III SA/Łd 365/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę żołnierza zawodowego na odmowę wydania zaświadczenia o przymusowym zatrudnieniu, uznając, że jego praca miała charakter kontraktowy, a nie służby wojskowej.
Skarżący, H.D., domagał się wydania zaświadczenia potwierdzającego okres przymusowego zatrudnienia w ramach zastępczej służby wojskowej w Powszechnej Organizacji Ax. Organy administracji odmówiły, wskazując na brak dokumentów potwierdzających przymusowy charakter zatrudnienia i służby, a zgromadzone materiały wskazywały na kontraktowy charakter pracy. Sąd administracyjny zgodził się z organami, oddalając skargę i podkreślając, że zebrane dokumenty nie potwierdziły spełnienia przesłanek do wydania żądanego zaświadczenia.
Sprawa dotyczyła skargi H.D. na postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Łodzi, które utrzymało w mocy odmowę wydania zaświadczenia o przymusowym zatrudnieniu w ramach zastępczej służby wojskowej. Skarżący domagał się potwierdzenia okresu pracy w Powszechnej Organizacji Ax. oraz czasu przeszkolenia wojskowego. Organy administracji, po analizie materiałów archiwalnych z różnych instytucji, stwierdziły brak dowodów na przymusowy charakter zatrudnienia lub służby wojskowej. Zamiast tego, dokumenty, w tym umowy o pracę, wskazywały na kontraktowy i ochotniczy charakter pracy skarżącego w PO Ax. Sąd administracyjny, rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, uznał, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały właściwe przepisy prawa. Sąd podkreślił, że zebrane dowody nie potwierdziły spełnienia przez skarżącego przesłanek podmiotowych określonych w ustawie o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach żołnierzy zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianych. W związku z tym, skarga została oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, zgromadzone materiały archiwalne nie potwierdziły przymusowego charakteru zatrudnienia ani pełnienia zastępczej służby wojskowej przez skarżącego. Dokumenty wskazywały na kontraktowy i ochotniczy charakter jego pracy.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na analizie materiałów archiwalnych, które nie wykazały przymusu, a wręcz przeciwnie – wskazywały na kontraktowy charakter zatrudnienia skarżącego w PO Ax. Brak było podstaw do wydania zaświadczenia potwierdzającego przymusowe zatrudnienie w ramach zastępczej służby wojskowej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
ustawa o świadczeniu pieniężnym art. 1 § ust. 1
Ustawa o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych
Świadczenia przysługują żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w określonych latach i miejscach, a także żołnierzom z poboru w 1949 r. wcielonym do brygad Ax. i przymusowo zatrudnianym.
rozporządzenie MON art. 1 § § 1 ust. 2
Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 grudnia 1994 r. w sprawie organów wojskowych właściwych do wydawania zaświadczeń żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych oraz trybu postępowania przed tymi organami
Zaświadczenia wydaje się na podstawie ewidencji wojskowej, a w jej braku – na podstawie innych dowodów i postępowania wyjaśniającego.
p.p.s.a. art. 1 § § 1 ust. 1 i 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kognicji sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres badania sprawy przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi.
Pomocnicze
ustawa o świadczeniu pieniężnym art. 5 § ust. 2
Ustawa o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych
Określa podstawę do wydawania zaświadczeń.
k.p.a. art. 217
Kodeks postępowania administracyjnego
Reguluje ogólne zasady wydawania zaświadczeń.
k.p.a. art. 218 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa rolę postępowania wyjaśniającego w procedurze wydawania zaświadczeń.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada pogłębiania zaufania do organów władzy publicznej.
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada przekonywania.
p.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak dokumentów potwierdzających przymusowy charakter zatrudnienia lub służby wojskowej skarżącego. Zgromadzone materiały archiwalne wskazują na kontraktowy i ochotniczy charakter pracy skarżącego w Powszechnej Organizacji Ax. Skarżący nie spełnił przesłanek podmiotowych określonych w ustawie o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach żołnierzy zastępczej służby wojskowej.
Odrzucone argumenty
Zarzuty skargi dotyczące niewyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, w tym ważności umów podpisanych przez niepełnoletniego. Twierdzenie o przymusie wynikającym z ogólnej sytuacji politycznej w PRL. Argument o wąskim ograniczeniu przymusu do pracy w kopalni. Naruszenie zasad k.p.a. (art. 8 i 9) przez organy.
Godne uwagi sformułowania
organy rzetelnie i wyczerpująco podeszły do obowiązku zebrania dostępnej dokumentacji zgromadzone dokumenty nie potwierdziły, aby skarżący spełniał przesłanki podmiotowe charakter pracy skarżącego nie był przymusowy, lecz kontraktowy i ochotniczy nie można zarzucić organom, iż stan faktyczny ustalono w sposób nieprawidłowy i niekompletny
Skład orzekający
Ewa Alberciak
przewodniczący
Krzysztof Szczygielski
członek
Paweł Dańczak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Niska
Powoływalne dla: "Ustalanie charakteru zatrudnienia w okresach PRL na podstawie dokumentów archiwalnych, procedury wydawania zaświadczeń przez organy wojskowe, interpretacja przepisów dotyczących zastępczej służby wojskowej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji skarżącego i dostępnych materiałów archiwalnych. Interpretacja przepisów dotyczących zastępczej służby wojskowej może być szersza w innych kontekstach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 4/10
Sprawa dotyczy historycznego kontekstu zatrudnienia w PRL i prawa do świadczeń, co może być interesujące dla osób zajmujących się historią lub prawem pracy z tamtego okresu. Jednakże, dla szerszego grona prawników, jest to rutynowa sprawa proceduralna.
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Łd 365/21 - Wyrok WSA w Łodzi Data orzeczenia 2021-06-17 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-03-31 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Sędziowie Ewa Alberciak /przewodniczący/ Krzysztof Szczygielski Paweł Dańczak /sprawozdawca/ Symbol z opisem 645 Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652 Hasła tematyczne Żołnierze zawodowi Sygn. powiązane III OSK 6987/21 - Wyrok NSA z 2023-03-21 Skarżony organ Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 2325 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 1994 nr 136 poz 707 par 1 ust. 2 Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 grudnia 1994 r. w sprawie organów wojskowych właściwych do wydawania zaświadczeń żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych oraz trybu postępowania przed tymi organami. Sentencja Dnia 17 czerwca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Asesor WSA Paweł Dańczak (spr.) po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 czerwca 2021 roku sprawy ze skargi H. D. na postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia oddala skargę. Uzasadnienie Przedmiotem skargi uczyniono postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Ł. z [...] nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Wojskowego Komendanta Uzupełnień w T. z [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania H.D. zaświadczenia o żądanej treści. Stan sprawy przedstawiał się następująco. H.D. wystąpił z wnioskiem do Wojskowego Komendanta Uzupełnień w T. o wydanie zaświadczenia potwierdzającego okres pracy w Powszechnej Organizacji Ax. oraz czas przeszkolenia wojskowego w koszarach jednostki wojskowej w Z. w 1951 r. - styczeń i dalej. Postanowieniem z [...] Wojskowy Komendant Uzupełnień w T. odmówił wydania wnioskodawcy zaświadczenia żądanej treści. Na skutek złożonego przez stronę zażalenia Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Ł. postanowieniem z 19 listopada 2020 r. uchylił postanowienie organu I instancji i przekazał temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia. W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania Wojskowy Komendant Uzupełnień w T. wydał [...] postanowienie odmawiające wnioskodawcy wydania zaświadczenia o następującej, żądanej treści, tj. potwierdzenia rodzaju i okresu wykonywania przymusowego zatrudnienia w ramach zastępczej służby wojskowej, zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 619). Jako główny powód takiego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał nieodnalezienie w pozyskanym materiale archiwalnym informacji potwierdzających wykonywanie przez wnioskodawcę przymusowego zatrudnienia w kopalni węgla, zakładzie rud uranu oraz batalionach budowlanych. Na powyższe postanowienie wnioskodawca złożył zażalenie do Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Ł. Po rozpatrzeniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Ł. wydał opisane na wstępie postanowienie z [...], utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy opisał na wstępie dotychczasowy przebieg postępowania, a także powołał treść przepisów prawa stanowiących podstawę załatwienia sprawy. Odnosząc się do okoliczności faktycznych sprawy, wynikających ze zgromadzonego w jej toku materiału dowodowego, organ odwoławczy stwierdził, że zebrane dokumenty nie potwierdziły, aby H.D. był żołnierzem zastępczej służby wojskowej, który w latach 1949-1959 był przymusowo zatrudniony w kopalniach węgla, kamieniołomach oraz zakładach pozyskiwania i wzbogacania rud uranu jak również, żołnierzem z poboru w 1949 r., który był wcielony do ponadkontyngentowych brygad Ax. i przymusowo zatrudniony w kopalniach węgla i kamieniołomach, czy żołnierzem przymusowo zatrudnionym w batalionach budowlanych w latach 1949-1959. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Ł. zwrócił przy tym uwagę, że w ramach prowadzonego postępowania zwrócono się o stosowną dokumentację archiwalną potwierdzającą zatrudnienie oraz służbę w Ax. wnioskodawcy do Archiwum Państwowego w K., Krajowego Zarządu Związku Represjonowanych Politycznie Żołnierzy - Górników w W., Wojskowego Biura Historycznego w W., lecz dokumentacja ta świadczy o braku przymusowego charakteru zatrudnienia wnioskodawcy w Powszechnej Organizacji Ax. Wynika z niej wszak, że H.D. sam złożył wniosek o skierowanie na kurs w Powszechnej Organizacji Ax. i zobowiązał się przez wskazany okres wykonywać pracę po odbytym kursie w powyższej organizacji. Ponadto, na brak przymusowego charakteru wskazywać miał fakt, że nawet w sytuacji odbycia kursu, wnioskodawca mógł nie podjąć zatrudnienia, pod warunkiem zwrotu kosztów kursu. Zdaniem organu, zgromadzony materiał dowodzi, że H.D. przyjął obowiązki w charakterze kontraktowego pracownika umysłowego i otrzymywał z tego tytułu wynagrodzenie, dlatego w chwili wykonywania swoich obowiązków w Powszechnej Organizacji Ax. miał status pracownika, a nie żołnierza. Potwierdzeniem tego był zapis w umowie, mówiący o pełnionych obowiązkach oraz fakt, że pracodawca wskazał również, jaka będzie sytuacja prawna pracownika w przypadku ewentualnego powołania do czynnej służby wojskowej. W konsekwencji organ odwoławczy podkreślił, że zgromadzone w sprawie dokumenty nie wskazują na przymusowy charakter zatrudnienia, czy służby H.D., a jedynie na jego zatrudnienie w Powszechnej Organizacji Ax., które nie miało charakteru przymusowego. Z uwagi zatem na brak dokumentów potwierdzających przymusowe zatrudnienie lub pełnienie zastępczej służby wojskowej przez wnioskodawcę, nie było podstaw do wydania wnioskodawcy zaświadczenia żądanej treści. Odnosząc się do treści złożonego w sprawie zażalenia, Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Ł. wskazał, że Wojskowy Komendant Uzupełnień nie musi osobiście uczestniczyć we wszystkich spotkaniach mających na celu zapewnienie stronie prawa do czynnego udziału w postępowaniu. Ponadto w czynnościach tej sprawy uczestniczyli upoważnieni przez organ pracownicy Wojskowej Komendy Uzupełnień. Ponadto postanowienie z [...] Wojskowy Komendant Uzupełnień podpisał osobiście, po zapoznaniu się z całością akt sprawy i zgromadzonym materiałem dowodowym. Skargę na postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Ł. z [...] wywiódł osobiście H.D., zarzucając temu rozstrzygnięciu niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, a zwłaszcza kwestii ważności podpisanych umów o pracę przez niepełnoletniego w tym czasie H.D. Zdaniem skarżącego nie wyjaśniono także, jakie prace wykonywała [...] Brygada stacjonująca w K. obok kopalni Bx. oraz w I. koło B., gdzie skarżący pracował. W ocenie skarżącego nie można było z góry wykluczyć, że mimo zawarcia umowy o pracę nie było przymusu świadczenia pracy. Skarżący dodał, że okres jego pobytu w SO Ax. trwał 36 miesięcy od 1951 r. do 1954 r. i został uznany za równoznaczny z odbycie służby wojskowej. W odpowiedzi na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Ł. wniósł o jej oddalenie, przeprowadzenie dowodów z akt administracyjnych oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Organ wskazał, że w jego ocenie zarzuty skargi są chybione i nie zasługują na uwzględnienie. Pismem z 4 czerwca 2021 r., będącym repliką na odpowiedź organu, skarżący oświadczył, że przymus odbywania służby wynikał z ogólnej sytuacji politycznej, jaka istniała w ówczesnej Polsce, która zmuszała nawet niepełnoletnich do podejmowania pracy. Ponadto stwierdził, że ograniczenie przymusu do pracy w kopalni jest zbyt wąskie i nie znajduje uzasadnienia w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z 16 grudnia 1994 r. Skarżący podniósł także, że pracował w [...] Brygadzie stacjonującej w K. obok kopalni Bx. i prace budowlane były wykonywane głównie na rzecz tej kopalni, a dokumenty, jakie podpisywał, były mu podsuwane bez możliwości ich przeczytania, zrozumienia i dobrowolności. Skarżący stwierdził, że odmawiając wydania mu zaświadczenia organy naruszyły art. 8 i 9 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Przy tym kontrola, o jakiej mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2 tego artykułu). Omawiając zakres kognicji sądu administracyjnego, trzeba wskazać na przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej p.p.s.a.), w myśl którego sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W konsekwencji zatem bada prawidłowość zastosowanych przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego. Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Rozpatrując sprawę w świetle powyższych kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że wniesiona w niej skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż wydane w sprawie rozstrzygnięcia odpowiadają prawu. Podstawowym aktem prawnym, który reguluje problematykę będącą przedmiotem niniejszej sprawy jest ustawa z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych (t.j: Dz. U. z 2020 r. poz. 619 ze. zm., dalej: ustawa). Organ przyjął prawidłową podstawę prawną rozpoznania wniosku skarżącego, tj. zgodną z jego oczekiwaniem, o czym świadczą treść zażalenia strony wniesionego od postanowienia organu I instancji oraz skargi i pisma procesowego z 4 czerwca 2021 r., w których skarżący jednoznacznie odwołuje się m.in. do regulacji zawartej w ww. ustawie, wskazując, że jego żądanie uzyskania zaświadczenia oparte było o te właśnie unormowania. Z treści ustawy jak i samej jej nazwy wynika, iż świadczenia w niej wskazane przysługują żołnierzom. W preambule ustawy o świadczeniu pieniężnym, postanowiono, że przymusowe zatrudnianie żołnierzy zastępczej służby wojskowej w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach wydobywania rud uranu i batalionach budowlanych stanowiło szczególny rodzaj represji z przyczyn politycznych. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym, żołnierzom zastępczej służby wojskowej, którzy w latach 1949-1959 byli przymusowo zatrudniani w kopalniach węgla, kamieniołomach oraz w zakładach pozyskiwania i wzbogacania rud uranowych, z poboru w 1949 r., którzy byli wcielani do ponadkontyngentowych brygad Ax. i przymusowo zatrudniani w kopalniach węgla i kamieniołomach oraz przymusowo zatrudniani w batalionach budowlanych w latach 1949-1959 - przysługuje, z zastrzeżeniem ust. 2, świadczenie pieniężne. Z przytoczonych przepisów wynika, iż nie każdemu żołnierzowi zatrudnianemu w kopalniach węgla i kamieniołomach oraz w batalionach budowlanych, przysługuje świadczenie pieniężne. Świadczenia przysługują żołnierzom zastępczej służby wojskowej natomiast takie świadczenia nie przysługują, co do zasady żołnierzom zasadniczej służby wojskowej, jak i osobom niepełniącym w ogóle służby wojskowej. Wyjątek od powyższej zasady dotyczy żołnierzy z poboru w 1949 r., którzy byli wcieleni do ponadkontyngentowych brygad Ax. Wobec powyższego podstawowym zagadnieniem, które wymagało rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie było ustalenie, czy skarżący jest objęty zakresem podmiotowym powołanej wcześniej ustawy. W wydanym na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 grudnia 1994 r. w sprawie organów wojskowych właściwych do wydawania zaświadczeń żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych oraz trybu postępowania przed tymi organami (Dz. U. Nr 136, poz. 707 ze zm.), postanowiono w § 1 ust. 2, iż zaświadczenia wydaje się na podstawie ewidencji wojskowej, a w czasie jej braku - na podstawie przedłożonych przez wnioskodawcę innych dowodów oraz przeprowadzonego w koniecznym zakresie postępowania wyjaśniającego, w trybie określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego. Organ prowadzący postępowanie zasięga opinii właściwego stowarzyszenia zrzeszającego byłych żołnierzy górników, a także w razie potrzeby Centralnego Archiwum Wojskowego, archiwów państwowych i innych instytucji. Oznacza to, że mają w tym zakresie zastosowanie przepisy Działu VII ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.) regulujące tzw. postępowanie zaświadczeniowe. Problematykę wydawania zaświadczeń w ogólności regulują przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w Dziale VII w artykułach 217 - 220. Wynika z nich m.in., że organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa lub osoba ubiegająca się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające. Odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby skarżący pełnił w PO Ax. służbę wojskową, lecz był kontraktowym pracownikiem tej organizacji. W toku postępowania wyjaśniającego organy zebrały bogaty archiwalny materiał źródłowy, zwracając się m.in. do Archiwum Państwowego w K., Krajowego Zarządu Związku Represjonowanych Politycznie Żołnierzy–Górników w W., Związku Represjonowanych Polityczne Żołnierzy–Górników w P., Związku Represjonowanych Polityczne Żołnierzy–Górników w Ł. Związku Represjonowanych Polityczne Żołnierzy–Górników Zarządu Okręgowego w K., Wojskowego Biura Historycznego. Z materiału tego wynika, że Centralne Archiwum Wojskowe Wojskowego Biura Historycznego nie posiada poszukiwanych przez organ materiałów archiwalnych, na podstawie których można byłoby potwierdzić fakt służby skarżącego w Brygadach Powszechnej Organizacji Ax. Przymusowego odbywania zastępczej służby wojskowej w kopalni węgla, rudy uranu czy też w batalionach budowlanych nie potwierdziły także organizacje zrzeszające represjonowanych żołnierzy – górników. Z kolei z materiałów odnalezionych przez Archiwum Państwowe w K. wynika, że charakter pracy skarżącego w PO Ax. nie był przymusowy, lecz kontraktowy i ochotniczy. Na powyższe wskazują przede wszystkim: umowa o pracę z 10 kwietnia 1951 r., z której wynika, że skarżący przyjął obowiązki Szefa Kompanii w [...] Brygadzie ww. organizacji; umowa o pracę z 16 stycznia 1952 r. w ww. organizacji; umowa o pracę z 26 marca 1952 r. zawarta między Komendantem Wojewódzkiej Powszechnej Organizacji Ax. W. a skarżącym, zgodnie z którą skarżący przyjął obowiązki kierownika żywnościowego Brygady w charakterze kontraktowego pracownika umysłowego. W zgromadzonych aktach znajduje się także wystawione dla skarżącego świadectwo pracy, z którego wynika, że był on "zatrudniony" w okresie od 4 stycznia 1951 r. do 31 grudnia 1954 r. w Powszechnej Organizacji Ax. na stanowisku kierownika żywnościowego Komendy Wojewódzkiej tej organizacji w K., co potwierdza również zaświadczenie wydane skarżącemu przez Archiwum Państwowe w K. z 21 maja 2020 r., z którego wynika także, że H.D. "w okresie zatrudnienia odbył Kurs Dowódców Kompanii w Z. i Kurs Kierowników Żywnościowych w S.". Ponadto z dokumentów "charakterystyki służbowej" dotyczących skarżącego wynika, że H.D. nie posiadał w okresie pracy na rzecz PO Ax. stopnia wojskowego z adnotacją "nie służył" (karta 136 i 143 akt administracyjnych). Mając na względzie treść rzetelnie i wyczerpująco zgromadzonego w sprawie materiału archiwalnego, nie można zarzucić organom, iż stan faktyczny ustalono w sposób nieprawidłowy i niekompletny. Wręcz przeciwnie, w ocenie Sądu, organy rzetelnie i wyczerpująco podeszły do obowiązku zebrania dostępnej dokumentacji, realizując w tym zakresie ciążące na nich wymagania wynikające w szczególności z § 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 grudnia 1994 r. w sprawie organów wojskowych właściwych do wydawania zaświadczeń żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych oraz trybu postępowania przed tymi organami. Żaden z uzyskanych przez organy dokumentów nie świadczy o tym, aby skarżący spełniał przesłanki podmiotowe, o jakich mowa w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych. Skoro materiały archiwalne nie potwierdziły, aby skarżący wykonywał przymusowe zatrudnienie w określonych ww. aktami prawnymi miejscach, a jednocześnie zgromadzona dokumentacja potwierdza zupełnie inny charakter pracy skarżącego, tj. kontraktowy i ochotniczy (dobrowolny), to organy trafnie oceniły, że nie było podstaw do wydania zaświadczenia, które potwierdzałoby fakt i okres przymusowego zatrudnienia w ramach zastępczej służby wojskowej. Zauważyć należy, że zgodnie z § 1 ust. 2 cyt. wyżej rozporządzenia, stosowne zaświadczenie – w razie braku ewidencji wojskowej – można wydać także na podstawie przedłożonych przez wnioskodawcę innych dokumentów. Podkreślić jednak trzeba, że skarżący żadnych tego rodzaju materiałów własnych nie zaoferował. Składane przez niego pisma w sprawie, w tym także skarga na zaskarżone postanowienie oraz stanowisko złożone do akt sądowych z 4 czerwca 2021 r. są jedynie oświadczeniami skarżącego co do jego osobistej oceny okoliczności faktycznych sprawy i zgromadzonej dokumentacji, dezawuujących ich wartość dowodową, przy czym nie mogły być one uwzględnione w charakterze dokumentów, o jakich mowa w § 1 ust. 2 cyt. rozporządzenia. Wskazać należy, że rolą organu wydającego zaświadczenie nie jest ocena materiału archiwalnego pod względem realiów okresu historycznego, w którym one powstały, lecz ustalenie, czy z zawartości tego materiału wprost wynikają określone okoliczności. Z tego powodu skarżący nie może domagać się od organów, a co czyni w skardze, aby te oceniały ważność podpisanych przez niego umów o pracę, tudzież, czy skarżący w chwili ich podpisywania mógł te dokumenty przeczytać i zrozumieć. Wskazać bowiem trzeba, że postępowanie wyjaśniające, o jakim mowa w art. 218 § 2 k.p.a., pełni rolę pomocniczą w procedurze wydawania zaświadczenia, natomiast główną rolę w tej procedurze spełniają dane pochodzące ze zbiorów archiwalnych pozostających w dyspozycji organu. Organ nie może więc, na ich podstawie, domniemywać określonych okoliczności, czy też dokonywać nadinterpretacji albo reinterpretacji posiadanych danych, lecz może potwierdzić wyłączni to, co ściśle z nich wynika. Skoro więc w niniejszym przypadku dane będące w dyspozycji organu nie zawierały informacji, jakich poświadczenia oczekiwałby skarżący, a nawet wynikały z nich okoliczności zgoła odmienne od oczekiwanych, to organy nie mogły wydać zaświadczenia o treści interesującej skarżącego. Odmawiając tego, wbrew twierdzeniom skargi, nie uchybiono zasadom wyrażonych w art. 8 i 9 k.p.a. Uzyskanie bowiem przez stronę niekorzystnego rozstrzygnięcia i wynikające z tego niezadowolenie jednostki, w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie to jest zgodne z prawem, nie może być utożsamiane z nieinformowaniem strony o okolicznościach prawnych i faktycznych sprawy, czy też działaniem organu zmierzającym do naruszenia zaufania jednostki do organów władzy publicznej. W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu, nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zapadłych w sprawie rozstrzygnięć, dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu. d.cz.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI