
Małgorzata Łuczyńska
Monika Krzyżaniak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6332 Należności  przedemerytalne
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Dnia 25 lipca 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Sędzia NSA Janusz Furmanek (spr.), Protokolant asystent sędziego Anna Łuczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2007 roku z udziałem sprawy ze skargi H. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zasiłku przedemerytalnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...], nr [...].
Uzasadnienie
III SA/Łd 402/07
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania H. S., utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie decyzji Starosty [...] z dnia [...], odmawiającej przyznania H. S. prawa do zasiłku przedemerytalnego od dnia [...].
Organy ustaliły następujący stan faktyczny.
W dniu [...] H. S. zgłosił się do Powiatowego Urzędu Pracy w P. celem dokonania kolejnej rejestracji jako osoba bezrobotna. Na podstawie przedłożonych przez stronę dokumentów, Starosta [...] decyzją ostateczną z dnia [...] uznał H. S. za osobę bezrobotną od dnia rejestracji, tj. od dnia [...] i przyznał mu prawo do zasiłku dla bezrobotnego od dnia [...], w wysokości [...] zł miesięcznie.
Następnie decyzją z dnia [...] organ l instancji orzekł o utracie przez H. S. prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania.
W dniu 19 stycznia 2006 r. do Powiatowego Urzędu Pracy w P. wpłynął wniosek zainteresowanego o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego na podstawie znowelizowanych przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Jednocześnie H. S. wskazał, że posiada ponad 30-letni staż pracy, w tym ma udokumentowane 25 lat pracy w warunkach szczególnych.
Po rozpatrzeniu ww. wniosku Starosta Powiatu [...], decyzją z dnia [...], orzekł o odmowie przyznania wnioskodawcy prawa do zasiłku przedemerytalnego od dnia 19 stycznia 2006 r. Uzasadniając swą decyzję organ l instancji wskazał, iż skarżący na dzień rejestracji w Urzędzie Pracy (tj. [...]) udokumentował staż pracy wynoszący 28 lat, 9 miesięcy i 22 dni, w tym 25 lat, 8 miesięcy i 15 dni stażu pracy w warunkach szkodliwych. Nadto wskazał, iż strona od dnia 2 sierpnia 2001 r. do dnia 31 maja 2002 r. pozostawała w zatrudnieniu, a zatem na dzień 12 stycznia 2002 r. nie spełniała przesłanek osoby bezrobotnej. H. S. nie kwestionował ww. decyzji w trybie odwoławczym, w związku z powyższym stała się ona ostateczna.
H. S. złożył w dniu 17 października 2006 r. w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. pismo, w którym wniósł o "ponowną weryfikację uprawnień do zasiłku przedemerytalnego zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 2006 r.".
Postanowieniem z dnia [...] Starosta [...] wznowił na wniosek strony postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Starosty Powiatu [...] z dnia [...], odmawiającą przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego od dnia 19 stycznia 2006 r. Następnie decyzją z dnia [...] odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia [...].
Nie zgadzając się z treścią przedmiotowego rozstrzygnięcia H. S. złożył odwołanie od ww. decyzji do Wojewody [...], wnosząc o jej uchylenie i przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego.
Wojewoda [...], decyzją z dnia [...], uchylił w całości zaskarżoną decyzję organu l instancji i poprzedzające je postanowienie o wznowieniu postępowania i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ l instancji.
Organ odwoławczy zwrócił przede wszystkim uwagę na konieczność jednoznacznego ustalenia charakteru pisma skarżącego z dnia 17 października 2006 r., a także pouczenia strony o prawnych możliwościach rozpatrzenia ww. sprawy.
Starosta [...], po przeprowadzeniu stosownego postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...], orzekł o odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Starosty Powiatu [...] z dnia [...] odmawiającą przyznania H. S. prawa do zasiłku przedemerytalnego od dnia 19 stycznia 2006 r.
Od ww. decyzji H. S. złożył odwołanie, wnosząc o jej uchylenie w całości i przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego. Wyjaśnił, iż posiada niezbędny okres zatrudnienia do przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego, tj. legitymuje się okresem zatrudnienia wynoszącym 30 lat pracy, 1 miesiąc i 4 dni, w tym w warunkach szczególnych 25 lat, 8 miesięcy i 15 dni. Wskazał ponadto na swoją trudną sytuację życiową i materialną.
Decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy przywołał treść art. 145a § 1 k.p.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. W myśl § 2 art. 145 a k.p.a. w sytuacji określonej § 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
Organ II instancji uznał, iż materiał dowodowy potwierdza, iż decyzja ostateczna Starosty [...] z dnia [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego od dnia 19 stycznia 2006 r., w stosunku do której strona żąda wznowienia postępowania na podstawie art. 145a k.p.a., została wydana w oparciu o przepisy art. 150 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
Organ odwoławczy wskazał, iż strona w oświadczeniu złożonym w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. w dniu 12 lutym 2007 r. wyraźnie potwierdziła, iż żąda weryfikacji decyzji ostatecznej organu l instancji z dnia [...] w trybie wznowienia postępowania administracyjnego, tj. na podstawie art. 145a k.p.a., przy jednoczesnym uwzględnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 września 2006r., sygn. akt 15/05. W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż uchwalona w dniu 20 grudnia 2002 r. nowelizacja ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, a zwłaszcza treść art. 3 ust. 1 ww. ustawy zmieniającej, jest niezgodna z Konstytucją RP. W myśl art. 3 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu i systemie oświaty prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego na zasadach określonych w przepisach ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2001 r., przysługuje bezrobotnym, którzy do dnia 12 stycznia 2002 r. spełnili warunki do ich nabycia.
Przepis ten umożliwiał nabywanie zasiłku przedemerytalnego na zasadach określonych w przepisach ustawy w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2001 r. bezrobotnym, którzy do dnia 12 stycznia 2002 r. spełnili warunki do ich nabycia. Powyższy przepis, w ocenie TK, nie uregulował prawidłowo sytuacji prawnej wszystkich osób ubiegających się o ww. zasiłki w okresie od dnia 1 stycznia 2002 r. do dnia wejścia w życie ustawy uzupełniającej z dnia 20 grudnia 2002 r. Dlatego też na mocy powyższego wyroku zasiłki przedemerytalne powinny zostać przyznane od dnia złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego. Jednakże podkreślenia wymaga fakt, iż wyłączną podstawę do weryfikacji decyzji administracyjnej w trybie wznowienia postępowania stanowią tylko te decyzje, które zostały wydane w oparciu o zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny przepisy art. 3 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty.
Z tego względu, w ocenie Wojewody [...], nie ma możliwości wznowienia postępowania na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 września 2006 r., sygn. akt 15/05, tych spraw, które zostały rozstrzygnięte na innej podstawie prawnej, np. art. 150a ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Wyrok ten bowiem w żaden sposób nie wyklucza stosowania, nie eliminuje z obrotu prawnego, ani tym bardziej nie podważa ważności decyzji wydanych na mocy art. 150a - 150d ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Przepisy te bowiem nigdy nie zostały uznane za niekonstytucyjne.
Nie istnieje również możliwość przyznania przedmiotowych świadczeń osobom, które nie posiadają decyzji administracyjnej w przedmiocie prawa do zasiłku przedemerytalnego wydanej w oparciu o zakwestionowane przez TK przepisy.
Akta sprawy wskazują, iż uprawnienia zainteresowanego do zasiłku przedemerytalnego zostało ustalone decyzją ostateczną organu l instancji z dnia [...], odmawiającą przyznania H. S. prawa do zasiłku przedemerytalnego od dnia 19 stycznia 2006 r. Przedmiotowa decyzja została wydana na podstawie na podstawie art. 150a ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zaś przedłożony materiał dowodowy nie potwierdza, by skarżący posiadał decyzję w przedmiocie prawa do zasiłku przedemerytalnego, która zostałaby wydana w oparciu o zakwestionowane przez TK przepisy art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r.
Na decyzję ostateczną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę złożył H. S., wnosząc o jej uchylenie w całości.
Skarżący podniósł, iż w decyzji organu odwoławczego nie został uwzględniony wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 września 2006 r. sygn. akt 15/05, odsyłający do art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Ponownie podniósł, iż jego staż pracy upoważnia go do zasiłku przedemerytalnego.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...], przytaczając argumenty podniesione już w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z przyczyn innych niż wskazane w skardze.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 wyżej powołanego aktu).
Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu l instancji, nie mogą pozostać w obrocie prawnym.
Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowienie podlega uchyleniu w całości lub w części, jeżeli sąd stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu orzekającego w składzie niniejszym, wady wymienione w punkcie c) powołanego wyżej przepisu wystąpiły w toku postępowania administracyjnego
Postępowanie wznowieniowe jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji administracyjnych. Reguły związane ze wszczęciem tego postępowania oraz z wydawanymi w jego toku rozstrzygnięciami są szczegółowo uregulowane w Kodeksie postępowania administracyjnego. W pierwszej fazie postępowania organ administracji sprawdza jedynie, czy strona powołuje się na przesłanki wznowienia postępowania określone w art. 145 § 1 k.p.a. lub w art. 145a k.p.a. Jeśli strona powołuje się na te przesłanki, to organ administracji ma obowiązek wznowić postępowanie i już we wznowionym postępowaniu ocenić, czy przesłanki te rzeczywiście zostały spełnione i mogą być podstawą do uchylenia decyzji wydanej w zwykłym postępowaniu.
Orzekające w sprawie organy obydwu instancji uznały, iż w przedmiotowej sprawie należało odmówić wznowienia postępowania. Wniosek o wznowienie postępowania w oparciu o przesłankę określoną w art. 145a k.p.a. strona złożyła wprawdzie w ustawowym terminie, jednakże w ocenie zarówno organu I instancji, jak organu odwoławczego, nie ma podstaw do wznowienia postępowania w oparciu o wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 września 2006 r. SK 15/05, bowiem postępowanie, którego wznowienia domaga się skarżący, zakończone zostało ostateczną decyzją wydaną na podstawie art. 150a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.), zaś powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczył wyłącznie niekonstytucyjności art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty (Dz.U. z 2003 r. Nr 6, poz. 65). Skoro zatem art. 150a ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, dodany ustawą z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 164, poz. 1366) nie był przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego, a tym samym nie została zakwestionowana jego zgodność z konstytucją, to w ocenie organów orzekających w sprawie, powołujących się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lutego 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 291/04, zaszła okoliczność uprawniająca organy do odmowy wznowienia postępowania. W uzasadnieniu powołanego wyroku sąd stwierdził, iż do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania może dojść również wtedy, gdy w sposób oczywisty można z twierdzeń strony wyprowadzić wniosek o braku związku przyczynowego pomiędzy wskazaną podstawą wznowienia, a treścią dotychczasowej decyzji. Innymi słowy, jeżeli da się z góry wykluczyć ten związek przyczynowy, dopuszczalne będzie podjęcie decyzji odmownej (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 marca 1996 r., sygn. akt SA/Wr 1652/95 – niepubl.).
Sąd orzekający w składzie niniejszym nie podzielił jednak stanowiska organów. Wskazane orzeczenia, zapadłe nie dość że w odmiennym stanie faktycznym, nie stanowią przyjętej powszechnie linii orzeczniczej i nie mogą wiązać sądu w sprawie niniejszej.
Skarżący w swoim wniosku o wznowienie postępowania powołał się na przesłankę wznowienia określoną w art. 145a k.p.a., w myśl którego można żądać wznowienia podstępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja.
Na wstępie zaznaczyć należy, że o wznowieniu postępowania organ orzeka w formie postanowienia (art. 149 § 1 k.p.a.), zaś odmowa wznowienia postępowania następuje w formie decyzji (§ 3 powołanego przepisu). Postanowienie o wszczęciu jest aktem administracyjnym, który nie rozstrzyga sprawy wznowienia, lecz ją otwiera (por. wyrok NSA z dnia 13 listopada 1987 r., IV SA 1326/86, ONSA z 1987 r., Nr 2, poz. 80). Postanowienie o wznowieniu postępowania nie może zawierać innych treści poza wskazaniem przesłanek uzasadniających wznowienie, zaś stwierdzenie, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy mogą być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia. Taka linia orzecznicza jest już utrwalona i znajduje aprobatę Sądu orzekającego w składzie niniejszym (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 1989 r., IV SA 339/89, ONSA z 1989 r., Nr 1, poz. 50).
Przytoczone stanowiska NSA wyraźnie wskazują, kiedy można na początku wydać postanowienie o wznowieniu postępowania (którego w niniejszej sprawie nie wydano), a kiedy decyzję o odmowie. Z treści art. 149 § 2 k.p.a., określającego skutki postanowienia o wznowieniu postępowania wynika, że decyzję o odmowie wznowienia postępowania organ może wydać tylko w tych przypadkach, gdy z żądaniem wystąpiła osoba, która nie jest stroną w sprawie, albo która jest wprawdzie stroną, ale wniosła żądanie po upływie terminu określonego w art. 148 § 1 i 2 k.p.a., gdy termin ten nie został przywrócony. Decyzję taką organ może również wydać, gdy żądanie pochodzi od strony nie mającej zdolności do czynności prawnych, działającej bez przedstawiciela ustawowego.
Powodem tym natomiast nie może być brak podstaw do wznowienia postępowania, gdyż ocena przyczyn wznowienia przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania jest niedopuszczalna. Takie stanowisko zaprezentował NSA w wyroku z dnia 20 czerwca 1991 r., IV SA 487/91, ONSA 1991, Nr 2, poz. 50. Przesłanką odmowy wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.) nie może być negatywny wynik ustaleń co do przyczyn wznowienia. Również w późniejszym wyroku NSA z dnia 8 czerwca 1995 r., SA/Po 416/95, Mon. Pod. 1996, Nr 7, s. 214 stwierdzono, że "Odmowa wznowienia postępowania następuje tylko i wyłącznie ze względów formalnych, a nie merytorycznych". Identyczne stanowisko wyrażono w wyroku NSA z dnia 15 grudnia 1998 r., I SA/Łd 1843/96 (niepublikowany): "Podstawą odmowy wznowienia postępowania nie może być merytoryczna ocena przesłanek wznowienia postępowania, która to ocena może być dokonana dopiero na etapie postępowania i decyzji wydanej po wznowieniu postępowania". Por. też glosę Z. Czarnik, Z. Suwała do wyroku NSA z dnia 8 lipca 1997 r., SA/Rz 606/96, ST 1997, Nr 11, s. 62: "Decyzję o odmowie wznowienia postępowania wydaje się wtedy, gdy we wstępnej fazie postępowania wznowieniowego można jednoznacznie stwierdzić, że nie istnieją podstawy wznowienia. Innymi słowy, decyzja taka może być wydana wtedy, gdy w podaniu o wznowienie postępowania w żaden sposób nie wskazuje się podstawy wznowienia przewidzianej przepisami (...). Jeżeli natomiast są jakiekolwiek wątpliwości dotyczące istnienia podstawy wznowienia wskazanej przez stronę i zachodzi potrzeba zbadania w tym zakresie sprawy, niezbędne jest wydanie postanowienia o wznowieniu, którego przedmiotem będzie wyjaśnienie, czy wskazana przez stronę podstawa wznowienia występuje".
W przedmiotowej sprawie organ I instancji, pierwotnie rozpatrując wniosek strony o wznowienie postępowania, wydał w dniu [...] postanowienie o wznowieniu postępowania zakończonego decyzją ostateczną Starosty Powiatu [...] z dnia [...] odmawiającą przyznania skarżącemu prawa do zasiłku przedemerytalnego od dnia 19 stycznia 2006 r., a następnie decyzją z dnia [...] odmówił uchylenia ww. decyzji. Obydwa te rozstrzygnięcia, t.j. postanowienie o wznowieniu postępowania, jak i decyzja o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej, zostały uchylone przez organ odwoławczy, na skutek odwołania strony. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ I instancji wydał decyzję o odmowie wznowienia postępowania, uznając, że w sprawie nie ma żadnych wątpliwości, iż określona w art. 145a k.p.a. przesłanka wznowieniowa nie wystąpiła. Ocena taka budzi zdziwienie o tyle, iż uchylając postanowienie o wznowieniu postępowania i decyzję o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej organ odwoławczy nie wskazał, iż należy zbadać sprawę pod kątem dopuszczalności żądania wznowienia. Przyczyną uchylenia obydwu rozstrzygnięć było bowiem niedostateczne, zdaniem organu II instancji, wyjaśnienie intencji strony, a także brak pouczenia o prawnych możliwościach rozpatrzenia sprawy.
W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę organy w ponownie przeprowadzonym postępowaniu nietrafnie oceniły, iż wystąpiła przyczyna uzasadniająca odmowę wznowienia postępowania. Jak już zaznaczono we wcześniejszych rozważaniach, odmowę wznowienia postępowania należy stosować wyjątkowo, tylko w sytuacjach jasno kreślonych przepisami. Jeśli zaś istnieją jakiekolwiek wątpliwości w zakresie istnienia podstawy wznowienia wskazanej przez stronę i zachodzi potrzeba zbadania sprawy w tym zakresie, niezbędne jest wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania (por. wyrok NSA z dnia 5 listopada 1999 r., II SA 1604/99, LEX nr 47257). Wątpliwości takie w ocenie Sądu wystąpiły. Nie można zgodzić się z prezentowanym przez organy orzekające w niniejszej sprawie stanowiskiem, iż w oczywisty sposób da się wykluczyć związek przyczynowy między podstawą wydania zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu I instancji (art. 150a ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy), a wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 września 2006 r. SK 15/05. Trybunał zakwestionował wprawdzie inny przepis – art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty, lecz w uzasadnieniu wyroku Trybunał wyraźnie nawiązuje do art. 150a ustawy i promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Stwierdził między innymi, iż "istotne znaczenie dla oceny zgodności z Konstytucją regulacji prawnych poddanych kontroli przez Trybunał Konstytucyjny (a więc art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r.) w rozpoznawanej sprawie mają zmiany systemu zasiłków i świadczeń przedemerytalnych wprowadzone ustawą z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 164, poz. 1366) do ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.). Nowa regulacja jest następstwem wyroku TK z dnia 30 marca 2005 r., sygn. K 19/02, i nawiązuje wprost do rozwiązań przyjętych w rozpoznawanych przez Trybunał ustawach: nowelizującej z dnia 17 grudnia 2001 r. i uzupełniającej z dnia 20 grudnia 202 r. Do ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy został dodany art. 150a (...). Ustawodawca powtórzył formułę prawną, zawartą wcześniej w art. 3 ust. 1 ustawy uzupełniającej z dnia 20 grudnia 2002 r. (...)". Dalej Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę, iż brzmienie przepisu art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. i wynikająca stąd treść norm prawnych przez niego stanowiących, została zmieniona przepisami art. 150a ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach runku pracy.
Tak więc w wyroku Trybunału Konstytucyjnego, wskazanym we wniosku strony jako podstawa wznowienia, znajdują się obszerne wywody na temat art. 150a (będącego podstawą wydania decyzji ostatecznej kończącej postępowanie, którego wznowienia domaga się skarżący) i jego powiązania z art. 3 ust. 1, którego niekonstytucyjność Trybunał orzekł. W uzasadnieniu wyroku TK są również wywody na temat konstytucyjności art. 150a. Tak więc w ocenie Sądu organy w sposób dowolny wykluczyły związek przyczynowy między wskazaną przez stronę podstawą wznowienia, a treścią kwestionowanej decyzji.
Rozpatrując ponownie sprawę organy administracji publicznej wznowią postępowanie administracyjne zakończone decyzją Starosty Powiatu [...] z dnia [...] i dopiero wówczas ocenią zasadność, bądź nie, powołania się przez skarżącego na przesłankę wznowienia określoną w art. 145a k.p.a. Po dokonaniu tego ustalenia organy wydadzą rozstrzygnięcie przewidziane przepisami art. 151 k.p.a.
Z powyższych względów, z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.
Z uwagi na brak przymiotu wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd odstąpił od orzekania w kwestii wstrzymania jej wykonania (art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI