III SA/Łd 376/23

III SA/Łd 376/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-10-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Janusz Nowacki /przewodniczący sprawozdawca/
Krzysztof Szczygielski
Monika Krzyżaniak
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art.145 par. 1 pkt 1 lit c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 110
art. 78 ust. 2
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2095
art. 15 zzzzzn2
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 7, 8, 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Dnia 13 października 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, , Protokolant Sekretarz sądowy Ewa Górska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2023 roku sprawy ze skargi K. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 10 marca 2023 roku nr SKO.4180.25.23 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty Pajęczańskiego z dnia 17 stycznia 2023 roku nr 57/2023; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu na rzecz skarżącego K. N. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 10 marca 2023 r., nr SKO.4180.25.23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 140mb pkt 2 i art. 140n ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 988 ze zm.), dalej p.r.d. utrzymało w mocy decyzję Starosty Pajęczańskiego z dnia 17 stycznia 2023 r., znak: KD.5410.1.380.2022.JK w przedmiocie nałożenia na K. N. kary pieniężnej w wysokości 250 zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu.
Jak wynika z akt decyzją z dnia 17 stycznia 2022 r. Starosta Pajęczański nałożył na K. N. karę pieniężną w wysokości 250 zł z tytułu naruszenia przewidzianego w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu w terminie 180 dni od dnia nabycia pojazdu. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 31i ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 142), właściciel zarejestrowanego pojazdu jest obowiązany zawiadomić starostę, w terminie nieprzekraczającym 180 dni, o nabyciu lub zbyciu pojazdu. K. N. w dniu 18 marca 2020 r. nabył pojazd marki Volkswagen Golf. Wobec powyższego miał obowiązek zgłosić nabycie pojazdu w terminie do dnia 15 września 2020 r., którego nie dopełnił. Zawiadomienie o nabyciu pojazdu strona złożyła w dniu 23 marca 2021 r. Naruszenie powyższego obowiązku zgodnie z art. 140mb pkt 2 p.r.d. podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. W tej sytuacji, uwzględniając treść art. 140n ust. 4 p.r.d., zgodnie z którym ustalając wysokość kary bierze się pod uwagę zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy, organ nałożył karę pieniężną w wysokości 250 zł.
Od powyższej decyzji K. N. złożył odwołanie, w którym zarzucił naruszenie:
1) art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez nieodstąpienie od nałożenia kary pomimo istnienia przesłanek, o których mowa w tym przepisie,
2) art. 140mb pkt 2 w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. poprzez nałożenie administracyjnej kary pieniężnej za niewykonanie obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu w wymaganym przepisami terminie na stronę postępowania oraz na drugiego współwłaściciela pojazdu,
3) art. 140n ust. 4 p.r.d. poprzez nieuwzględnienie wszystkich wymienionych okoliczności, w jakich doszło do naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d.,
4) art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania stron postępowania do organów władzy, ponieważ zgodnie z komunikatem zamieszczonym na stronie internetowej Starostwa Powiatowego w Pajęcznie w dniu 13 marca 2020 r. przekazana została do publicznej wiadomości informacja o zrezygnowaniu z wizyt w Wydziale Komunikacji, Transportu i Dróg w Pajęcznie do momentu odwołania epidemii COVID-19, co nastąpiło już po dokonaniu zgłoszenia nabycia przez skarżącą. Ponadto skarżąca zwróciła uwagę, że ww. komunikat zawierał również informację, że od dnia 13 mara 2020 r. wyłączone będzie karanie z tytułu naruszenia art. 140 p.r.d., ponieważ ma to związek z sytuacją epidemiologiczną, a nabywca nie będzie miał możliwości dokonania zgłoszenia w formie elektronicznej.
W oparciu o postawione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu odwołania skarżący podniósł, że niezwłocznie po nabyciu pojazdu udał się wraz z żoną do siedziby Starostwa Powiatowego w Pajęcznie celem przerejestrowania pojazdu, gdzie został poinformowany przez pracownika urzędu, że w związku z ogłoszonym stanem epidemii, nie ma możliwości osobistego dokonania czynności urzędowych. Poinformowano go również o treści komunikatu z dnia 13 marca 2020 r. umieszczonego na stronie internetowej urzędu, który wbrew twierdzeniom organu dotyczył wszystkich osób, a nie tylko, jak twierdzi organ "osób wykluczonych internetowo".
W ocenie skarżącego w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia prawa, ponieważ postępując zgodnie z wytycznymi zawartymi ww. komunikacie z dnia 13 marca 2020 r. skarżący czekał na odpowiedni moment, tj. odwołanie stanu epidemii aby móc wywiązać się z obowiązku zgłoszenia nabycia i przerejestrowania pojazdu. Takie działanie powinno zostać uznane jako znikome naruszenie prawa, a po dokonaniu obowiązkowych czynności nie doszło do naruszenia prawa. Istnieją zatem przesłanki do zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. regulującego odstąpienie od nałożenia kary. Nałożenie przez starostę kar pieniężnych w wysokości 250 zł odrębnie dla każdego ze współwłaścicieli pojazdu, czyli łącznie za jedno zdarzenie 500 zł kary stanowi rażące naruszenie art. 140mb pkt 2 w związku z art. 78 ust 2 pkt 1 p.r.d. Art. 78 ust 2 pkt 1 p.r.d. ustanawia jeden obowiązek dla właściciela pojazdu (obciążający jednocześnie zbywcę i nabywcę) zawiadomienia o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Skoro jest to jeden obowiązek dla właściciela, to na podstawie art. 140mb pkt 2 p.r.d. może prowadzić do jednej kary w związku z niedopełnieniem tego obowiązku, niezależnie od liczby współwłaścicieli (po stronie zbywcy i nabywcy). Z treści art. 140mb pkt 2 p.r.d. wynika, że odpowiedzialność administracyjna związana jest z jednym zdarzeniem - brakiem zawiadomienia przez właściciela o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Niedopuszczalne zatem jest, aby jeden czyn obwarowany sankcją administracyjną był traktowany jako dwa odrębne zdarzenia, zależnie od liczby współwłaścicieli (po stronie podmiotów zobowiązanych). Objęcie każdego ze współwłaścicieli (nabywców i zbywców) odrębną karą za naruszenie z art. 140 mb pkt 2 p.r.d. w związku z tym samym nabyciem lub zbyciem pojazdu i tym samym zawiadomieniem prowadziłoby do wielokrotnego ukarania za ten sam czyn.
Ponadto skarżący wskazał, że przy wymierzeniu kary organ nie uwzględnił wszystkich okoliczności w jakich doszło do naruszenia obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu. Zdaniem skarżącego waga naruszenia jest znikoma, jest to pierwsze naruszenie, a strona nie uzyskała żadnej korzyści finansowej. Zatem wysokość ewentualnej kary nie powinna przekraczać minimalnej kwoty 200 zł i powinna być nałożona tylko wobec jednego współwłaściciela pojazdu.
Z uwagi natomiast na niepełne i niejasne informacje zawarte w komunikacie wydanym w dniu 13 marca 2020 r., dotyczące zawieszenia postępowań, co miało wpływ na działania podejmowane w tej sprawie skarżący nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji.
Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 10 marca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy wskazując, że zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Naruszenie tego obowiązku do dnia 31 grudnia 2019 r. nie podlegało sankcji administracyjnej, od dnia 1 stycznia 2020 r., w związku z wejściem w życie art. 4 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 1579), stosownie do art. 140mb pkt 2 p.r.d., ten kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł.
Zgodnie z art. 140n ust. 1 w zw. z ust. 2a p.r.d. kara pieniężna jest nakładana przez starostę w formie decyzji administracyjnej. Zgodnie zaś z art. 140n ust. 4 p.r.d. ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy.
Skarżący nabył pojazd marki Volkswagen Golf o nr rej [...] w dniu 18 marca 2020 r., co oznacza, że była zobowiązany dokonać zgłoszenia nabycia do dnia 15 września 2020 r. Zgodnie z art. 31i ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r., w okresie od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw do dnia 31 grudnia 2020 r.:
1) wydłuża się do 180 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym;
2) art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1.
Przy czym z art. 31 i ust. 2 cyt. ustawy wynika, że przepisy ust. 1 stosuje się:
1) do pojazdu, niebędącego nowym pojazdem, sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej nie później niż 30 dni przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw;
2) do pojazdu zarejestrowanego nabytego lub zbytego nie później niż 30 dni przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw.
Fakt niedopełnienia przez skarżącego obowiązku określonego w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. jest bezsporny, wobec powyższego organ był zobligowany do wszczęcia postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, a decyzja wydawana w tym przedmiocie ma charakter związany.
Organ pierwszej instancji dokonał analizy przesłanek określonych w art. 189f k.p.a., dochodząc do trafnego wniosku, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające odstąpienie od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. Zdaniem organu odwoławczego zakres naruszenia prawa, jakie miało miejsce nie był nieznaczny, a zatem właściwym było wymierzenie kary na poziomie wyższym niż minimalny określony w art. 140mb pkt 2 p.r.d., tj. w wysokości 250 zł biorąc ponadto pod uwagę, że przypadku skarżącego miało miejsce pierwsze tego rodzaju naruszenie prawa, nie ustalono aby skarżący odniósł korzyści finansowe z tytułu naruszenia ustawy, a opóźnienie w dokonaniu zgłoszenia wyniosło 189 dni.
Odnosząc się do okoliczności wskazanych w odwołaniu organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Odstąpienie do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest jednak możliwe tylko wtedy, gdy zostanie stwierdzone jednoczesne występowanie obydwu przesłanek. Oznacza to, że nawet jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, ale strona nie zaprzestała naruszenia prawa, nie ma możliwości odstąpienia od ukarania. Podobnie nie jest możliwe odstąpienie od ukarania, jeżeli strona zaprzestała naruszenia prawa, lecz nie można uznać aby waga naruszenia prawa była znikoma.
Skarżący zaprzestał naruszenia prawa, ostatecznie w dniu 23 marca 2021 r. dokonał zawiadomienia o nabyciu pojazdu, jednak brak jest podstaw do tego by uznać, że waga naruszenia prawa jest znikoma. Kolegium podzielając argumentację organu pierwszej instancji dodatkowo wskazało, że celem wprowadzenia sankcji za naruszenie obowiązku zawiadomienia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu zarejestrowanego na terenie RP było zapewnienie poprawy przestrzegania przez właścicieli pojazdów tych obowiązków, co w konsekwencji powinno również wpłynąć na poprawę warunków legalnego obrotu pojazdami i referencyjność danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów prowadzonej przez ministra do spraw informatyzacji. Prawodawca uznał zatem, że nieterminowe przekazywanie przez właścicieli pojazdów informacji o nabyciu lub zbyciu pojazdu wpływa w negatywny sposób na warunki legalnego obrotu pojazdami i referencyjność danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów. Ponadto, nadając karze za naruszenie obowiązku informacyjnego obligatoryjnego charakteru, prawodawca uznał, że terminowość przekazywania przedmiotowych informacji jest istotna, a waga naruszenia nie jest znikoma. W ocenie Kolegium w przypadku deliktu określonego w art. 140mb pkt 2 p.r.d. w zasadzie nie można mówić o znikomości naruszenia prawa, a co za tym idzie rozważenie zasadności odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku zgłoszenia nabycia pojazdu zasadne będzie wyłącznie w zupełnie wyjątkowych okolicznościach. Takich okoliczności w rozpatrywanej sprawie nie dostrzeżono, a skarżący nie wskazał przekonujących powodów, dla których opóźnienie w zgłoszeniu nabycia pojazdu wynoszące ponad pół roku należałoby uznać za znikome naruszenie prawa. Odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest możliwe wyłącznie gdy naruszenie prawa jest znikome, a taka sytuacja w analizowanym przypadku nie występuje.
Zdaniem organu komunikat zamieszczony na stronie internetowej Starostwa Powiatowego w Pajęcznie zawierał prośbę kierowaną wyłącznie do osób, które zamierzały dokonać zawiadomienia o nabyciu/zbyciu pojazdu poprzez osobiste stawiennictwo w siedzibie organu i jednocześnie nie miały możliwości dokonania stosownego zawiadomienia przy wykorzystaniu elektronicznych form komunikacji. Nawet zatem jeżeli przyjąć, że w dniu 13 marca 2020 r. skarżąca była osobą "wykluczoną internetowo", to nie było jakichkolwiek przeszkód, aby w okresie 180 dni po nabyciu pojazdu dokonała zawiadomienia w formie zwykłej korespondencji pocztowej. Ponadto, jak wskazuje organ pierwszej instancji, udostępniona została urna, w której można było umieszczać korespondencję kierowaną do organu bez konieczności osobistej wizyty w urzędzie.
Nie wiadomo na jakiej podstawie skarżący uznał, że zawiadomienia o nabyciu/zbyciu pojazdu można dokonać wyłącznie w formie elektronicznej, bowiem takiej informacji przedmiotowy komunikat nie zawiera. Uznanie przez skarżącego na podstawie jego treści, że jest zwolniony z obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu do czasu odwołania stanu epidemii na terytorium RP było zatem całkowicie dowolne. Nie są też przekonujące i spójne ze stawianymi zarzutami wyjaśnienia odnoszące się do dokonania wcześniejszego, niż odwołanie stanu epidemii zawiadomienia o nabyciu pojazdu.
Nietrafny jest wniosek skarżącego, że organ pierwszej instancji nie wziął pod uwagę wszystkich przesłanek wymiaru kary określonych w art. 140n ust. 4 p.r.d., a w szczególności, że pierwsze naruszenie prawa kwalifikuje się do wymierzenia kary w minimalnej wysokości. Skarżący przekroczył termin na dokonanie zawiadomienia o nabyciu pojazdu o ponad 180 dni, a zatem zakres naruszenia prawa jest znaczący. Nawet brak powtarzalności naruszeń oraz brak korzyści finansowych z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia nie pozwala na nałożenie kary w wysokości minimalnej. Ponadto art. 189d k.p.a. nie ma zastosowania w przypadku kar nakładanych na podstawie art. 140mb pkt 2 p.r.d. Zgodnie z art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a. w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się. Przesłanki wymiaru kary pieniężnej za naruszenie obowiązku przewidzianego w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. zostały określone w art. 140n ust. 4 p.r.d., a zatem przy wymierzaniu kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o nabyciu/zbyciu nie bierze się pod uwagę okoliczności wymienionych w art. 189d k.p.a., a jedynie okoliczności wskazane w art. 140n ust. 4 p.r.d.
Kolegium podkreśliło również, że znany jest mu pogląd prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, że objęcie każdego ze współwłaścicieli pojazdu odrębną karą pieniężną za naruszenie obowiązku zawiadomienia o nabyciu/zbyciu pojazdu prowadziłoby do wielokrotnego ukarania za ten sam czym, jednakże poglądu tego nie podziela. W przypadku, gdy pojazd znajduje się we współwłasności, każdy jego z współwłaścicieli ma obowiązek dokonania stosownego zawiadomienia we własnym imieniu i każdy ze współwłaścicieli odpowiada odrębnie w przypadku naruszenia tergo obowiązku, nawet jeżeli ostatecznie dokonują zawiadomienia wspólnie.
Organ odwoławczy nadmienił również, że na gruncie przepisów p.r.d. nie istnieje obowiązek zarejestrowania (przerejestrowania) pojazdu, który jest już zarejestrowany na terytorium RP. Nabywca takiego pojazdu może pojazd przerejestrować na siebie, lecz takiego obowiązku nie ma. Musi natomiast dokonać zawiadomienia o nabyciu pojazdu. Zawiadomienie o nabyciu pojazdu jest możliwe w formie korespondencyjnej, dla jego skutecznego dokonania nie jest konieczne osobiste stawiennictwo w urzędzie.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podtrzymał zarzuty postawione w odwołaniu, tj. naruszenie:
1) art 189f § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez nieodstąpienie od nałożenia kary pomimo istnienia przesłanek o których mowa w przepisie,
2) art. 140mb pkt 2 w zw. z art. 78 ust 2 pkt 1 p.r.d. poprzez nałożenie administracyjnej kary pieniężnej za nie wykonanie obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu w wymaganym przepisami terminie oraz odrębnie na każdego z współwłaściciela pojazdu,
3) art 140n ust. 4 p.r.d., poprzez nieuwzględnienie wszystkich wymienionych okoliczności w jakich doszło do naruszenia art. 78 ust 2 pkt 1 ustawy,
4) art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania stron postępowania do organów władzy.
W oparciu o postawione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji Starosty Pajęczańskiego z dnia 17 stycznia 2023 r.
W uzasadnieniu skargi skarżący podtrzymując argumentację przedstawioną w odwołaniu zaakcentował, że trudno jest podzielić stanowisko Kolegium, że waga naruszenia prawa nie jest znikoma, wolą skarżących było terminowe dokonanie przerejestrowania pojazdu i w takim celu udali się niezwłocznie po zakupie pojazdu do Starostwa Powiatowego w Pajęcznie niestety nie mieli możliwości wypełnienia obowiązku, uzyskali informacje i zapewnienie ze strony pracownika starostwa, że w związku z aktualną wówczas sytuacją epidemiologiczną należy wstrzymać z wykonaniem obowiązku i nie będą ponosić z tego tytułu odpowiedzialności, do czasu odwołania stanu epidemii. W komunikacie na stronie internetowej umieszczono informację, że od dnia 13 marca 2020 r. w związku z obecną sytuacją epidemiologiczną wyłączone będzie karanie z tytułu naruszenia art. 140mb p.r.d. Organ wskazał od jakiego terminu nie będzie nakładał kar, natomiast co do terminu końca zawieszenia nakładania kar przez organ nie podano szczegółowych informacji. Ze względu na przekazany komunikat, zdaniem skarżącego istotnym był zatem termin odwołania stanu epidemii. Zgłoszenia nabycia pojazdu dokonał jednak o wiele wcześniej, niż odwołano stan epidemii.
Skarżący nadmienił również, że została poinformowany o umieszczeniu urny przed budynkiem urzędu z zastrzeżeniem jednak, że dokumenty złożone w urnie (wraz z tablicami rejestracyjnymi pojazdu) muszą odbyć 7-dniową kwarantannę, co wiązało się z koniecznością wyłączenia nabytego pojazdu z ruchu przez okres minimum 7 dni, co znacznie utrudniłoby sytuację rodziny, ponieważ pojazd został nabyty w celu dojazdu do pracy, przewozu dziecka do przedszkola i nie było możliwości jego wyłączenia na kilka dni.
Zdaniem skarżącego trudno również uznać, że zawiadomienia można dokonać wyłącznie w formie elektronicznej, ponieważ gdyby taka informacja znalazła się w komunikacie i gdyby przepisy zezwalały na dokonanie zgłoszenia wyłącznie w formie elektronicznej to na pewno skarżący obowiązek by wykonał. W ocenie skarżącego nie sposób zgodzić się również z argumentacją SKO w Sieradzu, że przekroczenie terminu na dokonanie zawiadomienia o nabyciu pojazdu o ponad 180 dni należy uznać jako znaczące naruszenie prawa, jest to ocena subiektywna, a przekroczenie terminu jest wynikiem nieprecyzyjnego komunikatu organu i nadal pozostaje pierwszym naruszeniem prawa i może się kwalifikować co najwyżej do kary minimalnej czyli łącznie kwoty 200 zł niezależnie od liczby współwłaścicieli. Z treści art. 140mb pkt 2 p.r.d. wynika, że odpowiedzialność administracyjna związana jest z jednym zdarzeniem, tj. brakiem zawiadomienia przez właściciela o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Stąd też niedopuszczalne jest, aby jeden czyn obwarowany sankcją administracyjną był traktowany jako dwa odrębne zdarzenia, zależnie od liczby współwłaścicieli (po stronie podmiotów zobowiązanych). Ani treść, ani cel przepisu, nie dają podstaw do nakładania na każdego ze współwłaścicieli pojazdu odrębnych kar pieniężnych za jedno naruszenie. Objęcie każdego ze współwłaścicieli (nabywców i zbywców) odrębną karą za naruszenie z art. 140mb pkt 2 u.p.r.d. w związku z tym samym nabyciem lub zbyciem pojazdu i tym samym zawiadomieniem prowadziłoby do wielokrotnego ukarania za ten sam czyn.
Skarżący podniósł również, że przy wymierzeniu kary nie uwzględniono wszystkich okoliczności, w jakich doszło do naruszenia obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu. Jak wykazano powyżej waga naruszenia jest znikoma, jest to pierwsze naruszenie, a strona nie uzyskała żadnej korzyści finansowej i zaprzestała naruszania prawa.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga jest uzasadniona aczkolwiek z innych przyczyn niż podniesione w skardze.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
W rozpoznawanej sprawie organy administracji naruszyły przepisy art. 7, 8 § 1 i 9 K.p.a. i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynika sprawy.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja SKO w Łodzi utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji o nałożeniu na K. N. kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia starosty w wymaganym terminie o nabyciu pojazdu.
Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. 2020 poz.110 ze zm.) dalej p.r.d. oraz ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021r. poz.20985 ze zm.), dalej ustawa Covid – 19.
Zgodnie z treścią art.78 ust.2 pkt 1 p.r.d. właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o:
nabyciu lub zbyciu pojazdu;
W myśl art.140mb pkt 2 wymienionej ustawy kto:
2) będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu
- podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł.
Zgodnie z treścią art.31i ust. 1 ustawy Covid - 19 w okresie od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw, do dnia 31 grudnia 2020 r.:
1) wydłuża się do 180 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym;
2) art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1.
W myśl art.31i ust.2 ustawy Covid – 19 przepisy ust. 1 stosuje się:
1) do pojazdu, niebędącego nowym pojazdem, sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej nie później niż 30 dni przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw;
2) do pojazdu zarejestrowanego nabytego lub zbytego nie później niż 30 dni przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw.
Z zebranego materiału dowodowego wynika, że w dniu 18 marca 2020r. A.i K. N. nabyli od R. i M.S. samochód marki Volkswagen Golf. Na podstawie art.78 ust.2 pkt 1 p.r.d. zobowiązani byli oni do powiadomienia starosty o tym fakcie w terminie 180 dni czyli do dnia 15 września 2020r. Skarżący nie uczynił tego w wymaganym terminie. Powiadomił starostę o fakcie nabycia pojazdu dopiero w dniu 23 marca 2021r. czyli 189 dni po upływie zakreślonego terminu. Nie ulega zatem wątpliwości, że naruszył obowiązek określony w art.78 ust.2 pkt 1 p.r.d.
Naruszenia tego obowiązku nie może konwalidować treść komunikatu na stronie internetowej Starostwa Powiatowego na który powołuje się K.N. Komunikat ten jest z dnia 13 marca 2020r. lecz nie wiadomo jak długo znajdował się na stronie internetowej urzędu. Treść tego komunikatu nie może jednak uchylać ustawowego obowiązku nałożonego na nabywcę pojazdu, o którym mowa w art.78 ust.2 pkt 1 p.r.d. Dodać należy, iż w związku z epidemią 30-dniowy termin określony w art.78 ust.2 p.r.d. z dniem 31 marca 2020r. został wydłużony do 180 dni na podstawie ustawy z 31 marca 2020r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020r. poz.568). W sytuacji gdy ustawodawca przedłużył termin na powiadomienie starosty o nabyciu pojazdu do 180 dni to skarżący był zobowiązany uczynić zadość temu obowiązkowi w tym terminie. Treść komunikatu ze strony internetowej może budzić pewne wątpliwości interpretacyjne lecz skarżący mógł wywiązać się z obowiązku, o którym mowa w art.78 ust.2 pkt1 p.r.d. wysyłając zawiadomienie w formie korespondencji pocztowej. Mógł również uczynić to w formie elektronicznej o ile miała taką możliwość. Organy administracji słusznie uznały, że K. N. naruszył obowiązek z art.78 ust.2 pkt 1 p.r.d.
W niniejszej sprawie organy administracji pominęły jednak instytucję przywrócenia terminu określonego w art.78 ust.2 pkt 1 p.r.d. Została ona wprowadzana przepisem art.15zzzzzn2 ustawy Covid – 19. Zgodnie z treścią art.15 zzzzzn2 wymienionej ustawy w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, o czym mowa już w ust. 2 cytowanego artykułu, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Stosownie zaś do ust. 3, w przypadku o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienie terminu.
Powyższa regulacja obejmuje zdarzenia, które miały miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Stan epidemii został ogłoszony od 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020 poz. 491 ze zm.) i trwał do 16 maja 2022 r. w związku z jego odwołaniem na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2022 r. poz. 1027).
Regulacja o której mowa w art.15 zzzzzn2 ustawy Covid – 19 ma również zastosowanie w razie uchybienia terminu z art.78 ust.2 pkt 1 p.r.d. Przewidziany tam termin stanowi bowiem termin zawity z niezachowaniem którego ustawa wiąże ujemne skutki dla strony w postaci kary pieniężnej z art.140 mb pkt 2 p.r.d. (por wyroki NSA z 22 czerwca 2023r. w spr. II GSK 1157/22 i z 20 stycznia 2023r. w spr. II GSK 907/22, wyrok WSA w Gdańsku z 14 kwietnia 2023r. w spr. III SA/Gd 806/22, wyroki WSA w Łodzi z 28 lutego 2023r. w spr. III SA/Łd 798/22 i z 14 marca 2023r. w spr. III SA/Łd 488/22).
Przepis art.15 zzzzzn2 ustawy Covid – 19 wszedł w życie z dniem 16 grudnia 2020r. Został on wprowadzony ustawą z dnia 9 grudnia 2020r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020r. poz.2255). Ustawa nie zawiera przepisów przejściowych lecz w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjął się pogląd, że przepis art.15zzzzzn2 ma zastosowanie także do terminów, które zostały uchybione przed dniem 16 grudnia 2020r. Pogląd taki wyraził NSA w wyrokach z 7 października 2021r. w spr. I GSK 498/21, z 18 kwietnia 2023r. w spr. I GSK 482/22, z 2 czerwca 2023r. w spr. I GSK 918/22, z 30 marca 2023r. w spr. I GSK 1432/22, z 30 marca 2023r. w spr. I GSK 1569/22 i z 23 maja 2023r. w spr. I GSK 94/22. Sąd w obecnym składzie podzielił p[ogląd wyrażony w wymienionych orzeczeniach.
W rozpoznawanej sprawie skarżący uchybił terminowi, o którym mowa w art.78 ust.2 pkt 1 p.r.d. w okresie obowiązywania epidemii. Organ administracji stwierdzając uchybienie terminu powinien w pierwszej kolejności zawiadomić stronę o tym uchybieniu, wyznaczając jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Powyższe czynności w kontrolowanej sprawie nie zostały jednak przez organ podjęte, przez co doszło do istotnego naruszenia art. 7, art. 8 § 1 oraz art. 9 k.p.a. Zaniechanie, jakiego dopuścił się organ, nie tylko stanowi uchybienie spoczywającego na nim obowiązku należytego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (art. 9 zd. 1 k.p.a.), lecz także obowiązku prowadzenia tego postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.). Ewentualne przywrócenie rzeczonego terminu spowoduje bowiem, że skarżącej nie będzie można przypisać naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d.
Z uwagi na wyżej wymienione zaniechania organu przedwczesne jest obecnie odnoszenie się do zarzutów skargi. Zarzuty te dotyczą spełnienia przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary oraz nałożenia dwóch kar na dwóch współwłaścicieli zamiast jednej kary. Pierwszeństwo powinno mieć na zasadzie art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy Covid-19, otwarcie skarżącemu terminu do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. i w razie złożenia takiego wniosku, rozstrzygnięcie w sprawie tego przywrócenia. Dopiero wykazanie, że skarżący w ogóle powinien ponosić odpowiedzialność na gruncie normy określonej art. 140mb pkt 2 p.r.d., czego w kontrolowanej sprawie zabrakło, pozwoli na dalsze rozważenie tych kwestii.
Reasumując sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. Organy administracji nie pouczyły skarżącego o treści art.15zzzzzn2 ustawy Covid – 19 i możliwości złożenia przez nią wniosku o przywrócenie terminu, o którym mowa w art.78 ust.2 pkt 1 p.r.d. do dokonania czynności określonej w tym przepisie. Naruszyły tym przepisy aret.7, 8 § 1 i 9 K.p.a. co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 c.) p.p.s.a. sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty Pajęczańskiego z dnia 17 stycznia 2023r.
Na podstawie art.200 p.p.s.a. sąd zasądził od organu administracji na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji, kierując się normą określoną w art. 153 p.p.s.a., uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu wyroku i wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania.
a.l.