III SA/Łd 362/25

III SA/Łd 362/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-09-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Ceglarska-Piłat
Paweł Dańczak
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2438
art. 37, art. 37a, art. 37e, art. 37g, art. 37ge, art. 37gf
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (t. j)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 110
art. 53 ust. 1 pkt 12
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
Sentencja
Dnia 11 września 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Dębowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Paweł Dańczak, Sędzia WSA Katarzyna Ceglarska-Piłat, Protokolant Specjalista Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2025 roku sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 4 kwietnia 2025 roku znak: 1001-IUCKOD-3.4812.395.2024.2 M500-2024-0124738 w przedmiocie odmowy uwzględnienia sprzeciwu od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej za naruszenie obowiązku wniesienia opłaty za przejazd autostradą oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi decyzją z 4 kwietnia 2025 r., znak: 1001-IUCKOD-3.4812.395.2024.2 M500-2024-0124738 utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 22 października 2024 r., znak: 1001-IUCKOD-2.4811.2758.2024.2 M500-2024-0067618 o odmowie uwzględnienia sprzeciwu M.S. od wezwania Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 23 sierpnia 2024 r. do wniesienia opłaty dodatkowej.
W uzasadnieniu organ administracji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że pismem z 23 sierpnia 2024 r. wezwał M.S., na podstawie art. 37ge ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2483 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o autostradach", do wniesienia opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł.
Wezwanie zostało wystosowane w związku z naruszeniem obowiązku wniesienia opłaty za przejazd na płatnym odcinku autostrady A2 węzeł [...] 2 grudnia 2021 r. o godzinie 11:52 pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej (DMC) poniżej 3,5 tony, którego skarżący był właścicielem w dniu stwierdzenia naruszenia. Wezwanie doręczono skarżącemu 30 sierpnia 2024 r.
W sprzeciwie od tego wezwania skarżący podniósł, że pojazd jest ambulansem wykorzystywanym w prowadzonej działalności gospodarczej T, która świadczyła usługi między innymi transportu medycznego w ramach kontraktów z NFZ, a także na rzecz szpitali, przychodni i osób prywatnych. 2 grudnia 2021 r. ambulans ten realizował transport pacjenta na konsultację do szpitala, czyli był wykorzystywany do ratowania zdrowia ludzkiego.
Decyzją z 22 października 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi odmówił uwzględnienia sprzeciwu wskazując, że nie można uznać przejazdu pojazdem o numerze rejestracyjnym [...] za zwolniony z opłaty za autostradę, ponieważ pojazd ten nie może być wykorzystywany jako zespół ratownictwa medycznego. Skarżący nie posiadał stosownego zezwolenia Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji potwierdzającego status pojazdu uprzywilejowanego zgodnie z obowiązującymi przepisami.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wskazał, że jego działalność gospodarcza, tj. działalność lecznicza w zakresie transportu medycznego, jest wpisana do dowodu rejestracyjnego, CEPiK, CEiDG, Rejestru Podmiotów Leczniczych oraz do wykazu umów w Podkarpackim oraz Świętokrzyskim Oddziale NFZ. 2 grudnia 2021 r. skarżący posiadał stosowne zezwolenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wydane na pojazd. Do wniosku skarżący dołączył decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr 12/2019 z 11 stycznia 2019 r.
Organ administracji utrzymując w mocy decyzję z 22 października 2024 r. podniósł, że regulacje art. 37 ust. 12, art. 37a ust. 1, ust. 7-9, ust. 28 pkt 1, art. 37ge ust. 1, ust. 5-6 ustawy o autostradach mają zastosowanie do przejazdów autostradami A2 ([...]) i A4 ([...]) rozpoczętych przed dniem 1 lipca 2023 r. na mocy art. 9 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o zmianie ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1193), zwanej dalej "ustawą zmieniającą".
Opłata za przejazd 2 grudnia 2021 r. o godzinie 11:52 pojazdem na płatnym odcinku autostrady A2 węzeł Stryków nie została uiszczona.
Organ administracji wskazał dalej, że pismem z 11 września 2024 r. zwrócił się do Krajowego Centrum Monitorowania Ratownictwa Medycznego Lotniczego Pogotowania Ratunkowego Zespołu ds. rozwoju Systemu Wspomagania Dowodzenia Państwowego Ratownictwa Medycznego z zapytaniem, czy pojazd jest wpisany do rejestru Jednostek Współpracujących z systemem Państwowego Ratownictwa Medycznego jako pojazd wykorzystywany do wezwań na ratunek zdrowia i życia oraz czy przejazd z 2 grudnia 2021 r. o godzinie 11:52 autostradą A2 na odcinku węzeł [...] powinien być traktowany jako przejazd pojazdu zwolnionego z opłat za przejazd autostradą.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie poinformowano, że w Systemie Wspomagania Dowodzenia Państwowego Ratownictwa Medycznego (SWD PRM) pojazd nie został zdefiniowany. Tym samym nie może być wykorzystywany jako zespół ratownictwa medycznego (ZRM) w rozumieniu zapisów art. 3 ust. 10 ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 652 ze zm.). Przed wjazdem na płatny odcinek autostrady A4 był umieszczony znak drogowy T-28 "Płatna" informujący o konieczności uiszczenia opłaty. Znak ten usytuowany był wraz ze znakiem D-9 "Autostrada". Decyzją z 11 stycznia 2019 r., nr 12/2019 Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zezwolił na uprzywilejowanie w ruchu drogowym pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] w przypadkach, gdy będzie on używany bezpośrednio w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego.
Jak wynika z powyższego, pojazd został uznany za uprzywilejowany w przypadkach, gdy będzie używany bezpośrednio w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego. W związku z tym pismem z 6 marca 2025 r. skarżący został wezwany do jednoznacznego wskazania i poparcia stosownymi dokumentami, czy przejazd pojazdu 2 grudnia 2021 r. o godzinie 11:52 płatnym odcinkiem autostrady A2 węzeł [...] był używany w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego, która to okoliczność warunkuje uznanie pojazdu za uprzywilejowany i zwolniony z opłaty za przejazd autostradą na podstawie art. 37g ustawy o autostradach.
W odpowiedzi skarżący przedłożył kserokopię karty drogowej oraz kartę transportową zanonimizowaną w części dotyczącej danych i stanu zdrowia pacjenta.
Zdaniem organu administracji z nadesłanych dokumentów wynika jedynie, że 2 grudnia 2021 r. pojazdem o numerze rejestracyjnym [...] został zrealizowany transport chorego do P. o godz. 5:00, powrót zaś nastąpił o godz. 16:00. Brak jest wskazania, czy pojazd poruszał się na sygnale. Jest to niewystarczające do uznania, że 2 grudnia 2021 r. na węźle [...] o godz. 11:52 pojazd był bezpośrednio używany w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego. Z załączonych przez skarżącego dokumentów nie wynika, że przewóz chorego do P. 2 grudnia 2021 r. wiązał się z nagłym pogorszeniem stanu zdrowia chorego, które zagrażało jego zdrowiu lub życiu oraz wymagało natychmiastowego działania medycznego. Był to transport pacjenta do szpitala w P., jak wskazał skarżący w sprzeciwie, na konsultację.
Reasumując organ administracji stwierdził, że używanie pojazdu w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego jest okolicznością niezbędną do spełnienia przesłanek zwolnienia od opłaty za przejazd autostradą, o którym mowa w art. 39 pkt 1a ustawy o autostradach. Przepis ten wyraźnie stanowi, że od opłat za przejazd autostrad są zwolnione pojazdy o których mowa w art. 53 ust. 1 pkt 12 ustawy Prawo o ruchu drogowym, poruszające się jako pojazdy uprzywilejowane, ale jednocześnie jako uczestniczące w akcji ratowania życia lub zdrowia ludzkiego. Przejazd pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] 2 grudnia 2021 r. na autostradzie A2 węzeł [..], w świetle zgromadzonej dokumentacji, nie spełnił tej przesłanki. W związku z powyższym za naruszenie obowiązku wniesienia opłaty za przejazd autostrad nałożono na skarżącego opłatę dodatkową, na podstawie art. 37ge ust. 1 ustawy o autostradach.
Jednocześnie organ administracji wskazał, że od 1 grudnia 2021 r. do 30 czerwca 2023 r. za przejazd na państwowych autostradach płatnych A2 ([...]) i A4 ([...]), zarządzanych przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA), obsługiwanych w systemie e-TOLL, można było zapłacić za pomocą e-biletu autostradowego – wydawanego elektronicznie w aplikacji e-TOLL PL BILET lub w aplikacji partnerów systemu e-TOLL albo wydawanego w punktach stacjonarnych (bilet papierowy) u partnerów systemu e-TOLL (na stacjach paliw P. S.A. oraz L S.A.), przez aplikację e-TOLL oraz urządzenia pokładowe ZSL lub OBU – opłata naliczana była na podstawie danych geolokalizacyjnych pojazdu, które transmitowane były do systemu e-TOLL. Z uwagi na to, że w dniu odnotowania naruszenia skarżący był właścicielem pojazdu o numerze rejestracyjnym [...], a pojazd nie spełniał w momencie przejazdu płatnym odcinkiem autostrady przesłanek do zwolnienia go z opłaty, skarżący był zobowiązany do uiszczenia opłaty za przejazd 2 grudnia 2021 r. Opłaty tej jednak system SPOE KAS nie odnotował. W aplikacji CRM Service, która gromadzi dane dotyczące przejazdów państwowymi autostradami płatnymi A2 i A4, opłacanych w trybie przedpłaty, pojazd o numerze rejestracyjnym [...] nie został w ogóle zarejestrowany, a więc opłata w tym trybie nie została wniesiona. W bazie "Infolinia e-bilet", która gromadzi dane dotyczące przejazdów i biletów autostradowych, odnotowany został przejazd pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] 2 grudnia 2021 r. autostradą A2 do węzła [...] o godz. 11:52. Bilet autostradowy na ten przejazd nie został odnotowany. Odstąpienie od naliczenia opłaty dodatkowej ma miejsce w przypadku, gdy na kierującego pojazdem podczas kontroli na drodze nałożona została kara grzywny w drodze mandatu karnego za brak ważnego biletu autostradowego lub brak prawidłowo funkcjonującego urządzenia lub systemu, zapewniających przekazywanie danych geolokalizacyjnych do SPOE KAS. W przypadku przejazdu skarżącego okoliczność ta nie wystąpiła. Możliwość nienaliczenia opłaty dodatkowej występuje równie w przypadku, gdy opłata za przejazd autostrad została wniesiona w terminie 3 dni od dnia zakończenia przejazdu. Opłaty można było dokona w formie biletu autostradowego wykupionego z moc wsteczną. Z tej możliwości również skarżący nie skorzystał.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję M.S. zarzucił, że została wydana na podstawie nierzetelnie prowadzonego postępowania z pominięciem istotnych faktów. Skarżący zarzucił również Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w Łodzi brak kompetencji do określania stanu zdrowia chorego. Skarżący stwierdził, że organ administracji nie widzi różnicy pomiędzy transportem medycznym a ratownictwem medycznym. Nie każdy transport pacjenta w celu ratowania życia i zdrowia pacjenta odbywa się w bezpośrednim stanie zagrożenia życia, a o konieczności użycia sygnałów świetlno-dźwiękowych decyduje zespół medyczny transportujący pacjenta.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
W przypadku zaś gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu w całości albo w części.
Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów nie wykazała, aby zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów prawa uzasadniającym uwzględnienie skargi.
Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 4 kwietnia 2025 r. utrzymująca w mocy decyzję własną tego organu z 22 października 2024 r. o odmowie uwzględnienia sprzeciwu od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej.
W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że 2 grudnia 2021 r. odnotowany został przejazd pojazdu o nr rej. [...] stanowiącego własność skarżącego autostradą A2 węzeł [...] o godz. 11:52 bez uiszczenia opłaty za ten przejazd.
Jak stanowi art. 9 ustawy zmieniającej w przypadku przejazdu autostradą na zasadach określonych w ustawie zmienianej w art. 1 rozpoczętego przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Z przepisu tego w sposób nie budzący wynika, że z woli ustawodawcy do stanu faktycznego zaistniałego w rozpoznawanej sprawie zastosowanie mają przepisy powołanej ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym w brzmieniu obowiązującym w dniu dokonania przejazdu wskazanym pojazdem bez uiszczenia należnej opłaty, tj. 2 grudnia 2021 r.
Zgodnie z art. 37a ust. 1 ustawy o autostradach, w brzmieniu obowiązującym w dniu dokonania spornego przejazdu za przejazd autostradą są pobierane opłaty. W przypadku gdy opłaty za przejazd autostradą są pobierane w inny sposób niż określony w ust. 8 lub 9, autostrada wymaga dostosowania do ich poboru.
Jak stanowi art. 37a ust. 7 ustawy o autostradach do wniesienia opłaty za przejazd autostradą, pobieranej przez Szefa KAS, jest zobowiązany:
1) właściciel pojazdu albo
2) posiadacz pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 r. poz. 450, 463, 694 i 720), albo
3) użytkownik pojazdu, o którym mowa w art. 80b ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym – zwany dalej "wnoszącym opłatę".
Stosownie do art. 37a ust. 8 ustawy o autostradach opłata za przejazd autostradą, o której mowa w ust. 7, może być wniesiona w sposób przewidziany dla opłaty elektronicznej na podstawie danych geolokalizacyjnych przekazanych z urządzeń lub systemów, o których mowa w art. 13i ust. 3a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.
Przejazd autostradą, na której jest pobierana opłata, o której mowa w ust. 7, może być wykonywany na podstawie biletu na jeden przejazd autostradą lub jej odcinkiem, zwanego dalej "biletem autostradowym", wydanego przed rozpoczęciem tego przejazdu. Opłata za przejazd autostradą, o której mowa w ust. 7, jest pobierana w momencie wydania biletu autostradowego (art. 37a ust. 9 ustawy o autostradach).
W myśl art. 37a ust. 28 ustawy o autostradach kierujący pojazdem:
1) nie rozpoczyna przejazdu autostradą lub jej odcinkiem w przypadku braku:
a) ważnego biletu autostradowego lub
b) prawidłowo funkcjonującego urządzenia lub systemu, o których mowa w art. 13i ust. 3a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, zapewniających przekazywanie danych geolokalizacyjnych do Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS;
2) podczas przejazdu autostradą lub jej odcinkiem nie może mieć w pojeździe zakrytych lub ozdobionych tablic rejestracyjnych lub nie może mieć z przodu lub z tyłu pojazdu znaków, napisów lub przedmiotów, które ograniczają czytelność tych tablic, oraz nie może umieszczać na pojeździe tablic rejestracyjnych w innych miejscach niż konstrukcyjnie do tego przeznaczone.
Natomiast zgodnie z art. 37ge ust. 1 ustawy o autostradach za niewniesienie opłaty za przejazd autostradą, o której mowa w art. 37a ust. 7, w tym za kontynuację przejazdu autostradą lub jej odcinkiem po upływie daty i godziny końca okresu ważności wskazanych na bilecie autostradowym, od wnoszącego opłatę pobiera się opłatę dodatkową w wysokości 500 zł.
Zgodnie z art. 37g pkt 1a ustawy o autostradach od opłat za przejazd autostradą są zwolnione pojazdy, o których mowa w art. 53 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 110, 284, 568, 695, 1087 i 1517), poruszające się jako pojazdy uprzywilejowane i uczestniczące w akcji ratowania życia lub zdrowia ludzkiego.
Jak stanowi art. 53 ust. 1 pkt 12 ustawy Prawo o ruchu drogowym, pojazdem uprzywilejowanym w ruchu drogowym może być pojazd samochodowy jednostki niewymienionej w pkt 1-11, jeżeli jest używany w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego, na podstawie zezwolenia ministra właściwego dla spraw wewnętrznych.
Z art. 37g pkt 1a ustawy o autostradach i art. 53 ust. 1 pkt 12 ustawy Prawo o ruchu drogowym wynika zatem, że warunkiem zwolnienia pojazdu od opłaty za przejazd autostradą jest łączne spełnienie przesłanek: poruszanie się pojazdu używanego w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego na podstawie zezwolenia ministra właściwego dla spraw wewnętrznych oraz uczestniczenie w akcji ratowania życia lub zdrowia ludzkiego. Warunkiem zwolnienia pojazdu od opłaty za przejazd autostradą jest więc nie tylko samo posiadanie stosownego zezwolenia ministra właściwego dla spraw wewnętrznych, lecz również pozostawanie używania pojazdu w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego w warunkach uczestniczenia w akcji ratowania życia lub zdrowia ludzkiego. Zwolnienie to odnosi się więc do sytuacji szczególnych, nagłych, gdy zachodzi konieczność natychmiastowego podjęcia czynności w celu ratowania osoby w stanie nagłego lub przewidywalnego w krótkim okresie czasu pojawienia się objawów pogarszania zdrowia, którego bezpośrednim następstwem może być poważne uszkodzenie funkcji organizmy lub uszkodzenie ciała, a nawet utrata życia.
Jak wynika z akt sprawy, decyzją z 11 stycznia 2019 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zezwolił skarżącemu na uprzywilejowanie w ruchu drogowym pojazdu samochodowego marki Fiat Doblo o nr rej. [...] w przypadkach gdy będzie on używany bezpośrednio w związku z ratowaniem życia i zdrowia ludzkiego. W decyzji tej określono zatem warunek, którego spełnienie stanowi przesłankę uznania pojazdu za uprzywilejowany, tj. używanie pojazdu bezpośrednio w związku z ratowaniem życia i zdrowia ludzkiego.
Skarżący w toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji nie wykazał jednak, aby pojazd 2 grudnia 2021 r. wykonywał przejazd autostradą A2 węzeł [...] w warunkach określonych zezwoleniu z 11 stycznia 2019 r., a więc bezpośrednio w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego. Skarżący nie wykazał również, aby pojazd wykonując przejazd uczestniczył w akcji ratowania życia lub zdrowia ludzkiego.
W sprzeciwie skarżący wyjaśnił, że wykonywał transport pacjenta na konsultację do szpitalu w P. Przedstawił kartę wyjazdową z zanonimizowanymi danymi, z której wynika jedynie, że był to transport do Szpitala Ortopedycznego w P. Z przedłożonych przez skarżącego dokumentów nie wynika, jaki był stan pacjenta w momencie wykonywania przejazdu autostradą A2 węzeł [...] 2 grudnia 2021 r. Nie jest więc możliwe na tej podstawie stwierdzenie, że transport pacjenta pozostawał bezpośrednio w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego, a pojazd uczestniczył w akcji ratowania życia lub zdrowia ludzkiego.
Wobec tego nie można uznać, że 2 grudnia 2021 r. był wykonywany przejazd autostradą A2 węzeł [...] pojazdem uprzywilejowanym spełniający wymogi określone w zezwoleniu z 11 stycznia 2019 r. oraz w art. 53 ust. 1 pkt 12 ustawy Prawo o ruchu drogowym.
Tym samym nie zostało wykazane, że zachodziła określona w art. 37g pkt 1a ustawy o autostradach podstawa do zwolnienia pojazdu skarżącego od opłaty za przejazd autostradą A2 węzeł [...] 2 grudnia 2021 r.
Dalej wskazać należy, że zgodnie z art. 37ge ust. 5 ustawy o autostradach opłaty dodatkowej nie pobiera się, jeżeli w terminie 3 dni od dnia zakończenia przejazdu autostradą lub jej odcinkiem zostanie wniesiona opłata za ten przejazd, w sposób określony w art. 37a ust. 9. Przepis art. 37a ust. 12 stosuje się, przy czym na bilecie autostradowym wskazuje się datę i godzinę przejazdu oraz autostradę lub jej odcinek, za który nie została wniesiona opłata za przejazd autostradą, o której mowa w art. 37a ust. 7.
Przepis art. 37ge ust. 6 ustawy o autostradach płatnych stanowi z kolei, że opłaty dodatkowej nie pobiera się od wnoszącego opłatę, jeżeli na kierującego pojazdem została nałożona kara grzywny, o której mowa w art. 37gi, w drodze mandatu karnego.
W świetle powyższego trzeba podkreślić, że opłata za przejazd autostradą płatną została powiązana przez ustawodawcę nie tylko z konkretnym pojazdem, ale również czasem tego przejazdu, a więc konkretną datą i godziną. To na wykonującym przejazd spoczywa obowiązek dołożenia należytej staranności uczynienia zadość wymogom wykonywania tego przejazdu tak, aby zapewnić efektywne uiszczenie opłaty należnej za ten przejazd, co nie jest przecież, ani niemożliwe, ani też nadmiernie utrudnione, ani też nieproporcjonalne, gdy chodzi o sposób wykonania obowiązku, o którym mowa w przywołanych przepisach prawa (vide np.: wyrok NSA z 26 kwietnia 2022 r., II GSK 1856/18).
Należy dodać, że przepis art. 37a ust. 7 w związku z art. 37ge ust. 1 i 7 ustawy o autostradach należy wykładać w ten sposób, że zobowiązuje on do wniesienia opłaty za przejazd autostradą, jak również pozwala dochodzić opłaty dodatkowej, od podmiotów w nim wskazanych. Z przepisów tych nie wynika, że opłata dodatkowa stanowi administracyjną karę pieniężną. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki z 14 marca 2024 r., II GSK 1818/23 i II GSK 1819/23) prezentowany jest podgląd, który sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela, że jeżeli z art. 37a ust. 1 ustawy o autostradach wynika, że za przejazd autostradą są pobierane opłaty – w tym w sposób, o którym jest mowa w ust. 8 lub ust. 9, zaś wysokość opłaty za przejazd autostradą stanowi iloczyn liczby kilometrów przejazdu i stawki opłaty za kilometr dla danej kategorii pojazdu (art. 37a ust. 5 – 6 w związku z art. 37e), to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że opłata ta ma charakter świadczenia wzajemnego, a mianowicie ponoszonego w zamian za przejazd pojazdu autostradą, a więc drogą I klasy technicznej przeznaczoną do szybkiego przemieszczania się pojazdów.
Wskazana funkcja opłaty, jako świadczenia wzajemnego, nie jest bez znaczenia dla oceny charakteru opłaty dodatkowej, należnej – jak stanowi art. 37ge ust. 1 ustawy o autostradach – za niewniesienie opłaty za przejazd autostradą, o której mowa w art. 37a ust. 7 (a mianowicie autostradą, za przejazd którą opłata jest pobierana przez Szefa KAS), w tym za kontynuację przejazdu autostradą lub jej odcinkiem po upływie daty i godziny końca okresu ważności wskazanych na bilecie autostradowym i pobieranej w wysokości 500 zł zwłaszcza, gdy podnieść, że jest ona pobierana jednorazowo, niezależnie od liczby dokonanych przejazdów autostradą lub jej odcinkiem, tym samym pojazdem, w trakcie jednej doby rozumianej jako okres od godziny 0.00 do godziny 24.00 w danym dniu (ust. 3 art. 37ge), a ponadto, że nie jest pobierana, jeżeli w terminie 3 dni od dnia zakończenia przejazdu autostradą lub jej odcinkiem zostanie wniesiona opłata za ten przejazd, w sposób określony w art. 37a ust. 9, a mianowicie poprzez zakup biletu autostradowego ze wskazaniem daty i godziny przejazdu oraz autostrady lub jej odcinka, za który nie została wniesiona opłata (ust. 5 art. 37ge), ani też w sytuacji nałożenia kary grzywny na kierującego pojazdem w drodze mandatu karnego (ust. 6 art. 37ge), jak również, że w warunkach opisanych w ust. 9 art. 37ge przywołanej ustawy jest pobierana w niższej wysokości.
Jakkolwiek więc opłata dodatkowa jest pobierana w wysokości 500 zł, to jednak przywołane przepisy prawa nie uzasadniają kategoryczności twierdzenia o wyłącznie sankcyjnym, a tym samym represyjnym jej charakterze. Zwłaszcza, że w ich świetle – w tym również wobec kosztów ponoszonych w związku z poborem opłaty dodatkowej, które nie pozostają przecież bez wpływu na jej wysokość – opłata dodatkowa w dalszym ciągu realizuje również funkcję świadczenia wzajemnego, którego obowiązek poniesienia wynika z przejazdu pojazdem autostradą lub jej odcinkiem płatnym.
Uwzględniając, że opłata za przejazd autostradą, o której mowa art. 37a ust. 7 ustawy o autostradach – a mianowicie, autostradą, za przejazd którą opłatę pobiera Szef KAS – jest pobierana w sposób przewidziany dla opłaty elektronicznej na podstawie danych geolokalizacyjnych przekazanych z urządzeń lub systemów, o których mowa w art. 13i ust. 3a ustawy dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, na zasadach określonych w tej ustawie lub w formie biletu autostradowego, który zawiera między innymi numer rejestracyjny pojazdu (art. 37a ust. 12 pkt 1), za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że opłata ta jest związana z przejazdem i ruchem konkretnego pojazdu autostradą lub jej odcinkiem płatnym.
Z zawartego w art. 37gf ust. 5 ustawy o autostradach odesłania wynika, że w postępowaniu o którym w nim mowa – a mianowicie w sprawie sprzeciwu oraz wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mają zastosowanie – co trzeba podkreślić – w zakresie nieuregulowanym w ustawie ustawy o autostradach oraz odpowiednio. Wobec tak określonego zakresu odesłania do stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a ponadto wobec określonego ustawą o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym przedmiotu oraz trybu postępowania, które w związku z niewniesieniem opłaty za przejazd autostradą jest inicjowane wezwaniem do wniesienia opłaty dodatkowej, od którego to wezwania przysługuje sprzeciw, a następnie – w razie jego nieuwzględnienia – wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że postępowanie to jest nie dość, że swoistą hybrydą – wyłącznie bowiem do etapu w sprawie sprzeciwu oraz wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie określonym w 37gf ust. 5 przywołanej ustawy – to również – jak w pełni zasadnie należałoby przyjąć – postępowaniem uproszczonym, determinowane jego przedmiotem.
W tym też kontekście przedmiot postępowania (przedmiot sprawy) determinują normy prawa materialnego, które wyznaczają zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie i koniecznych do przeprowadzenia w nim ustaleń, wyznaczając tym samym zbiór koniecznych do załatwienia sprawy prawnie relewantnych faktów. To one bowiem stanowią podstawę zwolnienia z obowiązku, czy też przyznania uprawnienia, nałożenia obowiązku, cofnięcia lub uszczuplenia uprawnień.
Z tych względów, w ocenie sądu, w rozpoznawanej sprawie nie mają zastosowania przepisy Działu IV Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące administracyjnych kar pieniężnych. W sprawie nie ma zastosowania art. 189c k.p.a., gdyż nie wydano decyzji nakładającej na skarżącego karę pieniężną tylko skierowano do niego wezwanie do wniesienia opłaty dodatkowej, która jak już wskazano, pełni funkcję świadczenia wzajemnego.
Skarżący zatem, jako właściciel pojazdu, nie może uwolnić się od obowiązku poniesienia opłaty dodatkowej za nieopłacony przejazd autostradą A2 węzeł [...] 2 grudnia 2021 r. Okoliczności faktyczne zaistniałe w kontrolowanej sprawie, prawidłowo ustalone i ocenione przez organ administracji, uzasadniały nałożenie na skarżącego opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł za niewniesienie należnej opłaty za przejazd autostradą płatną.
Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
d.j.