III SA/Łd 377/22

III SA/Łd 377/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-09-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska
Krzysztof Szczygielski
Małgorzata Kowalska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 10
art. 4 ust. 1
Ustawa z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska - tekst jedn.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 1950
art. 60 par. 3
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Dnia 20 września 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Asesor WSA Anna Dębowska, , Protokolant asystent sędziego Agata Zarychta, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2022 roku sprawy ze skargi M. W. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 16 marca 2022 roku nr SO-II.6233.5.2022 w przedmiocie odmowy zmiany imion i nazwiska uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Tomaszowie Mazowieckim z dnia 26 listopada 2021 roku nr USC.5355.17.2021.
Uzasadnienie
Decyzją z 16 marca 2022 r. Wojewoda Łódzki utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Tomaszowie Mazowieckim z 26 listopada 2021 r. o odmowie zmiany imion i nazwiska oraz nazwiska rodowego M.W. W. z imion M.W. na R.M. z nazwiska i nazwiska rodowego W. na nazwisko i nazwisko rodowe F.
Jak wynika z akt sprawy 9 kwietnia 2021 r. M.W. W. wystąpił do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Tomaszowie Mazowieckim z podaniem o zmianę nazwiska z W. na nazwisko F., imion M.W. na R.M.oraz nazwiska rodowego matki z Zabowrowska na Jakubczyk. Jako ważne powody zmiany imienia i nazwiska wskazał na podjęcie współpracy z wymiarem sprawiedliwości w sprawach dotyczących tzw. [...].
W toku postępowania organ pouczył stronę o zasadach zmiany imion i nazwisk i zobowiązał wnioskodawcę do prawidłowego sprecyzowania wniosku.
Pismem z 28 kwietnia 2021 r. M.W. ostatecznie wskazał, iż domaga się zmiany nazwiska i nazwiska rodowego z W. na F. oraz imion z M.W. na R.M.
Decyzją z 26 listopada 2021 r. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w Tomaszowie Mazowieckim odmówił wnioskodawcy zmiany imion i nazwiska. W uzasadnieniu stwierdził, iż ze zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie nie wynika, aby w stosunku do wnioskodawcy istniała potencjalna groźba utraty zdrowia lub życia ze strony grupy przestępczej, przeciwko której składał on zeznania. Potwierdziła się natomiast współpraca wnioskodawcy z organami ścigania i korzystanie przez zainteresowanego z instytucji małego świadka koronnego - art. 60 § 3 i 4 kk. Jednak w ocenie organu I instancji fakt współpracy wnioskodawcy z organami ścigania i korzystanie z instytucji małego świadka koronnego nie są wystarczającymi okolicznościami, aby uznać, że mieszczą się w katalogu ustawowych przesłanek zmiany imienia i nazwiska z ważnych powodów. W ocenie organu I instancji wskazane przez stronę we wniosku powody zmiany imienia i nazwiska oraz nazwiska rodowego wynikające z obawy o jego bezpieczeństwo, nie znalazły potwierdzenia w zebranym materialne dowodowym, a zatem wynikają z subiektywnego przekonania wnioskodawcy.
Strona odwołała się od powyższego rozstrzygnięcia podnosząc, iż zmiana imion i nazwiska ma maksymalnie zminimalizować potencjalne zagrożenie dla jej zdrowia, a nawet życia i jest skorelowana z dalszym uczciwym życiem i zgodnym z prawem funkcjonowaniem w społeczeństwie po odbyciu kary.
Przywołaną na wstępie decyzję z 16 marca 2022 r. Wojewoda Łódzki utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Tomaszowie Mazowieckim z 26 listopada 2021 r. o odmowie zmiany imion i nazwiska.
Organ odwoławczy wskazał, iż art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (DZ. U. z 2021 r., poz. 1988) stanowi, że wniosek o zmianę imienia lub nazwiska podlega uwzględnieniu wyłącznie z ważnych powodów. Katalog ważnych powodów jest katalogiem otwartym i ogranicza się jedynie do wymienienia kilku przykładowych okoliczności uzasadniających taką zmianę w szczególności, gdy zmiana dotyczy nazwiska ośmieszającego albo nielicującego z godnością człowieka, zmiany na nazwisko używane, na nazwisko, które zostało bezprawnie zmienione lub na nazwisko noszone zgodnie z przepisami prawa państwa, którego obywatelstwo również się posiada.
Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, wola obywatela nie stanowi przesłanki samodzielnej i wystarczającej do zmiany imienia i nazwiska. Względna stabilizacja imion i nazwisk jest wartością prawnie chronioną. Imię i nazwisko spełnia w zorganizowanym społeczeństwie istotną funkcję identyfikacyjną i porządkującą. Realizacja takiej funkcji jest możliwa, gdy dane te cechuje pewność i stabilność. Podstawą do zmiany imienia lub nazwiska powinny więc być okoliczności szczególne, a nawet nadzwyczajne w okolicznościach danej sprawy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2005 r., sygn. akt II OSK 125/05). W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2001 r., sygn. akt V SA 1121/00 (nie publ.) przyjęto nawet, iż złożenie zeznań w charakterze świadka w sprawie karnej i obawa przed zemstą z tego powodu lub trudności w znalezieniu pracy po odbyciu kary pozbawienia wolności nie mieszczą się w katalogu ustawowych przesłanek zmiany imienia i nazwiska z ważnych względów (obecnie: z ważnych powodów).
Jednocześnie organ odwoławczy wyjaśnił, że ważne powody będące przyczyną zmiany imienia i nazwiska winny być każdorazowo badane przez organ z punktu widzenia danego wnioskodawcy, którego żądanie, jako osadzone w określonych odczuciach, może w realiach danego przypadku wziąć górę nad zasadą względnej stabilizacji imion i nazwisk.
Organ odwoławczy wskazał, iż M. W. W. jako przyczynę złożenia wniosku o zmianę imion i nazwiska wskazał względy bezpieczeństwa, obawę o zdrowie i życie. Ze zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie nie wynika natomiast, aby w stosunku do wnioskodawcy istniała potencjalna groźba utraty zdrowia lub życia ze strony grupy przestępczej, przeciwko której składał on zeznania. Strona obecnie przebywa w Areszcie Śledczym w Piotrkowie Trybunalskim, gdzie posiada status więźnia chronionego. Wobec wnioskodawcy Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim III Wydział Karny zastosował art. 60 § kk polegający na nadzwyczajnym złagodzeniu kary w stosunku do sprawcy współdziałającego z innymi osobami w popełnieniu przestępstwa. To właśnie na podstawie tego artykułu służba więzienna wprowadziła osadzonemu status więźnia chronionego dla zapewnienia mu bezpieczeństwa osobistego. Służba ochronna nie posiada żadnych materiałów, które potwierdzałyby fakt, że doszło do ewentualnych gróźb utraty życia czy zdrowia wobec wnioskodawcy. Nie wpłynęły również do działu ochrony żadne zgłoszenia od strony, które potwierdzałyby kierowanie gróźb pod jej adresem przez innych osadzonych. Zdaniem organu odwoławczego te fakty potwierdzają wprost, iż nie można przyjąć obecnie, że zachodzą obiektywnie ważne powody do żądania zmiany imienia i nazwiska przez wnioskodawcę. Już z samej okoliczności przebywania M.W. w Areszcie Śledczym w Piotrkowie Trybunalskim i przyznania mu statusu więźnia chronionego dla bezpieczeństwa osobistego wynika, iż w tej sytuacji trudno wnioskować o jakimkolwiek zagrożeniu jego bezpieczeństwa, życia czy zdrowia. Ponadto sam wnioskodawca twierdzi, iż przez ostatnie pięć lat nie doszło do niebezpiecznego zdarzenia wskazując to jako zasługę wychowawcy oddziału, który dobierał odpowiednich współosadzonych.
Dodatkowo w przypadku zmiany danych przez stronę w obecnej sytuacji (podczas przebywania w areszcie śledczym) informacje o nowych imionach i nazwisku byłyby znane wielu osobom (np. pracownikom i funkcjonariuszom służby więziennej, czy nawet współosadzonym). Tym samym wnioskowana zmiana danych nie doprowadziłaby do osiągnięcia zamierzonego celu.
Wnioskodawca w odwołaniu podniósł argument realnie istniejącego zagrożenia zdrowia lub życia w warunkach wolnościowych od osób, które pozostają aktywne w różnych środowiskach przestępczych. Rzeczywiście potrzeba zapewnienia bezpieczeństwa wnioskodawcy po opuszczeniu aresztu śledczego, w sytuacji, gdy może on być narażony na utratę życia lub zdrowia w związku z tym, że współpracował z organami ścigania, może zostać ewentualnie uznana za ważny powód zmiany imienia i nazwiska w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy o zmianie imienia i nazwiska, jednakże na gruncie niniejszej sprawy ten argument nie znajduje uzasadnienia albowiem M.W. W. jako więzień chroniony obecnie odbywa karę pozbawienia wolności w Areszcie Śledczym w Piotrkowie Trybunalskim. Z tego wynika, iż znajduje się pod stałym nadzorem funkcjonariuszy służby więziennej, przebywa w odosobnieniu, w którym jego życie i zdrowie nie jest narażone, daje mu to status więźnia chronionego.
Z uwagi na fakt, iż zagrożenie może stać się realne dopiero poza murami aresztu śledczego, nie jest możliwe dokonanie oceny przez organ okoliczności narażenia wnioskodawcy na utratę życia bądź zdrowia w warunkach wolnościowych (prognozowanie przyszłych zagrożeń). Organ II instancji zaznaczył, iż wydając rozstrzygnięcie uwzględnia stan faktyczny i prawny istniejący w chwili wydania decyzji drugiej instancji. Wyjaśnił, iż wprawdzie zgromadzony materiał dowodowy potwierdza fakt współpracy M.W. W. z organami ścigania i korzystanie przez niego z instytucji małego świadka koronnego - art. 60 § 3 i 4 kk, to już jego obawy o własne bezpieczeństwo (zdrowie i życie) nie znalazły potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, a zatem wynikają z subiektywnego przekonania wnioskodawcy.
Na ostateczną decyzję Wojewody Łódzkiego skargę do sądu administracyjnego złożył M. W. wskazując, iż organ podjął decyzje wbrew faktom. Organ nie dostrzegł pozycji osób w świecie przestępczym przeciwko, którym skarżący złożył obciążające zeznania, które doprowadziły do ich skazania co potwierdza realność obaw strony i jej zdrowie a nawet życie.
Organ administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
8 czerwca 2022 r. do tutejszego sądu wpłynęło pismo Przewodniczącego IV Wydziału Karnego Sądu Okręgowego w Łodzi z 18 maja 2022 r. będące odpowiedzią na pismo Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Tomaszowie Mazowieckim, w którym poinformował on, że w toku sprawy [...] wnioskodawca współpracował w pewnym zakresie z organami ścigania, składał wyjaśnienia w wątkach tzw. [...] w tym obciążające inne osoby (jedynie częściowo uznano je za prawdziwe w związku z czym nie korzystał z art. 60 § 3 kk). W ocenie sądu pomimo znacznej odległości czasowej od relacjonowanych zdarzeń może w odniesieniu do wnioskodawcy nadal zachodzić realna groźba utraty zdrowia lub życia ze strony byłych członków owej struktury.
Na rozprawie w dniu 20 września 2022 r. skarżący oświadczył, że w zakładzie karnym nagminnie w stosunku do niego wykrzykiwane były groźby ze strony współwięźniów, przy czym w ostatnim okresie – sierpniu, wrześniu, a wcześniej w czerwcu - w zakładzie karnym dochodziło do publicznego formułowania gróźb pod jego adresem w związku z jego współpracą z organami ścigania, ze strony nieznanych mu innych osadzonych, a autorzy tych zdarzeń zostali ukarani przez organy służby więziennej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 cyt. Ustawy). Stosownie zaś do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Zakres kontroli sądowej wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiąc, że sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem oceny sądu w tym postepowaniu była decyzja Wojewody Łódzkiego z 16 marca 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Tomaszowie Mazowieckim z 26 listopada 2021 r. odmawiającą skarżącemu wyrażanie zgody na zmianę imion i nazwiska. Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd uznał, że w kontrolowanym postępowaniu organy naruszyły przepisy prawa procesowego poprzez brak wszechstronnego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz pobieżna i mało wnikliwa analizę zebranego materiału dowodowego, która w ocenie sądu mogła doprowadzić do wadliwego zastosowania przepisów prawa materialnego.
Materialnoprawną podstawę wydania kontrolowanych decyzji stanowiły przepisy przywołanej na wstępie ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska ( t. j. Dz. U. z 2021 r, poz. 1988). W myśl art. 4 ust. 1 tej ustawy, zmiany imienia i nazwiska można dokonać wyłącznie z ważnych powodów, w szczególności gdy dotyczą:
1) imienia lub nazwiska ośmieszającego albo nielicującego z godnością człowieka;
2) na imię lub nazwisko używane;
3) na imię lub nazwisko, które zostało bezprawnie zmienione;
4) na imię lub nazwisko noszone zgodnie z przepisami prawa państwa, którego obywatelstwo również się posiada.
Redakcja powyższego przepisu wskazuje, że utrzymana została zasada stabilności imienia i nazwiska, znana w ustawie z 1956 r., a zmiana tych danych może nastąpić wyłącznie z ważnych powodów. Wyliczenie powodów uznanych przez ustawodawcę za ważne nie jest wyczerpujące, nie stanowi katalogu zamkniętego i ma charakter przykładowy.
Użyte w art. 4 ust. 1 ustawy określenie "ważny powód" należy do tzw. pojęć nieostrych, a wyrażenie zgody właściwego organu na zmianę imienia i nazwiska następuje w ramach uznania administracyjnego. Podkreśla się, że ważny powód zmiany nazwiska powinien być odrębnie oceniony w każdej indywidualnej sprawie, nadto wnioskodawca powinien przekonać organ administracyjny, że wskazany subiektywnie przez niego powód zmiany jest na tyle istotny, by władza dokonała tej zmiany, uznając go za obiektywnie istotny (por. W. M. Hrynicki, Ważne powody administracyjnej zmiany imienia lub nazwiska, "Administracja. T.D.P." 2010, nr 2 (19), s. 66). Ważne powody przemawiające za zmianą imienia i nazwiska nie mogą wynikać jedynie z subiektywnego przekonania osoby żądającej zmiany, ale muszą również sprostać zobiektywizowanym i zracjonalizowanym kryteriom ich oceny (por. wyrok NSA OZ we Wrocławiu z 9 lipca 1993 r. sygn. akt SA 974/81, ONSA 1981, Nr 1, poz. 49, wyrok NSA z 11 grudnia 2014 r., sygn. akt
II OSK1375/13, LEX nr 1772368). Granicą rozważań organów administracji państwowej powinno być ustalenie istnienia (lub braku) elementów oczywistej bezzasadności w motywach strony, na przykład cech kaprysu lub przekory (por. wyrok NSA z 21 czerwca 1982 r., sygn. akt II SA 699/82, ONSA 1982, Nr 1, poz. 57). Chęć uzyskania nowej tożsamości, po opuszczeniu zakładu karnego, co do zasady nie stanowi ważnej przesłanki zmiany imienia i nazwiska, ale potrzebę zapewnienia bezpieczeństwa, w sytuacji gdy istnieje rzeczywista groźba, że po opuszczeniu zakładu karnego skarżący może być narażony na utratę życia lub zdrowia w związku z tym, że współpracował z organami ścigania, należy uznać za ważny powód zmiany imienia i nazwiska w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy (por. wyrok WSA w Łodzi z 5 listopada 2020r, sygn. akt III SA/Łd 176/20 LEX nr 3081007)
W rozpoznawanej sprawie skarżący ważnych powodów, w rozumieniu art. 4 ust. 1 ww. ustawy, do zmiany imienia i nazwiska upatruje w innych okolicznościach faktycznych, niż ustawowo wymienione w punktach 1-4 tego przepisu, motywując żądaną zmianę obawą o swoje życie i zdrowie z uwagi na fakt, iż w toku postępowania karnego podjął współpracę z organami ścigania i złożył zeznania obciążające innych współoskarżonych, co naraża go na zemstę środowiska przestępczego oraz chęcią odcięcia się od przeszłości kryminalnej po wyjściu z zakładu karnego.
W ocenie sądu w niniejszej sprawie organy obydwu instancji mało wnikliwie oceniły argumentację skarżącego, zaś materiał dowodowy został zgormadzony w sposób niepełny i oceniony pobieżnie, przez co organy administracji nie wyjaśniły należycie wszystkich okoliczności sprawy.
W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten, w powiązaniu z art. 75 i art. 77 oraz art. 80 k.p.a., wyraża zasadę prawdy obiektywnej, która oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia i oceny stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Obowiązkiem każdego organu administracji jest więc wyczerpujące wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, w szczególności uzasadnienie winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy stanowi przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Organy orzekające w sprawie zwróciły się do Aresztu Śledczego w Piotrkowie Trybunalskim, do Sądu Okręgowego i Apelacyjnego w Łodzi oraz do Sądu Okręgowego w J. celem weryfikacji podnoszonych przez skarżącego okoliczności związanych z zagrożeniem dla jego zdrowia i życia ze strony byłych członków lub osób powiązanych ze strukturami przestępczymi w których działał. Bazując na zgromadzonym w ten sposób materiale dowodowym organy potwierdziły fakt współpracy M.W. W. z organami ścigania i korzystania przez niego z instytucji małego świadka koronnego z art. 60 § 3 kk, jednakże za decydujące organy uznały, że służba więzienna wprowadziła osadzonemu status więźnia chronionego dla zapewnienia mu bezpieczeństwa i w Areszcie Śledczym nie odnotowano żadnego przejawu negatywnego zachowania względem osadzonego. Nie potwierdziły się zatem w ocenie organów negatywne zachowania wobec skarżącego, mogące wskazywać na realność zagrożenia ze strony środowiska przestępczego. W tym względzie swoje stanowisko organy oparły na treści pisma Dyrektora Aresztu Śledczego w Piotrkowie Trybunalskim z 2 lipca 2021 r., z którego wynika, że do działu ochrony służby więziennej nie wpłynęły zgłoszenia ze strony osadzonego, które potwierdzałyby kierowanie gróźb pod jego adresem ze strony innych osadzonych. Ustaleniom tym jednak skarżący zaprzeczył w swoim oświadczeniu z 9 sierpnia 2021 r. argumentując, iż potencjalne zagrożenie ze strony innych współosadzonych zgłaszał do wychowawcy oddziału C.J., który dokonywał przemieszczeń, zmieniając grupy osobowe osadzonych w celu zapewnienia mu bezpieczeństwa. W tej sytuacji zdaniem sądu konieczne było co najmniej przeprowadzenie dowodu z zeznań wskazanego wychowawcy oddziału, w celu potwierdzenia prawdziwości twierdzeń skarżącego tym bardziej że personalia tej osoby i miejsce jej zatrudnienia były znane organowi. Kodeks postępowania administracyjnego wprowadza otwarty system dowodów, w którym wskazany jest także dowód z zeznań świadka, który je składa pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania (art. 75 § 1 i art. 83 § 3 k.p.a.). Tym czasem organ I instancji nie przeprowadza tego przewidzianego w procedurze administracyjnej środka dowodowego przy użyciu, którego powinien wyjaśnić czy obawa o bezpieczeństwo osadzonego jest realna i stanowi "ważny powód" do żądania zmiany imion i nazwiska, w to miejsce prowadząc niezrozumiałą korespondencję z osadzonym mającą w ocenie organu na celu weryfikacji jego twierdzeń.
W trakcie rozprawy sądowoadministracyjnej skarżący oświadczył, iż nagminnie w stosunku do jego osoby wykrzykiwane były groźby ze strony współwięźniów, przy czym w ostatnim okresie – sierpniu, wrześniu, a wcześniej w czerwcu - w zakładzie karnym dochodziło do publicznego formułowania gróźb pod jego adresem w związku z jego współpracą z organami ścigania, ze strony nieznanych mu innych osadzonych, a autorzy tych zdarzeń zostali ukarani przez organy służby więziennej.
W tym miejscu należy podkreślić, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że wobec M.W. w kilku toczących się z jego udziałem postępowaniach karnych, różne sądy, zastosowały art. 60 § 3 kk, czyli instytucję tzw. "małego świadka koronnego". Zgodnie z tym przepisem sąd stosuje nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet może warunkowo zawiesić jej wykonanie w stosunku do sprawcy współdziałającego z innymi osobami w popełnieniu przestępstwa, jeżeli ujawni on wobec organu powołanego do ścigania przestępstw informacje dotyczące osób uczestniczących w popełnieniu przestępstwa oraz istotne okoliczności jego popełnienia. W konsekwencji skarżący został objęty szczególną ochroną w warunkach izolacji, a grupa w której przebywa dobierana jest w sposób odpowiedni z uwzględnianiem konieczności zapewnienia osadzonemu właściwej ochrony. Taki status więźnia szczególnie chronionego może nadać dyrektor jednostki, mając informacje o zagrożeniu zdrowia lub życia więźnia.
Nie można również nie dostrzec, że Wojewoda Łódzki pismem z 13 stycznia 2022 r. zwrócił się do Aresztu Śledczego w Piotrkowie Trybunalskim z prośbą o odpowiedź na wniosek jakiego organu, w jakiej formie oraz z jakiego powodu osadzony otrzymał status więźnia chronionego. Pomimo uzyskania odpowiedzi ze wskazaniem, że status ten skarżący otrzymał w związku z orzeczeniem Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim III Wydział Karny, organ odwoławczy nie zwrócił się do tego sądu o wyjaśnienie przyczyn nadania tego statusu skarżącemu i ewentualnego istnienia zagrożenia dla jego zdrowia i życia ze strony członków grupy przestępczej przeciwko którym złożył zeznania.
Ponadto w aktach sprawy znajduje się wyrok Sądu Okręgowego w J. III Wydział Karny sygn. akt [...], z którego bezsprzecznie wynika, że wyjaśnienia M.W oraz innego współoskarżonego były podstawowym źródłem wiedzy i dowodem, jaki umożliwił dokonanie pozytywnych ustaleń faktycznych w tej sprawie i przyczyniły się do skazania współoskarżoanych w tym postępowaniu za poważne przestępstwa przeciwko zdrowiu i życiu. Dzięki złożonym wyjaśnieniom sąd uznał, iż wobec M.W. W. zachodzą przesłanki z art. 60 § 3 kk, obligujące do nadzwyczajnego złagodzenia kary. Treść uzasadnienia powyższego orzeczenia wskazuje w sposób nie budzący wątpliwości, że gdyby nie zeznania skarżącego nie doszłoby do podjęcia umorzonego już śledztwa, nie możliwym byłoby ustalenie faktycznych okoliczności popełnienia czynów zarzucanych innym oskarżonym i ich skazanie ( uzasadnienie wyroku w sprawie [...].). Powyższe okoliczności w ocenie sądu dają podstawy do przyjęcia, że niebezpieczeństwo ze strony grupy przestępczej w sprawie, w której osadzony składał wyjaśnienia (sprawa dotyczyła działalności jednej z najniebezpieczniejszych grup przestępczych w Polsce) jest nadal realne. Tym czasem w swoich rozstrzygnięciach organy całkowicie zignorowały ten materiał dowodowy nie dokonujące jego żadnej analizy.
W tym miejscu trzeba podkreślić, że jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym, albowiem zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszystkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 k.p.a.) – (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2020 r. sygn. akt I GSK 1319/20 LEX nr 3105855 , wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 1994 r., sygn. akt III ARN 55/94 OSNAPiUS 1995, Nr 7, poz. 83). Wyrażona w art. 7 k.p.a. zasada postępowania administracyjnego odnosi się w równym stopniu do zakresu i wnikliwości postępowania wyjaśniającego i dowodowego, jak i do stosowania norm prawa materialnego, to jest do całokształtu przepisów prawnych służących załatwieniu sprawy (wyrok NSA z dnia 11 czerwca 1981 r., sygn. akt SA 820/81). Tylko należyte przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i wyczerpujące zebranie materiału dowodowego pozwala na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Aby móc uznać, że stan faktyczny w danej sprawie wypełnia lub nie wypełnia hipotezy określonego przepisu prawa materialnego konieczne jest wyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w sposób niebudzący wątpliwości.
W rozpoznawanej sprawie organy w sposób nie prawidłowy nie zebrały niezbędnego do rozstrzygnięcia materiału dowodowego, a także dokonały wybiórczej oceny już zgromadzonych dowodów, przeprowadziły ją w sposób wyrywkowy, nie rozpatrzyły poszczególnych dowodów w powiązaniu z innymi dowodami oraz w całokształcie okoliczności sprawy, w zgodzie z zasadami wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego Nie wyjaśniły także przyczyn pominięcia części materiału dowodowego i wynikających z niego okoliczności. Tym samym oceny tej nie sposób uznać za rzetelną.
Nie można również pominąć, że z pisma Przewodniczącego IV Wydziału Karnego Sądu Okręgowego w Łodzi z 18 maja 2022 r. dotyczącego sprawy sygn. akt IV K 82/16, nadesłanego już co prawda po wydaniu zaskarżonej decyzji, wynika, że w ocenie sądu pomimo bardzo znacznej odległości czasowej od relacjonowanych zdarzeń, może w odniesieniu do osadzonego nadal zachodzić realna groźba utraty zdrowia lub życia ze strony byłych członków grupy przestępczej.
Reasumując wskazać należy, że brak odpowiedniego postępowania wyjaśniającego we wskazanym wyżej zakresie stanowi naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. a brak właściwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego naruszenie art. 80 kpa i 107 § 3 k.p.a. W ocenie sądu wszystkie te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czyli prawidłowe zastosowanie art. 4 ustawy o zmianie imienia i nazwiska uzasadniając uchylenie decyzji organów obu instancji.
Rozpatrując ponownie wniosek skarżącego o zmianę imion i nazwiska organy administracji powinny w oparciu o wyczerpująco zebrany materiał dowody ustalić prawidłowo stan faktyczny sprawy i dopiero wówczas rozważyć, czy w tej sprawie obiektywnie istnieje "ważny powód" do uwzględnienia wniosku skarżącego, biorąc pod uwagę wyżej wyrażone przez sąd stanowisko, co do wykładni art. 4 ust 1 ustawy o zmianie imienia i nazwiska.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
k.ż.