III SA/Łd 400/22

III SA/Łd 400/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-10-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-06-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska /sprawozdawca/
Joanna Wyporska-Frankiewicz
Małgorzata Kowalska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II GSK 430/23 - Wyrok NSA z 2025-11-26
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 156 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Asesor WSA Anna Dębowska (spr.), po rozpoznaniu w dniu 5 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 29 marca 2022 r. nr KO.480.18.2022 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zarejestrowania pojazdu oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 29 marca 2022 r., nr KO.480.18.2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim utrzymało w mocy decyzję własną z 20 grudnia 2021 r., nr KO.480.36.2021 o stwierdzeniu nieważności decyzji Starosty Powiatu Piotrkowskiego z 25 czerwca 2019 r., nr WK.5410.3.11160.2019.IK o zarejestrowaniu na rzecz S.G. pojazdu marki Mercedes-Benz Sprinter, nr rej. [...].
W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniosło, że Starosta Powiatu Piotrkowskiego ostateczną decyzją z 25 czerwca 2019 r., wydaną na podstawie art. 73 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1990 ze zm.), zwanej dalej "p.r.d.", zarejestrował na rzecz S.G. pojazd marki Mercedes-Benz Sprinter, nr nadwozia [...], wydając dowód rejestracyjny [...], tablice rejestracyjne nr [...] zalegalizowane znakiem legalizacyjnym nr [...] oraz nalepkę kontrolną i kartę pojazdu nr [...].
Pismem z 9 marca 2021 r. Starosta Powiatu Piotrkowskiego zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim o rozważenie stwierdzenia nieważności decyzji z 25 czerwca 2019 r. w sprawie zarejestrowania pojazdu marki Mercedes-Benz Sprinter na rzecz S.G. Starosta Powiatu Piotrkowskiego wyjaśnił, że wyżej wymieniony pojazd został zarejestrowany pomimo dokonania w nim zmian konstrukcyjnych, na które nie wyraził zgody producent pojazdu. Dopuszczalna masa całkowita nadana przez producenta pojazdu wynosiła 5 000 kg. Tymczasem analiza akt administracyjnych przeprowadzona przez Starostę Powiatu Piotrkowskiego wykazała, że ubiegając się o rejestrację pojazdu S.G. przedstawił dokumenty, z których wynika, że dopuszczalna masa całkowita nadana przez producenta wynosi 6 200 kg. W opinii Starosty Powiatu Piotrkowskiego decyzja z 25 czerwca 2019 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż doszło do zarejestrowania pojazdu, pomimo dokonania w nim zmian konstrukcyjnych, na które nie wyraził zgody producent pojazdu.
Decyzją z 20 grudnia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim stwierdziło z urzędu nieważność decyzji Starosty Powiatu Piotrkowskiego z 25 czerwca 2019 r.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy S.G. zarzucił naruszenie prawa materialnego, a także przepisów postępowania poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 i art. 157 § 1 k.p.a. oraz § 18 ust. 6 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 11 grudnia 2017 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych (Dz. U. poz. 2355 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem z 11 grudnia 2017 r.", poprzez nieprawidłowe uznanie, że decyzja z 25 czerwca 2019 r. może zostać unieważniona jako wydana z rażącym naruszeniem prawa oraz art. 7, art. 7a, art. 8, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewystarczające i niepełne rozważenie materiału dowodowego, niedokładne wyjaśnienie i określenie stanu faktycznego oraz prawnego sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do wadliwego wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy decyzję własną z 20 grudnia 2021 r. podniosło, że wnioskiem z 7 czerwca 2019 r. S.G. wystąpił do Starosty Powiatu Piotrkowskiego o rejestrację pojazdu marki Mercedes-Benz Sprinter. Wraz z wnioskiem przedstawił organowi rejestracyjnemu następujące dokumenty: fakturę [...] z 7 czerwca 2019 r. (zakup pojazdu), kartę pojazdu seria [...], dowód rejestracyjny pojazdu [...], zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym nr [...] z 7 czerwca 2019 r. (okresowym), zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym nr [...] z 7 czerwca 2019 r. (dodatkowym).
Przedstawiony do rejestracji dowód rejestracyjny był wynikiem uprzednio wydanej decyzji z 28 czerwca 2018 r. nr WK.5410.3.12026.2018.AN o rejestracji pojazdu na rzecz poprzedniego właściciela pojazdu, tj. B.G.
Przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym były prowadzone postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 28 czerwca 2018 r. o rejestracji pojazdu na rzecz B.G. Decyzją z 24 listopada 2021 r., nr KO.480.152.2021 Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję własną z 26 lipca 2021 r., nr KO.480.35.2021 stwierdzającą z urzędu nieważność decyzji Starosty Powiatu Piotrkowskiego z 28 czerwca 2018 r., nr WK.5410.3.12026.2018.AN o rejestracji pojazdu na rzecz B.G. (decyzja ostateczna).
Stwierdzenie nieważności decyzji z 28 czerwca 2018 r. oznacza, że wydany w jej wyniku dowód rejestracyjny utracił ważność. W konsekwencji spowodowało to konieczność stwierdzenia nieważności decyzji o rejestracji pojazdu na rzecz S.G., bowiem nie dysponuje on ważnym dowodem rejestracyjnym, który jest niezbędnym warunkiem do rejestracji na jego rzecz pojazdu już wcześniej zarejestrowanego.
Odnosząc się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że podstawy stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Powiatu Piotrkowskiego z 25 czerwca 2019 r. nie stanowiła okoliczność, że skarżący nie przedstawił oświadczenia wystawionego przez producenta lub przedstawiciela producenta potwierdzającego, że pojazd był homologowany zgodnie z wnioskowanymi danymi technicznymi, o którym mowa w § 18 ust. 6 pkt 2 rozporządzenia z 11 grudnia 2017 r. Stwierdzenie nieważności decyzji z 25 czerwca 2019 r. było wynikiem stwierdzenia nieważności uprzednio wydanej decyzji Starosty Powiatu Piotrkowskiego z 28 czerwca 2018 r. o rejestracji pojazdu na rzecz poprzedniego właściciela pojazdu – B.G. Spowodowało to, że skarżący w dacie występowania z wnioskiem o rejestrację pojazdu nie dysponował ważnym dowodem rejestracyjnym, będącym niezbędnym warunkiem do rejestracji na jej rzecz pojazdu już wcześniej zarejestrowanego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi S.G. wniósł o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją z 20 grudnia 2021 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:
1. prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 oraz art. 157 § 1 k.p.a., a także § 18 ust. 6 pkt 2 rozporządzenia z 11 grudnia 2017 r. przez nieprawidłowe uznanie, że rozstrzygnięcie Starosty może zostać unieważnione jako wydane z rażącym naruszeniem prawa;
2. procedury administracyjnej, tj. art. 7, art. 7a, art. 8, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. przez niewystarczające i niepełne rozważenie materiału dowodowego, w tym brak rozstrzygnięcia zarzutów składanych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, niedokładne wyjaśnienie i określenie stanu faktycznego oraz prawnego sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do wadliwego wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że podstawę stwierdzenia nieważności decyzji pierwszoinstancyjnej stanowiła okoliczność, że skarżący nie przedstawił oświadczenia wystawionego przez producenta lub przedstawiciela producenta potwierdzającego, że pojazd był homologowany zgodnie z wnioskowanymi danymi technicznymi, o którym mowa w § 18 ust. 6 pkt 2 rozporządzenia z 11 grudnia 2017 r. Nikt nie udowodnił, że dopuszczony do ruchu pojazd jest niesprawny technicznie lub zagraża bezpieczeństwu w ruchu drogowym. Pojazd był poddawany procedurze zmian konstrukcyjnych, o której mowa w art. 81 ust. 11 pkt 3 p.r.d. (badanie pojazdu, w którym dokonano zmian konstrukcyjnych lub wymiany elementów powodujących zmianę danych w dowodzie rejestracyjnym, z zastrzeżeniem art. 66 ust. 4 pkt 5 i 6, z wyłączeniem montażu instalacji do zasilania gazem), a nie procedurze rejestracji pojazdu nowego homologowanego. Ustawa nie zawiera definicji legalnej producenta pojazdu. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2018/858 w art. 3 "Definicje" w pkt 40 wskazuje na definicję legalną producenta, tj. "osobę fizyczną lub prawną, która jest odpowiedzialna za wszystkie aspekty homologacji typu pojazdu, układu, komponentu lub oddzielnego zespołu technicznego, lub indywidualnego dopuszczenia pojazdu lub procedurę uzyskiwania zezwoleń dla części i wyposażenia, za zapewnienie zgodności produkcji oraz za kwestie dotyczące nadzoru rynku w odniesieniu do tych wyprodukowanych pojazdów, układów, komponentów, oddzielnych zespołów technicznych, części i wyposażenia, bez względu na to, czy osoba ta bezpośrednio uczestniczy we wszystkich etapach projektowania i budowy tych pojazdów, układów, komponentów lub oddzielnych zespołów technicznych. Analogiczną definicję zawarto w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 168/2013. Artykuł 3 "Definicje" w pkt 47 definiuje producenta jako "każdą osobę fizyczną lub prawną odpowiedzialną wobec organu udzielającego homologacji za wszystkie aspekty homologacji typu lub proces udzielania zezwolenia, za zapewnienie zgodności produkcji, a także odpowiedzialną za kwestie nadzoru rynku w odniesieniu do wyprodukowanych pojazdów, układów, komponentów lub oddzielnych zespołów technicznych, niezależnie od tego, czy ta osoba fizyczna lub prawna bezpośrednio uczestniczy we wszystkich etapach projektowania i konstruowania pojazdu, układu, komponentu lub oddzielnego zespołu technicznego podlegających homologacji. W tym kontekście procedurę dopuszczenie pojazdu po zmianach konstrukcyjnych, w tym wykonanie dla niego odpowiednich badań technicznych na stacji kontroli pojazdów, należy uznać za zdefiniowaną w rozporządzeniach procedurę indywidualnego dopuszczenia pojazdu lub procedurę uzyskiwania zezwoleń dla części i wyposażenia. W świetle prawa europejskiego skarżący może być uznany za spełniającego definicję producenta, zatem produkował swoje pojazdy fabrycznie, a w konsekwencji mógł dokonywać, jako producent zgodnie z prawem, ustalenia ich mas. Złożone do sprawy dokumenty w postaci dokumentacji technicznej świadczą, że na modyfikację pojazdu uzyskiwano odpowiednie europejskie certyfikaty i gruntownie, niezależnie od producenta, badano bezpieczeństwo dokonywania takich zmian. Poświadczono, że pojazdy pomimo dokonania zmian konstrukcyjnych oraz zmiany mas są bezpieczne w ruchu drogowym. Nie było zatem i nie ma przeciwskazań do ich rejestracji i poruszania się po drogach publicznych. Na podstawie art. 66 ust. 4 pkt 6 p.r.d. zabrania się dokonywania zmian konstrukcyjnych zmieniających rodzaj pojazdu, ale jednocześnie w lit. b) tej normy wskazano wyjątek od tej zasady w przypadku, gdy zmian konstrukcyjnych dokonał przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą w tym zakresie. Firma skarżącego, tj. G. prowadzi legalnie działalność gospodarczą z tym związaną. Zgodnie z rejestrem działalności gospodarczej posiada następujące kody PKD 29.10.C produkcja autobusów oraz 45.20.Z konserwacja i naprawa pojazdów samochodowych, które wskazują na spełnienie powyżej normy prawa o ruchu drogowym. Modyfikacje i badania techniczne pojazdów przeprowadzone były zgodnie z obowiązującym stanem prawnym, a firma, które je wykonała ma wyraźną kompetencję ustawową do ich wykonania.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Na wstępie wyjaśnić jednak należy, że niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 2095), zwanej dalej "ustawą o COVID-19". Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Na tle powołanego przepisu w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, że prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy o COVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19. Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego (por. uchwałę NSA z 30 listopada 2020 r., II OPS 6/19).
W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19. Rozpoznanie niniejszej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu o rozprawie zdalnej z 3 sierpnia 2022 r. Jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można było przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku z uwagi na fakt, że pełnomocnik skarżącego nie potwierdził technicznych możliwości uczestniczenia w rozprawie zdalnej. Skutkowało to skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie wskazanego przepisu, o czym pełnomocnik skarżącego i organ administracji zostali zawiadomieni w wykonaniu zarządzenia z 8 września 2022 r.
Nie ulega zatem wątpliwości, że wymagany przywołaną wyżej uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego standard ochrony praw stron w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji. Z możliwości tej strony postępowania nie skorzystały.
Stosownie natomiast do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku niestwierdzenia tego rodzaju naruszeń, sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów nie wykazała, aby zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.
W pierwszej kolejności podkreślić należy, że zaskarżona decyzja wydana została w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, które jest nadzwyczajnym trybem postępowania administracyjnego i którego przesłanki zastosowania zostały enumeratywnie wymienione w art. 156 § 1 k.p.a. Tryb ten jest wyjątkiem od wyrażonej w art. 16 k.p.a. zasady ogólnej trwałości decyzji, a organ administracji publicznej orzekający w tym trybie, posiada jedynie uprawnienia kasacyjne, tzn. rozstrzyga tylko i wyłącznie w kwestii istnienia bądź nieistnienia – w dacie wydania kontrolowanej w trybie stwierdzenia nieważności decyzji – przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a., nie rozstrzyga zaś o istocie sprawy będącej przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie zwykłym.
Istotą postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest bezsporne ustalenie wyłącznie kwestii, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Oznacza to, że w postępowaniu nadzorczym – odmiennie niż w postępowaniu toczącym się w trybie zwykłym – nie można rozpatrywać sprawy co do istoty. Przedmiotem postępowania nadzorczego jest bowiem decyzja, a nie sprawa. W postępowaniu nadzorczym są rozpoznawane kwestie prawne, a organ nadzoru działa wyłącznie jako organ kasacyjny.
Aby stwierdzić nieważność badanej decyzji organ zobowiązany jest bezspornie ustalić zaistnienie jednej z przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Organ administracji publicznej zobligowany jest do stwierdzenia nieważności decyzji, która m.in. wydana została z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).
Należy podkreślić, że rażące naruszenie prawa określane jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jako oczywiste i bezsporne naruszenie przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawa. Ponadto o tym, czy naruszenie prawa jest "rażące", decyduje ocena skutków społeczno-gospodarczych jakie dane naruszenie za sobą pociąga (por. np. wyrok NSA z 20 października 2010 r., II OSK 1614/09; wyrok WSA w Olsztynie z 12 sierpnia 2010 r., II SA/Ol 499/10).
Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – gospodarcze lub społeczne efekty naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. m.in. wyrok NSA z 8 lutego 2013 r., I OSK 1683/11). Naruszenie prawa ma cechę rażącego, gdy decyzja nim dotknięta wywołuje skutki prawne niedające się pogodzić z wymaganiami praworządności, którą należy chronić nawet kosztem obalenia ostatecznej decyzji.
W tym miejscu należy przywołać stanowisko orzecznictwa sądowoadministracyjnego, które sąd orzekający podziela w całości, że decyzja administracyjna może zostać uznana za wydaną "z rażącym naruszeniem prawa", o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., wówczas gdy w odniesieniu do niej spełnią się kumulatywnie następujące przesłanki: oczywistość naruszenia prawa polegająca na widocznej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną; przepis, który został naruszony, nie wymaga przy jego stosowaniu wykładni prawa; skutki, które wywołuje decyzja, są nie do pogodzenia z wymaganiami praworządności, które należy chronić nawet kosztem obalenia tej decyzji" (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 8 maja 2014 r., III AUa 892/13, Lex nr 1483812).
Przenosząc powyższe na grunt sprawy niniejszej należy podkreślić, że kontrolowana w trybie nadzoru decyzja z 25 czerwca 2019 r. zapadła na podstawie art. 73 p.r.d. stanowiącym w ust. 1, że rejestracji pojazdu dokonuje, na wniosek właściciela, starosta właściwy ze względu na miejsce jego zamieszkania (siedzibę), wydając dowód rejestracyjny i zalegalizowane tablice (tablicę) rejestracyjne oraz nalepkę kontrolną, jeżeli jest wymagana, z zastrzeżeniem ust. 2-5.
Stosownie do art. 72 ust. 1 p.r.d. rejestracji dokonuje się na podstawie:
1) dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5;
2) karty pojazdu, jeżeli była wydana;
3) świadectwa zgodności WE albo świadectwa zgodności wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu, dopuszczenia jednostkowego pojazdu, decyzji o uznaniu dopuszczenia jednostkowego pojazdu albo świadectwa dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu – jeżeli są wymagane;
4) zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli jest wymagane albo dowodu rejestracyjnego pojazdu lub innego dokumentu wydanego przez właściwy organ państwa członkowskiego, potwierdzającego wykonanie oraz termin ważności badania technicznego;
5) dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany;
6) dowodu odprawy celnej przywozowej, jeżeli pojazd został sprowadzony z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim Unii Europejskiej i jest rejestrowany po raz pierwszy;
6a) dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy na terytorium kraju albo dokumentu potwierdzającego brak obowiązku zapłaty akcyzy na terytorium kraju albo zaświadczenia stwierdzającego zwolnienie od akcyzy, w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym, jeżeli samochód osobowy lub pojazd rodzaju "samochodowy inny", podrodzaj "czterokołowiec" (kategoria homologacyjna L7e) lub podrodzaj "czterokołowiec lekki" (kategoria homologacyjna L6e) został sprowadzony z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej i jest rejestrowany po raz pierwszy.
Zgodnie z art. 76 ust. 1 p.r.d., minister właściwy do spraw transportu określi, w drodze rozporządzenia:
1) w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw informatyzacji, ministrem właściwym do spraw wewnętrznych oraz Ministrem Obrony Narodowej:
a) warunki i tryb rejestracji pojazdów, czasowej rejestracji pojazdów, wyrejestrowania pojazdów, z zastrzeżeniem ust. 2-3, oraz wzory dowodu rejestracyjnego, pozwolenia czasowego, nalepki kontrolnej, tablic rejestracyjnych oraz innych tablic, cech identyfikacyjnych i oznaczeń, w które zaopatruje się pojazd, a także ich opis,
b) warunki dystrybucji blankietów dowodów rejestracyjnych, pozwoleń czasowych i nalepek kontrolnych,
c) szczegółowe wymagania techniczne dla tablic rejestracyjnych oraz zakres i sposób ich badania;
2) wysokość opłat za wydanie dowodu rejestracyjnego, pozwolenia czasowego, tablic (tablicy) rejestracyjnych i nalepki kontrolnej oraz ich wtórników;
3) w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw informatyzacji, szczegółowe czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzory dokumentów w tych sprawach.
Na podstawie delegacji zawartej w art. 76 ust. 1 pkt 1 lit. a i c p.r.d. wydane zostało obowiązujące w dacie wydania decyzji z 25 czerwca 2019 r. rozporządzenie z 11 grudnia 2017 r.
Stosownie do treści § 18 ust. 6 rozporządzenia z 11 grudnia 2017 r., w przypadku zgłoszenia przez właściciela pojazdu wniosku o zmianę danych technicznych pojazdu dotyczących mas i nacisków osi, zawartych w dowodzie rejestracyjnym, wynikającą ze zmiany właściwych, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 66 ust. 5 i 5a ustawy, warunków technicznych, do wniosku dołącza się:
1) dowód rejestracyjny;
2) oświadczenie wystawione przez producenta lub przedstawiciela producenta potwierdzające, że pojazd był homologowany zgodnie z wnioskowanymi danymi technicznymi.
Z powołanych art. 73 ust. 1 w związku z art. 72 ust. 1 p.r.d. i § 18 ust. 6 rozporządzenia z 11 grudnia 2017 r. wynika, że warunkami koniecznymi rejestracji pojazdu oraz zmiany danych technicznych pojazdu dotyczących mas i nacisków osi, zawartych w dowodzie rejestracyjnym są: złożenie wniosku przez jego właściciela oraz dysponowanie przez niego odpowiednimi dokumentami, w tym dowodem rejestracyjnym, jeżeli pojazd ten wcześniej był zarejestrowany.
Jak stanowi art. 71 ust. 1 p.r.d. dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe.
Wymóg dołączenia do wniosku dowodu rejestracyjnego, o ile pojazd ten był wcześniej zarejestrowany wynika zatem z konieczności prawidłowej identyfikacji pojazdów i uzasadniony jest charakterem dokonywanej czynności prawnej i jej skutkami.
Dowód ten więc jest niezbędny do zarejestrowania pojazdu i winien być on dołączony do wniosku o rejestrację. Jego brak stanowi przeszkodę do rejestracji pojazdu (por. wyrok NSA z 22 czerwca 2006 r., I OSK 1005/05 oraz wyrok WSA w Łodzi z 17 listopada 2010 r., III SA/Łd 436/10). Jeśli był już raz wydany dowód rejestracyjny to kolejna rejestracja pojazdu jest możliwa jedynie, jeżeli zostanie przedłożony ważny dowód rejestracyjny pojazdu lub zaświadczenie, o którym mowa w art. 72 ust. 4 p.r.d., wydawane w razie utraty takiego dowodu (por. wyroki NSA: z 28 czerwca 2017 r., I OSK 330/17; z 4 kwietnia 2017 r., I OSK 1913/15 i z 23 października 2013 r., I OSK 987/12).
Dodać należy, że postępowanie w sprawie rejestracji pojazdu kończy się wydaniem decyzji administracyjnej i decyzja ta poprzedza czynność materialno-techniczną wydania dowodu rejestracyjnego i tablic (por. uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z 24 września 2001 r., OPS 6/01; uchwałę składu pięciu sędziów NSA z 15 listopada 1999 r., OPK 24/99; wyrok WSA w Krakowie z 2 czerwca 2014 r., III SA/Kr 1539/13).
Z uwagi na to, że wydanie dowodu rejestracyjnego następuje na podstawie decyzji o rejestracji pojazdu, wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o rejestracji pojazdu pozbawia jednocześnie wartości prawnej wydany na jej podstawie dowód rejestracyjny (por. wyrok WSA w Lublinie z 14 lutego 2013 r., III SA/Lu 801/12). Dowód rejestracyjny potwierdza bowiem wydanie decyzji o zarejestrowaniu pojazdu oraz jest dokumentem potwierdzającym dopuszczenie pojazdu do ruchu. Oznacza to, że kolejna decyzja o rejestracji pojazdu jest konsekwencją poprzedniej, skoro pojazd nie jest samochodem nowym (por. wyrok WSA w Łodzi z 23 stycznia 2014 r., III SA/Łd 968/13).
Nie jest więc możliwe dokonanie skutecznej rejestracji pojazdu na podstawie takiego dowodu rejestracyjnego, który utracił swoją moc prawną na skutek uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji, która stanowiła podstawę jego wydania.
Stwierdzenie nieważności decyzji, na mocy której pojazd został zarejestrowany pociąga za sobą anulowanie dowodu rejestracyjnego, który stanowił potwierdzenie wydania decyzji o rejestracji. Bezpośrednią konsekwencją tego stanu rzeczy jest konieczność stwierdzenia nieważności decyzji wydanej na podstawie takiego dowodu rejestracyjnego. Stwierdzenie nieważności decyzji powoduje bowiem skutki prawne z mocą ex tunc (od początku). Jak bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 13 listopada 2012 r., sygn. akt I OSP 2/12, powołanej także przez organ administracji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w doktrynie i orzecznictwie sądowym nie jest sporne, że zastosowanie sankcji wzruszalności powoduje pozbawienie decyzji zdolności do wywołania skutków prawnych na przyszłość. Stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a nie do wznowienia postępowania.
W rozpoznawanej sprawie skoro we wniosku wszczynającym postępowanie skarżący domagał się zarejestrowania pojazdu, który już wcześniej był zarejestrowany na terenie państwa polskiego, to podstawę prawną żądania stanowił w tym przypadku m.in. art. 72 ust. 1 pkt 5 p.r.d. Przepis ten – jak już wyżej podniesiono – wymaga zaś by strona dołączyła do wniosku dowód rejestracyjny pojazdu. Poza sporem jest, że skarżący do wniosku załączył dowód rejestracyjny wydany w następstwie zarejestrowania pojazdu na podstawie decyzji Starosty Powiatu Piotrkowskiego z 28 czerwca 2018 r., nr WK.5410.3.12026.2018.AN. Jednakże decyzją z 26 lipca 2021 r., nr KO.480.35.2021 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim stwierdziło nieważność decyzji Starosty Powiatu Piotrkowskiego z 28 czerwca 2018 r. Ostateczną decyzją z 24 listopada 2021 r., nr KO.480.152.2021 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim utrzymało w mocy decyzję własną z 26 lipca 2021 r., nr KO.480.35.2021. Wyrokiem z 8 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 175/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę S.G., W.G. i D.G. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego S.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z 24 listopada 2021 r., nr KO.480.152.2021 utrzymującą w mocy decyzję tego organu z 26 lipca 2021 r., nr KO.480.35.2021 o stwierdzeniu nieważności decyzji Starosty Powiatu Piotrkowskiego z 28 czerwca 2018 r.
Skoro więc organ był związany treścią wniosku skarżącego, a załączony do wniosku dowód rejestracyjny stracił ważność z uwagi na stwierdzenie nieważności decyzji z 28 czerwca 2018 r., to nie została spełniona ustawowa przesłanka do zarejestrowania pojazdu na rzecz skarżącego w oparciu o ten dowód rejestracyjny. W tym wypadku decyzja z 28 czerwca 2018 r. z uwagi na wynikający z niej skutek w postaci wydania dowodu rejestracyjnego załączonego do wniosku skarżącego stanowiła decyzję, w oparciu o którą została wydana decyzja z 25 czerwca 2019 r. Organ administracji zasadnie zatem stwierdził nieważność decyzji z 25 czerwca 2019 r. z tej przyczyny na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Wobec tego za prawidłowe w tym stanie faktycznym i prawnym uznać należy stanowisko organu administracji zajęte w zaskarżonej decyzji.
Podniesione w skardze zarzuty i jej uzasadnienie nie odnoszą się do rzeczywistej przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji z 25 czerwca 2019 r. przez organ administracji decyzją z 20 grudnia 2021 r. Organ administracji w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzja nie oceniał prawidłowości pozostałych załączonych do wniosku dokumentów. Wbrew argumentacji przedstawionej w skardze przyczyną stwierdzenia nieważności decyzji z 25 czerwca 2019 r. nie był brak oświadczenia producenta lub przedstawiciela producenta potwierdzającego, że pojazd był homologowany zgodnie z wnioskowanymi danymi technicznymi, o których mowa w § 18 ust. 6 pkt 2 rozporządzenia z 11 grudnia 2017 r., na co organ administracji także zwrócił uwagę w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
d.j.