III SA/Łd 38/23

III SA/Łd 38/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-04-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska /sprawozdawca/
Janusz Nowacki
Małgorzata Kowalska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 8, art. 34 par. 1 i 2, art. 77 par. 1, art. 134, art. 184 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1359
art. 179 par. 1, art. 184
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359).
Dz.U. 2022 poz 1360
art. 95 par. 2
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 3 par. 2 pkt 4, art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 250
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Kowalska Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki Asesor WSA Anna Dębowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. K. reprezentowanego przez kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 2 listopada 2022 r. nr SKO.4141.140.2022 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. odmawia przyznania wynagrodzenia W. M. ustanowionej kuratorem dla nieznanego z miejsca pobytu skarżącego D. K..
Uzasadnienie
Postanowieniem z 2 listopada 2022 r., nr SKO.4141.140.2022, wydanym na podstawie art. 134 k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi stwierdziło niedopuszczalność odwołania od decyzji Starosty Pabianickiego z 29 sierpnia 2022 r., znak: KT.7135.90.2018 ustalającej obowiązek zapłaty kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu marki BMW 525 o numerze rejestracyjnym [...].
W uzasadnieniu organ drugiej instancji podniósł, że Starosta Pabianicki decyzją z 29 sierpnia 2022 r. orzekł o ustaleniu solidarnie dla K.M. oraz D.K. kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu marki BMW 525 o numerze rejestracyjnym [...] w wysokości 2 746,96 zł.
W.M. wskazując, że działa w postępowaniu administracyjnym jako kurator reprezentujący D.K. (powołała się na postanowienie Sądu Rejonowego w P. z 21 czerwca 2022 r., sygn. akt (...) pismem z 20 września 2022 r. wniosła odwołanie od wskazanej decyzji.
Organ drugiej instancji pismem z 11 października 2022 r. wezwał W.M. do usunięcia – w oznaczonym terminie – braku formalnego, tj. przedłożenia w wymaganej formie umocowania do wniesienia w imieniu skarżącego odwołania od decyzji Starosty Pabianickiego z 29 sierpnia 2022 r.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie 28 października 2022 r. wpłynęło pismo W.M., w treści którego wskazała, że "W ocenie kuratora zakres powyższego umocowania do reprezentowania spraw Pana D.K. odnosi się – zgodnie z zakreślonym przez Sąd Rejonowy w P. zakresem – do postępowania prowadzonego celem wydania decyzji na podstawie art. 30a ustęp 10 h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym, ergo również na etapie zainicjowanym poprzez wniesienie odwołania od powyższej decyzji tj. również przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym. Sąd wydając postanowienie w przedmiocie ustanowienia kuratora oraz wskazania zakresu jego umocowania nie jest w stanie określić, czy postępowanie administracyjne zakończy się wydaniem prawomocnej decyzji przez organ I instancji, czy dana decyzja zostanie zaskarżona i prawomocne rozstrzygnięcie zostanie wydane przez organ II instancji, czy też w danej sprawie zasadnym będzie wniesienie przez kuratora skargi na decyzję ostateczną do sądu administracyjnego.".
W ocenie organu drugiej instancji W.M. została ustanowiona jako kurator reprezentujący D.K. w postępowaniu administracyjnym prowadzonym wyłącznie przed Starostą Pabianickim, co oznacza, że nie posiada umocowania do reprezentowania D.K. przed innym organem w tym również przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Łodzi. Organ drugiej instancji uznał za nieuzasadnione zwrócenie się do sądu w celu wyjaśnienia wątpliwości co do treści tego postanowienia. Wskazał, że w sytuacji zaistnienia braku należytego umocowania pełnomocnika (przedstawiciela) strony do wniesienia odwołania organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia o niedopuszczalności odwołania. W rozpoznawanej sprawie wystąpiła niedopuszczalność podmiotowa, spowodowana właśnie brakiem legitymacji odwołującej się do wniesienia środka zaskarżenia.
W imieniu D.K. na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła kurator dla osoby nieznanej z miejsca pobytu W.M.
W skardze zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, a polegający na przyjęciu braku należytego umocowania kuratora nieobecnego skarżącego do wniesienia odwołania, podczas gdy kurator nieobecnego skarżącego posiada umocowanie do wniesienia odwołania na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim z 21 czerwca 2022 r. w sprawie o sygn. akt [...]
2.
3. ;
2. nierozpoznanie wniosku kuratora o przyznanie wynagrodzenia.
Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi drugiej instancji, orzeczenie o zwrocie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kosztów postępowania, według norm przepisanych, przyznanie wynagrodzenia kuratorowi za reprezentowanie osoby nieobecnej w postępowaniu sądowym w kwocie równej stawkom minimalnym za czynności adwokackie określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zakres umocowania kuratora do reprezentowania spraw D.K. odnosi się – zgodnie z zakreślonym przez Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim zakresem – do postępowania prowadzonego przed Starostą Pabianickim, również na etapie zainicjowanym poprzez wniesienie odwołania od decyzji wydanej na podstawie art. 30a ust. 10h ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Sąd wydając postanowienie w przedmiocie ustanowienia kuratora oraz wskazania zakresu jego umocowania nie jest w stanie określić, czy postępowanie administracyjne zakończy się wydaniem prawomocnej decyzji przez organ pierwszej instancji, czy dana decyzja zostanie zaskarżona i prawomocne rozstrzygnięcie zostanie wydane przez organ drugiej instancji, czy też w danej sprawie zasadnym będzie wniesienie przez kuratora skargi na decyzję ostateczną do sądu administracyjnego. Wyznaczenie kuratora dla osoby nieobecnej ma na celu jak najszersze zapewnienie ochrony praw osoby nieobecnej. Zadaniem kuratora absentis jest ochrona praw osoby, która z powodu nieobecności nie może prowadzić swoich spraw, a nie ma pełnomocnika. Kurator ustanowiony na podstawie art. 184 k.r.o. jest przedstawicielem ustawowym reprezentowanego. Występuje więc w jego imieniu i w jego interesie, zatem jego czynności, stosownie do treści art. 95 § 2 k.c., wywołują skutki bezpośrednio dla zastąpionej osoby. Kurator ustanowiony na podstawie art. 34 k.p.a. w związku z art. 184 k.r.o. jest uprawniony do reprezentowania nieobecnego w toku całego postępowania administracyjnego, jeżeli nie ustaną przesłanki, w oparciu o które doszło do ustanowienia takiego kuratora. Kurator absentis jest uprawniony nie tylko do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, ale nawet dla zapewnienia rzeczywistej reprezentacji strony i obrony jej interesów zakres działania kuratora obejmuje również wniesienie skargi do sądu administracyjnego na ostateczną decyzję. Postępowanie nie zostało zakończone poprzez wydanie prawomocnej decyzji administracyjnej z uwagi na okoliczność, że 26 września 2022 r. kurator wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi za pośrednictwem Starosty Pabianickiego odwołanie od decyzji skutecznie doręczonej kuratorowi 12 września 2022 r., tj. zaskarżył w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji powyższe rozstrzygnięcie. Wobec tego, według kuratora, posiada on umocowanie do dalszego działania celem obrony praw osoby nieobecnej prowadzonej celem uzyskania ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy. D.K. z uwagi na to, że jest osobą nieobecną, której jak dotąd nie udało się odnaleźć, nie posiada możliwości ustanowienia pełnomocnika stosownie do art. 33 k.p.a. Zatem niemożliwym było, zgodnie z wezwaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, przedstawienie przez kuratora pełnomocnictwa udzielonego w wymaganej przez prawo formie. Pozbawienie ze względu na powyższe kuratora możliwości złożenia odwołania od decyzji starosty bez wątpienia uniemożliwi stronie ochronę jej praw. Jeśli według Samorządowego Kolegium Odwoławczego kurator dla osoby nieobecnej ustanowiony na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim z 21 czerwca 2022 r., wydanego w sprawie o sygn. akt [...], nie posiada umocowania do działania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym, organ ten winien w pełni zapewnić ochronę praw osoby nieobecnej poprzez zwrócenie się do sądu o wyznaczenie kuratora dla osoby nieobecnej celem reprezentowania jej praw w postępowaniu administracyjnym dotyczącego wydania decyzji na podstawie art. 30a ust. 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez umocowanie do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji oraz wniesienia skargi do sądu administracyjnego na ostateczną decyzję. W sytuacji kiedy organ drugiej instancji powziął wątpliwość co do treści postanowienia Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim, stosownie do treści art. 352 k.p.c. w związku z art. 361 k.p.c. winien był zwrócić się do sądu celem uzyskania wykładni tego postanowienia w zakresie umocowania do reprezentowania spraw osoby nieobecnej przez kuratora. Celem powyższego przepisu jest dokonanie wykładni wyroku, w przypadku gdy istnieją wątpliwości co do jego treści, a zatem gdy wyrażone i zapisane w wyroku stanowisko sądu jest niejasne. Powyższy wniosek o wykładnię postanowienia został natomiast złożony przez kuratora 15 grudnia 2022 r. w Sądzie Rejonowym w Piotrkowie Trybunalskim.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę niniejszą rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.".
Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Nie budzi wątpliwości, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest ostateczne w administracyjnym toku instancji postanowienie kończące postępowanie (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2015 r., I OSK 1110/13). W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
W dalszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w świetle powołanych wyżej kryteriów sąd stwierdził, że skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W art. 134 k.p.a. uregulowano dwie odrębne instytucje proceduralne – niedopuszczalność odwołania i uchybienie terminowi wniesienia odwołania (por. wyrok NSA w Warszawie z 10 listopada 1998 r., III SA 898/97). Organ odwoławczy wydaje postanowienie o niedopuszczalności odwołania w przypadku stwierdzenia braku spełnienia przesłanek podmiotowych lub przedmiotowych dopuszczalności odwołania. Przesłanki podmiotowe odnoszą się do legitymacji skargowej podmiotu wnoszącego odwołanie. Przesłanki przedmiotowe obejmują przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki braku możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, według organu drugiej instancji kurator dla nieznanego z miejsca pobytu skarżącego został ustanowiony wyłącznie w postępowaniu przed organem pierwszej instancji i nie posiadał umocowania do jego reprezentowania przed innym organem. Z tego względu w sprawie wystąpiła niedopuszczalność podmiotowa spowodowana brakiem legitymacji odwołującej się do wniesienia środka zaskarżenia.
Wobec tego wskazać należy, że przepis art. 34 § 1 k.p.a. zobowiązuje organ administracji publicznej do wystąpienia do sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych, o ile przedstawiciel nie został już wyznaczony. Celem tego przepisu jest zapewnienie wskazanej osobie właściwej reprezentacji, co umożliwia prowadzenie postępowania administracyjnego. Cel ten musi być realizowany w toku całego postępowania, które nie musi się kończyć na wydaniu decyzji pierwszoinstancyjnej z uwagi na zasadę dwuinstancyjności, na co trafnie wskazano w skardze. Tak więc ustanowienie kuratora przez sąd powszechny w trybie art. 184 § 1 k.r.o. w związku z art. 34 § 1 k.p.a. obowiązuje w toku całego postępowania administracyjnego, jeżeli oczywiście nie ustaną przesłanki, w oparciu o które doszło do ustanowienia takiego reprezentanta, np. w razie zgłoszenia się osoby reprezentowanej lub ustalenia jej miejsca pobytu, do czego przede wszystkim winien zmierzać kurator stosownie do art. 184 § 2 k.p.a. Kurator ustanowiony na podstawie art. 184 k.r.o. jest przedstawicielem ustawowym reprezentowanego. Występuje w jego imieniu i interesie, zatem jego czynności, stosownie do treści art. 95 § 2 k.c., wywołują skutki bezpośrednio dla zastąpionej osoby.
W rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji wystąpił w trybie art. 184 § 1 k.r.o. w związku z art. 34 § 1 k.p.a. do sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla nieznanego z miejsca pobytu skarżącego w postępowaniu administracyjnym mającym na celu wydanie decyzji na podstawie art. 130a ust. 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym. Po rozpoznaniu tego wniosku prawomocnym postanowieniem z 21 czerwca 2022 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim ustanowił dla nieznanego z miejsca pobytu D.K. (D.H.) kuratora w osobie W.M. celem reprezentowania jego praw w toczącym się przed Starostą Pabianickim postępowaniu administracyjnym. W postanowieniu tym Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim wskazał na postępowanie toczące się przed Starostą Pabianickim, gdyż organ ten był wnioskodawcą. Zakres działania kuratora w postępowaniu administracyjnym w sprawie ustalenia kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu nie został ograniczony. Z uwagi na wydanie przez organ pierwszej instancji decyzji o ustaleniu dla skarżącego tych kosztów, na tym etapie postępowania nie zdezaktualizowała się konieczność jego reprezentowania. Przepis art. 34 § 1 k.p.a. nie zakłada zresztą odrębnego ustanowienia kuratora na kolejnych etapach postępowania administracyjnego. Mało tego w orzecznictwie i doktrynie przyjęto, że dla zapewnienia rzeczywistej reprezentacji strony i obrony jej interesów zakres działania kuratora obejmuje również wniesienie skargi do sądu administracyjnego na ostateczną decyzję (por. wyrok WSA w Gliwicach z 20 listopada 2012 r., IV SA/Gl 1591/11). W rozpoznawanej sprawie brak ograniczenia zakresu działania kuratora do postępowania przed organem pierwszej potwierdza postanowienie Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim z 3 lutego 2023 r., sygn. akt [...]. W postanowieniu sąd dokonując wykładni punktu I postanowienia z 21 czerwca 2022 r. wyjaśnił, że kurator w osobie W.M. – pracownika Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim III Wydział Rodzinny i Nieletnich został ustanowiony dla nieznanego z miejsca pobytu D.K. celem reprezentowania jego praw w całym postępowaniu administracyjnym oraz sądowoadministracyjnym mającym na celu wydanie prawomocnej, ostatecznej decyzji.
W tym stanie rzeczy uznać należy, że organ drugiej instancji nie mógł wydać zaskarżonego postanowienia, a nawet gdyby były podstawy do stwierdzenia, że kurator wyznaczony był wyłącznie do działania w pierwszej instancji, to i tak organy administracji zobowiązane były zapewnić skarżącemu ochronę jego praw przez kolejne wystąpienie w trybie art. 34 § 1 k.p.a.
Należy w tym miejscu zauważyć, że w celu zapewnienia ochrony praw osoby nieobecnej w przypadku konieczności podjęcia czynności niecierpiącej zwłoki ustawodawca w art. 34 § 2 k.p.a. nałożył na organ administracji publicznej obowiązek wyznaczenia dla osoby nieobecnej przedstawiciela uprawnionego do działania w postępowaniu do czasu wyznaczenia dla niej przedstawiciela przez sąd. Przepis art. 34 § 2 k.p.a. ma zastosowanie wówczas, gdy organ administracji publicznej wystąpił do sądu z wnioskiem o ustanowienie przedstawiciela dla osoby nieobecnej. Przepis ten nie zezwala organowi administracji publicznej na wyznaczenie przedstawiciela dla osoby niezdolnej do czynności prawnych. Organ może ustanowić przedstawiciela dla strony nieobecnej (przedstawiciela tymczasowego) tylko w tym wypadku, gdy istnieje konieczność podjęcia czynności niecierpiącej zwłoki, a zatem gdy oczekiwanie na ustanowienie przedstawiciela przez sąd spowodowałoby opóźnienie podjęcia danej czynności proceduralnej ze szkodą dla interesu strony lub interesu społecznego. Wyznaczenie przedstawiciela tymczasowego przez organ administracji publicznej może nastąpić równocześnie ze złożeniem do sądu wniosku o ustanowienie przedstawiciela dla osoby nieobecnej.
Mając powyższe na uwadze sąd stwierdził, że wydanie zaskarżonego postanowienia nastąpiło z naruszeniem art. 134 k.p.a. w związku z art. 34 § 1, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 k.p.a., które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie.
Wniosek kuratora o przyznanie wynagrodzenia nie mógł natomiast zostać uwzględniony.
Jak już wyżej wskazano kurator został ustanowiony przez sąd opiekuńczy na wniosek organu pierwszej instancji, czyli Starosty Pabianickiego w postępowaniu administracyjnym. Stosunek prawny istniejący pomiędzy organem administracji publicznej i przedstawicielem nieobecnej strony opiera się na orzeczeniu sądu powszechnego, a jego elementem jest obowiązek wykonania przez osobę wyznaczoną niezbędnych czynności w charakterze przedstawiciela osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych.
Zgodnie z uchwał Sądu Najwyższego z 9 lutego 1989 r., II CZP 117/88 (publ. OSNC 1990, Nr 1 , poz. 11) kurator wyznaczony przez sąd na podstawie art. 184 § 1 k.r.o. do zastępowania strony w postępowaniu administracyjnym nie jest kuratorem prawa materialnego, pod którą to nazwą rozumie się zwykle kuratora wyznaczonego dla ochrony praw reprezentowanej osoby, nie polegającej jedynie na zastępowaniu jej w konkretnym procesie (postępowaniu) przy czynnościach tego postępowania. Jest on kuratorem w danym postępowaniu, podobnie jak kurator procesowy z art. 143 k.p.c. O charakterze kuratora bowiem decyduje cel ustanowienia, nie zaś jego podstawa prawna.
Zgodnie z tą uchwałą wynagrodzenie przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego ustanowionego na wniosek organu administracyjnego zgłoszony na podstawie art. 34 § 1 k.p.a. należy do kosztów postępowania administracyjnego.
Stosunek prawny istniejący między organem administracji i przedstawicielem dla nieobecnej strony opiera się na orzeczeniu sądu powszechnego. Jego elementem jest obowiązek wykonania przez osobę wyznaczoną niezbędnych czynności w charakterze przedstawiciela osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych. Z obowiązkiem tym wiąże się prawo przedstawiciela do uzyskania wynagrodzenia za podjęte w toku postępowania w obronie interesów strony czynności.
Z powyższym obowiązkiem wiąże się niewątpliwie prawo przedstawiciela do uzyskania wynagrodzenia za dokonane przez niego czynności, podjęte w toku całego postępowania w obronie interesów strony, dla której został ustanowiony, przyznawane przez organ administracji, który wnioskował o wyznaczenie przedstawiciela, w drodze aktu z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. uchwałę SN z 9 lutego 1989 r., III CZP 117/88; wyrok WSA w Gdańsku z 19 stycznia 2018 r., III SA/Gd 931/17; wyroki NSA z 19 grudnia 2013 r.: I OSK 2108/13; I OSK 2636/12; I OSK 2748/12; postanowienie NSA z 10 lipca 2014 r., II OSK 1798/14). Dodatkowo za takim stanowiskiem przemawia treść art. 179 § 1 k.r.o. Zgodnie z tym przepisem organ państwowy, który ustanowił kuratora, przyzna mu na jego żądanie stosowne wynagrodzenie za sprawowanie kurateli. Wynagrodzenie pokrywa się z dochodów lub z majątku osoby, dla której kurator jest ustanowiony, a jeżeli osoba ta nie ma odpowiednich dochodów lub majątku, wynagrodzenie pokrywa ten, kto żądał ustanowienia kuratora.
Tym samym, zdaniem sądu, koszty wynagrodzenia W.M., ustanowionej na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim z 21 czerwca 2022 r., [...], na wniosek organu administracji (Starosty Pabianickiego), kuratorem nieznanego z miejsca pobytu D.K., stanowią koszty postępowania administracyjnego, w przedmiocie których rozstrzygnięcie wydać powinien organ wnioskujący o ustanowienie kuratora, a które to rozstrzygnięcie, stosownie do powołanego wcześniej art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., podlegać będzie następnie kontroli sądu administracyjnego. Wynagrodzenie kuratora nie stanowi natomiast kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, gdyż to nie sąd występował o ustanowienie kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu skarżącego (por. wyroki NSA z 20 listopada 2020 r., I GSK 2568 i I GSK 2568/18).
Nie ulega zatem wątpliwości, że organ ma obowiązek koszty takie przyznać. Jednakże nie powinno to mieć miejsca w decyzji, której przedmiotem jest ustalenie kosztów przechowywania, oszacowania i zniszczenia pojazdu. Organ administracji powinien to uczynić odrębnie, w formie aktu lub czynności, który następnie mógłby być przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Wniosek o przyznanie wynagrodzenia kurator winien skierować do organu pierwszej instancji, który wystąpił do sądu powszechnego o jego ustanowienie i który byłby właściwy do jego rozpatrzenia.
Z tych względów sąd orzekł, na podstawie art. 250 p.p.s.a., o odmowie przyznania wynagrodzenia kuratorowi.
is