III SA/Łd 380/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2022-12-15
NSAnieruchomościŚredniawsa
ewidencja gruntówgranice działekmodernizacja ewidencjiprawo geodezyjneoperat opisowo-kartograficznynieruchomościadministracjarozgraniczenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę J.O. na decyzję Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego dotyczącą modernizacji ewidencji gruntów, uznając, że granice działek zostały prawidłowo ustalone na podstawie dokumentacji geodezyjnej.

Skarżąca J.O. wniosła skargę na decyzję Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego dotyczącą modernizacji ewidencji gruntów, kwestionując przebieg granic i powierzchnię swoich działek. Zarzuty dotyczyły głównie szerokości działki nr [...] i jej zgodności z planem budowlanym z 1963 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę, stwierdzając, że granice zostały prawidłowo ustalone na podstawie obowiązującej dokumentacji geodezyjnej znajdującej się w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym, a plany budowlane nie mogą stanowić podstawy do zmiany danych ewidencyjnych.

Sprawa dotyczyła skargi J.O. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, która utrzymała w mocy decyzję Starosty Łowickiego w przedmiocie zarzutów do operatu opisowo-kartograficznego z modernizacji ewidencji gruntów i budynków. Skarżąca kwestionowała przebieg granic i powierzchnię swoich działek nr [...] i [...] z działkami sąsiednimi. Podnosiła, że szerokość działki nr [...] powinna wynosić 21,50 m, zgodnie z planem budowlanym z 1963 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny. Sąd podkreślił, że ewidencja gruntów ma charakter deklaratoryjny i dane ujawnia się na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Plan budowlany z 1963 r. nie jest dokumentem, na podstawie którego można dokonać zmian w ewidencji. Sąd wskazał, że istniejąca dokumentacja geodezyjna, w tym zarys pomiarowy i szkic podziałowy, potwierdza szerokość działki nr [...] na poziomie ok. 20,90 m. Sąd zaznaczył również, że organ prowadzący ewidencję nie ma kompetencji do rozstrzygania sporów granicznych, które powinny być dochodzone w postępowaniu rozgraniczeniowym lub przed sądem powszechnym. Wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentów z 1963 r. i 1975 r. został oddalony, ponieważ nie były one niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy i nie mogły podważyć ustaleń organów opartych na prawidłowej dokumentacji geodezyjnej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, szerokość działki ewidencyjnej ujawnia się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, a plan budowlany z 1963 r. nie jest takim dokumentem.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że ewidencja gruntów ma charakter deklaratoryjny i dane ujawnia się na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Plany budowlane nie mogą stanowić podstawy do zmiany danych ewidencyjnych, zwłaszcza gdy istnieją inne dokumenty geodezyjne potwierdzające inny stan.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

p.g.i.k. art. 7b § ust. 2 pkt 2

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

Podstawa prawna dla utrzymania w mocy decyzji organu I instancji przez organ odwoławczy.

p.g.i.k. art. 24a § ust. 7 i 8

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

Reguluje rozstrzyganie uwag do projektu operatu i wejście danych do ewidencji.

rozporządzenie z 2001 r. art. 39 § ust. 2 i 3

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

Podstawa do ustalenia przebiegu granic działek w zależności od zgodnych oświadczeń lub ostatniego spokojnego stanu posiadania.

rozporządzenie z 2021 r. art. 30 § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

Określa podstawy wykazywania przebiegu granic działek ewidencyjnych w procesie modernizacji.

rozporządzenie z 2021 r. art. 33 § ust. 1-3

Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

Reguluje ustalanie przebiegu granic działek ewidencyjnych na podstawie zgodnych wskazań, ostatniego spokojnego stanu posiadania lub analizy dokumentów.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi, gdy nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Pomocnicze

rozporządzenie z 2001 r. art. 36

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

Określa, że przebieg granic wykazuje się na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu.

rozporządzenie z 2001 r. art. 55

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

Cel modernizacji ewidencji gruntów i budynków.

rozporządzenie z 2021 r. art. 31

Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

Określa sposób pozyskiwania danych o położeniu granic w przypadku braku odpowiedniej dokumentacji.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 106 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość przeprowadzenia dowodów uzupełniających przez sąd.

p.p.s.a. art. 258 § § 2 pkt 8

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzeczenia o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Granice działek ewidencyjnych ujawnia się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Plan budowlany z 1963 r. nie jest dokumentem, na podstawie którego można dokonać zmian w ewidencji gruntów. Organ prowadzący ewidencję gruntów nie ma kompetencji do rozstrzygania sporów granicznych.

Odrzucone argumenty

Szerokość działki nr [...] od strony działki nr [...] (droga) powinna wynosić 21,50 m, gdyż tak wynika z planu budowlanego z 1963 r. Ustalenie granic naruszyło ostatni spokojny stan posiadania. Organ nie zebrał wyczerpująco materiału dowodowego i nie odniósł się do wszystkich zarzutów skarżącej.

Godne uwagi sformułowania

Ewidencja gruntów i budynków jest systemem informacyjnym zapewniającym gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie [...] informacji [...], który to zbiór, pełniąc funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani nie nadaje tych praw. Dane wprowadzane do ewidencji muszą znajdować potwierdzenie w dokumentach źródłowych znajdujących się w zasobie geodezyjnym. Planu budowlanego z 1963 r. nie można zaliczyć do tego typu dokumentów i nie może on być podstawą do żądania zmiany szerokości działki. Organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków nie posiada kompetencji do rozstrzygania sporów dotyczących przebiegu granic działek ewidencyjnych.

Skład orzekający

Krzysztof Szczygielski

przewodniczący

Teresa Rutkowska

sprawozdawca

Paweł Dańczak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie przebiegu granic działek ewidencyjnych w procesie modernizacji ewidencji gruntów, znaczenie dokumentacji geodezyjnej, ograniczenia dowodowe w postępowaniu administracyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury modernizacji ewidencji gruntów i budynków oraz interpretacji przepisów rozporządzeń w tym zakresie. Nie rozstrzyga sporów o własność czy posiadanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego praktycznie zagadnienia ustalania granic nieruchomości w kontekście modernizacji ewidencji gruntów, co jest istotne dla właścicieli nieruchomości i geodetów. Pokazuje ograniczenia dowodowe w postępowaniu administracyjnym.

Jak prawidłowo ustalić granice działki? Sąd wyjaśnia znaczenie dokumentacji geodezyjnej.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Łd 380/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-12-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Krzysztof Szczygielski /przewodniczący/
Paweł Dańczak
Teresa Rutkowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Ewidencja gruntów
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1990
art. 7b ust. 2 pkt 2, art. 24a ust. 7 i 8
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
Dz.U. 2019 poz 393
§ 36, § 39 ust. 2 i 3, §  55
Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1390
§  30, §  31, §  33
Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 77 §  1, art. 80, art. 107 §  3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151, art. 258 §  2 pkt 8
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Dnia 15 grudnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) Sędzia WSA Paweł Dańczak Protokolant asystent sędziego Krystyna Adamczewska-Reguła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2022 roku sprawy ze skargi J. O. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Łodzi z dnia 28 marca 2022 roku nr GiK-II.7221.23.2021.TS w przedmiocie zarzutów do operatu opisowo-kartograficznego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić na rzecz adw. K. M. prowadzącej Kancelarię Adwokacką ul. [...] Ł. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi kwotę 442,80 (czterysta czterdzieści dwa 80/100) zł, obejmującą kwotę podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.
Uzasadnienie
III SA/Łd 380/22
Uzasadnienie
Decyzją z 28 marca 2022 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2021 r. poz. 1990 ze zm.), dalej ustawa, po rozpatrzeniu odwołania J.O. od decyzji Starosty Łowickiego z 3 stycznia 2022 r. w przedmiocie rozpatrzenia zastrzeżeń do operatu opisowo-kartograficznego wykonanego podczas prac geodezyjnych związanych z modernizacją ewidencji gruntów i budynków dla obszaru gminy Ł. złożonych przez J.O. co do powierzchni i przebiegu granic działek nr [...] i [...] z działkami nr [...], [...], [...], [...] położonymi w obrębie P. - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.
Zarządzeniem z 29 lipca 2019 r., nr 53/2019, Starosta Łowicki wszczął procedurę czynności technicznych mających na celu przeprowadzenie modernizacji ewidencji gruntów i budynków w zakresie weryfikacji i aktualizacji baz danych ewidencji gruntów i budynków na obszarze gminy Ł. (25 obrębów). Od 25 maja do 15 czerwca 2020 r. projekt operatu opisowo-kartograficznego z modernizacji ewidencji gruntów został wyłożony do publicznego wglądu. Informacja o wyłożeniu wywieszona została na tablicy informacyjnej i Biuletynie Informacji Publicznej Starostwa Powiatowego w Łowiczu oraz Urzędu Gminy Łowicz, tablicach informacyjnych sołtysów wsi gminy Łowicz, w prasie lokalnej oraz prasie ogólnopolskiej.
W dniu 5 czerwca 2020 r. J.O. - właścicielka działek nr [...] i [...] - złożyła uwagi do projektu dotyczące roku budowy budynków znajdujących się na działce nr [...] i nie zgodziła się z ustalonym przebiegiem granic.
W dniu 1 lipca 2020 r. upoważniony pracownik starostwa powiatowego, zgodnie z art. 24a ust. 7 p.g.i.k., rozstrzygnął o złożonych uwagach wskazując, że w wyniku ponownych oględzin terenowych skorygowano dane dotyczące roku zakończenia budowy budynków na działce nr [...] zgodnie z uwagą strony. Odnosząc się do uwag co do przebiegu granic działki nr [...] wskazał, że strony zostały skutecznie zawiadomione o czynnościach ustalenia granic – J.O. brała udział w ustaleniu granicy działki nr [...], ale jej nie zaakceptowała. Granice przedmiotowej działki ustalono na podstawie § 39 ust. 2 rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2019 r., poz. 393), dalej rozporządzenie z 2001 r., na odcinkach z działkami nr [...] i [...] oraz na podstawie § 39 ust. 3 ww. rozporządzenia na odcinkach z działkami nr [...], [...] i [...]. Część granicy między działkami nr [...] a [...] wynika z operatu technicznego przyjętego do zasobu geodezyjnego i kartograficznego za nr [...]. Powierzchnia działki nr [...] wykazana dotychczas w rejestrze gruntów (operat ewidencyjny - 0,53 ha) po modernizacji nie uległa zmianie. Szerokość działki wg zarysu pomiarowego 20,90 m - stan po modernizacji to odpowiednio 21,24 m. Ustalone granice zostaną oznaczone jako sporne. O sposobie rozpatrzenia wniesionych uwag Starosta Łowicki poinformował J.O. pismem z 1 lipca 2020 r.
Z dniem z 7 lipca 2020 r., zgodnie z art. 24a ust. 8 p.g.i.k., dane objęte modernizacją, zawarte w projekcie operatu opisowo-kartograficznego, stały się danymi ewidencji gruntów i budynków. Informację Starosta Łowicki ogłosił w Dzienniku Urzędowym Województwa Łódzkiego z 23 lipca 2020 r. pod pozycją 4265.
W dniu 14 sierpnia 2020 r. J.O. złożyła zarzuty do powierzchni oraz przebiegu granic działek nr [...] i [...]. Stwierdziła, że szerokość działki nr [...] od strony zabudowań powinna wynosić 21,50 m.
Starosta Łowicki zobowiązał wykonawcę prac geodezyjnych związanych z modernizacją ewidencji gruntów i budynków do ponownej analizy materiałów i sprawdzenia poprawności ustalenia przebiegu granicy działki nr [...] z działkami przyległymi. Wykonawca, przy udziale J.O., przeprowadził 21 października 2020 r. oględziny w celu sprawdzenia poprawności ustalenia przebiegu granic działki nr [...] z działkami przyległymi.
Decyzją z 25 lutego 2021 r. Starosta Łowicki odrzucił jako bezzasadne zarzuty co do powierzchni oraz przebiegu granic działek nr [...] i [...] (stanowiących własność J.O.) z działkami nr [...] (stanowiącą własność S. i I.G..), nr [...] (stanowiącą własność P.A.), nr [...] (stanowiącą własność J.F.) i nr [...] (droga powiatowa - stanowiącą własność Powiatu Łowickiego) i ujawnił w ewidencji gruntów i budynków granice działek nr [...] i [...] z działkami sąsiednimi nr [...], [...], [...], [...] jako granice sporne zgodnie z operatem technicznym zarejestrowanym 14 kwietnia 2020 r. pod nr [...] w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Łowiczu.
Od powyższej decyzji J.O. złożyła odwołanie, w którym podniosła, że wymiary działek nr [...] i [...] zgadzają się jako jedno gospodarstwo i działki te muszą być równe. Zdaniem skarżącej wymiary działek w dokumentach nie mają pokrycia z wymiarami na gruncie.
Decyzją z 25 maja 2021 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji - ze względu na niezgodność treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji z aktami sprawy dotyczącymi szerokości działki nr [...]. Z uzasadnienia decyzji wynikało, że szerokość działki [...] na szkicu granicznym z ustalenia przebiegu granic wynosi 21,43 m, tymczasem na dołączonym do akt sprawy szkicu granicznym z ustalenia przebiegu granic szerokość działki nr [...] wynosiła 20,90 m.
Wyrokiem z 9 września 2021 r., III SA/Łd 570/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił sprzeciw J.O. od ww. decyzji organu II instancji.
Decyzją z 3 stycznia 2022 r. Starosta Łowicki, po powtórnym rozpatrzeniu sprawy:
1/ odrzucił zarzuty i uznał je za bezzasadne co do powierzchni oraz przebiegu granic działek nr [...] i [...] z działkami nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...];
2/ ujawnił w ewidencji gruntów i budynków granice działek nr [...] i [...] z działkami sąsiednimi nr [...], [...], [...], [...] jako granice sporne zgodnie z operatem technicznym zarejestrowanym 14 kwietnia 2020 r. pod nr [...] w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Łowiczu.
3/ ujawnił w operacie ewidencji gruntów i budynków działkę nr [...] o powierzchni 0,5345 ha zgodnie z wykazem zmian gruntowych.
Od ww. decyzji J.O. złożyła odwołanie. Jej zdaniem szerokość działki nr [...] od strony działki nr [...] (droga) powinna wynosić 21,50 m, gdyż tak wynika z planu z 1963 r. na budowę domu będącego jej własnością.
Wskazaną na wstępie decyzją z 28 marca 2022 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy stwierdził na wstępie, że spory graniczne nie wstrzymują czynności prowadzonych w związku z modernizacją ewidencji gruntów i budynków, a informacje o spornych odcinkach granic działek ewidencyjnych ujawnia się w bazie danych ewidencyjnych i nie wyłącza to możliwości obliczania dla takich działek ich aktualnych pól powierzchni.
Następnie organ wskazał, ze w myśl § 30 rozporządzenia z 27 lipca 2021 r. rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2021 r. poz. 1390 ze zm.), dalej rozporządzenie:
1. Przebieg granic działek ewidencyjnych w procesie zakładania, modernizacji albo bieżącej aktualizacji ewidencji wykazuje się na podstawie:
1) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego sporządzonej na potrzeby:
a) postępowania rozgraniczeniowego,
b) postępowania w sprawie scalenia lub wymiany gruntów,
c) postępowania w sprawie scalenia i podziału nieruchomości,
d) postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej,
e) podziału nieruchomości,
f) wznowienia znaków granicznych, wyznaczenia punktów granicznych lub ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych;
2) innych materiałów zasobu dotyczących przebiegu granic;
3) dokumentacji geodezyjnej sporządzonej przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji.
Stosownie do § 31 rozporządzenia jeżeli brak jest dokumentacji lub materiałów, o których mowa w § 30, albo zawarte w nich dane nie pozwalają na odtworzenie położenia granic z dokładnością właściwą dla szczegółów I grupy określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 11 ustawy, dane dotyczące położenia granic działek ewidencyjnych pozyskuje się w wyniku pomiarów geodezyjnych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic.
Zgodnie z § 33 ust. 1 rozporządzenia ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych, w tym położenia wyznaczających je punktów granicznych, dokonuje wykonawca na podstawie zgodnych wskazań właścicieli, potwierdzonych ich zgodnym oświadczeniem złożonym do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych, jeżeli wskazywany przebieg nie jest sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach dotyczących przebiegu ustalanych granic. W przypadku gdy właściwe podmioty nie złożą do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych zgodnego oświadczenia, o którym mowa w ust. 1, przebieg granic działek ewidencyjnych, w tym położenie wyznaczających je punktów granicznych, ustala wykonawca według ostatniego spokojnego stanu posiadania, jeżeli ten stan posiadania nie jest sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów w granicach tych działek (ust. 2). W przypadku gdy spokojnego stanu posiadania, o którym mowa w ust. 2, nie można stwierdzić lub jest on sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów, przebieg granic działek ewidencyjnych obejmujących te grunty, w tym położenie wyznaczających te granice punktów granicznych, ustala wykonawca po zbadaniu położenia znaków i śladów granicznych oraz przeprowadzeniu analizy wszelkich dostępnych dokumentów, zawierających informacje mające znaczenie w tym zakresie, w tym oświadczeń zainteresowanych podmiotów i świadków (ust. 3). Wyniki ustaleń przebiegu granic działek ewidencyjnych wykonawca utrwala w protokole, którego wzór z przykładowymi wpisami zawiera załącznik nr 7 do rozporządzenia (ust. 5).
Organ odwoławczy podał dalej, że Starosta Łowicki wskazał w uzasadnieniu decyzji, że południowa granica działki nr [...] z działką nr [...] powstała w wyniku podziału pod poszerzenie drogi krajowej i ma charakter granicy prawnej (zatwierdzona decyzją Wojewody Łódzkiego z 4 lutego 2005 r. o ustaleniu warunków lokalizacji dla inwestycji pn. "Przebudowa drogi krajowej nr 2"). Operat techniczny z ww. pracy geodezyjnej został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...]. Jak wynika z protokołu granicznego J.O. brała udział w czynnościach przyjęcia granic do podziału i nie wnosiła sprzeciwu co do jej przebiegu.
Granica zachodnia działek nr [...] (dawny nr [...]) i [...] (dawny nr [...]) z działkami nr [...] (dawny nr [...]) i [...] (dawny nr [...]) została poprzedzona ustaleniem w postępowaniu rozgraniczeniowym i zatwierdzona decyzją Urzędu Rejonowego w Łowiczu z 23 kwietnia 1991 r. Operat techniczny z wykonanej pracy geodezyjnej przyjęty został do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...].
W dniu 24 września 2019 r. wykonawca modernizacji ewidencji gruntów i budynków dokonał czynności ustalenia północnej i wschodniej granicy działek nr [...] i [...] z działkami przyległymi, tj. nr [...], [...], [...], [...]. J.O. brała udział w tych czynnościach (w protokole granicznym wpisała zastrzeżenie, że nie akceptuje przebiegu ustalonych granic). Granice działki nr [...] na odcinkach z działkami nr [...] i [...] zostały ustalone na podstawie § 39 ust. 2 obowiązującego wówczas rozporządzenia z 2001 r., w pozostałej części granice działki nr [...] z działkami nr [...] i [...] – na podstawie § 39 ust. 3 ww. rozporządzenia. Starosta wskazał ponadto, że jak wynika ze szkicu granicznego będącego integralną częścią protokołu granicznego szerokość działki nr [...] wynosi 20,90 m.
Organ odwoławczy uznał zatem, mając na uwadze zebrany cały materiał dowodowy w sprawie, że zarzuty skarżącej nie potwierdziły się. W odwołaniu J.O. podniosła, że jej zdaniem szerokość działki nr [...] od strony działki [...] (droga) powinna wynosić 21,50 m, gdyż tak wynika z planu budowlanego z 1963 r.
Tymczasem granice działek ewidencyjnych ujawnia się w ewidencji na podstawie dokumentów geodezyjnych przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego i sporządzonych na potrzeby postępowań wymienionych w § 30 rozporządzenia. Tymczasem planu budowlanego z 1963 r. nie można zaliczyć do tego typu dokumentów i nie może on być podstawą do żądania zmiany szerokości działki. Tym bardziej, że w zasobie istnieją dokumenty określające szerokość działki nr [...] i są to:
- zarys pomiarowy z założenia ewidencji gruntów, na którym szerokość działki wynosi 20.9 m,
- szkic podziałowy z 26.10.2004 r. powstały w wyniku podziału pod poszerzenie drogi krajowej, na którym szerokość działki nr [...] wynosi 20,93 m.
Taką samą szerokość działki nr [...] równą 20,90 m wyznaczono podczas czynności ustalenia granic 24 września 2019 r.
Z kolei odnosząc się do zarzutu skarżącej odnośnie do zmiany powierzchni działki nr [...], organ odwoławczy wskazał, że działka ta przed modernizacją miała powierzchnię 0,53 ha i była wykazana z dokładnością do 1 ara. W wyniku przeprowadzonej modernizacji zostały obliczone współrzędne punktów granicznych działki (§ 16 ust. 2 rozporządzenia) i na ich podstawie obliczono powierzchnię działki nr [...] równą 0,5345 ha z dokładnością do 1 m2 - zgodnie z § 16 ust. 3 rozporządzenia.
Organ dodał, że zarzuty skarżącej o innej powierzchni działki i innej szerokości działki nie są poparte wymaganą dokumentacją geodezyjną znajdująca się w państwowym zasobie geodezyjnym. Skarżąca nie wniosła nowych dowodów do sprawy, nie przedłożyła ani nie wskazała wiarygodnej dokumentacji, która mogła by potwierdzić wniesione zarzuty.
Organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków nie posiada kompetencji do rozstrzygania sporów dotyczących przebiegu granic działek ewidencyjnych. Ewidencja jest tylko specjalnie prowadzonym zbiorem informacji o gruntach, który pełni funkcje informacyjno-techniczne, rejestrując jedynie stan prawny, ustalony w innym trybie i przez inne organy. Deklaratoryjny charakter wpisów oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny wynikający ze stosownych dokumentów urzędowych. Wszelkie spory graniczne mogą być rozstrzygnięte w postępowaniu rozgraniczeniowym albo odpowiednim postępowaniu przed sądem powszechnym na wniosek właściciela gruntu
Na decyzję ostateczną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła J.O.. Ponownie, przytaczając historię zmian właścicielskich odnośnie do północnej i wschodniej granicy należących do niej działek nr [...] i [...] z działkami przyległymi, tj. nr [...], [...], [...], [...], stwierdziła, że szerokość działki nr [...] od strony działki nr [...] (droga) powinna wynosić 21,50 m, gdyż tak wynika z planu z 1963 r. na budowę domu będącego jej własnością.
W odpowiedzi na skargę Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie.
Pismem procesowym z 15 września 2022r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej, popierając skargę, zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:
1/ § 39 ust. 2 i 3 rozporządzenia z 2001 r., poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na zaniechaniu organ ustalenia ostatniego spokojnego stanu posiadaniu, który to stan geodeta wykonujący czynności winien brać pod uwagę przed ustaleniem przebiegu granic działek ewidencyjnych w oparciu o analizę dostępnych dokumentów oraz po zbadaniu w terenie znaków i śladów graficznych,
2/ § 39 ust. 2 i 3 rozporządzenia z 2001 r. poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na braku wskazaniu przez biegłego w sporządzonym przez niego protokole ustalania przebiegu granic ewidencyjnych, na podstawie jakiej dokumentacji oraz jakich orzeczeń sądowych ustalił przebieg granic w trybie § 39 ust. 3,
3/ art. 7, 8 i art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niepodjęcie przez stronę przeciwną wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności zaniechanie uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie dokumentacji, na którą powołuje się skarżąca, co doprowadziło do wydania decyzji bez rzeczywistego odniesienia się do całokształtu podnoszonych przez skarżącą okoliczności i zarzutów,
4/ art. 11 w zw. z art. 107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez nierozpatrzenie przez organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wszystkich zarzutów skarżącej wyrażonych w treści sporządzonej przez niej skargi oraz braku ustosunkowania się przez organ do wszystkich wykazywanych przez skarżącą wadliwości w toku toczącego się postępowania.
Dodatkowo, na podstawie art. 106 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej p.p.s.a., pełnomocnik skarżącej wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci:
1/ kopii mapy ewidencyjnej z 1963 r. (data wykonania kopii: 30 września 2019 r.) oraz kopii mapy ewidencyjnej 1963 r. (data wykonania kopii: 21 października 2019 r.) na okoliczność wykazania ostatniego spokojnego stanu posiadania na działce nr [...] i [...],
2/ kopii planu zagospodarowania dla budynku mieszkalnego w miejscowości P. nr [...], wydanego przez Urząd Powiatowy w Łowiczu 20 lipca 1975 r. na okoliczność wykazania przebiegu granic działek należących do J.O., daty budowy budynku mieszkalnego.
Wskazując na powyższe, pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, w wysokości 150 % stawki minimalnej. Wniosek zawierał oświadczenie, że koszty te nie zostały uiszczone w całości, ani w części.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej p.p.s.a., w myśl którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając niniejszą skargę Sąd uznał, że jest ona niezasadna. W ocenie Sądu organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, a postępowanie zostało przeprowadzone z uwzględnieniem zasad wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie były decyzje administracyjne wydane w następstwie rozpoznania zarzutów zgłoszonych przez skarżącą do danych ujawnionych w operacie opisowo-kartograficznym w związku z przeprowadzaną przez Starostę Łowickiego modernizacją ewidencji gruntów i budynków. Istota sporu pomiędzy skarżącą a organami sprowadzała się do kwestii prawidłowości dokonania czynności modernizacji ewidencji gruntów i budynków na obszarze obrębu P. w gminie Ł. w odniesieniu do przebiegu granicy działek nr [...] i [...], której skarżąca jest właścicielem, z sąsiednimi działkami nr [...], [...], [...] i [...].
W związku z takim zakresem postępowania w pierwszej kolejności przypomnieć należy, że z art. 2 ust. 8 ustawy z 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2021 r. poz. 1990 ze zm.), dalej ustawa, wynika, że ewidencja gruntów i budynków jest systemem informacyjnym zapewniającym gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju informacji o gruntach budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami, który to zbiór, pełniąc funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani nie nadaje tych praw. Dane o gruntach, budynkach i lokalach gromadzone są w tym systemie w drodze rejestracji stanów prawnych ustalonych w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Rejestr ewidencji gruntów jest odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego danej nieruchomości, ma charakter deklaratoryjny a nie konstytutywny, co oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan prawny zaistniały wcześniej, wynikający z dokumentów. Dane wprowadzane do ewidencji muszą znajdować potwierdzenie w dokumentach źródłowych znajdujących się w zasobie geodezyjnym. Wymóg ten obowiązuje także w procesie modernizacji, w toku której w pierwszej kolejności wykorzystuje się istniejące materiały i dane państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.
Należy również podkreślić, że w dacie wydania przez Starostę Łowickiego zarządzenia wszczynającego procedurę modernizacji ewidencji gruntów i budynków na obszarze gminy Ł. (25 obrębów), a więc 29 lipca 2019 r., obowiązywało rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego I Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2019 r. poz. 393), dalej rozporządzenie z 2001 r., i to na podstawie jego przepisów wykonano prace geodezyjne związane z procedurą modernizacji ewidencji w odniesieniu do działek, wobec których skarżąca zgłosiła zarzuty co do ich powierzchni i przebiegu granic. Dopiero po zakończeniu prac geodezyjnych weszło w życie rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2021 r. poz. 1390), dalej rozporządzenie, i już w czasie obowiązywania nowego rozporządzenia wydane zostały kwestionowane przez skarżącą decyzje. Tym niemniej sama procedura ustalenia granic działek nr [...] i [...] z działkami nr [...], [...], [...], [...], co do których skarżąca zgłasza zastrzeżenia, przeprowadzona była w oparciu o obowiązujące wówczas przepisy rozporządzenia z 2001 r,.
Zgodnie z § 55 rozporządzenia z 2001 r. celem modernizacji jest uzupełnienie bazy danych ewidencyjnych i utworzenie pełnego zakresu zbiorów danych ewidencyjnych oraz modyfikacja istniejących danych ewidencyjnych do wymagań określonych w rozporządzeniu, w tym cyfryzacji. Jeżeli chodzi o przebieg granic działek ewidencyjnych to § 36 stanowił, że wykazywany on jest w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej w ramach wskazanych w tym przepisie postępowań. Dokonanie zmian w ewidencji w zakresie przebiegu granic działki ewidencyjnej w oparciu o inne, niż wymienione w § 36 źródła danych byłoby sprzeczne z tym przepisem, a także naruszałoby podstawowe zasady prowadzenia ewidencji i jej istotę, wynikające z przepisów ustawy.
W dacie wydawania decyzji zarówno organu pierwszej jak i drugiej instancji obowiązywało już z kolei rozporządzenie z 2021 r. i jego przepisy stanowiły podstawę prawną tych rozstrzygnięć.
W myśl § 30 rozporządzenia ust. 1 przebieg granic działek ewidencyjnych w procesie zakładania, modernizacji albo bieżącej aktualizacji ewidencji wykazuje się na podstawie:
1) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego sporządzonej na potrzeby:
a) postępowania rozgraniczeniowego,
b) postępowania w sprawie scalenia lub wymiany gruntów,
c) postępowania w sprawie scalenia i podziału nieruchomości,
d) postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej,
e) podziału nieruchomości,
f) wznowienia znaków granicznych, wyznaczenia punktów granicznych lub ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych;
2) innych materiałów zasobu dotyczących przebiegu granic;
3) dokumentacji geodezyjnej sporządzonej przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji.
W myśl § 31 jeżeli brak jest dokumentacji lub materiałów, o których mowa w § 30, albo zawarte w nich dane nie pozwalają na odtworzenie położenia granic z dokładnością właściwą dla szczegółów I grupy określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 11 ustawy, dane dotyczące położenia granic działek ewidencyjnych pozyskuje się w wyniku pomiarów geodezyjnych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic.
Zgodnie z § 33 ust. 1-3 rozporządzenia ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych, w tym położenia wyznaczających je punktów granicznych, dokonuje wykonawca na podstawie zgodnych wskazań właścicieli, potwierdzonych ich zgodnym oświadczeniem złożonym do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych, jeżeli wskazywany przebieg nie jest sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach dotyczących przebiegu ustalanych granic. (§ 33 ust. 1 rozporządzenia). W przypadku gdy właściwe podmioty nie złożą do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych zgodnego oświadczenia, o którym mowa w ust. 1, przebieg granic działek ewidencyjnych, w tym położenie wyznaczających je punktów granicznych, ustala wykonawca według ostatniego spokojnego stanu posiadania, jeżeli ten stan posiadania nie jest sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów w granicach tych działek (§ 33 ust. 2 rozporządzenia). W przypadku gdy spokojnego stanu posiadania, o którym mowa w ust. 2, nie można stwierdzić lub jest on sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów, przebieg granic działek ewidencyjnych obejmujących te grunty, w tym położenie wyznaczających te granice punktów granicznych, ustala wykonawca po zbadaniu położenia znaków i śladów granicznych oraz przeprowadzeniu analizy wszelkich dostępnych dokumentów, zawierających informacje mające znaczenie w tym zakresie, w tym oświadczeń zainteresowanych podmiotów i świadków (§ 33 ust. 3 rozporządzenia). Wyniki ustaleń przebiegu granic działek ewidencyjnych wykonawca utrwala w protokole, którego wzór z przykładowymi wpisami zawiera załącznik nr 7 do rozporządzenia (§ 33 ust. 5 rozporządzenia).
Zakres postępowania dowodowego w rozpoznawanej sprawie był uwarunkowany przepisami regulującymi przeprowadzenie modernizacji ewidencji gruntów i budynków. Mając na względzie treść § 55 i 36 rozporządzenia z 2001 r. oraz obowiązujących w dacie wydania decyzji cytowanych przepisów rozporządzenia z 2021 r. podkreślić jeszcze raz należy, że przy wykonywaniu modernizacji wykorzystuje się istniejące materiały i dane państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, w tym dotychczasowe dane z ewidencji.
Zgodnie z tymi przepisami organ w ramach modernizacji ewidencji gruntów i budynków na obszarze obrębu P. w gminie Ł., przy określeniu przebiegu granicy działki nr [...] i [...], wykorzystał wyłącznie dokumentację geodezyjną przyjętą 7 lipca 2020 r. do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Informacja taka ogłoszona została przez Starostę Łowickiego w Dzienniku Urzędowym Województwa Łódzkiego z 23 lipca 2020 r. pod poz. 4265, zgodnie z art. 24a ust. 8 ustawy.
W zaskarżonej decyzji organ wskazał, że południowa granica działki nr [...] z działką nr [...], powstała w wyniku podziału pod poszerzenie drogi krajowej i ma charakter granicy prawnej (zatwierdzona decyzją Wojewody Łódzkiego z 4 lutego 2005 r., znak: RR.I.7045/11298/7285/DK/04/05, o ustaleniu warunków lokalizacji dla inwestycji pn. "Przebudowa drogi krajowej nr 2"). Operat techniczny z ww. pracy geodezyjnej został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...] Jak wynika z protokołu granicznego skarżąca brała udział w czynnościach przyjęcia granic do podziału i nie wnosiła sprzeciwu co do jej przebiegu.
Granica zachodnia działek nr [...] (dawny nr [...]) i [...] (dawny nr [...]) z działkami nr [...] (dawny nr [...]) i [...] (dawny nr [...]) została poprzedzona ustaleniem w postępowaniu rozgraniczeniowym i zatwierdzona decyzją Urzędu Rejonowego w Łowiczu z 23 kwietnia 1991 r., znak: G.VI.8242/1/91. Operat techniczny z wykonanej pracy geodezyjnej przyjęty został do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...].
Jeśli zaś chodzi o sporne w niniejszej sprawie kwestie - 24 września 2019 r. wykonawca modernizacji ewidencji gruntów i budynków dokonał czynności ustalenia północnej i wschodniej granicy działek nr [...] i [...] z działkami przyległymi, tj. [...], [...], [...], [...]. Skarżąca brała udział w tych czynnościach (w protokole granicznym wpisała zastrzeżenie, że nie akceptuje przebiegu ustalonych granic). Granice działki nr [...] na odcinkach z działkami nr [...] i [...] zostały ustalone na podstawie § 39 ust. 2 rozporządzenia z 2001 r., w myśl którego w przypadku gdy właściwe podmioty nie złożą do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych zgodnego oświadczenia, o którym mowa w ust. 1, przebieg granic działek ewidencyjnych, w tym położenie wyznaczających je punktów granicznych, ustala wykonawca według ostatniego spokojnego stanu posiadania, jeżeli ten stan posiadania nie jest sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów w granicach tych działek.
W pozostałej części granice działki nr [...] z działkami nr [...] i [...] zostały ustalone na podstawie § 39 ust. 3 rozporządzenia z 2001 r., który stanowi, że w przypadku gdy spokojnego stanu posiadania, o którym mowa w ust. 2, nie można stwierdzić lub jest on sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów, przebieg granic działek ewidencyjnych obejmujących te grunty, w tym położenie wyznaczających te granice punktów granicznych, ustala wykonawca po zbadaniu położenia znaków i śladów granicznych oraz przeprowadzeniu analizy wszelkich dostępnych dokumentów, zawierających informacje mające znaczenie w tym zakresie, w tym oświadczeń zainteresowanych podmiotów i świadków.
Organ wskazał przy tym, że ze szkicu granicznego będącego integralną częścią protokołu granicznego wynika, że szerokość działki nr [...] wynosi 20,90 m.
W ocenie Sądu, danych dotyczących przebiegu granic skarżąca nie podważyła w wymagany sposób, a więc na podstawie dokumentacji przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. W rzeczywistości skarżąca, składając zarzuty oraz skargę do sądu, powołuje się na okoliczności wskazujące na fizyczne naruszenie granic przez sąsiadów, a także twierdzi, że szerokość działki nr [...] od strony działki [...] (droga) powinna wynosić 21,50 m, gdyż tak wynika z planu budowlanego z 1963 r.
Jednakże do tych argumentów odniósł się już w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy i Sąd uznał jego stanowisko za prawidłowe. Granice działek ewidencyjnych ujawnia się w ewidencji na podstawie dokumentów geodezyjnych przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego i sporządzonych na potrzeby postępowań wymienionych w § 30 rozporządzenia. Tymczasem planu budowlanego z 1963 r. nie można zaliczyć do tego typu dokumentów i nie może on być podstawą do żądania zmiany szerokości działki. Tym bardziej, iż w zasobie istnieją dokumenty określające szerokość działki nr [...] i są to:
- zarys pomiarowy z założenia ewidencji gruntów, na którym szerokość działki wynosi 20.9 m,
- szkic podziałowy z 26.10.2004 r. powstały w wyniku podziału pod poszerzenie drogi krajowej, na którym szerokość działki nr [...] wynosi 20,93 m.
Taką samą szerokość działki nr [...] równą 20,90 m wyznaczono podczas czynności ustalenia granic 24 września 2019 r.
Organ prawidłowo wyjaśnił również kwestię powierzchni działki nr [...]. Działka ta przed modernizacją miała powierzchnię 0,53 ha i była wykazana z dokładnością do 1 ara. W wyniku przeprowadzonej modernizacji zostały obliczone współrzędne punktów granicznych działki (§ 16 ust. 2 rozporządzenia) i na ich podstawie obliczono powierzchnię działki nr [...] równą 0,5345 ha z dokładnością do 1 m2 - zgodnie z § 16 ust. 3 rozporządzenia.
Sąd zauważa przy tym, że skarżąca tak naprawdę pozostaje w sporze co do przebiegu granicy swoich działek od północnej i wschodniej strony z właścicielami działek nr [...], [...], [...] i [...]. Jednakże organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków nie posiada kompetencji do rozstrzygania sporów dotyczących przebiegu granic działek ewidencyjnych. Ewidencja jest tylko specjalnie prowadzonym zbiorem informacji o gruntach, który pełni funkcje informacyjno-techniczne, rejestrując jedynie stan prawny, ustalony w innym trybie i przez inne organy. Deklaratoryjny charakter wpisów oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny wynikający ze stosownych dokumentów urzędowych. Wszelkie spory graniczne mogą być rozstrzygnięte w postępowaniu rozgraniczeniowym albo odpowiednim postępowaniu przed sądem powszechnym na wniosek właściciela gruntu. Przepisy ustawy wyraźnie odróżniają regulacje prawne powiązane z ewidencją gruntów (art. 20 - 26) od problematyki rozgraniczenia nieruchomości. W pierwszym przypadku chodzi o naniesienie do ewidencji bezspornych danych o gruntach, budynkach i lokalach, co ma charakter informacyjny. Rozgraniczenie nieruchomości służy natomiast ustaleniu przebiegu granic między nimi przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych gruntów znakami granicznymi na gruncie i sporządzenia odpowiednich dokumentów. Skoro zatem, jak twierdzi skarżąca, granice należących do niej działek zostały naruszone (przesunięte) i jest to przedmiotem sporu, powinna rozważyć wszczęcie postępowania rozgraniczającego, szczegółowo uregulowanego w przepisach ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości (Dz.U. Nr 45, poz. 453). Postępowanie rozgraniczeniowe cechuje się swoją specyfiką: przeprowadzają je wójtowie z urzędu lub na wniosek strony, w toku postępowania nakłania się strony do zawarcia ugody, a w przypadku jej braku wydaje się decyzję o rozgraniczeniu, zaś strona niezadowolona z przebiegu granicy może w terminie 14 dni żądać przekazania sprawy sądowi (art. 30 ust. 1, art. 31 ust. 4, art. 33 ust. 1 i 3 ustawy). Jeżeli nie dojdzie do zawarcia ugody ani wydania decyzji wójt umarza postępowanie administracyjne i przekazuje sprawę do rozpatrzenia sądowi powszechnemu (art. 34 ust. 1 i 2). Dopiero prawomocne orzeczenia i ostateczne decyzje o rozgraniczeniu podlegają ujawnieniu w księgach wieczystych oraz ewidencji gruntów i budynków (art. 37 ust. 2).
Podsumowując należy stwierdzić, że organ zgodnie z § 30-33 rozporządzenia ujawnił w ewidencji przebieg granic należących do skarżącej działek nr [...] i [...] na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego i nie miał podstaw do uznania tej dokumentacji za niewiarygodną. Skarżąca kwestionując w toku postępowania dokumentację geodezyjno-kartograficzną stanowiącą podstawę ustalenia linii granicznej pomiędzy tymi działkami, nie powołała się na żadne ze źródeł danych stanowiących podstawę ustalenia granic wymienionych w § 30 rozporządzenia, odwołując się przede wszystkim do dokumentacji budowlanej z 1963 r.
Aby móc skutecznie podważyć ocenę dokumentacji geodezyjno-kartograficznej dokonaną przez organy, w szczególności co do przebiegu granicy, należy odwołać się do innej dokumentacji przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej w postępowaniach wymienionych w § 30 rozporządzenia, której treść wskazywałaby na odmienny przebieg granicy. Nie mogły zatem odnieść zamierzonego skutku twierdzenia skarżącej, że działania podjęte przez organ w tym zakresie były nieprawidłowe i niezgodne z przepisami prawa, skoro w toku postępowania nie powołała ona się na taką dokumentację mogącą stanowić podstawę wykazania przebiegu granicy, o której mowa w § 30 rozporządzenia, która podważałaby ocenę organów. W związku ze stanowiskiem skarżącej dotyczącym oceny prawidłowości opracowań geodezyjno-kartograficznych znajdujących się już w zasobach organu rejestrowego, należy podkreślić, że modernizacja ewidencji nie może polegać na poszukiwaniu przez organ, poza zasobem, takiego opracowania, które odpowiadałoby wnioskom strony, w przeciwieństwie do opracowań znajdujących się w zasobie.
Prawidłowe było w tej sytuacji stanowisko organów obu instancji, że analiza zgromadzonego materiału oraz przebieg postępowania pozwalały na uznanie zasadności stanowiska organu co do podstawy wykazania na aktualnej mapie ewidencyjnej przebiegu granic działek nr [...] i [...] zgodnie z operatem stanowiącym korektę wyników prac modernizacyjnych.
Nie doszło tym samym,, w ocenie Sądu, do naruszenia przez organy zasad postępowania dowodowego ujętych w art. 7, 77 § 1, art. 80 k.p.a. Organy rozpoznały sprawę na podstawie kompletnego i wystarczającego materiału dowodowego, a motywy decyzji zawarte w jej uzasadnieniu wypełniają hipotezę normy zawartej w art. 107 § 3 k.p.a.
Należy przy tym podkreślić, że dane wprowadzone w wyniku modernizacji nie są danymi niewzruszalnymi. Zawsze można skutecznie domagać się zmiany danych ewidencyjnych, jeżeli przedstawione zostaną dowody wskazujące, że w wyniku przeprowadzonej modernizacji doszło do błędnego, tj. sprzecznego z przepisami prawa, wykazania danych ewidencyjnych (por. wyrok NSA z 7 grudnia 2011 r., I OSK 4/11).
Odnosząc się z kolei do wniosku pełnomocnika skarżącej o przeprowadzenie dowodu z dokumentów (kopii mapy ewidencyjnej z 1963 r. i kopii planu zagospodarowania dla budynku mieszkalnego w miejscowości P. nr [...], wydanego przez Urząd Powiatowy w Łowiczu 20 lipca 1975 r.), należy przypomnieć, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W postępowaniu w przed sądem administracyjnym kontrola administracji publicznej odbywa się na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.), a zatem co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed tym sądem, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym przez organ administracji. Przeprowadzenie dowodu z dokumentu jest niezbędne, jeżeli bez tego dokumentu nie jest możliwe rozstrzygnięcie istniejących w sprawie wątpliwości. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. nie służy do zwalczania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza (por. wyrok NSA z 25 lutego 2016 r. II OSK 1592/14; wyrok NSA z 25 października 2015 r. I OSK 300/14; wyrok NSA z 20 stycznia 2010 r. II FSK 1306/08). Dodatkowo zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem dopuszczenie dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu (por. wyrok NSA z 25 września 2012 r., II OSK 840/11,; wyrok NSA z 17 grudnia 2015 r. II OSK 2501/15). W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że dokumenty, na które powołuje się skarżąca, żądając przeprowadzenia z nich dowodów, nie są niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, są to dokumenty, które istniały przed wydaniem zaskarżonej decyzji, do części z tych dokumentów odwoływały się organy w prowadzonym postępowaniu, wskazując, że dokumenty budowlane nie mogą stanowić podstawy do ujawnienia danych w ewidencji gruntów i budynków.
Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu Sąd orzekł na podstawie do § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) w związku z § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2019 r. poz. 18), w związku z art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.
k.ż.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI