I SA/Ke 648/22

I SA/Ke 648/22 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2023-03-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach /sprawozdawca/
Magdalena Stępniak
Mirosław Surma /przewodniczący/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1228
art. 13, art. 361 pkt 1
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe - tj
Dz.U. 2022 poz 1009
art. 28 ust. 3a i ust. 3 pkt 2
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.) Asesor WSA Magdalena Stępniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 marca 2023 r. sprawy ze skargi Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej "[...]" Lekarska Specjalistyczna Spółdzielnia Pracy w likwidacji w K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2022 r. nr [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 5 października 2022 r. nr [...] znak: [...] [...]/2022 Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B.-B. (dalej "Zakład", "ZUS"), po rozpoznaniu wniosku Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej "[...]" Lekarska Specjalistyczna Spółdzielnia Pracy w likwidacji (zwanego dalej "Spółdzielnią") o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję ZUS z 9 czerwca 2022 r. nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.
W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia ZUS przedstawił następujący stan faktyczny sprawy i argumentację prawną.
Wnioskiem z 28 maja 2021 r. Spółdzielnia zwróciła się do ZUS o umorzenie należności z tytułu składek oraz rozliczenie konta płatnika, powołując się na pandemię i trudną sytuację finansową strony. ZUS Oddział w K. decyzją z 24 czerwca 2021 r. znak: [...] określił wysokość zadłużenia Spółdzielni, która 5 sierpnia 2021 r. odwołała się od tej decyzji, co spowodowało konieczność zawieszenia postępowania w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek. Sąd Okręgowy w Kielcach V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 29 listopada 2021 r. oddalił odwołanie Spółdzielni od ww. decyzji ZUS,
a orzeczenie to stało się prawomocne od 7 grudnia 2021 r.
ZUS podjął zatem zawieszone postępowanie i decyzją z 9 czerwca 2022 r. odmówił Spółdzielni umorzenia należności z tytułu składek, gdyż nie wystąpiła żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl art. 28 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1009 ze zm.), zwanej dalej "u.s.u.s.".
Ponowna analiza sprawy pod względem przepisów ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 743, zwanej dalej "ustawą") doprowadziła ZUS do wniosku, że Zakład w pierwszej instancji prawidłowo ustalił, iż w sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki wynikające z art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. UE C 83 z dnia 30 marca 2010 r.) oraz ewentualne umorzenie zadłużenia stanowiłoby pomoc de minimis. Organ dokonał rozpoznania sprawy na podstawie wszystkich uzyskanych i przedłożonych do sprawy dokumentów, także uwzględnionych w decyzji z 9 czerwca 2022 r.
W oświadczeniu o stanie majątkowym osoby prawnej z 17 marca 2022 r. poinformowano, że Spółdzielnia: jest małym przedsiębiorcą; w latach 2018-2020 składała sprawozdania roczne niezaudytowane; nie działa w strukturze grupy kapitałowej i nie otrzymuje grantów lub dotacji; ma wielu odbiorców i wielu dostawców; nie posiada nieruchomości i praw majątkowych; posiada wierzytelności wg załącznika nr 1 - z którego wynika, że zobowiązania Spółdzielni wynoszą [...] zł; podmiot ten znajduje się w likwidacji od 22 marca 2021 r.
Organ wskazał, że w celu rozpatrzenia sprawy skorzystano z danych wygenerowanych z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS oraz rejestrów centralnych: Krajowego Rejestru Sądowego, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Bazy Danych Ksiąg Wieczystych. ZUS przyjął powyższe dokumenty jako dowody w tej sprawie i stwierdził, że: od 22 grudnia 2006 r. podmiot jest wpisany do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod nr [...]; Spółdzielnia nie jest właścicielem pojazdów; Spółdzielnia nie jest właścicielem nieruchomości; przymusowe dochodzenie należności z tytułu składek wobec Spółdzielni nie jest prowadzone, ze względu na realizowany przez Spółdzielnię w okresie od 11 sierpnia 2016 r. do 23 października 2020 r. układ ratalny z ZUS, ale okres ich dochodzenia na podstawie art. 24 ust. 4 u.s.u.s. jeszcze nie upłynął.
Dalej ZUS powołał się na treść art. 28 ust. 2 i ust. 3 pkt 1 - 6 u.s.u.s., podkreślając, że określone w tych przepisach przypadki stanowią zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że występuje całkowita nieściągalność należności z tytułu składek.
Jak wskazał ZUS, w toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie ma zastosowania w sprawie - wniosek złożył likwidator Spółdzielni. Zachodzi zaś przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 2 u.s.u.s., ponieważ postanowieniem z 28 grudnia 2020 r. sygn. akt V GU 307/20 Sąd Rejonowy w Kielcach oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości Spółdzielni na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe. Nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s., ponieważ Spółdzielnia nadal jest wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Nie zachodzi przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4 u.s.u.s., bowiem postępowanie likwidacyjne wszczęte 22 marca 2021 r. nie zostało zakończone. Przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi, gdyż wysokość nieopłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Nie zachodzi również przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4b u.s.u.s., ponieważ nie było prowadzone postępowanie upadłościowe. Przesłanka określona w art. 28 ust. 4c u.s.u.s nie ma zastosowania w sprawie. Przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi, bowiem naczelnik urzędu skarbowego bądź komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Przesłanka wskazana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi, gdyż nie można stwierdzić, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, bowiem postępowanie egzekucyjne nie jest prowadzone.
W tych okolicznościach ZUS stwierdził, że zaistniała przesłanka całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2 u.s.u.s.
ZUS wskazał, że pomimo wystąpienia w niniejszej sprawie ww. przesłanki, mogącej skutkować umorzeniem, organ w ramach uznania administracyjnego oraz w kontekście zgromadzonego w sprawie materiału postanowił odmówić umorzenia należności z tytułu składek. Obowiązkiem wierzyciela jest bowiem przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności. Dlatego też, jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęcie w ramach uznania administracyjnego negatywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia, nie może być uważane za dowolne, a umorzenie należności składkowych byłoby przedwczesne.
Organ podkreślił, że negatywne dla Spółdzielni rozstrzygnięcie wynika z faktu, iż podmiot nie został wykreślony z Krajowego Rejestru Sądowego, należności z tytułu składek określone w decyzji z 9 czerwca 2022 r. są wymagalne i nie uległy przedawnieniu, nadto przymusowe dochodzenie należności z tytułu składek nie zostało dotychczas wdrożone. W sprawie istnieje możliwość przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania Spółdzielni na osoby trzecie. Stosownie do brzmienia art. 116b § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, który ma zastosowanie do należności z tytułu składek na mocy art. 31 u.s.u.s., likwidatorzy innych osób prawnych niż wymienione w art. 116 odpowiadają za zaległości podatkowe tych osób powstałe w czasie likwidacji.
ZUS podniósł nadto, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych, dopóki istnieją niewykorzystane dotychczas możliwości wyegzekwowania zaległości podatkowej, dopóty jej umorzenie przed ich wyczerpaniem byłoby sprzeczne z interesem publicznym. Zdaniem Zakładu, dopóki istnieje możliwość prowadzenia działań egzekucyjnych organ rentowy, działając jako wierzyciel, nie może stwierdzić, że zachodzi przesłanka nieściągalności zadłużenia i zaniechać prób jego wyegzekwowania. Umorzenie należności stanowi wyraz definitywnej rezygnacji organu z możliwości ich wyegzekwowania. W związku z tym, biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter tych należności, organ odpowiedzialny za ich pobór zobowiązany jest do szczegółowej staranności i ostrożności w procedowaniu spraw z zakresu umarzania.
Dalej ZUS wskazał, że przedstawione argumenty uniemożliwiają pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Przepisy art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i wydanego na jego podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz.U. z 2003 r., nr 141, poz. 1365), nie mają zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ dotyczą wyłącznie należności z tytułu składek za osoby prowadzące działalność gospodarczą, które są jednocześnie ich płatnikami.
Organ podkreślił, że w niniejszej sprawie zgromadził materiał dowodowy, a następnie dokonał subsumpcji, która stała się podstawą do merytorycznego rozstrzygnięcia zgodnie z art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 k.p.a. Biorąc pod uwagę przeanalizowany materiał dowodowy oraz publicznoprawny charakter należności ZUS nie znaleziono podstaw do uchylenia decyzji z 9 czerwca 2022 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższą decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wywiódł Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej "[...]" Lekarska Specjalistyczna Spółdzielnia Pracy w likwidacji, zarzucając temu rozstrzygnięciu naruszenie prawa materialnego:
- poprzez niewłaściwe jego zastosowanie oraz nietrafne stwierdzenie prawidłowości zastosowania przez organ pierwszej instancji art. 30 u.s.u.s. przez przyjęcie, że przepis ten nie ma zastosowania w stanie faktycznym niniejszej sprawy oraz nietrafną jego interpretację;
- poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i nietrafne stwierdzenie prawidłowości zastosowania przez organ pierwszej instancji art. 28 u.s.u.s. przez przyjęcie, że przepis ten nie ma zastosowania w stanie faktycznym sprawy, wobec sytuacji w której składki są całkowicie nieściągalne.
Skarżąca zarzuciła zatem błędną ocenę stanu faktycznego sprawy, skutkującą naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 30 u.s.u.s. oraz art. 28 u.s.u.s. oraz niezastosowanie podstawy prawa materialnego pozwalającej na umorzenie składek.
W uzasadnieniu skargi jej autor przedstawił argumentację na poparcie stawianych zarzutów, podnosząc w szczególności, że 5 marca 2021 r. i 22 marca 2021 r. podjęto uchwały o otwarciu likwidacji Spółdzielni, która aktualnie nie zatrudnia pracowników, nie prowadzi działalności, a tym samym nie posiada majątku ani środków na spłatę zobowiązań. Zdaniem skarżącej, uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest nieadekwatne do zaistniałych w sprawie okoliczności faktycznych,
w świetle których rozstrzygnięcie ZUS winno być korzystne dla strony.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Sprawa została rozpoznana na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329., zwanej dalej "p.p.s.a."), na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Sąd administracyjny sprawuje kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.). Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 p.p.s.a., stanowiąc, że sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia decyzji organu odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że kontrolowane postępowanie administracyjne zostało zainicjowane wnioskiem z 28 maja 2021 r. (uzupełnionym w piśmie z 4 sierpnia 2021 r.). Żądanie zawarte w tym wniosku wyznaczyło zakres przedmiotowy sprawy administracyjnej, w ramach której wydana została między innymi zaskarżona decyzja. Wypada zauważyć, że na skutek wniosku z 28 maja 2021 r. zostało wydanych 7 decyzji administracyjnych (23.02.2022 r., kolejna 23.02.2022 r., 13.04.2022 r., 26.04.2022 r., 29.06.2022 r., 09.06.2022 r. i zaskarżona obecnie z 05.10.2022 r.). Wnikliwa analiza sentencji tych decyzji, a przede wszystkim ich uzasadnień wskazuje, że o powyższym sposobie załatwienia wniosku o umorzenie należności składkowych zadecydowały przede wszystkim rodzaje składek i przesłanek umorzenia tych składek.
Otóż decyzją z 23 lutego 2022 r. (która pozostaje w obrocie prawnym w rezultacie wyroku WSA w Kielcach wydanego w sprawie sygn. akt I SA/Ke 409/22) organ odmówił wszczęcia postępowania między innymi w zakresie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (za luty-maj i grudzień 2013r., październik 2014 r., wrzesień 2015 r. – kwiecień 2016 r., sierpień 2017 r., listopad 2019 r. – maj 2021 r.), na FP i FGŚP (za luty – marzec 2016 r., styczeń 2020r. – maj 2021 r.) za pracowników w części finansowanej przez płatnika.
Zaskarżoną decyzją (utrzymując w mocy poprzedzającą ją decyzję wydaną w pierwszej instancji) Zakład odmówił umorzenia między innymi należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek na ubezpieczenie społeczne (za luty-maj i grudzień 2013 r., października 2014 r., wrzesień 2015 r. – kwiecień 2016 r., sierpień 2017 r., listopad 2019 r. – kwiecień 2021 r.), oraz na FP i FGŚP (za luty – marzec 2016 r., styczeń 2020 r. – kwiecień 2021 r.).
Wnikliwa analiza zakresu rozstrzygnięć powyższych decyzji o odmowie wszczęcia postępowania i o odmowie umorzenia należności składkowych pokazuje, że Zakład dwukrotnie rozpoznał wniosek z 28 maja 2021 r. odnośnie do składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika na ubezpieczenie społeczne za luty-maj i grudzień 2013 r., październik 2014 r., wrzesień 2015 r. – kwiecień 2016 r., sierpień 2017 r., listopad 2019 r. – kwiecień 2021 r. oraz na FP i FGŚP za luty – marzec 2016 r., styczeń 2020 r. – kwiecień 2021 r., co wskazuje, że organ dopuścił się naruszenia art. 16 § 1 k.p.a.
Z uzasadnienia decyzji z 23 lutego 2022 r. zdaje się wynikać, że akt ten ma rozstrzygać o składkach, o których mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Jednakże to rozstrzygnięcie wyraża rezultat stosowania normy prawa materialnego do konkretnego przypadku w kontekście określonych okoliczności faktycznych i materiału dowodowego. Konkretyzacja prawa dokonuje się w rozstrzygnięciu, nie zaś w innych elementach decyzji. Rozstrzygnięcia nie można ani domniemywać, ani wyprowadzać z treści uzasadnienia. Winno ono być wyrażone expressis verbis w osnowie decyzji (zob. wyrok WSA w Kielcach z 22 września 2022 r., I SA/Ke 239/22, Lex nr 3409000) Prawidłowo zredagowana decyzja powinna zawierać spójne ze sobą - rozstrzygnięcie (rozumiane jako władcza konkretyzacja sytuacji prawnej jednostki) oraz uzasadnienie tego rozstrzygnięcia (zob. wyrok WSA w Gorzowie Wlk. z 19 maja 2022 r., 109/22. Lex nr 3354463).
Decyzja Zakładu z 9 czerwca 2022 r. (której rozstrzygnięcie akceptuje organ drugiej instancji), jak również ww. decyzja z 23 lutego 2022 r. rozstrzygają o składkach za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika na ubezpieczenie społeczne oraz FP i FGŚP odnośnie do wskazanego wyżej okresu, w każdym razie bez wnikliwej analizy uzasadnień tych decyzji w świetle przepisów prawa nie sposób stwierdzić, że decyzje te dotyczyć mają innych należności składkowych. Jeżeli celem organu było rozstrzyganie o innych składkach w obu omawianych aktach, to organ nie dał temu wyrazu w sentencji tych decyzji. Niezrozumiały jest przy tym taki nieprecyzyjny sposób formułowania rozstrzygnięć decyzji administracyjnych przez ZUS odnośnie do składek za ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia i składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika, skoro z generowanej przez Zakład przed wydaniem decyzji informacji o stanie należności z tytułu składek (np. k. 255 akt adm.) w sposób jasny i zrozumiały wynika opis należności, których dotyczy ten dokument jako należności:
- w części finansowanej przez ubezpieczonych,
- w części finansowanej przez płatnika z wyłączeniem należności za osobę prowadzącą działalność,
- za osobę prowadzącą działalność (płatnika składki na własne ubezpieczenie).
Tymczasem organ, rozstrzygając o poszczególnych należnościach składkowych w sprawie zainicjowanej wnioskiem z 28 maja 2021 r. (dodatkowo jeszcze w odrębnych decyzjach), nie sformułował w sposób jednoznaczny tego, których należności te decyzje dotyczą, jak czyni to w powołanej wyżej informacji. To skutkuje koniecznością eliminowania z obrotu prawnego decyzji, których rozstrzygnięcia wskazują, że dotyczą sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Gdyby organ orzekał o wniosku o umorzenie należności składkowych w jednej decyzji administracyjnej (odrębnie tylko rozstrzygając o poszczególnych należnościach w oparciu o odpowiednią podstawę prawną), to wówczas być może uniknąłby tego rodzaju naruszeń prawa. Taki sposób załatwienia sprawy jest zresztą pożądany również ze względu na pewność i przejrzystość obrotu prawnego.
Niemniej skarga zasługiwała na uwzględnienie także z innych powodów, o których mowa poniżej.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że zaistniała przesłanka całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2 u.s.u.s. Przepis ten stanowi, że całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1228, z późn. zm.). Organ wyjaśnił jednak, że pomimo wystąpienia w przedmiotowej sprawie wskazanej wyżej przesłanki, mogącej skutkować umorzeniem, Zakład Ubezpieczeń Społecznych postanowił - w ramach uznania administracyjnego oraz w kontekście zgromadzonego w sprawie materiału - odmówić umorzenia należności z tytułu składek. Negatywne dla Spółdzielni rozstrzygnięcie wynika z faktu, jak podniósł organ, że podmiot nie został wykreślony z Krajowego Rejestru Sądowego, należności z tytułu składek określone w sentencji decyzji z 9 czerwca 2022 r. nr [...] są wymagalne i nie uległy przedawnieniu, ponadto przymusowe dochodzenie należności z tytułu składek nie zostało dotychczas wdrożone, a nadto w sprawie istnieje możliwość przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania Spółdzielni na osoby trzecie.
Istotą decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jest jej uznaniowy charakter. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia. Organ jest zobowiązany wszechstronnie zbadać i ocenić materiał dowodowy w kontekście właściwych przepisów prawa materialnego.
W tej sprawie uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie przekonuje sądu, że organ dokonał wnikliwej analizy aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej Spółdzielni, jej możliwości dochodowych, zważywszy na materiał dowodowy, w oparciu o który organ w obu instancjach orzekał w sprawie, a szczegółowo przedstawiony w uzasadnieniu decyzji wydanej w pierwszej instancji. Spółdzielnia podnosi, że nie ma żadnego majątku, nie prowadzi działalności, toczy się postępowanie likwidacyjne. Zadłużenie przecież niezmiennie się powiększa.
Organ powołuje się na to, że nie zostało wdrożone postępowanie egzekucyjne przeciwko Spółdzielni. Niemniej organ winien mieć na uwadze to, czy majątek zobowiązanego nadaje się w ogóle do egzekucji. Ponadto wątpliwe jest twierdzenie organu, że w sprawie przymusowe dochodzenie należności z tytułu składek nie zostało dotychczas wdrożone, skoro w aktach administracyjnych sprawy znajdują się zawiadomienia o wszczęciu egzekucji i o zajęciu ruchomości przez komornika w celu wykonania zabezpieczenia z wniosku Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych przeciwko Spółdzielni wraz z postanowieniem Sądu Rejonowego w Kielcach sygn. akt IV P 230/21 (k. 237-241 akt adm.). Nie zostało przez organ wyjaśnione, czy i jaki związek z należnościami, o które chodzi w tej sprawie, ma powyższe postępowanie egzekucyjne, jak również czy wynik tego postępowania i dokonane w nim ustalenia komornika odnośnie do majątku zobowiązanej Spółdzielni mają znaczenie w tym postepowaniu w kontekście zasadności umorzenia w całości lub części objętych wnioskiem z 28 maja 2021 r. należności składkowych.
Nie mógł mieć rozstrzygającego znaczenia (zwłaszcza dla odmowy częściowego umorzenia składek) także argument dotyczący przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania skarżącej na osoby trzecie (likwidatora), skoro do otwarcia likwidacji doszło w marcu 2021 r., a należności składkowe, o które chodzi w sprawie sięgają 2013 r.
Z tych powodów sąd ocenił, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja wydana w pierwszej instancji naruszają prawo procesowe (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 oraz 107 § 1 pkt 5 i 6 i § 3 k.p.a.) w stopniu, który spowodował konieczność uchylenia tych aktów (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a.), o czym orzeczono w wyroku.
W związku z takimi naruszeniami odnoszenie się do zarzutów skargi, które koncentrują się na niezasadnej odmowie przez Zakład umorzenia należności składkowych, należy uznać jako przedwczesne.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni powyższą ocenę prawną i wskazania sądu co do dalszego postępowania, w szczególności wyeliminuje dostrzeżone przez sąd uchybienia procesowe.