III SA/Łd 365/22

III SA/Łd 365/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-08-31
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-05-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska /sprawozdawca/
Małgorzata Kowalska /przewodniczący/
Monika Krzyżaniak
Symbol z opisem
6041 Profilaktyka  i   rozwiązywanie  problemów alkoholowych, ustalanie liczby punktów sprzedaży,  zasad  usytuowania miejsc
Hasła tematyczne
Koncesje
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151, art. 106 par. 3, art. 11
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2095
art. 15zzs4 ust. 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
Dz.U. 2018 poz 2137
art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Asesor WSA Anna Dębowska (spr.), po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" z siedzibą w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 2 marca 2022 r. nr SKO.4130.10.2022 w przedmiocie cofnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 2 marca 2022 r., nr SKO.4130.10.2022, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 1119 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z 7 lutego 2022 r., znak: RK.7340.1.2022 o cofnięciu S. z siedzibą w Ł. zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych udzielonych decyzjami Burmistrza Miasta [...] z 29 stycznia 2020 r., nr 083/A/2020, znak: RK.7430.0086.2020, nr 081/B/2020, znak: RK.7430.0087.2020, nr 082/C/2020, znak: RK.7430.0089.2020.
W uzasadnieniu organ drugiej instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że decyzją z 7 lutego 2022 r. Burmistrz Miasta [...] orzekł o cofnięciu zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych udzielonych wskazanymi wyżej decyzjami z 29 stycznia 2020 r.
Powyższe rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji uzasadnił wystąpieniem przesłanki określonej przepisem art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.
W odwołaniu S. zarzuciła, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana z rażącym naruszeniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego zawartych w art. 7-7a i art. 8 oraz art. 429 k.c. przez przyjęcie, że ponosi winę za dokonania sprzedaży alkoholu osobom nieletnim, mimo że nie znajduje to potwierdzenia w dokumentach pochodzących z kasy fiskalnej. Skarżąca zarzuciła także, że zeznania świadków powołanych przez Prokuraturę są sprzeczne. Uzasadnienie decyzji nie podaje przyczyn pominięcia dowodów z kasy fiskalnej oraz innych dowodów wskazanych przez spółdzielnię, a więc nie spełnia wymogów zawartych w art. 107 § 3 k.p.a.
Organ drugiej instancji podzielając stanowisko organu pierwszej instancji podniósł, że ustalenie faktu sprzedaży napoju alkoholowego w postaci wódki i piwa nieletniej N.S. w sklepie S. przy ul. [...] w Ł. przez sprzedawcę S.J. oparte zostało o prawomocny wyrok skazujący Sądu Okręgowego w [...], [...] Wydział Karny Odwoławczy z 3 grudnia 2021 r., sygn. akt [...] utrzymujący w mocy wyrok Sądu Rejonowego w [...], [...] Wydział Karny z 1 września 2021 r., sygn. akt [...]. Skoro zatem w stosunku do pracownicy sklepu zapadł prawomocny wyrok skazujący o czyn z art. 43 ust 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, to uznać należy, że fakt sprzedaży osobie nieletniej napojów alkoholowych w postaci piwa i wódki bezspornie miał miejsce. Wyroki skazujące muszą być brane pod uwagę zarówno przez organy prowadzące postępowanie administracyjne, jak i w konsekwencji przez sąd administracyjny. Wobec prawomocnego wyroku skazującego nie może być kwestionowane, że S.J. 27 czerwca 2020 r. oraz nieustalonego dnia w okresie od 10 do 12 sierpnia 2020 r. dokonała sprzedaży napoju alkoholowego w postaci wódki i piwa nieletniej N.S. w sklepie S przy ul. [...] w Ł., czym wypełniła dyspozycję z art. 43 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Pomimo, że cofnięcie zezwoleń nie jest karą w rozumieniu przepisów prawa karnego, to jednak stanowi konsekwencję administracyjnoprawną wynikająca z bezprawnego zachowania w sferze prawa karnego dla samego przedsiębiorcy. W przypadku stwierdzenia sprzedaży napojów alkoholowych osobom nieletnim obowiązkiem organu jest cofnięcie zezwolenia za sam fakt wystąpienia takiego zdarzenia i tym samym złamania warunków sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie. W razie zaistnienia naruszenia warunków sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie, w tym zakazu określonego w art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy, zastosowanie sankcji przewidzianej w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy jest bowiem obligatoryjne. Organ pierwszej instancji zaskarżoną decyzją cofnął zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, udzielone trzema decyzjami Burmistrza Miasta [...], co jednak nie ma wpływu na rozstrzygnięcia choć w praktyce wydawane są odrębne decyzje.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję S. z siedzibą w Ł. wniosła o jej uchylenie w całości jako bezpodstawnie ograniczającej swobodę prowadzenia działalności gospodarczej oraz o przyznanie zwrotu kosztów postępowania.
Skarżąca zarzuciła, że organy administracji wydając decyzje dokonały interpretacji art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi pomijając zasady prowadzenia działalności gospodarczej określone w przepisach art. 20 i art. 22 Konstytucji RP, art. 429 i 758 k.c. przez przyjęcie, że spółdzielnia jako przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność za rzekomy fakt sprzedaży alkoholu osobom nieletnim, mimo że tego dokonała ponoć osoba związana z nią umową agencyjną, a więc działająca na własny rachunek jako przedsiębiorca.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że wniosek o cofnięcie zezwolenia złożył Prokurator Rejonowy w [...]. Zdaniem prokuratora w sklepie skarżącej nieletnia N.S. zakupiła alkohol 10 i 12 sierpnia 2020 r. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji skarżąca podniosła, że fakt sprzedaży alkoholu nie znajduje potwierdzenia w zapisach kasy fiskalnej. Zdaniem skarżącej obie wydane w sprawie decyzje nie są prawidłowe, gdyż naruszają przepisy art. 22 Konstytucji RP. W związku z tym, że fakt sprzedaży napojów alkoholowych przez S.J. nieletniej N.S. nie znajduje potwierdzenia w zapisach kasy fiskalnej, a zeznania nieletnich świadków są sprzeczne przed podjęciem wniosku i decyzji o cofnięcie zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, należało dokładnie wyjaśnić stosunek prawny jaki łączył S.J. ze skarżącą. W piśmie z 15 października 2020 r. skierowanym do Komendy Powiatowej Policji w [...] podano, że sprzedaży w sklepach spółdzielni dokonują agenci zatrudnieni na podstawie umów agencyjnych. Skoro sprzedawca był agentem, to za skutki jego działań spółdzielnia nie ponosi odpowiedzialności. Brak odpowiedzialności spółdzielni za działania agenta wynika z przepisów art. 429 i art. 758 k.c. Z art 429 k.c. wynika, że nie odpowiada za szkodę powierzający dokonania czynności, gdy nie ponosi winy w wyborze albo powierzył wykonanie czynności przedsiębiorstwu trudniącemu się wykonywaniem takich czynności. Agent działa bowiem jak przedsiębiorca i tylko on ponosi odpowiedzialność za swoje działania. Przyjęcie, że przedsiębiorca powierzający dokonanie czynności ponosi odpowiedzialność za działania innego przedsiębiorcy, któremu zlecił dokonania czynności w zakresie jego profesjonalnej działalności jest sprzeczne z przepisami nie tylko prawa cywilnego, ale także prawa administracyjnego, a gdy ma to skutkować ograniczeniem działalności gospodarczej, także z art. 22 Konstytucji RP. Z paragonów z kas fiskalnych nie wynika, by w sklepie, w którym rzekomo nieletnim dokonano sprzedaży napojów alkoholowych, taka sprzedaż miała miejsce. Prokuratura występując z wnioskiem o cofnięcie zezwoleń nie zbadała tej okoliczności ani nie przedłożyła paragonu, a zatem na podstawie nieudokumentowanych pomówień wystąpiła o ograniczenie prowadzenia działalności gospodarczej. Sąd nie przesłuchał na okoliczność ewidencjonowania sprzedaży osób upoważnionych do składania oświadczeń w imieniu skarżącej. Cofnięcie zezwoleń w tej sytuacji jest dla skarżącej rażąco krzywdzące i niezrozumiałe. Decyzje organów obu instancji, jako naruszające w rażący sposób swobodę działalności gospodarczej, nie mogą się ostać i winny zostać uchylone.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
W piśmie z 7 lipca 2022 r. skarżąca podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie. Skarżąca podniosła, że prokuratora nie przedłożyła sądowi paragonów fiskalnych na dowód dokonania zakupu w jej sklepie. Zeznania nieletnich odnośnie zakupu nie powinny stanowić podstawy do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż alkoholu w sklepie skarżącej. Ich twierdzenia, że otrzymywali paragony na zakup, nie znajdują potwierdzenia w zapisach kasy fiskalnej. Nie można przypisać spółdzielni czynów, które nie mają odpowiedniego uzasadnienia. Prokuratura nie wzięła pod uwagę faktu, że w sklepie dokonywano sprzedaży na podstawie umowy agencyjnej. Spółdzielnia nie może ponosić odpowiedzialności za działania agenta, co wynika wyraźnie z art. 429 i art. 758 k.c. Agent jest bowiem osobą, która w zakresie swej działalności trudni się sprzedażą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie wyjaśnić jednak należy, że niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 2095), zwanej dalej "ustawą o COVID-19". Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Na tle powołanego przepisu w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, że prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie, m. in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy o COVID-19 jest m. in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19. Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego (por. uchwałę NSA z 30 listopada 2020 r., II OPS 6/19).
W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19. Rozpoznanie niniejszej sprawy jest konieczne. Jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można było przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W wykonaniu zarządzenia z 14 czerwca 2022 r. o rozprawie zdalnej poinformowano skarżącą o tym, że sąd przeprowadza rozprawę wyłącznie zdalnie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Zwrócono się także do skarżącej o udzielenie informacji, czy posiada możliwości techniczne uczestnictwa w rozprawie zdalnej przy użyciu informatycznej aplikacji, a uczestnictwo w rozprawie zdalnej wymaga wskazania sądowi w terminie 7 dni adresu elektronicznego na platformie ePUAP zgodnie z art. 74a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". W odpowiedzi na powyższe w piśmie z 20 czerwca 2022 r. skarżąca poinformowała, że nie ma możliwości technicznych uczestnictwa w rozprawie zdalnej. Skutkowało to skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie wskazanego przepisu, o czym skarżąca, uczestnik postępowania i organ administracji zostali zawiadomieni w wykonaniu zarządzenia z 21 czerwca 2022 r.
Nie ulega zatem wątpliwości, że wymagany przywołaną wyżej uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego standard ochrony praw stron w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji. Z możliwości tej skorzystała skarżąca składając 7 lipca 2022 r. pismo, w którym podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Stosownie natomiast do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W przypadku zaś gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu w całości albo w części.
Z wymienionych przepisów wynika, że badanie legalności zaskarżonej decyzji lub postanowienia przez sąd administracyjny obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego i ich wykładni przez organ administracji oraz zgodność z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji. Dokonując kontroli działalności administracji publicznej sąd administracyjny nie jest uprawniony do merytorycznego załatwienia sprawy i posiada jedynie uprawnienia kasacyjne.
Badając legalność zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego lub procesowego uzasadniającego uwzględnienie skargi.
Podstawę prawną zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy o wychowaniu w trzeźwości. W myśl art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży podlega cofnięciu w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw.
W zakresie interpretacji art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, obecnie można mówić o utrwalonej wykładni powołanego przepisu, nadającej mu ustaloną treść normatywną. Zgodnie z dominującym stanowiskiem sądów administracyjnych jedyną przesłanką zastosowania powołanego przepisu jest obiektywne nieprzestrzeganie przez przedsiębiorcę ustawowych zasad sprzedaży napojów alkoholowych, w tym zakazów i ograniczeń tej sprzedaży przewidzianych w ustawie. Ustawodawca nie różnicuje przy tym skutków nieprzestrzegania warunków sprzedaży napojów alkoholowych od stopnia szkodliwości społecznej konkretnego naruszenia ani też od ilości dokonanych naruszeń. Zatem każda, nawet jednorazowa, sprzedaż napoju alkoholowego osobie nieletniej, w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej, stanowi nieprzestrzeganie określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych i jest podstawą do cofnięcia zezwolenia na obrót napojami alkoholowymi przez uprawniony organ.
Cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych stanowi sankcję administracyjną za naruszenie zakazu sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom do lat 18, ustanowionego w art. 15 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy. W związku z tym dla ustalenia odpowiedzialności administracyjnej przedsiębiorcy nie ma znaczenia wina sprzedawcy, nie jest też ważne, czy przedsiębiorca miał świadomość, że dokonuje sprzedaży napoju alkoholowego osobie nieletniej, jak też, czy dokonał sprzedaży osobiście, czy przez zatrudnionego pracownika, na którego działanie nie miał wpływu w momencie dokonywania sprzedaży i w końcu nie ma znaczenia ewentualny aspekt ekonomiczny. Przeciwdziałanie zjawiskom społecznym, takim jak alkoholizm, nie może bowiem podlegać relatywizacji w zderzeniu z interesem ekonomicznym podmiotu gospodarczego. Z treści art. 1 ust. 1 i art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi wynika bowiem, że nadrzędnym celem powołanej ustawy jest ochrona prawidłowego fizycznego, psychicznego i społecznego rozwoju społeczeństwa. Oznacza to, że celem cofnięcia zezwolenia nie jest tylko spowodowanie dolegliwości dla naruszającego prawo, ale przede wszystkim zapewnienie ochrony (w tym ochrony prewencyjnej) wartości i dóbr, w które godziło naruszanie warunków i zasad sprzedaży napojów alkoholowych. Dlatego też, mimo że omawiany przepis jakkolwiek zawiera dość restrykcyjne rozwiązanie, to nie narusza konstytucyjnej zasady proporcjonalności, wynikającej z określonej w art. 2 Konstytucji RP zasady demokratycznego państwa prawnego.
Ratio legis art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi jest dążenie do eliminowania z obrotu napojami alkoholowymi tych przedsiębiorców, którzy dopuszczają się naruszeń zasad sprzedaży napojów alkoholowych. Przedsiębiorca, który sprzedał piwo osobie nieletniej, chociażby jednokrotnie, nie daje rękojmi, że nie będzie tak postępował w przyszłości, a tym samym nie daje rękojmi należytej realizacji zadań wynikających z powołanej ustawy. Dlatego też w przypadku stwierdzenia naruszenia zasad obrotem napojami alkoholowymi, można wyciągnąć dalej idące konsekwencje, sprowadzające się w efekcie do cofnięcia nie tylko zezwolenia, z którym związane jest naruszenie, ale także pozostałych zezwoleń udzielonych podmiotowi i dotyczących danego punktu handlowego (por. uchwała NSA z 30 października 2007 r., II GPS 2/07). Tak więc przedsiębiorca z uwagi na rodzaj chronionego dobra, jak też z uwagi na fakt, że dochowanie ustawowych zasad dystrybuowania napojów alkoholowych w istocie jest uzależnione od sprzedawcy tych napojów, jest zobowiązany zorganizować sprzedaż napojów alkoholowych w taki sposób, aby nie doszło do naruszenia zasad sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie. Toteż ryzyko ewentualnej utraty (na jakiś czas) zezwolenia na obrót napojami alkoholowymi obciążą wyłącznie tego przedsiębiorcę. Należy jednak zauważyć, że przedsiębiorca ma możliwość uniknięcia negatywnych konsekwencji cofnięcia zezwolenia na obrót napojami alkoholowymi. Na mocy art. 15 ust. 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi sprzedawca ma bowiem prawo do wylegitymowania nabywcy napoju alkoholowego. Skorzystanie z tego uprawnienia zależy wyłącznie od woli sprzedawcy i przysługuje bez względu na sposób postrzegania wieku osoby kupującej.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy podkreślić należy, że prawomocnym wyrokiem z 1 września 2021 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w [...] uznał S.J. winną tego, że 27 czerwca 2020 r. w [...], w województwie łódzkim, wbrew przepisom ustawy dokonała sprzedaży napoju alkoholowego w postaci wódki o pojemności 0,5 l oraz kilku piw nieletniej N.S., czym wyczerpała znamiona czynu zabronionego opisanego w art. 43 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, nieustalonego dnia w okresie od 10 do 12 sierpnia 2020 r. w [...] w województwie łódzkim dokonała sprzedaży napoju alkoholowego w postaci wódki oraz piwa nieletniej N.S., czym wyczerpała znamion czynu zabronionego opisanego w art. 43 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, nieustalonego dnia w okresie od 10 do 12 sierpnia 2020 r. w [...] w województwie łódzkim dokonała sprzedaży napoju alkoholowego w postaci wódki nieletniej N.S. czym wyczerpała znamion czynu zabronionego opisanego w art. 43 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi i za to skazał S.J.. Sąd ustalił, że czyny te zostały popełnione w krótkich odstępach czasu, z wykorzystaniem takiej samej sposobności i stanowią ciąg przestępstw opisany w art. 91 § 1 k.k.
W uzasadnieniu tego wyroku sąd za udowodnione uznał, że S.J. pracuje jako kasjer sprzedawca w sklepie S w Ł. na ul. [...]. 27 czerwca 2022 r. i nieustalonego dnia dwukrotnie w okresie od 10 do 12 sierpnia 2022 r. w sklepie tym S.J. sprzedała małoletniej, wówczas czternastoletniej N.S., nie pytając o wiek i nie prosząc o okazanie dowodu osobistego wbrew przepisom ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, napoje alkoholowe w postaci wódek oraz kilku piw. Sąd za wiarygodne uznał zeznania małoletnich świadków N.S. W.Z., M.B-L, M.B. i S.S.co do faktu zakupu napojów alkoholowych w sklepie S w Ł. na ul. [...] oraz co do faktu, że alkohol sprzedawała N.S. – S.J. Sąd na podstawie relacji małoletnich świadków przyjął, że przedmiotem sprzedaży 27 czerwca 2020 r. była wódka o pojemności 0,5 litra i kilka piw, zaś w przypadku drugiej i trzeciej sprzedaży w okresie od 10 do 12 sierpnia 2020 r. była wódka i piwo. Sąd stwierdził, że dowodom przyjętym za podstawę ustaleń nie przeczą w żaden sposób paragony załączone przez S.J. za okres dwóch dni sierpnia 2020 r. Jeden z nich obrazuje zakup wódki i piwa Desperados, która to marka przewijała się w części relacji małoletnich.
Prawomocnym wyrokiem z 3 grudnia 2021 r., sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w Łodzi [...] Wydział Karny Odwoławcze utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w [...] z 1 września 2021 r., sygn. akt II K 34/21.
W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że w prawomocnym wyroku Sądu Rejonowego w [...] z 1 września 2021 r., sygn. akt II K 34/21, skazującym S. J. wskazano, jako miejsce popełnienia czynów zabronionych, sklep skarżącej w Ł. przy ul. [...], a więc jednocześnie miejsce sprzedaży napojów alkoholowych wskazane w udzielonych skarżącej 29 stycznia 2020 r. zezwoleniach.
W sytuacji gdy sąd karny uznał S.J. za sprawcę zarzucanych jej czynów i stwierdził, że dokonała ona trzykrotnie sprzedaży napojów alkoholowych osobie małoletniej w sklepie skarżącej – wskazanym w zezwoleniach z 29 stycznia 2020 r. jako punkt sprzedaży, to brak jest podstaw do kwestionowania tych ustaleń przez organ administracji i sąd. Stosownie do art. 11 p.p.s.a. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. W orzecznictwie wskazuje się, że w przypadku wydania wyroku karnego skazującego organy nie mają swobody w zakresie ustalenia okoliczności objętych wyrokiem. Podstawą do takiego ograniczenia organu w prowadzeniu postępowania dowodowego jest art. 11 p.p.s.a. wyrażający zasadę związania sądu administracyjnego ustaleniami wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa. Nie tylko sąd administracyjny jest związany ustaleniami prawomocnego wyroku sądu karnego co do popełnienia przestępstwa, ale adresatami tej reguły są również pośrednio organy administracji publicznej, które w sprawie będącej przedmiotem kontroli ze strony sądu administracyjnego czyniły ustalenia faktyczne (por. wyrok NSA z 22 kwietnia 2022 r., I GSK 2384/18). Zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych na tle art. 11 p.p.s.a., jak i w orzecznictwie Sądu Najwyższego na tle art. 11 k.p.c., zgodnie przyjmuje się, że związanie sądu ustaleniami co do popełnienia przestępstwa, stwierdzonymi w prawomocnym wyroku wydanym w postępowaniu karnym, oznacza obowiązek przyjęcia przez sąd administracyjny (lub odpowiednio cywilny), że zaistniały wszystkie okoliczności istotne dla bytu przestępstwa, za które został skazany sprawca, w szczególności wszystkie okoliczności należące do znamion strony przedmiotowej i podmiotowej przestępstwa (por. wyroki NSA: z 4 lutego 2020 r., II OSK 825/18; z 28 listopada 2019 r., II GSK 1875/17; z 17 stycznia 2019 r., I FSK 273/17; z 8 kwietnia 2011 r., II FSK 2070/09 i I FSK 790/10; z 19 lipca 2017 r., I FSK 2204/15 oraz z 30 sierpnia 2017 r., I FSK 2274/15 oraz wyroki SN z 23 maja 2019 r., II CSK 360/18, LEX nr 2673068; z 23 stycznia 2020 r., II PK 135/18, LEX nr 2805058; z 23 czerwca 2017 r., I CSK 614/16, LEX nr 2376905). Wskazuje się, że wprawdzie skazujący wyrok sądu karnego stanowi dowód z dokumentu, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., to jednak związanie sądu administracyjnego dotyczy ustaleń sądu karnego, zawartych w danym orzeczeniu. Te ustalenia nie stanowią dowodu podlegającego swobodnej ocenie dowodów, na mocy art. 106 § 5 p.p.s.a. w związku z art. 233 k.p.c. (por. wyrok SN z 16 grudnia 1961 r., o sygn. akt 2CR 1229/60, OSNC 1962/3/118). Sąd administracyjny nie może zatem badać i we własnym zakresie oceniać, czy ustalenia te były prawidłowe i znajdowały potwierdzenie w zebranym przez sąd karny materiale dowodowym. W rozpoznawanej sprawie sąd nie może więc pominąć skazującego wyroku karnego tylko z tego powodu, że osoby małoletnie nie przedłożyły na okoliczność zakupu alkoholu paragonów, skarżąca kwestionuje ich wiarygodność zarzucając im sprzeczność oraz twierdzi, że z wyciągów z kas fiskalnych sprzedaż taka nie wynika. Podkreślić w tym miejscu należy, że zeznania małoletnich świadków złożone w postępowaniu karnym zakończonym prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z 1 września 2021 r., sygn. akt [...] skazującym S.J. zostały uznane za wiarygodne i przyjęte za podstawę ustaleń faktycznych przez ten sąd. W tym stanie rzeczy nie można byłoby zaakceptować ustaleń organów administracji odmiennych od ustaleń zawartych w skazującym wyroku karnym. W orzecznictwie podkreśla się (por. wyrok NSA z dnia 8 października 2014 r., I FSK 1557/13), że związanie sądu administracyjnego ustaleniami wyroku karnego, wynikającymi z art. 11 p.p.s.a., należy rozumieć w ten sposób, że przepis ten zakazuje sądowi podważania ustaleń organu administracji publicznej zgodnych z ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego oraz nakazuje akceptację ustaleń organu administracji publicznej zgodnych z ustaleniami owego wyroku skazującego.
Należy przy tym dodać, że to na podmiocie prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych spoczywa obowiązek zorganizowania jej w taki sposób, aby nie dochodziło do naruszania zasad sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie, m. in. sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom do lat 18 (zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi zabrania się sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom do lat 18). Nie ma zatem znaczenia, że faktycznie sprzedaży napojów alkoholowych osobom do lat 18 w lokalu skarżącej dokonała osoba, z którą skarżącą łączyła umowa agencyjna. Przepisy art. 429 i art. 758 k.c. regulujące kwestię winy w wyborze i treść umowy agencyjnej odnoszą się do stosunków cywilnoprawnych a nie do stosunków administracyjnoprawnych. Na gruncie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nie jest więc możliwe uwolnienie się przez skarżącą od odpowiedzialności za nieprzestrzeganie określonych w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi zasad sprzedaży napojów alkoholowych przez przyjmującego zlecenie (agenta), którym się posługiwała wykonując uprawnienia wynikające z udzielonych decyzjami z 29 stycznia 2020 r. zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych we wskazanym w nich punkcie, tj. S.w Ł. przy ul. [...].
Podkreślić trzeba, że instrumentem umożliwiającym usunięcie najmniejszych nawet wątpliwości, co do pełnoletniości nabywcy napojów alkoholowych, jest określone w art. 15 ust. 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi uprawnienie do żądania okazania dokumentu tożsamości. Przedmiotem niniejszej sprawy nie jest natomiast kwestia prawidłowego wykonywania przez agenta umowy agencyjnej oraz odpowiedzialności odszkodowawczej za działania agenta z tytułu sprzedaży napojów alkoholowych osobie małoletniej.
Sposób sformułowania przepisu art. 18 ust. 10 pkt 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nie pozostawia organom orzekającym swobody uznania co do konieczności cofnięcia zezwolenia w przypadku wystąpienia przesłanek w nim określonych. W ocenie sądu skoro materiał dowodowy pozwalał organom na uznanie, że wystąpiły wszystkie przesłanki obligujące do wydania decyzji o cofnięciu zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w sklepie skarżącej, to zaskarżonej decyzji nie można zarzucić naruszenia przepisu art. 18 ust. 10 pkt 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.
Podnoszone w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania okazały się nieusprawiedliwione, bowiem nie prowadziły do skutecznego wykazania takich uchybień prawa procesowego, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając niniejszą sprawę, sąd nie dopatrzył się również innych naruszeń prawa, które mogłyby uzasadniać uchylenie zaskarżonej decyzji (art. 134 p.p.s.a.).
Mając powyższe na względzie sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
d.j.