I SA/Ol 325/23

I SA/Ol 325/23 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2023-11-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Andrzej Brzuzy
Anna Janowska
Przemysław Krzykowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 218/24 - Wyrok NSA z 2025-02-05
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2742
par. 2 pkt 4 lit. c
Rozporządzenie Ministra  Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 grudnia 2022 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz  wypłaty pomocy finansowej na operacje typu Pomoc dla rolników szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę w ramach  działania Nadzwyczajne tymczasowe wsparcie dla rolników, mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw szczególnie  dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
Dz.U. 2022 poz 2422
art. 45 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Andrzej Brzuzy, asesor WSA Anna Janowska, Protokolant specjalista Monika Rząp, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2023 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z dnia 30 czerwca 2023 r., nr 162/OR14/2023 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy dla rolników szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 30 czerwca 2023 r. Dyrektor Warmińsko – Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie (dalej jako Dyrektor, organ odwoławczy) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w N. (dalej jako Kierownik, organ I instancji) z 15 marca 2023 r. odmawiającą przyznania M. J. (dalej jako strona, skarżący) pomocy dla rolników szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę w ramach działania "Nadzwyczajne tymczasowe wsparcie dla rolników, mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę".
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy przytoczył treść § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 grudnia 2022 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Pomoc dla rolników szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę'' w ramach działania "Nadzwyczajne tymczasowe wsparcie dla rolników mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2022 r. poz. 2742, dalej jako rozporządzenie) wskazując, że jak wynika z danych posiadanych przez organy ARiMR, pochodzących z treści wniosków o przyznanie płatności na rok 2021 oraz 2022, złożonych za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus oraz z danych zawartych w aplikacji lACSpIus (strona posiada w swym gospodarstwie rolnym powierzchnię gruntów ornych równą 27,51 ha w roku 2021, natomiast w roku 2022 - 3,04 ha. W roku 2021 w ramach gruntów ornych zadeklarowano do płatności: pszenżyto ozime na powierzchni 11,68 ha, jęczmień ozimy na powierzchni 8,17 ha oraz pszenicę ozimą na powierzchni 7,66 ha, zatem powierzchnia uprawy głównej wynosiła 42,46%. 4 Z kolei w roku 2022 w ramach gruntów ornych zadeklarowano do płatności tylko jedna uprawę - jęczmień ozimy na powierzchni 3,04 ha.
Wobec powyższego w ocenie organu odwoławczego w roku 2022 nie został spełniony warunek zadeklarowania do płatności co najmniej 2 upraw, co w konsekwencji spowodowało, że uprawa główna zajmowała 100% powierzchni gruntów ornych. Skarżący nie spełnił warunku zawartego § 2 pkt 4 lit. c rozporządzenia, spełniając jedynie warunki dotyczące zgłoszeń zwierzęcych zawartych w § 2 ust. 1-3 ww. aktu prawnego.
Dyrektor wskazał, że przepisy rozporządzenia nie przewidują wyjątków w zakresie spełnienia niezbędnych warunków zawartych w treści § 2, które muszą być spełnione łącznie, aby otrzymać wnioskowane wsparcie. W związku z powyższym przywoływane przez stronę okoliczności niemożności spełnienia niniejszych warunków, wynikające z twierdzenia skarżącego, że prawo nie działa wstecz, nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku strony, gdyż stanowiłoby to naruszenie obowiązujących przepisów prawa. Wnioskowanie o przyznanie przedmiotowej pomocy nie jest obowiązkowe, jak również nie każdy rolnik będzie spełniał wymienione w rozporządzeniu warunki. Producent posiadał wiedzę, że uzyskanie ww. pomocy jest uwarunkowane spełnieniem jednego z wymienionych w § 2 pkt 4 rozporządzenia, ponieważ podpisując rzeczony Wniosek zaakceptował oraz zapoznał się z częścią III.
Oświadczając, że znane są mu zasady przyznawania wnioskowanej pomocy.
Odnosząc się do twierdzeń skarżącego, że w jego sytuacji winno się brać pod uwagę wszystkie jego działki (ponad 30 ha, na które złożył wniosek w 2021 r.) organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z umową dzierżawy gruntu z dnia 1 maja 2022 r. wydzierżawiający oddał grunt dzierżawcy w miejscowości K. oznaczony w ewidencji gruntów nr [...] o powierzchni 18,29 ha oraz nr [...] o powierzchni 7,70 ha. Wobec powyższego od dnia 1 maja 2022 r. strona nie była w posiadaniu wskazywanych działek, co też zakomunikowała swoją deklaracją na rok 2022.
Powyższą decyzję zaskarżyła w całości strona wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenie:
- § 2 pkt. 4 lit c rozporządzenia poprzez uznanie, że rolnik, który obsiał obszary zgodnie z zasadami dywersyfikacji nie spełnia warunków do przyznania pomocy, podczas gdy cel regulacji jest spełniony, a w rozporządzeniu brak jest wytycznych jak dokonać porównania w przypadku zmian obszaru rolnego pomiędzy 2021r. a 2022r., co nie może stanowić samoistnej przesłanki do odmowy przyznania pomocy,
- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej jako k.p.a.) poprzez całkowite pominięcie faktu spełnienia przez skarżącego obowiązku dywersyfikacji upraw, w szczególności - nieprzeanalizowanie w zaskarżonej decyzji jakie uprawy posiał (już w 2021r.) na rok 2022r. na obszarze 27,51 ha, który jest jego własnością i który oddał w dzierżawę dopiero w maju 2022r. i ograniczenie się tylko do zbadania obsiania obszaru o powierzchni 3,04ha z 2022 r.,
- art. 7a § 1 w zw. art. 8 § 1 k.p.a. poprzez interpretowanie nie do końca precyzyjnych przepisów skrajnie na niekorzyść rolników, którzy jako kategoria szczególnie dotknięta wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę, powinna być wspierana, a normy pomocy powinny być wykładane w ten sposób, by nie dochodziło do nierówności między rolnikami oraz tworzenie dodatkowych, nieprzewidzianych przepisami wymogów do otrzymania pomocy.
W uzasadnieniu podniesiono, że rozporządzenie nie jest precyzyjne i nie mówi co w przypadku zbycia/nabycia gruntów (lub podobnej sytuacji - takiej jak dzierżawa), bo wydaje się, że tworząc regulację zakładano, że każdy rolnik posiadał w 2021 r. i 2022 r. dokładnie taki sam areał ziemi. Jest to oczywiście założenie niedorzeczne i całkowicie abstrakcyjne. Obrót ziemią odbywa się cały czas choćby w drodze spadkobrania. Organ w ogóle powyższego nie zbadał.
Skarżący wskazał, że Dyrektor nie zaprzecza, że to on obsiał całość. Warunek dywersyfikacji spełnił i z tego obowiązku wywiązywał się już w 2021r. bo zboża ozime sieje się jesienią. Od 1 maja 2022r. zawarłem z synem umowę dzierżawy, co nie zmienia faktu, że cel który przyświecał warunkowi z § 2 pkt. 4) lit. c rozporządzenia został osiągnięty - zastosowano dywersyfikację upraw.
W ocenie skarżącego w odniesieniu do rolnika, który zbył lub wydzierżawił część swojej ziemi w 2022r. po jej obsianiu, należy w kontekście § 2 pkt. 4) lit. c) rozporządzenia brać pod uwagę stan na dzień wypełniania obowiązku dywersyfikacji.
Gdybym nie zawarł umowy dzierżawy (lub gdyby składał wnioski pomimo dzierżawy) bezspornie spełniałbym warunki przyznania pomocy.
Stanowisko Dyrektora prowadzi to tego, że rolnicy, którzy nabyli, zbyli lub wydzierżawili ziemię pomiędzy 2021r. a 2022r., są traktowani gorzej, niż rolnicy, u który stan gruntów w tym czasie się nie zmienił. W ocenie skarżącego niedopuszczalne jest dodawanie przez organ warunków pomocy, które mógł ustanowić tylko Minister Rolnictwa normą prawa powszechnie obowiązującego. Wymogi zawarte w rozporządzeniu zostały wydane w grudniu 2022r., zatem było dawno po siewach w 2022r. (a siewy ozime były jesienią 2021r.) i nie można było się na to przygotować, ani ich przewidzieć.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie, a także rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W kolejnym piśmie skarżący wniósł o przeprowadzenie rozprawy zdalnej, a gdyby było to niemożliwe wyraził zgodę na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W dniu 13 listopada Sąd zarządzeniem wezwał Dyrektora ARiMR o przedłożenie stosownych dokumentów źródłowych z systemu informatycznego organu celem uzupełnienia akt sprawy w terminie 5 dni odnośnie tego, jakie co najmniej dwie różne uprawy w rozumieniu art. 44 ust. 4 Rozporządzenia nr 1307/2013 zostały zadeklarowane przez skarżącego M. J. we wnioskach o przyznanie płatności w 2021 r. i w 2022.
W odpowiedzi na wezwanie Dyrektor w załączniku do pisma z dnia 20 listopada 2023 r. uzupełnił akta sprawę przekazując wnioski o płatność złożone przez M. J. za lata 2021 r. i 2022 r. wraz z decyzjami administracyjnymi (k. 36-54 akt).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia aktu wydanego przez organ administracji publicznej, sąd bada jego zgodność z przepisami prawa na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej jako p.p.s.a.). Podstawowym celem, którego realizacji służy kontrola sądowa jest eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach dotyczących skarg na decyzje administracyjne. Jak wynika z treści art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części, sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Sprawując kontrolę działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, sąd bada, czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie zaskarżonej decyzji następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi, że zaistniała któraś z tych przesłanek. W sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania sytuacja taka bez wątpienia nie zachodzi – stosując się do przytoczonych kryteriów należy uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności ocena zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem, wymaga przypomnienia przepisów mających w tej sprawie zastosowanie. Delegacja ustawowa, na podstawie której właściwy minister dokonał ustalenia warunków udzielenia wsparcia, którego dotyczy przedmiotowa sprawa wynika z art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 (Dz. U. z 2022 r., poz. 2422, dalej jako: "ustawa"), który stanowi, że Minister właściwy do spraw rozwoju wsi określi w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki lub tryb przyznawania, wypłaty lub zwrotu pomocy w ramach poszczególnych działań, poddziałań lub typów operacji objętych programem, a także przestrzenny zasięg wdrażania tych działań oraz poddziałań. Jest to delegacja związana z treścią art. 92 Konstytucji, w ramach którego wskazano, że rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w Konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu.
W związku z taką treścią aktów wyższego rzędu wydano rozporządzenie z dnia 16 grudnia 2022 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Pomoc dla rolników szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę" w ramach działania "Nadzwyczajne tymczasowe wsparcie dla rolników, mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2022 r., poz. 2742). W swojej treści § 2 oraz § 3 rozporządzenia zawierają obszerny katalog kryteriów o charakterze przedmiotowym i podmiotowym, które muszą zostać spełnione, aby przyznanie pomocy było zasadne.
W myśl § 2 "Pomoc przyznaje się rolnikowi, o którym mowa w art. 39c ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013", któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym", jeżeli ten rolnik lub jego małżonek:
1) zgłosił do dnia 15 maja 2022 r. do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych i siedzib stad tych zwierząt, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, oznakowanie łącznie co najmniej 10 sztuk zwierząt gatunku świnia (Sus scrofa) urodzonych w siedzibie stada posiadacza tych zwierząt w okresie od dnia 1 kwietnia 2021 r. do dnia 31 marca 2022 r.;
2) zgłosił do dnia rozpoczęcia naboru wniosków o przyznanie pomocy do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych i siedzib stad tych zwierząt, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, oznakowanie co najmniej 1 sztuki zwierzęcia gatunku świnia (Sus scrofa) urodzonego w siedzibie stada posiadacza tego zwierzęcia od dnia 1 kwietnia 2022 r.;
3) prowadził do dnia rozpoczęcia naboru wniosków o przyznanie pomocy działalność rolniczą w zakresie chowu lub hodowli zwierząt gatunku świnia (Sus scrofa);
4) spełnia co najmniej jeden z poniższych warunków:
a) prowadzi produkcję ekologiczną w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 23 czerwca 2022 r. o rolnictwie ekologicznym i produkcji ekologicznej (Dz. U. poz. 1370),
b) temu rolnikowi lub jego małżonkowi przyznano pomoc finansową w ramach działania "Działanie rolno - środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 na podstawie wniosku złożonego w 2021 r. oraz ten rolnik lub jego małżonek złożył w 2022 r. wniosek o przyznanie tej pomocy,
c) temu rolnikowi lub jego małżonkowi przyznano płatność za zazielenienie na podstawie przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na podstawie wniosku złożonego w 2021 r. oraz ten rolnik lub jego małżonek złożył w 2022 r. wniosek o przyznanie tej płatności, z tym że w przypadku gdy grunty orne rolnika lub jego małżonka obejmują mniej niż 10 hektarów, to we wnioskach złożonych w 2021 r. i 2022 r. rolnik lub jego małżonek podał co najmniej dwie różne uprawy w rozumieniu art. 44 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), a uprawa główna w 2021 r. i 2022 r. nie zajmuje więcej niż 75% tych gruntów ornych,
d) zrealizował operację obejmującą inwestycje służące ochronie środowiska lub zapobieganiu zmianie klimatu oraz spełnia warunki, z zastrzeżeniem których została wydana decyzja w sprawie o przyznanie pomocy finansowej na tę operację w ramach poddziałania:
– "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 lub
– "Pomoc na rozpoczęcie działalności gospodarczej na rzecz rozwoju małych gospodarstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020,
e) zrealizował operację typu "Modernizacja gospodarstw rolnych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 obejmującą inwestycje służące ochronie środowiska lub zapobieganiu zmianie klimatu oraz realizuje zobowiązania związane z pomocą finansową przyznaną na tę operację,
f) zrealizował operację typu "Inwestycje mające na celu ochronę wód przed zanieczyszczeniem azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 oraz realizuje zobowiązania związane z pomocą finansową przyznaną na tę operację,
g) wytwarza energię elektryczną w instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz. U. z 2022 r. poz. 1378, 1383, 2370 i 2687) zlokalizowanej w gospodarstwie rolnym tego rolnika,
h) zrealizował inwestycję zlokalizowaną w gospodarstwie rolnym tego rolnika polegającą na wykonaniu:
– urządzenia wodnego do ujmowania wód powierzchniowych, na realizację którego uzyskał pozwolenie wodnoprawne, o którym mowa w art. 389 pkt 6 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2625 i 2687), zwanej dalej "Prawem wodnym", lub
– stawu, na wykonanie którego dokonał zgłoszenia wodnoprawnego, o którym mowa w art. 394 ust. 1 pkt 9 Prawa wodnego.
W świetle przywołanego rozporządzenia należy stwierdzić, że dla otrzymania płatności należy spełnić każdy z warunków określonych w § 2 pkt 1-3 rozporządzenia oraz przynajmniej jeden z warunków określonych w § 2 pkt 4 lit. a-h.
Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy strona skarżąca spełniła przesłanki przyznania pomocy finansowej na podstawie wymogów określonych w przywołanym rozporządzeniu z dnia 16 grudnia 2022 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Pomoc dla rolników szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę".
Jak wynika z akt sprawy wątpliwości co do tego, że producent rolny spełnił wymogi § 2 pkt 1-3. Spór pomiędzy stronami dotyczy wyłącznie spełnienia niezbędnych warunków określonych w § 2 pkt 4 lit. c.
W tym miejscu warto przypomnieć, że w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności obowiązują zasady odmienne od zasad ogólnych znajdujących zastosowanie w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej: jako k.p.a.). Ustawodawca w omawianej kategorii spraw odstąpił od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., a konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 k.p.a. W art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2022 r. poz. 2422 ze zm.) obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i ewentualnie innych uczestników postępowania. Organy administracji publicznej nie mają natomiast obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Ponadto w wymienionej ustawie ograniczono stosowanie zasady informowania stron i innych uczestników postępowania przez organ administracji publicznej oraz zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Organ administracji ma obowiązek, m.in. zapewnić stronom, ale na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania oraz udzielić stronom, również na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania (art. 27 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy).
Należy również zauważyć, że omawiana ustawa nałożyła na strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek oraz obciążyła obowiązkiem udowodnienia faktu osobę, która wywodzi z niego skutki prawne (art. 27 ust. 2 ustawy). Oznacza to, że w postępowaniu w sprawie przyznania płatności to wnioskujący o płatność rolnik, a nie organ administracji publicznej, ma obowiązek przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Przywołane regulacje skutkują konkretnymi konsekwencjami w zakresie odnoszącym się do ram i konstrukcji postępowania wyjaśniającego w sprawach o przyznanie płatności. Jest to bowiem szczególne, uproszczone postępowanie administracyjne, w którym, jak wynika z przywołanych przepisów, organ administracji, w zakresie odnoszącym się do ustaleń stanu faktycznego sprawy, proceduje na podstawie materiału dowodowego wskazanego we wniosku, a także na podstawie dowodów i innych dokumentów wskazanych i dołączonych przez wnioskodawcę. To na nim bowiem spoczywa ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodzi skutki prawne. Konsekwencją tego stanu rzeczy jest to, że organ administracji zasadniczo zwolniony jest z obowiązku poszukiwania dowodów na okoliczności istotne z punktu widzenia uprawnień wnioskodawcy do płatności (zob. wyrok NSA z 19 kwietnia 2012 r., II GSK 344/11; wyrok NSA z 26 czerwca 2012 r., II GSK 810/11; powoływane orzeczenia dostępne w CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podkreślić należy, że w aktach kontrolowanej sprawy znajdują się wnioski o płatność złożone przez M. J. za lata 2021 r. i 2022 r. wraz z decyzjami administracyjnymi (k. 36-54 akt sądowych). Z wniosków o płatność złożonych przez skarżącego za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus oraz z danych zawartych w aplikacji lACSplus wynika jednoznacznie, że skarżący posiadał w swym gospodarstwie rolnym powierzchnię gruntów ornych równą 27,51 ha w roku 2021, natomiast w roku 2022 - 3,04 ha.
W roku 2021 w ramach gruntów ornych zadeklarowano do płatności: pszenżyto ozime na powierzchni 11,68 ha, jęczmień ozimy na powierzchni 8,17 ha oraz pszenicę ozimą na powierzchni 7,66 ha, zatem powierzchnia uprawy głównej wynosiła 42,46% (por. wniosek o przyznanie płatności za 2021 r., rubryka VII. - Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych, k. 47 oraz decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARIMR Nr [...] z dnia 10 grudnia 2021 r., k. 44)
Z kolei w roku 2022 w ramach gruntów ornych zadeklarowano do płatności tylko jedną uprawę - jęczmień ozimy na powierzchni 3,04 ha. (por. wniosek o przyznanie płatności za 2022 r., rubryka VII. - Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych, k. 39 oraz decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARIMR Nr [...] z dnia 31 stycznia 2023 r., k. 37).
W ocenie Sądu podzielić należy stanowisko organów, że przepisy rozporządzenia nie przewidują wyjątków w zakresie spełnienia niezbędnych warunków zawartych w treści § 2 przywołanego aktu prawnego, które muszą być spełnione łącznie, aby otrzymać wnioskowane wsparcie. Przy czym podkreślić należy, że zgodnie z przepisem § 2 pkt 4 lit. c rozporządzenia liczy się stan faktyczny na dzień złożenia wniosku. W sprawie bezsporne jest, że w roku 2022 w ramach gruntów ornych zadeklarowano do płatności tylko jedną uprawę - jęczmień ozimy na powierzchni 3,04 ha. Potwierdza to sam skarżący wykazując, że od 1 maja 2022 r. wydzierżawił grunty synowi, co jest okolicznością bezsporną. W świetle przywołanych przepisów nie można podzielić stanowiska skarżącego, że skarżący spełnia warunek zadeklarowania do płatności co najmniej 2 upraw ( § 2 pkt 4 lit. c rozporządzenia).
Wobec powyższego w roku 2022 nie został spełniony warunek zadeklarowania do płatności co najmniej 2 upraw, co w konsekwencji spowodowało, że uprawa główna zajmowała 100% powierzchni gruntów ornych. Brzmienie przepisu jest jednoznaczne i organy nie mogły przyznać pomocy, stanowiłoby to bowiem złamanie obowiązujących przepisów. Nie mają przy tym znaczenia przywoływane przez skarżącego okoliczności, że zasiał drugą uprawę jeszcze przed przekazaniem gruntów jesienią 2021 r. i powoływanie się przez niego na zasadę niedziałania prawa wstecz. Zgodzić należy się bowiem ze stanowiskiem zawartym w zaskarżonej decyzji, że wnioskowanie o przyznanie przedmiotowej pomocy nie jest obowiązkowe, jak również nie każdy rolnik będzie spełniał wymienione w rozporządzeniu z dnia 16 grudnia 2022 r. warunki.
W świetle przywołanej argumentacji nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące naruszenia wskazywanych w skardze przepisów kodeksu postępowania administracyjnego ( art. 7, art. 7a §1, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a., czy też przepisów materialnoprawnych (§ 2 pkt. 4 lit c rozporządzenia).
Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniom strony skarżącej przywołane rozporządzenie z dnia 16 grudnia 2022 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Pomoc dla rolników szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę" jest precyzyjne i wskazuje również przypadki w § 13 i § 14 zmiany tytułów prawnych do deklarowanych nieruchomości. Zauważyć należy, że w tym specyficznym postępowaniu administracyjnym ustawodawca wprost uregulował w przepisach prawa powszechnie obowiązującego, że:
- nie jest możliwe wstąpienie do toczącego się postępowania na miejsce podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy przez jego następcę prawnego albo nabywcę gospodarstwa rolnego lub jego części albo przedsiębiorstwa lub jego części;
- nie są możliwe przyznanie i wypłata pomocy następcy prawnemu beneficjenta albo nabywcy gospodarstwa rolnego lub jego części albo przedsiębiorstwa lub jego części (por. § 13, pkt 1 i 2).
W świetle powyższego nie sposób zgodzić się z argumentacją strony skarżącej, że przywołane rozporządzenie jest nieprecyzyjne. Organy administracji publicznej, przestrzegając zasady praworządności, nie mogą odmawiać stosowania obowiązujących przepisów. Organy nie mogą oceniać i stosować przepisów prawa pod kątem ich słuszności i zgodności z indywidualnym poczuciem sprawiedliwości. Wbrew zarzutom skargi, w ocenie Sądu, zebrany przez organ materiał dowodowy był zupełny do podjęcia rozstrzygnięcia. Organ zarówno I instancji, jak i organ odwoławczy rozpatrzyły go w całości i wyprowadziły z jego oceny trafne wnioski, które przedstawiły w uzasadnieniu swoich decyzji. Organy działy na podstawie prawa (art. 6 k.p.a.) i nie istniały wątpliwości co do treści normy prawnej (art. 7a k.p.a.), ani niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego (art. 81a § 1 k.p.a.). Tym samy podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 7a § 1 w zw. art. 8 § 1 k.p.a., nie zasługuję na uwzględnienie.
Z tych też względów oddalono skargę w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a., a Sąd orzekł jak w sentencji.