III SA/Łd 383/24

III SA/Łd 383/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-10-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Krawczyk
Joanna Wyporska-Frankiewicz /przewodniczący/
Paweł Dańczak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1267
art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 134, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 988
art. 130a
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 735
art. 138
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Dnia 17 października 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Paweł Dańczak (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, , Protokolant Sekretarz sądowy Ewa Górska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2024 roku sprawy ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 23 kwietnia 2024 roku nr KO.4114.9.2024 w przedmiocie ustalenia obowiązku zapłaty kosztów związanych z usuwaniem i przechowywaniem pojazdu uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Decyzją z 23 kwietnia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach utrzymało w mocy decyzję Starosty Kutnowskiego z 26 lutego 2024 r. o ustaleniu wobec M.L. obowiązku zapłaty kosztów w wysokości 17 112 zł w związku z usunięciem z drogi oraz przechowywaniem pojazdu marki Mercedes-Benz C200 o nr rej. [...] od 4 sierpnia 2022 r. do 5 lipca 2023 r. (pkt 1) i wskazaniu, że ww. kwotę należy wpłacić na rzecz Powiatu Kutnowskiego w ciągu 30 dni począwszy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna (pkt 2).
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
Pojazd osobowy marki Mercedes-Benz C200 o nr rej. [...], stanowiący własność M.L., 4 sierpnia 2022 r. został usunięty z G. i umieszczony na parkingu strzeżonym w I., N., na podstawie dyspozycji usunięcia pojazdu z 4 sierpnia 2022 r., wydanej przez funkcjonariusza Komendy Powiatowej Policji w Kutnie, z powodu pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu.
Starosta Kutnowski skierował wniosek do Sądu Rejonowego w K. o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, ponieważ pojazd osobowy nie został odebrany z parkingu w wyznaczonym terminie.
W trakcie postępowania przed Sądem Rejonowym w K. ustalono właściciela pojazdu w osobie M.L. Komenda Powiatowa Policji w Kutnie pismem z 5 sierpnia 2022 r. powiadomiła stronę o usunięciu pojazdu z drogi. Pismo nie zostało odebrane przez stronę.
Sąd Rejonowy w K. postanowieniem z 14 kwietnia 2023 r. r., sygn. akt [...], orzekł o przepadku pojazdu na rzecz Powiatu Kutnowskiego, które stało się prawomocne 6 lipca 2023 r.
Nieodebrany przez stronę pojazd z parkingu strzeżonego wygenerował łącznie 17 112 zł, na którą to kwotę złożyły się następujące koszty:
• usunięcie pojazdu z drogi - 540 zł (uchwała nr 220/XXXVII/21 Rady Powiatu Kutnowskiego z dnia 29 listopada 2021 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie pojazdów z drogi na obszarze powiatu kutnowskiego i przechowywanie tych pojazdów na parkingu strzeżonym wyznaczonym przez Starostę Kutnowskiego oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu);
• przechowywanie pojazdu od 4 sierpnia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. - 150 doby x 46 zł = 6900 zł (uchwała nr 220/XXXVII/21 Rady Powiatu Kutnowskiego z dnia 29 listopada 2021 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie pojazdów z drogi na obszarze powiatu kutnowskiego i przechowywanie tych pojazdów na parkingu strzeżonym wyznaczonym przez Starostę Kutnowskiego oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu),
• przechowywanie pojazdu od 1 stycznia 2023 r. do 5 lipca 2023 r. - 186 doby x 52 zł = 9672 zł (uchwała nr 282/LIII/22 Rady Powiatu Kutnowskiego z 30 listopada 2022 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie pojazdów z drogi na obszarze powiatu kutnowskiego i przechowywanie tych pojazdów na parkingu strzeżonym wyznaczonym przez Starostę Kutnowskiego oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu).
Decyzją z 26 lutego 2024 r. Starosta Kutnowski ustalił wobec strony obowiązek zapłaty kosztów w wysokości 17112,00 zł w związku z usunięciem z drogi oraz przechowywaniem pojazdu od 4 sierpnia 2022 r. do 5 lipca 2023 r.
Odwołanie od decyzji złożyła strona, wskazując, że nie kierowała pojazdem w dniu, kiedy pojazd został rozbity i pozostawiony gdzieś pod Kutnem. Odwołujący się stwierdził, że samochód oddał do mechanika w Kutnie w maju na reklamację pompy wspomagania. Dodał, że samochód bez jego wiedzy 4 sierpnia 2022 r. znalazł się na drodze publicznej. Jego samochód został skradziony z parkingu mechanika przez N.R. Nie wydawał żadnej zgody ani mechanikowi, ani N.R. do poruszania się tym pojazdem. W ocenie strony N.R. przyznał się, że to on prowadził i rozbił samochód, ponadto obiecywał zwrócić pieniądze za jego uszkodzenie. Odwołujący wskazał, że od 16 sierpnia 2022 r. do 21 września 2023 r. przebywał w zakładzie karnym. Stwierdził, że przez błąd policji, która nie zabezpieczyła żadnych śladów, nie ustalono faktycznego kierującego pojazdem. Opisał swoją sytuację rodzinną. Nadmienił, że w czasie odbywania przez niego kary pozbawienia wolności, jego dom był okradany.
Decyzją z 23 kwietnia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach utrzymało w mocy decyzję Starosty Kutnowskiego z 26 lutego 2024 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył treść art. 130a ust. 1 pkt 1, ust. 10, ust. 10e, ust. 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (dalej: p.r.d.) i wyjaśnił, że przedmiotowa sprawa jest po raz drugi rozpatrywana przez kolegium. Poprzednia decyzja Starosty Kutnowskiego została uchylona i przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ. Organ odwoławczy uznał, że zachodzą podstawy do obciążenia strony kosztami związanymi z usunięciem z drogi oraz przechowywaniem pojazdu. Orzekając o obowiązku zapłaty kosztów usunięcia pojazdu właściwy, organ powinien ustalić, czy doszło do wydania dyspozycji usunięcia pojazdu przez uprawnioną osobę, czy dyspozycja ta była uzasadniona okolicznościami wymienionymi w art. 130a ust. 1 lub 2 p.r.d., czy doszło do powstania kosztów związanych z wydaniem tej dyspozycji. Ponadto organ powinien ustalić osobę zobowiązaną do poniesienia tych kosztów.
Organ odwoławczy doprecyzował, w jaki sposób naliczono opłatę za usunięcie z drogi oraz przechowywanie pojazdu. Datą początkową, od której oblicza się przedmiotową opłatę jest 2 listopada 2022 r., czyli dzień, w którym została wydana dyspozycja usunięcia przedmiotowego pojazdu. Datą końcową tego terminu jest 6 lipca 2023 r., czyli data prawomocności orzeczenia Sądu Rejonowego w Ł. sygn. akt [...]. Organ I instancji ustalił omawianą opłatę do 5 lipca 2023 r. Wniesienie odwołania nie może jednak pogorszać sytuacji prawnej strony, a więc organ odwoławczy, wskazując sposób obliczenia opłaty, uwzględnił 5, a nie 6 lipca 2023 r.
Organ odwoławczy wyjaśnił również, że w odwołaniu strona wskazała osobę, która rzekomo kierowała i pozostawiła na drodze publicznej pojazd 4 sierpnia 2022 r. Powyższe twierdzenie nie znajduje jednak odzwierciedlenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Z pisma Komendy Powiatowej Policji w Kutnie z 30 stycznia 2024 r. wynika, że z uwagi na niewykrycie sprawcy wykroczenia (tj. kierującego pojazdem) 6 grudnia 2022 r. został sporządzony wniosek o odstąpienie od skierowania wniosku o ukaranie do sądu rejonowego.
Skargę do sądu wniosła strona na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, m.in. że o kradzieży, rozbiciu i porzuceniu pojazdu dowiedział się przebywając w zakładzie karnym. Zdaniem skarżącego pojazd bez jego wiedzy i zgody 4 sierpnia 2022 r. znalazł się na drodze publicznej. Pojazd został skradziony z parkingu mechanika przez N.R., który w tym dniu kierował pojazdem.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z 16 lipca 2024 r., sygn. akt III SPP/Łd 79/24, starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi przyznał skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazano.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z 23 kwietnia 2024 r., utrzymująca w mocy decyzję Starosty Kutnowskiego z 26 lutego 2024 r. w przedmiocie ustalenia obowiązku zapłaty kosztów związanych z usuwaniem i przechowywaniem pojazdu marki Mercedes-Benz C200 o nr rej. [...] w wysokości 17112,00 zł.
W myśl art. 130a ust. 10h ustawy koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta.
Stosownie do ust. 5c ww. normy pojazd usunięty z drogi w przypadkach określonych w ust. 1-2 oraz art. 140ad ust. 7 umieszcza się na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie, z uwzględnieniem ust. 7.
W myśl art. 130a ust. 10i ustawy, jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h.
Przepisy art. 130a ust. 6-6e ustawy normują kwestie związane m.in. z opłatami, o których mowa w ust. 5c. Wynika z nich, że wysokość opłat jest ustalana corocznie w drodze uchwały rady powiatu, przy czym nie może przekraczać stawek maksymalnych określonych w ustawie.
Zgodnie z art. 130a ust. 10 ustawy starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu.
W niniejszej sprawie organ prawidło przyjął, że w oparciu o art. 130a ust. 10h i 10i ustawy nakładany w drodze decyzji administracyjnej obowiązek poniesienia kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu ciąży zawsze na właścicielu pojazdu, przy czym w sytuacji przewidzianej w art. 130a ust. 10i jest on zobowiązany do pokrycia tych kosztów solidarnie z osobą, która w chwili usunięcia pojazdu z drogi władała nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego. W niniejszej sprawie nie zaistniała sytuacja z ust. 10i – nie ulega wątpliwości, że właścicielem wskazanego wcześniej samochodu usuniętego z drogi w dniu 4 sierpnia 2022 r., a więc w dniu wydania stosownej dyspozycji był skarżący M.L. Ustalenia te wynikają z zebranego przez organ materiału dowodowego i nie są przedmiotem sporu. Ponadto w toku postępowania administracyjnego, w związku ze składanymi przez skarżącego oświadczeniami o tym, że przedmiotowym pojazdem kierował w powyższej dacie inna osoba, nie ustalono, aby słowa skarżącego znalazły potwierdzenie. W zgromadzonym materiale dowodowym figuruje bowiem pismo z Komendy Powiatowej Policji w Kutnie z 30 stycznia 2024 r., z którego wynika, że z uwagi na niewykrycie sprawcy wykroczenia (tj. kierującego pojazdem) w dniu 6 grudnia 2022 r. został sporządzony wniosek o odstąpienie o skierowanie w tej sprawie wniosku o ukaranie do Sądu Rejonowego.
Wskazać należy, że analizując stan faktyczny sprawy, sąd nie dostrzegł, aby zgromadzony w sprawie materiał był niekompletny, a przez to nie pozwalał, na poczynienie wniosków, jakie sformułowały organy w kontrolowanych decyzjach administracyjnych. Co więcej, skarżący nie kwestionuje zasadniczych faktów związanych ze spełnieniem ustawowych przesłanek do decyzyjnego ustalenia kosztów usunięcia i przechowywania należącego do niego pojazdu. Ustalenia stanu faktycznego należy zatem uznać zasadniczo za niesporne lub wyjaśnione (vide: kwestia ewentualnego ustalenia kierującego pojazdem). Wprawdzie skarżący zarówno w toku odwołania od decyzji organu I instancji, jak i w skardze do tut. Sądu obszernie opisuje swoje zastrzeżenia do pracy Policji, jak również wyczerpująco omawia trudne położenie rodzinne, materialne i finansowe, w jakim się znalazł, jednak nawet wyrażając zrozumienie, a nawet współczucie wobec podnoszonych przez skarżącego okoliczności, stwierdzić należy, że nie mają one wpływu na ocenę ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz płynących z tego skutków w postaci możliwości i zasadności wydania decyzji o obciążeniu kosztami usunięcia i przechowywania pojazdu. W szczególności podnieść należy, że solidarna odpowiedzialność z tytułu ustalonych przez organy kosztów usunięcia i przechowywania pojazdów nie oznacza z góry, że gdyby kierującego pojazdem udało się ustalić, to ww. koszty zostałyby automatycznie podzielone między właściciela pojazdu a osobę kierującą nim w dniu usunięcia z drogi. Mogłoby się tak stać, jednak z istoty odpowiedzialności solidarnej wynika, że organ administracji publicznej mógłby swoje działania kierować zarówno do obu ww. podmiotów, jak i tylko do jednego z nich. Ponadto skarżący powinien wiedzieć, że jeśli w przyszłości ustalono by personalia kierującego pojazdem w dniu usunięcia pojazdu z drogi, będzie mógł dochodzić od tej osoby zaspokojenia z tytułu poniesionych kosztów w postępowaniu przed sądem powszechnym.
Wskazać dalej należy, że organ prawidłowo zastosował w art. 130a ust. 10h ustawy określający zakres przedmiotowy kosztów obciążających właściciela usuniętego pojazdu oraz ramy czasowe ich powstania. Dotyczy on wszelkich wymienionych w przepisie kosztów, które powstały od momentu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. Natomiast użyty w nim zwrot "do czasu zakończenia postępowania" interpretować należy w ten sposób, że właściciela pojazdu, oprócz jednorazowych kosztów usunięcia pojazdu, obciążają koszty przechowywania pojazdu poniesione do zakończenia, w drodze prawomocnego postanowienia sądu, postępowania w sprawie przepadku pojazdu na rzecz powiatu, tj. za okres, w którym pozostawał on właścicielem pojazdu (por. wyrok NSA z 6 kwietnia 2017 r., I OSK 1959/15). Postanowienie o przepadku pojazdu na rzecz Powiatu Kutnowskiego stało się prawomocne z dniem 6 lipca 2023 r., a więc od tego dnia dotychczasowego właściciela pojazdu koszty przechowywania pojazdu nie obciążają.
W tym miejscu sąd musi jednak zauważyć, że na etapie ustalania wysokości kosztów obciążających skarżącego orzekające w sprawie organy administracji nieprawidłowo zastosowały przepisy uchwały nr 282/LIII/22 Rady Powiatu Kutnowskiego z dnia 30 listopada 2022 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie pojazdów z drogi na obszarze powiatu kutnowskiego i przechowywanie tych pojazdów na parkingu strzeżonym wyznaczonym przez Starostę Kutnowskiego oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu (Dz. Urz. Woj. Łódzkiego z 22 grudnia 2022 r. poz. 7926). Ustalając bowiem wysokość kosztów przechowywania przedmiotowego pojazdu za okres 1 stycznia 2023 r. – 5 lipca 2023 r. przyjęły, że przepisy ww. uchwały będą miały zastosowanie w całości do zakreślonego wyżej czasu. Tymczasem dostrzec wypada, że treść § 4 ww. uchwały wskazuje, iż jej wejście w życie miało następować po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Łódzkiego. Publikacja uchwały miała zaś miejsce 22 grudnia 2022 r., co wziąwszy pod uwagę powołany wyżej § 4 uchwały oznacza, że początku okresu jej obowiązywania nie można datować na 1 stycznia 2023 r., lecz dopiero na 6 stycznia 2023 r. W praktyce więc, nie ma w niniejszej sprawie podstaw do ustalenia kosztów przechowywania pojazdu za okres od 1 stycznia 2023 do 5 stycznia 2023 r., ponieważ z uwagi na roczny charakter uchwały przepisy dotyczące 2022 r. utraciły swą moc obowiązującą, natomiast przepisy odnoszące się do roku 2023 jeszcze nie weszły w życie. Nie ma przy tym podstaw do tego, aby stosować je wstecznie, gdyż w ocenie sądu, naruszałoby to zasadę lex retro non agit.
Podsumowując, po przeanalizowaniu rozpoznawanej sprawy, sąd stanął na stanowisku, że orzekające w jej toku organy administracji publicznej nie dopuściły się uchybień procesowych, które mogłyby mieć wpływ na przebieg sprawy, a co za tym idzie, ustalony stan faktyczny mógł stanowić podstawę do tego, aby w procesie subsumcji ustalić właściwą normę prawa materialnego i wydać stosowne orzeczenie. W tym jednak zakresie organy nie zachowały się w pełni prawidłowo, bowiem źle zastosowały przepisy aktu prawa miejscowego dla ustalenia kosztów przechowywania pojazdu właściwych dla roku 2023, co miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ spowodowało bezpodstawne naliczenie takich kosztów za okres od 1 do 5 stycznia 2023 r.
Wobec powyższego, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, zgodnie z którym sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, sąd orzekł jak w sentencji.
Ponownie rozpoznając sprawę, uwzględniając akceptację sądu dla poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych, organ dokona ponownego przeliczenia kosztów przechowywania pojazdów, mając przy tym na względzie ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku, wydając właściwą decyzję zgodną z art. 138 k.p.a., którą organ następnie należycie uzasadni.
d.cz.