III SA/Łd 397/24

III SA/Łd 397/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-04-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska /sprawozdawca/
Joanna Wyporska-Frankiewicz /przewodniczący/
Teresa Rutkowska
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 145 § 1 pkt 5, art. 145a, art. 145b, art. 149, art. 148 § 1, art. 7, art. 77 § 1, art. 8, art. 9 i art. 10
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 134 § 1, art. 145 § 1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1267
art. 1 § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
Sentencja
Dnia 15 kwietnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędzia WSA Anna Dębowska (spr.), Protokolant St. asystent sędziego Dominika Ratajczyk-Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2025 roku sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 3 kwietnia 2024 roku nr 38/2024 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 3 kwietnia 2024 r., nr 38/2024, Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wieluniu nr 0095-00000067981/23 z 23 listopada 2023 r. o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wieluniu nr 0095-2016-000012643 z 11 stycznia 2017 r. stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wieluniu nr 0095-2004-000012345 z 16 marca 2005 r. dotyczącej płatności ONW.
W uzasadnieniu organ administracji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że 23 października 2023 r. M. W. wystąpił do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wieluniu z wnioskiem o wznowienie postępowań za lata 2004-2012 w sprawach dotyczących przyznania mu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz w sprawach przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, w tym sprawy o przyznanie płatności ONW, zakończonej decyzją ostateczną z 11 stycznia 2017 r., nr 0095-2016-000012643, stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wieluniu z 16 marca 2005 r., nr 0095-2004-000012345, przyznającej skarżącemu płatności ONW.
Wraz z wnioskiem skarżący złożył oświadczenie M. K. z 23 września 2023 r., zawiadomienie z 29 stycznia 2021 r. o przeprowadzeniu dowodu z zeznań świadków M. K. i K. J. wraz z listą pytań do świadków, oświadczenie K. J. z 16 lutego 2022 r. będące odpowiedzią na wezwanie organu pierwszej instancji z 28 stycznia 2021 r. na rozprawę administracyjną w trybie korespondencyjnym.
Skarżący wskazał, że nową okolicznością, nieznaną w chwili wydania decyzji z 11 stycznia 2017 r., jest nieprzesłuchanie przez organ w charakterze świadka M. K., która posiadała wiedzę dotyczącą rolniczego użytkowania gruntów skarżącego zgłoszonych do dopłat, czego potwierdzeniem jest jej załączone do wniosku oświadczenie z 23 września 2024 r., w związku z czym termin na wniesienie podania o wznowienie postępowania został dochowany.
Postanowieniem z 23 listopada 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wieluniu odmówił wznowienia powyższego postępowania z uwagi na uchybienie przez wnioskodawcę miesięcznemu terminowi do wniesienia wniosku o wznowienie, liczonego od dnia dowiedzenia się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.
Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, w którym podniósł, że do 23 września 2023 r. nie miał kontaktu z M. K., stąd w jego ocenie termin na wniesienie podania o wznowienie postępowania został dochowany. Ponadto skarżący zarzucił organowi pierwszej instancji, że nie wzywając, a następnie nie przesłuchując M. K. w charakterze świadka w toku wznowionych postępowań za lata 2004-2012, organ naruszył obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Według skarżącego oświadczenie M. K. jest okolicznością faktyczną istotną dla sprawy, która mogła mieć wpływ na odmienne jej rozstrzygnięcie.
Zaskarżonym postanowieniem z 3 kwietnia 2024 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego w Wieluniu z 23 listopada 2023 r. o odmowie wznowienia postępowania.
Organ drugiej instancji podkreślił, że wznowienie postępowania administracyjnego jest nadzwyczajnym trybem postępowania. Postępowanie to można podzielić na dwie fazy. Pierwsza z nich polega na badaniu formalnych podstaw wznowienia, a w efekcie na wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania lub o odmowie wznowienia postępowania. Dopiero w toku drugiej fazy, prowadzonej po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, prowadzone jest postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Na tym etapie możliwe jest dokonanie materialnoprawnej oceny przedmiotu sprawy przez organ. Jednym z warunków formalnym umożliwiających prowadzenie postępowania wznowieniowego jest zachowanie przez wnioskodawcę terminu do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania określonego w art. 148 § 1 k.p.a.
Organ drugiej instancji podkreślił, że z informacji znanych mu z urzędu wynika, że postępowanie w sprawie, której dotyczy wniosek strony o wznowienie postępowania złożony 23 października 2023 r., zostało zakończone ostateczną decyzją organu pierwszej instancji z 16 marca 2005 r. o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004. Decyzja ta została doręczona skarżącemu 25 marca 2005 r. i nie złożono od niej odwołania. Z uwagi na ujawnienie nowych istotnych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania powyższej decyzji, a nieznanych organowi wydającemu decyzję, organ pierwszej instancji w 23 października 2015 r. wznowił z urzędu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., postępowanie w sprawie przyznania płatności ONW na 2004 r. W toku ponownie przeprowadzonego postępowania administracyjnego zebrano materiał dowodowy w postaci m.in. zeznań świadków oraz strony. W ocenie organu pierwszej instancji, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwolił na stwierdzenie, że M. W. nie prowadził działalności rolniczej na części gruntów deklarowanych do płatności na 2004 r.
W konsekwencji 11 stycznia 2017 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wieluniu wydał na podstawie art. 151 § 2 k.p.a. decyzję stwierdzającą wydanie dotychczasowej decyzji z 16 marca 2005 r. z naruszeniem prawa. Decyzja z 11 stycznia 2017 r. została doręczona skarżącemu 30 stycznia 2017 r. Skarżący nie skorzystał z prawa do wniesienia od niej odwołania i decyzja ta stała się ostateczna.
W ocenie organu drugiej instancji słusznie organ pierwszej instancji uznał, że miesięczny termin na wniesienie wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego nie może być w niniejszej sprawie liczony tak, jak domaga się tego skarżący, tj. od spotkania z M. K. 23 września 2023 r., kiedy to jakoby dowiedział się on o nowej okoliczności w sprawie, a mianowicie o tym, że M. K. powinna zostać w przesłuchana w charakterze świadka przed wydaniem decyzji wznowieniowej w celu ustalenia, że to skarżący użytkował grunty rolne w latach 2004-2012. Istotne w niniejszej sprawie było ustalenie, kiedy skarżący dowiedział się o okoliczności stanowiącej, w jego przekonaniu, podstawę do wznowienia postępowania, tj. o wiedzy M. K. pozwalającej na dokonanie ustaleń, że to skarżący użytkował grunty rolne m.in. w 2004 r., a nie uzyskanie tej wiedzy na piśmie w postaci oświadczenia spisanego 23 września 2023 r. Prawidłowo organ pierwszej instancji przyjął, że okoliczności te były już stronie znane znacznie wcześniej. M. K. jako potencjalny świadek została wskazana już 5 stycznia 2016 r. przez S. S. w toku jej przesłuchania na okoliczność prowadzenia przez M. W. w latach 2004-2012 działalności rolniczej na gruntach rolnych stanowiących działki ewidencyjne o nr [...], [...], [...], [...] i [...] położonych w obrębie [...] oraz działki ewidencyjne o nr [...], [...], [...] znajdujących się w obrębie [...]. Z zeznań S. S. wynikało, że M. K. była świadkiem prowadzenia działalności rolniczej na spornych działkach w D.. Skarżący jako strona uczestniczył w przesłuchaniu S. S.. Skarżący dwukrotnie (26 października 2017 r. i 19 listopada 2020 r.) wnioskował o jej przysłuchanie w celu wykazania swojego prawa do dopłat w odniesieniu do zadeklarowanych we wniosku działek. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR kilkukrotnie podejmował próby przesłuchania świadka M. K. na okoliczność użytkowania gruntów rolnych przez skarżącego. Za każdym jednak razem przesyłka do M. K., która zawierała wezwanie (pierwsze z 26 października 2017 r., następne z 23 listopada 2017 r., i kolejne z 7 lutego 2018 r.) i kierowana na adres wskazany przez skarżącego – tj. [...] B., ul. [...] po podwójnym awizowaniu była zwracana do nadawcy z adnotacją "nie podjęto w terminie". W konsekwencji przesłuchanie nigdy się nie odbyło. Po raz ostatni (czwarty) organ pierwszej instancji wezwał M. K. w charakterze świadka na rozprawę w trybie korespondencyjnym, w związku z kolejnym wnioskiem skarżącego z 19 listopada 2020 r. Tym razem podano jednak inny adres świadka, tj. [...] B., ul. [...]. Wezwanie zostało skutecznie doręczone 3 lutego 2022 r. Jego odbiór pokwitował dorosły domownik. M. K. nie odpowiedziała na wezwanie, o czym skarżący został poinformowany pismem z 8 kwietnia 2021 r. (doręczonym 15 kwietnia 2021 r.).
Następnie organ drugiej instancji wskazał, że organ pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia skupił się na aspekcie uchybienia terminowi do wniesienia podania o wznowienie postępowania, natomiast rozważaniom winien zostać poddany także aspekt wskazania przez stronę przesłanki wznowieniowej, ponieważ dopiero po dokonaniu takich ustaleń możliwe jest wyznaczenie daty, od której należy liczyć upływ terminu na wniesienie podania o wznowienie postępowania. Wadliwość uzasadnienia decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji może sanować organ drugiej instancji.
Organ drugiej instancji wskazał dalej, że katalog podstaw wznowieniowych uregulowany jest w sposób wyczerpujący w Kodeksie postępowania administracyjnego. Strona powinna zatem powołać się na jedną z przyczyn z art. 145 § 1 k.p.a., art. 145a § 1 k.p.a. czy art. 145b § 1 k.p.a. Wskazanie podstawy wznowienia postępowania nie może polegać wyłącznie na przepisaniu treści przywołanych powyżej przepisów, ale na skonkretyzowaniu i zindywidualizowaniu tej podstawy. Strona nie ma jednak obowiązku przytoczenia podstawy prawnej wznowienia postępowania. Skarżący we wniosku o wznowienie postępowania sformułował w sposób opisowy podstawę, która w jego ocenie uzasadnia wznowienie postępowania – fakt nieprzesłuchania przez organ pierwszej instancji świadka – M. K., która to posiadała wiedzę dotyczącą użytkowania gruntów przez stronę, o czym dowiedział się w trakcie spotkania z M. K. 23 września 2023 r. i co znajduje potwierdzenie w złożonym przez nią oświadczeniu. Wobec braku nałożonego na stronę obowiązku, polegającego na przytaczaniu treści przepisu, na który się powołuje oraz wobec opisowego sformułowania żądania, który w ocenie organu odwoławczego należy uznać za próbę zindywidualizowania przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym organ może wznowić postępowanie, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
Odnosząc się do oświadczenia K. J. organ drugiej instancji wskazał, że z informacji, do których ma dostęp z urzędu, wynika, że oświadczeniem tym skarżący uzasadniała już swój poprzedni wniosek o wznowienie postępowań za lata 2004-2012 z 30 grudnia 2020 r. W sprawach nim zainicjonowanych organ pierwszej instancji także odmówił wznowienia postępowań na podstawie art. 149 k.p.a. z uwagi na uchybienie miesięcznego terminu na jego złożenie. Rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji zostały utrzymane w mocy przez organ drugiej instancji, a następnie poddane ocenie prawnej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W prawomocnym wyroku z 28 października 2021 r., sygn. akt III SA/Łd 571/21 sąd podzielił stanowisko organów obu instancji, że skarżący o okolicznościach, o których jest mowa w oświadczeniu K. J. z 30 listopada 2020 r., wiedział już wcześniej, najpóźniej od daty rozprawy administracyjnej przeprowadzonej 28 października 2019 r. Skoro za początek terminu uznaje się datę faktycznego dowiedzenia się o danej okoliczności, a nie fakt jej utrwalenia na piśmie to termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania nie został dochowany. Tym samym organ prawidłowo, na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., wydał postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. Skarga kasacyjna skarżącego została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 stycznia 2023 r., sygn. akt I GSK 181/22. Naczelny Sąd Administracyjny nie zmienił powyższej oceny prawnej. Według organu drugiej instancji powyższe dodatkowo potwierdza, że rozstrzygnięcie wydane w niniejszej sprawie jest zgodne z prawem.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na postanowienie Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 3 kwietnia 2024 r., M. W. wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi drugiej instancji.
Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie:
1. art. 7 w związku z art. 77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie dokładnie stanu faktycznego oraz nieprzeprowadzenie postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i naruszenie tym samym zasady słusznego interesu obywateli oraz błędne przyjęcie, że brak jest podstaw do wznowienia postępowania;
2. art. 8 k.p.a., tj. zasady zaufania do władzy publicznej;
3. art. 9 k.p.a., tj. zasady informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków;
4. art. 10 k.p.a., tj. zasady zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania poprzez niezawiadomienie strony o możliwości zapoznania się z aktami postępowania przed wydaniem postanowień. Zawiadomienie o możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem nie dotyczyło zaskarżonych postanowień, lecz wyraźnie informowało o decyzjach. Postępowania przed organem drugiego stopnia prowadzone były w związku z wydaniem przez Kierownika Biura Powiatowego w Wieluniu postanowień, a nie decyzji. Nie toczyło się żadne postępowanie, które było następstwem wydania decyzji, zatem informacja błędnie została skierowana do skarżącego i nie został on zawiadomiony w sposób prawidłowy.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ administracji wskazał, że skarżący składał już wielokrotnie wnioski o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z 11 stycznia 2017 r.
5 lipca 2024 r. skarżący wniósł pismo, w którym zarzucił, że organ nie dokonał całkowitej analizy sprawy, nie przesłuchał świadków, nie zostały ustalone adresy świadków.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, aby zaskarżone postanowienie Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 3 kwietnia 2024 r., jak i poprzedzające je postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wieluniu z 23 listopada 2023 r. o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wieluniu nr 0095-2016-000012643 z 11 stycznia 2017 r. stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wieluniu nr 0095-2004-000012345 z 16 marca 2005 r. dotyczącej płatności ONW, wydane zostały z naruszeniem prawa.
Zaskarżone postanowienie wydane zostało w trybie nadzwyczajnym – po złożeniu przez skarżącego wniosku o wznowienie postępowania w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W myśl tego przepisu w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
Przechodząc do oceny prawidłowości rozstrzygnięć organów obu instancji na wstępie wskazać należy, że wznowienie postępowania daje możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej ostateczną decyzją, jeżeli została ona wydana w postępowaniu dotkniętym przynajmniej jedną z wad określonych w art. 145 § 1 k.p.a. lub w sytuacji przewidzianej w art. 145a k.p.a. albo art. 145b k.p.a. Postępowanie o wznowienie postępowania składa się z dwóch etapów. Podanie o wznowienie postępowania wszczyna postępowanie wstępne, które powinno się zakończyć załatwieniem sprawy w sposób przewidziany w art. 149 k.p.a., a więc wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania lub o odmowie jego wznowienia. Pierwszy etap ogranicza się do badania przesłanek formalnych wniosku, do których należy stwierdzenie: czy podanie pochodzi od osoby uprawnionej do złożenia wniosku, czy wniosek dotyczy ostatecznego rozstrzygnięcia organu, czy wskazano podstawę wznowienia, a także czy zachowany został termin do złożenia wniosku. Na tym etapie organ nie bada, czy wskazana we wniosku podstawa wznowienia rzeczywiście istnieje. Jeżeli zostały spełnione wszystkie przesłanki formalne, organ wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania, o którym mowa w art. 149 § 1 k.p.a. Natomiast gdy z wniosku o wznowienie postępowania wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia, czy też wniosek składa podmiot w sposób oczywisty niebędący stroną, albo że termin do jego złożenia nie został zachowany, wówczas organ wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). W myśl art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Wskazany w powołanym przepisie miesięczny termin na wniesienie podania o wznowienie postępowania jest terminem ustawowym, którego uchybienie nie podlega przywróceniu. Jednocześnie to strona musi udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) powzięła wiadomość o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od tego dnia. Obowiązkiem organu jest natomiast jednoznaczne ustalenie kwestii dochowania przez stronę terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a.
W ocenie skarżącego nowymi okolicznościami (dowodami) istniejącymi w dniu wydania decyzji i nieznanymi organowi w dniu wydania ostatecznej decyzji z 11 stycznia 2017 r. stwierdzającej wydanie z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wieluniu z 16 marca 2005 r. były oświadczenia M. K. z 23 września 2023 r. oraz K. J. z 16 lutego 2022 r., które potwierdzają, że w latach 2004-2012 skarżący uprawiał należące do niego grunty, a tym samym przyznane mu pierwotnie dopłaty zostały przyznane prawidłowo i w związku z tym decyzja z 11 stycznia 2017 r. stwierdzająca wydanie z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji z 16 marca 2005 r. powinna zostać, po wznowieniu postępowania, uchylona.
W ocenie sądu organy trafnie przyjęły, że wniosek o wznowienie postępowania złożony został przez skarżącego po terminie określonym w art. 148 § 1 k.p.a. Nie ulega wątpliwości, że miesięczny termin, o którym mowa w tym przepisie, nie może być w niniejszej sprawie liczony tak, jak domaga się tego skarżący, tj. od uzyskania pisemnego oświadczenia od M. K., a więc od 23 września 2023 r.
Jak słusznie uznały organy, termin ten liczony jest od dnia uzyskania informacji o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, a nie od dnia, w którym strona powzięła informację, że okoliczność ta może stanowić podstawę wznowienia postępowania. Świadomość prawnego znaczenia okoliczności faktycznych, jako podstawy wznowienia, nie ma wpływu dla oceny zachowania terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a. (zob. wyrok NSA z 21 czerwca 2021 r., sygn. akt II OSK 1670/20 – dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/9EFAF63830). Istotne zatem w niniejszej sprawie było ustalenie, kiedy skarżący dowiedział się o okoliczności stanowiącej w jego przekonaniu podstawę do wznowienia postępowania, tj. o wiedzy M. K. o wykonywaniu przez niego prac polowych na należących do niego gruntach, a nie uzyskanie w tej kwestii pisemnego oświadczenia świadka 23 września 2023 r.
Prawidłowo w tym kontekście przyjęły organy obydwu instancji, że okoliczności zawarte w złożonym przez M. K. pisemnym oświadczeniu były skarżącemu znane już znacznie wcześniej i podnoszone w trakcie innych postępowań. Przy czym organ obszernie przedstawił w zaskarżonym postanowieniu, kiedy i w jakich okolicznościach skarżący powoływał się na konieczność przesłuchania M. K. na okoliczność prowadzenia przez niego działalności rolniczej na zgłoszonych do płatności działkach. Organ prawidłowo ustalił, że po raz pierwszy M. K. jako potencjalny świadek została wskazana 5 stycznia 2016 r. przez S. S. w toku jej przesłuchania na okoliczność prowadzenia przez skarżącego w latach 2004-2012 działalności rolniczej na gruntach rolnych stanowiących działki ewidencyjne o nr [...], [...], [...], [...] i [...] położonych w obrębie [...] oraz nr [...], [...], [...] znajdujących się w obrębie [...]. Z zeznań S. S. wynikało, że M. K. była świadkiem prowadzenia przez skarżącego działalności rolniczej na spornych działkach w D.. Znamienny przy tym jest fakt, że skarżący jako strona uczestniczył w przesłuchaniu S. S., a nadto dwukrotnie wystąpił z wnioskiem o przesłuchanie M. K. w charakterze świadka. Świadek ten jednak nigdy nie został przez organy przesłuchany, bowiem nie stawiał się na ich wezwanie. Nie sposób zatem przyjąć, że skarżący nie wiedział wówczas o tych okolicznościach. Zdaniem sądu okoliczność nieprzeprowadzenia przez organy wnioskowanego przez stronę dowodu z zeznań M. K. powinna być przez stronę kwestionowana w postępowaniu, w którym wniosek o jej przesłuchanie został przez stronę złożony i tylko w ramach jego kontroli mogła ewentualnie podlegać weryfikacji przez sąd. Nie może ona natomiast stanowić nowej okoliczności uzasadniającej wznowienia postępowania.
Zaznaczyć również należy, że sformułowanie "wyjdą na jaw" oznacza, że istotny jest moment ujawnienia danego dowodu lub okoliczności, przy czym chwilą ujawnienia jest moment, w którym dana okoliczność lub dowód zostały udostępnione organowi, a nie moment faktycznego zapoznania się przez organ z ich treścią. W judykaturze wskazuje się, że jeśli organ orzekający w postępowaniu zwykłym posiada wiedzę na temat potencjalnego dowodu, lecz rezygnuje z jego przeprowadzenia, to nie można ujawnionych po wydaniu decyzji informacji, które mogły być potwierdzone takim dowodem kwalifikować z punktu widzenia przesłanki wznowieniowej jako nowych okoliczności faktycznych (por. wyrok WSA w Gdańsku z 9 maja 2024 r., sygn. akt III SA/Gd 34/24, LEX nr 3724819, dostępny również na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/2C78CAB80E oraz powołany w nim wyrok NSA z 20 maja 2005 r., sygn. akt FSK 1752/04, LEX nr 171488 dostępny również na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/0F16A9F030). Zgodnie bowiem z wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej organ ma obowiązek podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zasada ta znajduje rozwinięcie w art. 77 § 1 k.p.a., nakazującym organowi zebranie i rozpatrzenie, w sposób wyczerpujący, materiału dowodowego. Znajdowała ona też zastosowanie w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną. Przypomnieć w związku z tym należy, że instytucja wznowienia postępowania nie może być wykorzystana do pełnej merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym, gdyż nie jest to kontynuacja postępowania zwykłego, tj. kolejna jego instancja. W następstwie tego postępowania nie następuje merytoryczna kontrola ostatecznej decyzji we wszelkich jej aspektach, gdyż w sposób oczywisty naruszałoby to zasadę trwałości decyzji ostatecznych (np. wyrok NSA z 14 grudnia 2005 r., sygn. akt II FSK 47/05 – dostępny na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/7BA9EF2719). Nie można zatem w postępowaniu wznowieniowym dokonać odmiennej oceny wyłącznie na podstawie dowodu, który nie istniał w dacie wydania decyzji bądź na skutek przeprowadzenia dowodu, którego organ nie przeprowadził, choć potencjalnie mógł mieć wiedzę o jego istnieniu (por. wyroki NSA w sprawach o sygn. akt: II FSK 933/08, II FSK 278/06, II FSK 1834/12 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Reasumując powyższe wskazać należy, że informacje zawarte w oświadczeniu M. K. zostały przedstawione już podczas przesłuchania S. S. 5 stycznia 2016 r. Sam skarżący dwukrotnie, tj. 26 października 2017 r. oraz 19 listopada 2020 r. wnioskował o przysłuchanie M. K. w celu wykazania swojego prawa do dopłat w odniesieniu do zadeklarowanych we wniosku działek. Co więcej, o przesłuchanie w charakterze świadka M. K. skarżący wnosił już w odwołaniu od decyzji z 11 stycznia 2017 r. Świadek ten miałby potwierdzić użytkowanie gruntów przez skarżącego i zarządzanie gospodarstwem. Organ pierwszej instancji wezwaniem z 28 stycznia 2021 r. wezwał M. K. do udziału w charakterze świadka na rozprawie, której przedmiotem miało być ustalenie faktycznego użytkowania działek w 2012 r., co wynika również z prawomocnych wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 4 stycznia 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 972/21, III SA/Łd 973/21, III SA/Łd 974/21 i III SA/Łd 975/21 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych. Wobec powyższego nie można podzielić stanowiska skarżącego.
Z prawidłowo poczynionych przez siebie ustaleń faktycznych organ wyprowadził trafny wniosek, że skoro za początek terminu uznać należy datę faktycznego dowiedzenia się przez stronę o danej okoliczności, a nie fakt jej utrwalenia na piśmie, to wniosek skarżącego o wznowienie postępowania złożony 23 października 2023 r uznać należy za spóźniony. Tym samym organ prawidłowo, na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., wydał postanowienie o odmowie wznowienia postępowania.
Zgodzić należy się z organem drugiej instancji, że załączone do wniosku o wznowienie postępowania oświadczenie K. J. także uznać trzeba za spóźnione, skoro było ono już podstawą wcześniejszego wniosku skarżącego o wznowienie postępowania z 30 grudnia 2020 r.
W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że to strona ma wykazać zachowanie terminu do wniesienia podania o wszczęcie postępowania wznowieniowego, a organ ocenia tę okoliczność swobodnie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 maja 2000 r., I SA/Wr 1038/97, LEX nr 43046). Z art. 148 § 1 k.p.a. wprost wynika, że strona zamierzająca doprowadzić do wszczęcia postępowania wznowieniowego powinna takie podanie wnieść w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Ponieważ organ bada spełnienie tej przesłanki z urzędu, stwierdzenie w fazie wstępnej postępowania uchybienia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie sprawy i musi skutkować odmową jego wznowienia z przyczyn formalnych. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek, pomimo uchybienia terminu, stanowiłoby więc rażące naruszenie prawa, godzące w wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a. zasadę trwałości decyzji ostatecznych (wyrok NSA z 25 października 2018 r., I OSK 2813/16 – dostępny na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/ED40CF48F8).
Skoro, jak już wskazano, za początek terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a., uznaje datę faktycznego dowiedzenia się o danej okoliczności, a nie fakt jej utrwalenia na piśmie, zaś skarżący wniosek o wznowienie postępowania złożył 23 października 2023 r., choć o okolicznościach stanowiących w jego ocenie podstawę wznowienia wiedział znacznie wcześniej, to termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania nie został dochowany. Tym samym organ prawidłowo, na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., wydał postanowienie o odmowie wznowienia postępowania.
Końcowo wskazać jeszcze należy, że w sprawie nie zostały naruszone wskazane w skardze art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10 k.p.a. statuujące zasady ogólne postępowania administracyjnego: prawdy obiektywnej, pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, uwzględnienia słusznego interesu strony, informowania i czynnego udziału strony w postępowaniu. W szczególności należy stwierdzić, że skarżący miał zagwarantowane prawo czynnego udziału w postępowaniu, mając pełną możliwość wypowiadania się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów, a także miał prawo do składania żądań i przedstawiania własnych twierdzeń i dowodów. Należy przy tym podkreślić, że ani niezgodny z oczekiwaniami strony skarżącej wynik przeprowadzonego postępowania administracyjnego, ani też subiektywne jej przekonanie o wadliwości zaskarżonego postanowienia, nie mogą same w sobie stanowić podstawy uwzględnienia skargi.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
ds