III SA/Łd 371/05

III SA/Łd 371/05 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2005-12-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-07-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Janusz Nowacki /przewodniczący/
Małgorzata Łuczyńska /sprawozdawca/
Monika Krzyżaniak
Symbol z opisem
6305 Zwrot należności celnych
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak,, Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.), Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Rybicki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2005 r. przy udziale - - - - - sprawy ze skargi G.K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. orzeka, że do dnia uprawomocnienia się wyroku decyzja nie podlega Wykonaniu.
Uzasadnienie
III SA/Łd 371/05
UZASADNIENIE
Decyzją Nr [...] z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. działając na podstawie art. 207, art. 233 § 1 pkt 2 lit. a Ordynacji podatkowej – ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. (tekst jedn. Dz. U. Nr 8 poz. 60 z 2005r.), art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (tekst jedn. Dz.U. Nr 75 poz. 802 z 2001r. ze zm.) w zw. z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne (Dz.U. Nr 68 poz. 623) po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez G.K. uchylił w całości zaskarżoną decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w P. Nr [...] z dnia [...] wydaną w trybie wznowienia postępowania i orzekł w ten sposób, że uchylił ostateczną decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w P. Nr [...] z dnia [...] w części dotyczącej podstawy prawnej w zakresie przepisów ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (tekst jedn. Dz.U. Nr 75 poz.802 z 2001r. ze zm.), powołując w miejsce zastosowanych przepisów art. 2§ 2, art. 9, art. 23 § 1, art. 210 § 1 pkt 1, § 2, §3 pkt 3, art. 222§ 2, art. 230 § 1, art. 231 § 1 pkt 1, art. 242 § 3, art. 262 przepisy właściwe tj. art. 2 § 2, art.9, art.29, art.210§1 pkt 1, §2,§3 pkt1, art.222§2, art.230§1, art.231§1 pkt1, art.242§3, art.262.
Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, że w dniu 19 marca 2002r. funkcjonariusze Komendy Powiatowej Policji w K. w czasie wykonywania czynności służbowych ujawnili samochód osobowy marki Nissan Micra bez tablic rejestracyjnych i jakichkolwiek dokumentów. Według oświadczenia właściciela posesji na terenie której ujawniono przedmiotowy samochód, pojazd ten w 2001r. przyprowadził do niego szwagier Z.K. Przesłuchany Z.K. wyjaśnił, że ww samochód kupił w 1999r. jego syn G.K., zamieszkały w Niemczech, z ogłoszenia w gazecie, w celu przełożenia silnika i innych części do swojego samochodu tej samej marki, w którym popsuł się silnik. Po przełożeniu silnika syn wyjechał do Niemiec, a pojazd kupiony z ogłoszenia został przetransportowany na posesję K.K.
Po przeprowadzeniu postępowania celnego Naczelnik Urzędu Celnego w P. decyzją nr [...] z dnia [...] uznał G.K. dłużnikiem w rozumieniu art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego. W ocenie organu G.K. nabywając samochód na zagranicznych numerach, z zamiarem przełożenia silnika, wiedział lub przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć, że był to towar nielegalnie wprowadzony do Polski. Powyższą decyzją Naczelnik Urzędu Celnego w P., określił ponadto kwotę długu celnego oraz odsetek.
Decyzja została doręczona ustanowionemu przez Sąd Rejonowy w R. postanowieniem sygn. akt [...] z dnia [...] przedstawicielowi - G.S. - ustanowionemu dla nieobecnego (przebywającego w Niemczech pod nieustalonym adresem) G.K.
Pismem z dnia 19 lutego 2004r. G.K. wniósł podanie do Naczelnika Urzędu Celnego w P. o wznowienie postępowania celnego zakończonego ostateczną decyzją Nr [...] z dnia [...] z uwagi na fakt, iż jako strona nie brał udziału w postępowaniu nie z własnej winy.
Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego w P. wznowił postępowanie zgodnie z wnioskiem G.K..
W toku wznowionego postępowania organ celny I instancji uznał, że powoływana przez G.K. przesłanka stanowiąca podstawę wznowienia postępowania wynikająca z art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej faktycznie wystąpiła.
W wyniku wznowionego postępowania w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy Naczelnik Urzędu Celnego w P. decyzją z dnia [...] odmówił jednak uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...]. Wprawdzie w toku wznowionego postępowania ustalono, że sporny towar w postaci samochodu Nissan Micra, nie został nabyty w Polsce z ogłoszenia, ale samochodem tym przyjechał do Polski sam G.K., który pozostawił go w związku z awarią silnika i koniecznością nagłego powrotu do Niemiec, to organ doszedł do przekonania, że w sprawie mogłaby zostać wydana decyzja rozstrzygająca istotę sprawy tak jak decyzja dotychczasowa, uznająca G.K. za dłużnika cła należnego za samochód osobowy Nissan Micra, zarówno w kontekście art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego jak i w rozumieniu art. 212 § 3 Kodeksu celnego.
G.K. złożył odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając jej obrazę i naruszenie przepisów prawa materialnego przez niewłaściwą interpretację i błędne zastosowanie art. 212 § 3 Kodeksu celnego polegającą na błędnym przyjęciu, że strona stała się dłużnikiem zarówno w kontekście art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego jak i w rozumieniu art. 212 § 3 Kodeksu celnego i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w przedmiotowej sprawie.
W ocenie skarżącego stanowisko organu nie znajduje uzasadnienia w rzeczywistym stanie faktycznym. Przyjeżdżając samochodem Nissan Micra do Polski nie zamierzał wbrew twierdzeniom organu pozostawić go na terenie Polski. Nie wiedział również, że w związku z awarią przedmiotowego samochodu i pozostawieniem go na terenie Polski był zobowiązany do zmiany przeznaczenia celnego. Skarżący kwestionuje ustalenie organu uznające przedmiotowy pojazd za nielegalnie wprowadzony. W ocenie skarżącego błędne jest stanowisko organu uznającego go za dłużnika cła należnego od samochodu stanowiącego jego własność. Niemożliwe jest również zaakceptowanie stanowiska, że odwołujący był dłużnikiem, jako zobowiązany do wykonania obowiązków wynikających z czasowego składowania towaru podlegającego należnościom celnym oraz jako osoba zobowiązana do przestrzegania warunków wymaganych do objęcia towaru procedurą celną lub do udzielenia częściowego lub całkowitego zwolnienia z należności celnych przywozowych ze względu na jego przeznaczenie.
W wyniku przeprowadzenia postępowania odwoławczego, po analizie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie Dyrektor Izby Celnej w Ł. uchylił w całości zaskarżoną decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w P. Dokonując oceny zebranego materiału dowodowego organ odwoławczy wbrew twierdzeniom skarżącego, uznał, że przedmiotowy samochód został wprowadzony na polski obszar celny nielegalnie przez G.K.. W świetle ustalonego stanu faktycznego należało więc uznać G.K. za dłużnika w rozumieniu art. 210 § 3 pkt 1 Kodeksu celnego, ponieważ wprowadził pojazd, który nie został zgłoszony do odprawy celnej, czyli został wprowadzony nielegalnie. Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy korzystając ze swoich uprawnień reformacyjnych orzekając co do istoty sprawy, uchylił ostateczną decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...] w części dotyczącej podstawy prawnej w zakresie przepisów Kodeksu celnego i zastosował przepisy uwzględniające ustalony w sprawie stan faktyczny.
W odpowiedzi na zarzut skarżącego błędnego zastosowania art. 212 § 3 Kodeksu celnego organ odwoławczy przyznał, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie można uznać , że przywóz samochodu Nissan Micra został dokonany na zasadzie odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła, a tym samym nie można uznać G.K. za dłużnika w rozumieniu przepisu art. 212 § 3 Kodeksu celnego. Z obowiązujących przepisów prawa wynika bowiem, że procedurą odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła mogą być objęte samochody jeżeli spełniają łącznie następujące warunki: stanowią własność osoby mającej miejsce zamieszkania lub siedzibę poza polskim obszarem celnym, nie były wykorzystywane w innych celach niż określone w § 128 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 listopada 1999r. w sprawie gospodarczych procedur celnych oraz były użytkowane wyłącznie przez osobę uprawnioną do korzystania z procedury odprawy czasowej, chyba, że osoba ta jest organizatorem użytkowania, o którym mowa w art. 145 § 2 Kodeksu celnego, jak również powinny być przywiezione przez osobę mającą swoją siedzibę lub miejsce zamieszkania poza polskim obszarem celnym, co wynika z art. 130 ust. 1 pkt 1 Kodeksu celnego. G.K. wzywany zarówno przez organ I instancji jak również przez organ odwoławczy nie przedstawił dowodu zakupu przedmiotowego samochodu, czym nie potwierdził przesłanki, że samochód był jego własnością, a więc nie spełniał warunku umożliwiającego objecie tego samochodu procedurą odprawy czasowej.
Z materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że G.K. nie wykonał obowiązków związanych z wprowadzeniem przedmiotowego towaru na polski obszar celny, co w konsekwencji spowodowało powstanie długu celnego wymierzonego decyzją nr [...] z dnia [...].
Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi G.K.. Zaskarżonej decyzji zarzucił obrazę i naruszenie przepisów prawa materialnego przez niewłaściwą interpretację i błędne zastosowanie art. 212 § 3 Kodeksu celnego polegającą na błędnym przyjęciu, że strona stała się dłużnikiem zarówno w kontekście art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego jak i w rozumieniu art. 212 § 3 Kodeksu celnego i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu podniósł argumenty zawarte w odwołaniu.
Dyrektor Izby Celnej w Ł. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując w całości stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) obowiązującej od 1 stycznia 2004r. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. W świetle zaś art. 1 § 2 tejże ustawy kontrola , o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Kognicja Sądu ograniczona jest do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji.
Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270), Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Przechodząc do oceny zasadności wniesionej skargi, stwierdzić należy, że w ocenie Sądu, skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje bowiem zasada niezwiązania Sądu granicami skargi (art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Oznacza to między innymi, że Sąd nie musi w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. W toku postępowania doszło do naruszenia przepisów art. 233 § 1 pkt 2 lit. a w związku z art. 243 § 2 i art. 245 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005r. Nr 8 poz. 60) w związku z art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (t.j. Dz.U. z 2001r. Nr 75 poz. 802 ze zm.)
Przystępując do rozważań należy przede wszystkim zaakcentować, że organ odwoławczy rozpoznawał sprawę w której rozstrzygnięcie zapadło w wyniku wznowienia postępowania. Dyrektor Izby Celnej w Ł. po rozpatrzeniu odwołania uchylił w całości zaskarżoną decyzję. Konsekwencją takiego postępowania było wyeliminowanie z obrotu prawnego w całości decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P., wydanej w wyniku wznowienia postępowania. W tej sytuacji ocenę stanu faktycznego i prawnego sprawy organ odwoławczy winien rozpocząć od analizy przesłanek wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Sąd stwierdza, że w uzasadnieniu decyzji brak jest jakichkolwiek rozważań w tym zakresie. W utrwalonym orzecznictwie NSA prezentowany jest pogląd, że w postępowaniu w sprawie wznowienia postępowania rozstrzyganie ponowne o istocie sprawy może nastąpić dopiero wówczas, gdy w jego toku stwierdzone zostanie istnienie podstaw do uchylenia decyzji dotychczasowej, określonych w art 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Aktualne w przedmiotowej sprawie pozostaje stanowisko NSA zaprezentowane na tle przepisów Kpa, że stwierdzenie, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy mogą być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia z art. 149 § 1 i muszą być zawarte w decyzji określonej w art. 151 kpa. (wyrok NSA z dnia 13 listopada 1987r. sygn. akt I SA 1326/86 ONSA 1987/2/80). Brak stanowiska organu odwoławczego w przedmiocie wystąpienia przesłanek wznowienia postępowania stanowi istotną wadę zaskarżonej decyzji.
Rozstrzygnięcie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie wydane po uchyleniu w całości decyzji organu I instancji , która zapadła w wyniku wznowienia postępowania winno zawierać rozstrzygniecie usuwające z obrotu prawnego decyzje opartą o wadliwe ustalenia faktyczne, a następnie rozstrzygnięcie załatwiające sprawę merytorycznie, co do istoty.
W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się jednolite stanowisko, że rozstrzygnięcie (osnowa decyzji) musi być sformułowane w taki sposób, ażeby możliwe było następnie wykonanie decyzji dobrowolne lub z zastosowaniem środków egzekucji administracyjnej, aby nie było wątpliwości nawet po latach, czego ono dotyczyło (por. wyrok NSA z dnia 15 października 1999r. sygn. akt IV SA 1654/97 LEX nr 47915). Decyzja organu administracji państwowej nakładająca na stronę postępowania administracyjnego obowiązek określonego zachowania powinna więc obowiązek ten wyrażać precyzyjnie, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji nie spełnia tych wymogów, a właściwie, że zaskarżona decyzja nie zawiera rozstrzygnięcia. Z sentencji zaskarżonej decyzji wynika, że orzeczenie organu odwoławczego ogranicza się do uchylenia ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. Nr [...] z dnia [...] w części dotyczącej podstawy prawnej w zakresie przepisów ustawy Kodeks celny i określenia prawidłowych , uwzględniających ustalony w sprawie stan faktyczny przepisów prawa. W ocenie Sądu podjęte rozstrzygnięcie nie stanowi rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Rozstrzygniecie co do istoty polega na wiążącym ustaleniu sytuacji prawnej strony w sposób precyzyjny i jednoznaczny. W tym kontekście nie do zaakceptowania jest zaprezentowane przez pełnomocnika organu na rozprawie stanowisko, że analiza zmienionych przepisów Kodeksu celnego przekłada się na rozstrzygnięcie w zakresie osoby dłużnika, a w pozostałej części (tj.kwestii długu celnego) istnieje domniemanie pozostawienia w mocy decyzji organu I instancji .
W świetle art. 3 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny dług celny to powstałe z mocy prawa zobowiązanie do uiszczenia należności celnych przywozowych odnoszące się do towarów. Dłużnikiem zgodnie z normą wynikającą z art. 3 § 1 pkt 3 ww ustawy jest każda osoba zobowiązana do zapłacenia kwoty wynikającej z długu celnego. Dług celny powstaje wskutek zaistnienia okoliczności stanowiących przedmiot regulacji przepisów art. 209-213 i 216-224 Kodeksu celnego. W świetle art. 210 Kodeksu celnego dług celny w przywozie powstaje w wypadku:
1) nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym,
2) nielegalnego wprowadzenia towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym z wolnego obszaru celnego na pozostałą część polskiego obszaru celnego.
§ 2. Dług celny powstaje z chwilą nielegalnego wprowadzenia towaru.
§ 3. Dłużnikami są:
1) osoba, która dokonała nielegalnego wprowadzenia,
2) osoby, które uczestniczyły we wprowadzeniu i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że wprowadzenie to było nielegalne,
3) osoby, które nabyły, posiadały lub posiadają towar, o którym mowa w § 1, i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że w chwili jego nabycia lub wejścia w jego posiadanie był to towar wprowadzony nielegalnie.
Analiza przedstawionych przepisów prawa prowadzi w ocenie Sądu do stwierdzenia, że ustalenia dotyczące osoby dłużnika i długu celnego, do uiszczenia którego zobowiązany jest dłużnik nie stanowią przedmiotu odrębnych rozstrzygnięć prawnych, lecz mogą być dokonywane wyłącznie w decyzji rozstrzygającej łącznie o tych kwestiach. Konsekwencją takiego stanowiska jest twierdzenie, że zmiana podmiotu odpowiedzialnego za dług celny nie pozwala na pozostawienie w obrocie prawnym tej części decyzji, która odnosi się do długu celnego. Wadliwość decyzji w zakresie określenia osoby dłużnika zobowiązanego do uiszczenia należności celnych powoduje konieczność wyeliminowania decyzji w całości.
Decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...] dłużnikiem odpowiedzialnym za dług celny w związku z nielegalnym wprowadzeniem na polski obszar celny samochodu osobowego marki Nissan Micra uznano osobę, która nabyła towar nielegalnie wprowadzony i która wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć, że w chwili jego nabycia lub wejścia w jego posiadanie był to towar wprowadzony nielegalnie (art. 210 § 3 pkt 3 kodeksu celnego). Ustalenia faktyczne poczynione w toku wznowionego postępowania doprowadziły organ odwoławczy do wniosku, że dłużnikiem jest osoba, która dokonała nielegalnego wprowadzenia przedmiotowego samochodu (art. 210 § 3 pkt 1 kodeksu celnego). Fakt, że w obu przypadkach i mimo zmiany kwalifikacji prawnej osoby odpowiedzialnej za dług celny okazała się nią ta sama osoba tj. G.K. można uznać za zbieg okoliczności, który nie usprawiedliwia pozostawienia w obrocie tej części decyzji organu I instancji, która rozstrzygała o kwocie długu celnego. W istocie zmienił się bowiem podmiot odpowiedzialny za dług celny. W tym miejscu godzi się również podnieść, że granice postępowania w sprawie wznowienia postępowania tworzy sprawa tożsama pod względem podmiotowym, przedmiotowym i podstawy prawnej. Zmiana jednego tylko z tych elementów powoduje, że mamy do czynienia z inną sprawą. (por. Kodeks postępowania administracyjnego , Komentarz, M.Jaśkowska, A.Wróbel Kantor Wydawniczy Zakamycze 2000).
Należy również wskazać, że dokonane przez organ odwoławczy zmiany w części dotyczącej podstawy prawnej decyzji obejmowały także podstawę ustalenia wartości celnej spornego samochodu. Z zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej wynika, ze zastosowany przez Naczelnika Urzędu Celnego w P. przepis art. 23 §1 został zastąpiony art. 29 Kodeksu celnego. Powyższa zmiana nie została jednak w żaden sposób wyjaśniona i uzasadniona w rozważaniach organu odwoławczego.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie dotyczące wykonania zaskarżonej decyzji zostało podjęte przez Sąd na podstawie art. 152 cytowanej ustawy.