II SA/Gl 54/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2023-05-11
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo jazdycofnięcie uprawnieńbezpieczeństwo w ruchu drogowymprzestępstwo komunikacyjneokres próbny kierowcyustawa o kierujących pojazdamiprawo o ruchu drogowymsąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, stwierdzając, że popełnienie przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji w okresie 2 lat od uzyskania pierwszego prawa jazdy obliguje do cofnięcia wszystkich posiadanych uprawnień.

Skarżąca A.K. wniosła skargę na decyzję o cofnięciu jej uprawnień do kierowania pojazdami, argumentując, że niektóre kategorie prawa jazdy uzyskała po popełnieniu przestępstwa. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że popełnienie przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji w okresie próbnym obliguje do cofnięcia wszystkich posiadanych uprawnień, w tym tych nabytych później, ze względu na powiązane wymogi dotyczące posiadania uprawnień niższych kategorii.

Skarżąca A.K. zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Z. o cofnięciu jej uprawnień do kierowania pojazdami. Podstawą decyzji było popełnienie przez skarżącą przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji w okresie 2 lat od uzyskania pierwszego prawa jazdy (kategorii B w dniu 24 grudnia 2019 r.). Przestępstwo miało miejsce w dniu [...] r. Skarżąca podnosiła zarzuty dotyczące m.in. zastosowania nieobowiązującego przepisu prawa materialnego oraz cofnięcia uprawnień kategorii C i C+E, które uzyskała po dacie popełnienia przestępstwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę. Sąd wyjaśnił kwestię intertemporalną dotyczącą przepisów prawa, wskazując, że art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym miał zastosowanie w sprawie. Sąd podkreślił, że decyzja o cofnięciu uprawnień ma charakter związany i organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny, dysponując prawomocnym wyrokiem karnym i dokumentami potwierdzającymi daty uzyskania uprawnień. Sąd uznał, że sytuacja rodzinna i majątkowa skarżącej nie ma znaczenia dla zastosowania tego przepisu. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było stwierdzenie, że cofnięcie uprawnień kategorii B uniemożliwia posiadanie uprawnień kategorii C i C+E, zgodnie z art. 11 ust. 4 ustawy o kierujących pojazdami, który wymaga posiadania uprawnień niższych kategorii do uzyskania wyższych. W związku z tym, cofnięcie wszystkich posiadanych uprawnień uznano za zasadne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, cofnięcie uprawnień kategorii C i C+E jest zasadne, ponieważ posiadanie uprawnień niższych kategorii (w tym B) jest warunkiem uzyskania wyższych kategorii (C, C+E). Cofnięcie uprawnień kategorii B automatycznie uniemożliwia posiadanie uprawnień kategorii C i C+E.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że cofnięcie uprawnień kategorii B, wynikające z popełnienia przestępstwa w okresie próbnym, wyklucza możliwość posiadania uprawnień kategorii C i C+E, zgodnie z wymogami określonymi w ustawie o kierujących pojazdami. Posiadanie uprawnień niższych kategorii jest warunkiem uzyskania wyższych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (19)

Główne

u.p.r.d. art. 140 § 1 pkt 3a lit. a

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

Przepis ten stanowił podstawę do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym w przypadku stwierdzenia, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że kierujący pojazdem silnikowym w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Decyzja była wydawana na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji.

Pomocnicze

u.k.p. art. 103 § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami

Przepis ten stanowił, że starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia popełnienia w okresie próbnym wynoszącym 2 lata jednego przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji.

u.k.p. art. 91 § 1

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami

Określał okres próbny wynoszący 2 lata od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy.

u.k.p. art. 11 § 4 pkt 1

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami

Warunkiem wydania prawa jazdy kategorii C1, C, D1 lub D jest spełnienie wymagań określonych dla prawa jazdy kategorii B.

u.k.p. art. 11 § 4 pkt 2

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami

Warunkiem wydania prawa jazdy kategorii B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E jest spełnienie wymagań określonych odpowiednio dla prawa jazdy kategorii B, C1, C, D1 lub D.

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 75 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 15

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.k. art. 177 § 1

Kodeks karny

Konstytucja RP art. 42 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 8 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Popełnienie przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji w okresie 2 lat od uzyskania pierwszego prawa jazdy obliguje do cofnięcia wszystkich posiadanych uprawnień. Cofnięcie uprawnień kategorii B uniemożliwia posiadanie uprawnień kategorii C i C+E ze względu na wymogi ustawowe. Przepis art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a u.p.r.d. miał zastosowanie w sprawie pomimo jego uchylenia, ze względu na przepisy intertemporalne.

Odrzucone argumenty

Zastosowanie nieobowiązującego przepisu prawa materialnego (art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a u.p.r.d.). Niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dwuinstancyjnego. Błędne ustalenia faktyczne polegające na cofnięciu uprawnień, których skarżąca nie posiadała w chwili popełnienia czynu zabronionego. Konieczność uwzględnienia sytuacji rodzinnej i majątkowej skarżącej.

Godne uwagi sformułowania

decyzja o cofnięciu uprawnienia jest wydawana na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji przepis ten nie pozostawia organowi luzu decyzyjnego sytuacja rodzinna i majątkowa osoby, której cofnięto uprawnienia do kierowania pojazdami, jak również wpływ takiego stanu rzeczy na jej sytuację zawodową, pozostaje poza sferą przesłanek warunkujących zastosowanie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a u.p.r.d. do cofnięcia uprawnień na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a u.p.r.d. nie jest wymagane skazanie za przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Do zastosowania tego przepisu wystarczające jest jedynie stwierdzenie popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. cofnięcie Skarżącej uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B wyklucza pozostawienie uprawnień kategorii C. Natomiast konsekwencją pozbawienia Strony uprawnienia kategorii C jest niemożność dysponowania przez nią uprawnieniami z kategorii C+E.

Skład orzekający

Wojciech Gapiński

przewodniczący sprawozdawca

Edyta Kędzierska

sędzia

Agnieszka Kręcisz-Sarna

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów intertemporalnych dotyczących cofania uprawnień kierowców oraz zasady cofania uprawnień wyższych kategorii w przypadku cofnięcia uprawnień niższych kategorii z powodu popełnienia przestępstwa w okresie próbnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji w okresie próbnym oraz powiązania uprawnień różnych kategorii.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu bezpieczeństwa w ruchu drogowym i konsekwencji popełnienia przestępstwa przez kierowcę, co jest istotne dla szerokiego grona odbiorców, w tym kierowców.

Popełniłeś przestępstwo w ciągu 2 lat od prawa jazdy? Stracisz wszystkie kategorie, nawet te zdobyte później!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 54/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-05-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna
Edyta Kędzierska
Wojciech Gapiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
II GSK 1748/23 - Wyrok NSA z 2024-07-10
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1212
art. 139 pkt 3, art. 14 pkt 1, art. 103 ust. 1 pkt 3, art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a.
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 119 pkt 2, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 maja 2023 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 8 listopada 2022 r. nr SKO.K/41.3/1610/2022/15473/MB w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej – organ odwoławczy, Kolegium) decyzją z dnia 8 listopada 2022 r. nr SKO.K/41.3/1610/2022/15473/MB, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm. - dalej k.p.a.), po rozpoznaniu odwołania A. K. (dalej – Skarżąca, Strona), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Z. (dalej – organ I instancji, Prezydent Miasta) z dnia 2 września 2022 r. nr [...], którą cofnięto A. K. uprawnienia kategorii: AM, B1, B, C, C1, CE, C1E, BE, T, dokument nr [...] druk nr [...] wydany w dniu 17 października 2021 r. przez Prezydenta Miasta Z. oraz nadano decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Pismem z dnia 20 lipca 2022 r. nr [...] Komendant Wojewódzki Policji w K. zwrócił się do organu I instancji o cofnięcie Skarżącej uprawnień do kierowania pojazdami. Wniosek umotywowano tym, że Strona w okresie 2 lat od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy popełniła przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, co zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w C. o sygn. akt [...], które uprawomocniło się w dniu [...] r.
Wskutek tej informacji, Prezydent Miasta decyzją z dnia 2 września 2022 r. cofnął Skarżącej uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii: AM, B1, B, C, C1, CE, C1E, BE, T. Ponadto nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, że jego podstawą materialnoprawną jest art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 988 z późn. zm. – dalej u.p.r.d.), który nie pozostawia organowi luzu decyzyjnego. Oznacza to, że zaistnienie okoliczności w nim opisanych obliguje organ do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Prezydent Miasta negatywnie odniósł się również do wniosku o przesłuchanie Strony m.in. na okoliczność daty uzyskania uprawnień kategorii C i CE oraz jej sytuacji rodzinno-majątkowej. W dalszej kolejności organ I instancji ustosunkował się do żądania pozostawienia Skarżącej uprawnień do kierowania pojazdami kategorii C i CE. Jak wskazał, Skarżąca w dniu 24 grudnia 2019 r. uzyskała uprawnienia kategorii B. Szkolenie na kategorię C rozpoczęła w dniu 5 maja 2021 r., a zakończyła je w dniu 17 czerwca 2021 r. Natomiast uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii C uzyskała w dniu 28 lipca 2021 r. Z kolei szkolenie na kategorię C+E Strona rozpoczęła w dniu 5 maja 2021 r., a zakończyła je w dniu 21 czerwca 2021 r. Uprawnienia w tym zakresie uzyskała w dniu 27 października 2021 r. W jej sytuacji organ I instancji wyraził opinię, że Skarżąca wiedząc, iż będzie się toczyło wobec niej postępowanie sądowe w sprawie wypadku komunikacyjnego, świadomie podjęła decyzję o kontynuowaniu szkoleń na kategorię C i C+E oraz po ich zakończeniu zdecydowała się przystąpić do egzaminów państwowych. Niezależnie od tego Prezydent Miasta podniósł, że zgodnie z art. 11 ust. 4 pkt 1, 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1212 z późn. zm. – dalej u.k.p.) warunkiem wydania prawa jazdy kategorii C, C1, CE, C1E jest posiadanie uprawnień kategorii B. Dlatego też również z tej przyczyny nie mógł uwzględnić wniosku pełnomocnika Strony o ograniczenie decyzji o cofnięciu uprawnień tylko do kategorii B.
W odwołaniu z dnia 26 września 2022 r. pełnomocnik Skarżącej zarzucił decyzji Prezydenta Miasta naruszenie:
– przepisów prawa materialnego, a to art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a u.p.r.d. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy przepis ten został uchylony ustawą z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. Nr 30, poz. 151), a zatem decyzja została wydana w oparciu o nieobowiązującą w chwili jej wydania normę prawną;
– pominięcie zgłoszonego wniosku pełnomocnika Strony z dnia 10 sierpnia 2022 r. o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania Strony, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 75 § 1 k.p.a., co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, doprowadzając do błędu w ustaleniach faktycznych polegającego na błędnym przyjęciu, że Skarżącej należy cofnąć wszelkie posiadane aktualnie uprawnienia do prowadzenia pojazdów mechanicznych, podczas gdy do zdarzenia przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji doszło w dniu [...] r., kiedy to Strona posiadała wyłącznie uprawnienia do prowadzenia pojazdów kategorii B, a uprawnienia kategorii C uzyskała w dniu 28 lipca 2021 r., natomiast kategorii C+E w dniu 27 października 2021 r.;
– art. 6 k.p.a. w związku z art. 7 Konstytucji RP poprzez objęcie decyzją uprawnień Skarżącej, których nie posiadała w chwili popełnienia czynu zabronionego przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji.
Wobec tych zarzutów pełnomocnik Strony wniósł o uchylenie decyzji Prezydenta Miasta i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o jej uchylnie i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Ponadto w odwołaniu zawarł żądanie wstrzymania wykonania decyzji (art. 135 k.p.a.), a także przeprowadzenia dowodu z przesłuchania Skarżącej w charakterze strony, na okoliczność ustalenia, że:
– po wypadku z dnia [...] r. Strona uzyskała uprawnienia do prowadzenia samochodów o masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony (kategoria C i C+E);
– koszt zainwestowanych środków w kursy na prawo jazdy, egzaminy itd. pozwalające osiągnąć uprawnienia kierowcy ciężarówki to ok. 10.000 zł;
– Skarżąca jest zatrudniona w charakterze kierowcy samochodu ciężarowego w tranzycie krajowym, zarówno na podstawie umowy o pracę, jak i umowy zlecenia;
– Strona jest matką samotnie wychowującą 2-letnie dziecko, otrzymującą alimenty w kwocie 1.100 zł;
– Skarżąca otrzymała mieszkanie komunalne z gminy Z. z obowiązkiem wyremontowania go do stycznia 2023 r.
Kolegium nie przychyliło się do argumentów Skarżącego, dlatego też decyzją z dnia 7 listopada 2022 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W uzasadnieniu w pierwszej kolejności przeprowadzono rozważania dotyczące mocy obowiązującej art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a u.p.r.d. Organ odwoławczy stwierdził w tym zakresie, że przepis ten przestał obowiązywać z dniem 17 września 2022 r. W jego ocenie, w dacie tej natomiast wszedł w życie art. 103 ust. 1 pkt 3 u.k.p., który stanowił materialnoprawną podstawę decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. W dalszej kolejności Kolegium zbadało wystąpienie okoliczności warunkujących zastosowanie wspomnianego przepisu. W tym zakresie podniesiono, że Skarżąca po raz pierwszy uzyskał prawo jazdy w dniu 24 grudnia 2019 r., natomiast do popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji doszło w dniu [...] r., co zostało potwierdzone prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w C. W ocenie Kolegium, powyższe dowodzi, że Strona przed upływem 2-letniego okresu próbnego określonego w art. 91 ust. 1 u.k.p. dopuściła się czyn zabronionego, w konsekwencji czego organ I instancji zobligowany był do cofnięcia jej uprawnień do kierowania pojazdami. W kwestii wniosku pełnomocnika Strony o ograniczenie cofnięcia uprawnień jedynie do kategorii B, Kolegium powtórzyło argumentację zaprezentowaną przez organ I instancji.
W skardze z dnia 12 grudnia 2022 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik Strony zarzucił Kolegium:
1) naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, doprowadzając do błędu w ustaleniach faktycznych polegającego na błędnym przyjęciu, że Skarżącej należy cofnąć wszelkie posiadane aktualnie uprawnienia do prowadzenia pojazdów mechanicznych, podczas gdy do zdarzenia przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji doszło w dniu [...] r., kiedy to Strona posiadała wyłącznie uprawnienia do prowadzenia pojazdów kategorii B, a uprawnienia kategorii C uzyskała w dniu 28 lipca 2021 r., natomiast kategorii C+E w dniu 27 października 2021 r.;
b) art. 6 k.p.a. w związku z art. 7 Konstytucji RP poprzez objęcie decyzją uprawnień Skarżącej, których nie posiadała w chwili popełnienia czynu zabronionego przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji;
c) art. 15 k.p.a. poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dwuinstancyjnego.
2) naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a u.p.r.d. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy przepis ten został uchylony ustawą z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, a zatem decyzja została wydana w oparciu o nieobowiązującą w chwili jej wydania normę prawną.
W związku z tymi zarzutami pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o uchylenie decyzji obu instancji. W skardze zawarto również żądanie zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.
W motywach skargi pełnomocnik stwierdził, że Kolegium błędnie określiło datę utraty mocy obowiązującej art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a u.p.r.d. na dzień 17 września 2022 r., podczas gdy nastąpiło to w dniu 4 czerwca 2018 r. Następnie wyraził pogląd, że nieuprawnionym jest przyjmowanie, aby Skarżąca świadomie ukończyła kurs i przystąpiła do egzaminu państwowego, pomimo wiedzy, że będzie prowadzone wobec niej postępowanie karne w sprawie czynu przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Otóż, według pełnomocnika, samo wszczęcie postępowania karnego nie stanowi o wypełnieniu dyspozycji uchylonego art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a u.p.r.d. Zatem dopóki jego mocodawczyni nie została skazana prawomocnym wyrokiem, to brak było podstaw do zakładania, iż zastosowany zostanie wspomniany przepis (art. 42 ust. 3 w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP). To, zdaniem pełnomocnika, świadczy o nieprawidłowym przeprowadzeniu postępowania dwuinstancyjnego (art. 15 k.p.a.). Konsekwencją tego, jak twierdzi pełnomocnik, jest cofnięcie uprawnień Skarżącej do kierowania pojazdami, których nie posiadała w chwili popełnienia czynu przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja, wbrew twierdzeniom pełnomocnika Strony, nie została podjęta z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja o cofnięciu posiadanych przez Skarżącą uprawnień do kierowania pojazdami kategorii: AM, B1, B, C, C1, CE, C1E, BE, T ze względu na popełnienie przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji w okresie 2 lat od dnia wydania jej po raz pierwszy prawa jazdy. Rozstrzygnięcie w tej materii organ I instancji oparł na normie prawa materialnego wyrażonej w art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a u.p.r.d., natomiast Kolegium jako podstawę wydanej decyzji wskazało art. 103 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 91 ust. 1 u.k.p. W myśl art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a u.p.r.d. decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie stwierdzenia, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że kierujący pojazdem silnikowym w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji – przy czym decyzja o cofnięciu uprawnienia jest wydawana na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji. Z kolei zgodnie z art. 103 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 91 ust. 1 u.k.p. starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia popełnienia w okresie próbnym wynoszącym 2 lata trzech wykroczeń przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji lub jednego przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji.
W tym miejscu stwierdzić należy, że przepisem znajdującym zastosowanie w sprawie jest art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a u.p.r.d. Rozstrzygając kwestię intertemporalną, związaną z utratą przez przywołany przepis mocy obowiązującej należy mieć na uwadze, że został on uchylony przez art. 125 pkt 16 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (obecnie t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1212 z późn. zm. – dalej u.k.p.). Zgodnie z art. 139 pkt 3 u.k.p. uchylenie to nastąpiło ostatecznie z dniem 4 czerwca 2018 r. Równocześnie z dniem 4 czerwca 2018 r. weszła w życie nowelizacja dokonana ustawą z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 957 z późn. zm. – dalej ustawa zmieniająca), którą dokonując zmian w ustawie o kierujących pojazdami oraz Prawo o ruchu drogowym, w art. 14 ust. 1 postanowiono, że do czasu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających przekazywanie danych na zasadach określonych w art. 100aa-100aq ustawy zmienianej w art. 1 (tj. ustawy Prawo o ruchu drogowym), w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, przepisów art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 43 ust. 2 pkt 4, art. 44 ust. 3 pkt 2, art. 67 ust. 2 pkt 2, art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. c, art. 98, art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. c i pkt 4 oraz ust. 2 pkt 1 lit. b i ust. 3, art. 102 ust. 1b, art. 103 ust. 1 pkt 2 i 3 i ust. 2, art. 124 ust. 7, art. 125 pkt 10 lit. g i pkt 16 oraz przepisów rozdziału 14 ustawy zmienianej w art. 2 (tj. ustawy o kierujących pojazdami) nie stosuje się. W ust. 2 przewidziano, że Minister właściwy do spraw informatyzacji ogłasza w swoim dzienniku urzędowym oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej komunikat określający termin wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w ust. 1. Komunikat ogłasza się w terminie co najmniej 3 miesięcy przed dniem wdrożenia rozwiązań technicznych określonym w tym komunikacie.
Z powyższej regulacji wynika, że do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w art. 14 ust. 1 ustawy zmieniającej, nie stosuje się m.in. przepisu art. 125 pkt 16 u.k.p., uchylającego przepis art. 140 i art. 140a u.p.r.d., co oznacza, że do czasu dokonania takiego wdrożenia przepis ust. 1 pkt 3a lit. a u.p.r.d. mógł mieć zastosowanie i może stanowić podstawę prawną decyzji o cofnięciu Skarżącej uprawnień do kierowania pojazdami (zob. wyroki NSA: z dnia 9 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 16/20, Lex nr 3040674; z dnia 24 lutego 2023 r. sygn. akt I OSK 119/20, Lex nr CBOIS). Podkreślić przy tym należy, że minister właściwy do spraw informatyzacji na dzień wydania zaskarżonej decyzji nie wydał komunikatu określającego termin wdrożenia rozwiązań technicznych, to jest umożliwiających przekazywanie danych na zasadach określonych w art. 100aa-100aq u.p.r.d., dlatego też to przepis art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a u.p.r.d. miał zastosowanie w niniejszej sprawie. Stanowisko to akceptowane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych.
Tytułem porządku należy dodać, że na mocy art. 14 pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 2328 z późn. zm.) w ustawie zmieniającej w art. 14 ust. 1 skreślono wyrazy "art. 125 pkt 10 lit. g i pkt 16". Oznacza to, że art. 140 i art. 140a u.p.r.d. utraciły moc obowiązującą w dacie wejścia w życie zmiany wprowadzonej przez art. 14 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r., tj. z dniem 17 września 2022 r., o czym stanowi art. 23 pkt 3 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. Jednocześnie ustawodawca zastąpił uchylone regulacje przepisem art. 18 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. Jednak nie znajduje ona zastosowania w sprawie, gdyż w myśl przepisu intertemporalnego (art. 20 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r.) do postępowań w sprawie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, o cofnięcie uprawnienia do kierowania pojazdami, a także do szkoleń kierowców, o którym mowa odpowiednio w art. 114 ust. 1 pkt 1, art. 130 ust. 3 i art. 140 ust. 1 pkt 3, 3a i pkt 4 lit. a ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Mając na uwadze jego treść stwierdzić należy, że skoro postępowanie zostało wszczęte w lipcu 2022 r. to zastosowanie znajduje w sprawie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a u.p.r.d.
Powyższe dowodzi, że Kolegium błędnie przyjęło za podstawę prawną zaskarżonej decyzji art. 103 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 91 ust. 1 u.k.p. Niemniej jednak treść tej regulacji jest niemalże identyczna z tą opisaną w art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a u.p.r.d. Mianowicie w obu przepisach starosta zobligowany jest do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, jeżeli w okresie pierwszych dwóch lat dysponowania prawem jazdy osoba dopuści się przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Z tych też względów wskazane uchybienie pozostaje bez wpływu na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia.
Przystępując do dalszych rozważań zwrócić należy uwagę, że kontrolowana decyzja ma charakter związany, co oznacza, że organ ma obowiązek cofnąć uprawnienia do kierowania pojazdami w sytuacji ustalenia okoliczności, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a u.p.r.d. Treść tego przepisu nie pozostawia swobody organowi w rozstrzyganiu sprawy. Podkreślić jednak należy, że organ I instancji otrzymując wniosek Wojewódzkiego Komendanta Policji nie jest zwolniony z obowiązku zweryfikowania okoliczności, które warunkują cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami.
W kontekście tych uwag wyrazić należy stanowisko, że organy sprostały temu obowiązkowi. Mianowicie dysponując odpisem prawomocnego wyroku karnego ustalono, kiedy Skarżąca popełniła przestępstwo (tj. [...] r.), a także, że jest ono zaliczane do przestępstw przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji (art. 177 § 1 k.k. znajduje się w rozdziale XXI Kodeksu karnego zatytułowanym "Przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji"). Ponadto do akt administracyjnych dołączono dokumenty pozwalające na stwierdzenie daty wydania Stronie pierwszego prawa jazdy (co nastąpiło w dniu 24 grudnia 2019 r.), jak również dat uzyskania przez nią dalszych uprawnień do kierowania pojazdami. Tym samym uznać należy, że zgromadzony materiał dowodowy umożliwia przyjęcie stanowiska, że do popełnienia czynu zabronionego doszło w okresie wskazanym w art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a u.p.r.d. Zasygnalizować w tym miejscu należy, że sytuacja rodzinna i majątkowa osoby, której cofnięto uprawnienia do kierowania pojazdami, jak również wpływ takiego stanu rzeczy na jej sytuację zawodową, pozostaje poza sferą przesłanek warunkujących zastosowanie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a u.p.r.d. Dlatego też wnioski dowodowe mające na celu wykazania owych okoliczności nie zasługują na uwzględnienie.
Zaznaczyć należy, że do cofnięcia uprawnień na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a u.p.r.d. nie jest wymagane skazanie za przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Do zastosowania tego przepisu wystarczające jest jedynie stwierdzenie popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Takie uregulowanie pozostaje w zgodzie z zasadami prawa karnego, gdzie czym innym jest stwierdzenie popełnienia przestępstwa (np. przy warunkowym umorzeniu postępowania karnego), a czym innym orzeczenie kary za danego rodzaju przestępstwo (zob. wyrok WSA w Lublinie z dnia 29 października 2019 r. sygn. akt III SA/Lu 333/19, Lex nr 2865769).
Wyjaśnienia wymaga również zagadnienie podnoszone w toku postępowania administracyjnego, a także w skardze wniesionej do tutejszego Sądu, a dotyczące cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami nabytych już po dacie zdarzenia zakwalifikowanego jako przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Dotyczy to kategorii C oraz C+E, które to uprawnienia Skarżąca uzyskała odpowiednio w dniu 28 lipca 2021 r. i 27 października 2021 r. Zajmując się tą kwestią należy podnieść, że art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a u.p.r.d. jest sankcją administracyjną przewidzianą wobec "poczatkujących" kierowców, którzy w okresie 2 lat liczonych od wydania pierwszego prawa jazdy, popełnili przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Zatem przepis ten ma na celu eliminowanie niedyscyplinowanych "młodych" kierowców. Na tym tle pojawia się wątpliwość co do tego, czy sankcja ta winna obejmować wszystkie kategorie prawa jazdy, jakimi kierowca dysponuje w chwili ich cofnięcia przez organ administracji, czy tylko te, które zostały nabyte do dnia zaistnienia przestępstwa określonego w art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a u.p.r.d.
Rozstrzyganie tego problemu w niniejszej sprawie nie jest jednak celowe. Uzasadnieniem dla tego stwierdzenia jest konieczność uwzględnienia art. 11 ust. 4 u.k.p., który wprowadza dodatkowe kryteria dla uzyskania prawa jazdy C i C+E. Zgodnie z pkt 1 tego przepisu jednym z warunków wydania prawa jazdy kategorii C1, C, D1 lub D - jest spełnienie wymagań, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 3 i 4 u.k.p., określonych dla prawa jazdy kategorii B. Oznacza to, że osoba chcąc otrzymać prawo jazdy na wymienione kategorie musi legitymować się prawem jazdy kategorii B, a przynajmniej zdanym egzaminem państwowym wymaganym dla prawa jazdy kategorii B. Z kolei w myśl art. 11 ust. 4 pkt 2 u.k.p. jednym z warunków wydania prawa jazdy kategorii B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - jest spełnienie wymagań, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 3 i 4 u.k.p., określonych odpowiednio dla prawa jazdy kategorii B, C1, C, D1 lub D. Tym samym osoba chcąc uzyskać taki dokument musi dysponować prawem jazdy kategorii B, C1, C, D1 lub D lub co najmniej zdanym egzaminem państwowym wymaganym dla prawa jazdy kategorii B, C1, C, D1 lub D.
Przenosząc to na grunt rozpoznawanej sprawy wyrazić należy stanowisko, że cofnięcie Skarżącej uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B wyklucza pozostawienie uprawnień kategorii C. Natomiast konsekwencją pozbawienia Strony uprawnienia kategorii C jest niemożność dysponowania przez nią uprawnieniami z kategorii C+E. Podkreślić należy, że poza sporem jest to, że Skarżąca w dacie zdarzenia drogowego, tj. w dniu [...] r., dysponowała prawem jazdy m.in. kategorii B. W tej sytuacji nie ma żadnych wątpliwości co do zasadności cofnięcia przez organ I instancji na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a u.p.r.d. Cofnięcie więc Stronie uprawnienia z zakresu kategorii B, nie pozwala na przyjęcie, że spełnia ona wymagania z art. 11 ust. 4 pkt 1 i 2 w związku z ust. 1 pkt 3 i 4 u.k.p., tj. aby legitymowała się zdanym egzaminem państwowym wymaganym dla otrzymania prawa jazdy kategorii B, C1, C. W tym stanie rzeczy z powyższych względów koniecznym okazało się także pozbawienie Skarżącej uprawnień do kierowania pojazdami z kategorii C i C+E.
Podsumowując wyrazić należy stanowisko o nietrafności zarzutów naruszenia zarówno prawa procesowego, jak również prawa materialnego. Otóż jak wykazano we wcześniejszej części uzasadnienia, zebrany materiał dowodowy pozwalał organom na wyprowadzenie wniosku, że w sprawie zaistniały przesłanki dla zastosowania art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a u.p.r.d. Podnieść również należy, że zarzuty skargi mające dotyczyć naruszeń prawa procesowego de facto kwestionowały poprawność zastosowania art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a u.p.r.d. Mianowicie pełnomocnik wyraził w nich negację dla prawidłowości odebrania jego mocodawczyni uprawnień nabytych po dacie popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Nie były natomiast sporne żadne ustalenia, mające znaczenia dla sprawy, np. daty uzyskania poszczególnych kategorii.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm. – dalej p.p.s.a.).
Na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na zgodny wniosek pełnomocnika strony i Kolegium.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI