III SA/Łd 361/23

III SA/Łd 361/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-10-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska
Janusz Nowacki
Joanna Wyporska-Frankiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 988
art. 72 ust. 1, art. 73 ust. 1, art. 73 ust. 1e, art. 74 ust. 1, ust. 2 pkt 2 lit. c, ust. 3
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 19 października 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki, Asesor WSA Anna Dębowska, , po rozpoznaniu w dniu 19 października 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi "P" Spółki Akcyjnej z siedzibą w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 27 marca 2023 roku nr SKO.4121.45.2023 w przedmiocie odmowy zarejestrowania pojazdu oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 27 marca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 10 lutego 2023 r. odmawiającą zarejestrowania czasowo, w celu umożliwienia przejazdu pojazdu związanego z koniecznością dokonania badania technicznego, ciągnika rolniczego marki VALTR A NI0 1 o nr identyfikacyjnym nadwozia – [...], zarejestrowanego za nr rej. [...] na nazwisko A. I.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
9 grudnia 2022 r. do Wydziału Spraw Obywatelskich i Komunikacji Urzędu Miasta Łodzi wpłynęło zawiadomienie Starosty Przysuskiego o przekazaniu według właściwości wniosku Spółki P. S.A. – dalej: strona lub strona skarżąca – o rejestrację czasową, w celu umożliwienia przejazdu pojazdu związanego z koniecznością dokonania badania technicznego ciągnika rolniczego marki VALTR A NI0 1 o nr identyfikacyjnym nadwozia – [...], zarejestrowanego przez Starostę Przysuskiego za nr rej. [...], na nazwisko A. I.. Do wniosku pełnomocnik strony załączył następujące dokumenty: 1) dowód rejestracyjny, wydany dla w/w pojazdu serii [...], 2) kopię umowy Leasingu operacyjnego Nr: [...] (UL ) 3) kopię oświadczenia o wypowiedzeniu umowy Leasingu S.A. [...] w trybie natychmiastowym, 4) kopię oświadczenia o przejęciu na własność przedmiotu zastawu rejestrowego, 5) kopię umowy darowizny zawartej 1 grudnia 2017 r. między M. I. - jako darczyńcą i A. I. - jako obdarowaną, 6) KRS Spółki P. S.A. 7) uzasadnienie złożenia wniosku o rejestrację czasową w/w pojazdu w celu dokonania jego badania technicznego. Z treści w/w uzasadnienia wynika, że przedmiotowy pojazd był przedmiotem umowy leasingowej zawartej 23 marca 2015 r. między P. S.A. i M. I., prowadzącym Firmę "B." oraz przedmiotem umowy zawartej 24 marca 2015 r. o ustanowieniu zastawu rejestrowego. Z uwagi na zaprzestanie przez leasingobiorcę spłacania rat za pojazd, określonych w umowie, leasingodawca wypowiedział w dniu 10 stycznia 2019 r. umowę leasingu oraz 28 stycznia 2021 r. wydał oświadczenie o przejęciu na własność przedmiotu zastawu rejestrowego. W wyniku prowadzonego postępowania ujawniono, iż w/w ciągnik rolniczy został zbyty przez M. I. na rzecz A. I. na podstawie umowy darowizny z 1 grudnia 2017 r. Pełnomocnik Spółki P. S.A. wskazał, iż zgodnie z art. 2 § 5 pkt 2 umowy zastawu M. I. nie mógł rozporządzać przedmiotem zastawu wobec osób trzecich bez zgody Spółki P. S.A., wobec czego w opinii pełnomocnika strony umowa darowizny została zawarta bezprawnie i nie przeniosła skutecznie prawa własności pojazdu na rzecz A. I., która musiała posiadać wiedzę o tym, iż pojazd ten jest przedmiotem zastawu rejestrowego, z uwagi na bliski stopień pokrewieństwa z M. I. (córka). Nadto, A. I. dobrowolnie wydała pojazd, który obecnie jest w posiadaniu Spółki P. S.A.
27 grudnia 2022 r. strona skarżąca zwróciła się do Starostwa Powiatowego w Przysusze z prośbą o przesłanie dokumentów, na podstawie których dokonano rejestracji w/w pojazdu na rzecz Pani A.I.. W odpowiedzi na to pismo wpłynęły następujące dokumenty: kserokopia wniosku o rejestrację pojazdu złożonego w Starostwie przez A. I., kserokopia umowy darowizny z 1 grudnia 2017 r. oraz kserokopii dowodu rejestracyjnego serii [...], w adnotacjach którego brak informacji o zastawie rejestrowym ustanowionym na pojeździe.
16 stycznia 2023 r. wezwano pełnomocnika strony do uzupełnienia przedmiotowego wniosku o oryginał lub notarialnie potwierdzoną kopię dowodu własności, na podstawie którego A. I., tj. adresatka ostatecznej decyzji administracyjnej o rejestracji w/w ciągnika rolniczego, wydanej przez Starostę Przysuskiego (która jako ostatnia funkcjonuje w obiegu prawnym) wraz z dowodem rejestracyjnym serii [...] - zbyła przedmiotowy pojazd na rzecz Spółki P. S.A. Pełnomocnika strony nie przedłożył jednak żądanego przez organ administracji dokumentu.
Prezydenta Miasta Łodzi decyzją z 10 lutego 2023 r. odmówił P. S.A. zarejestrowania czasowego (w celu umożliwienia przejazdu pojazdu związanego z koniecznością dokonania badania technicznego) ciągnika rolniczego marki VALTR A NI0 1 o nr identyfikacyjnym nadwozia – [...] który jak wynika z dokumentów został zarejestrowanego za nr rej. [...] na nazwisko A. I.
Od powyższej decyzji P. S.A. złożyła odwołanie.
Przywołaną na wstępie decyzją z 27 marca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 10 lutego 2023 r. odmawiającą zarejestrowania czasowo pojazdu. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy - przytaczając treść art. 72 ust. 1, art. 73 ust. 1 i ust. 5 oraz art. 74 ust. 2pkt 2 lit. c p.r.d. oraz § 2 ust. 1, § 4 ust. 1 rozporządzenia w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, wymagań dla tablic rejestracyjnych oraz wzorów innych dokumentów związanych z rejestracją pojazdów - podniósł, że rejestracji pojazdu zarówno z urzędu, jak i po złożeniu wniosku o rejestrację czasową pojazdu, w celu umożliwienia dokonania jego badania technicznego, dokonuje właściwy organ administracji publicznej na wniosek jego właściciela. Zadaniem organu rejestrującego jest ustalenie, czy załączone do wniosku o rejestrację dokumenty są autentyczne oraz czy spełniają wymogi określone prawem. Przy wniosku o zarejestrowanie pojazdu właściciel obowiązany jest przedstawić oryginały zarówno dowodu (dowodów) własności, jak również ostatni dowód rejestracyjny. Oba rodzaje dokumentów musza być prawdziwe nie tylko w znaczeniu formalnej autentyczności dokumentu, lecz także zgodne ze stanem faktycznym. W przypadku niedopełnienia powyższych wymogów pojazd nie może być zarejestrowany. Dalej organ odwoławczy wskazał, iż z przepisu art. 72 ust. 1 pkt 1 p.r.d. wynika, że rejestracji pojazdu dokonuje się między innymi na podstawie dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5. Dowód ten jest niezbędny do zarejestrowania samochodu i powinien być dołączony do wniosku o rejestrację. Jego brak stanowi przeszkodę do rejestracji pojazdu. Podkreślono przy tym, że zarówno z przepisów p.r.d., jak i z rozporządzenia w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, wymagań dla tablic rejestracyjnych oraz wzorów innych dokumentów związanych z rejestracją pojazdów, jednoznacznie wynika, że rejestracja pojazdów jest ściśle związana z własnością pojazdu. Dalej kolegium wskazało, że postępowanie rejestracyjne cechuje formalizm, gdyż ustawodawca ograniczył możliwości prowadzenia postępowania dowodowego przez organ, wskazując wyczerpująco, jakie dokumenty musi przedłożyć wnioskodawca, aby możliwe było zarejestrowanie pojazdu, a wśród dokumentów tych bezspornie wymienia dowód własności pojazdu, zaś wszelkie wątpliwości co do wykazania, że wnioskodawca jest właścicielem pojazdu, o którego rejestrację występuje, uprawniają organ do odmowy rejestracji. W ocenie Kolegium do wniosku o rejestrację przedmiotowego pojazdu w zakresie dowodu własności nie przedłożono wymaganych dokumentów, co w świetle powołanych przepisów stanowi przeszkodę do zarejestrowania pojazdu. Zgodnie bowiem z dowodem rejestracyjnym i ostateczną decyzją Starosty Przysuskiego o rejestracji w/w pojazdu, które jako ostatnie funkcjonują w obrocie prawnym, właścicielem pojazdu jest A. I.. Pomimo faktu złożenia przez Spółkę P. S.A. wniosku o rejestrację czasową przedmiotowego pojazdu (w celu wykonania jego badania technicznego) do Starostwa Powiatowego w Przysusze oraz posiadania przez Starostę Przysuskiego wiedzy o stanie faktycznym i prawnym pojazdu, która wynika ze złożonych przez stronę dokumentów, Starosta Przysuski nie dokonał czynności urzędowych zmierzających do wzruszenia ostatecznej decyzji o rejestracji pojazdu wydanej na rzecz A. I. Zatem organ rejestrujący – tj. Prezydent Miasta Łodzi (do którego wpłynął przesłany według właściwości miejscowej, a wskazany powyżej wniosek strony skarżącej o rejestrację czasową) - był zobowiązany, chcąc zachować tzw. "ciągłość własności", aby poinformować stronę o konieczności uzupełnienia wniosku o dokument, na podstawie którego A. I. dokonała zbycia pojazdu na rzecz Spółki P. S.A. Przy czym z uwagi na to, że strona nie dysponuje takim dokumentem, w zaistniałej sytuacji ustalenie istnienia lub nieistnienia określonego prawa, czy stosunku prawnego, czyli w tym przypadku dokonanie ustalenia czy umowa z darowizny zawarta między M. I. i A. I. jest prawnie nieskuteczna należy do właściwości sądów powszechnych. Reasumując Kolegium podniosło, że organ rejestrujący nie może wydać pozytywnej dla wnioskodawcy decyzji w sytuacji, kiedy przedstawione przez niego dokumenty nie spełniają warunków wymaganych przy złożeniu wniosku o rejestrację. Wszystkie bowiem przesłanki z art. 72 ust. 1 p.r.d. warunkujące rejestrację pojazdu, muszą być spełnione.
Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi skargę do sądu administracyjnego złożyło P. S.A., reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów:
1. prawa materialnego, tj.:
a) art. 72 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 73 ust. 1 w zw. z art. 74 ust. 2 pkt 2 lit. c p.r.d. poprzez błędną wykładnię mającą istotny wpływ na wynik sprawy polegającą na przyjęciu, że pojazd VALTRA N101, nr. rej [...], nr nadwozia – [...] nie może być czasowo zarejestrowany, pomimo spełnienia wszystkich przesłanek wymaganych w wyżej wymienionych przepisach;
b) § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych oraz wzorów innych dokumentów związanych z rejestracja pojazdów, poprzez jego błędną wykładnię polegająca na niezasadnym przyjęciu, że załączone do wniosku o czasową rejestrację dokumenty nie stanowią dowodu własności przedmiotowego pojazdu, pomimo przedstawienia dokumentów potwierdzających prawo własności strony skarżącej do przedmiotowego pojazdu;
c) art. 22 pkt. 1 ust. 2 ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów poprzez jego nie zastosowanie i nie uznanie, że doszło do zaspokojenia zastawnika (Skarżącego) przez przejęcie przez niego na własność przedmiotu zastawu rejestrowego, tj. pojazdu VALTRA N101 o nr identyfikacyjnym nadwozia – [...] nr rej. [...], pomimo spełnienia wszystkich przesłanek koniecznych do przejścia prawa własności przedmiotowego pojazdu na skarżącego;
2. przepisów procedury, które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik postępowania:
a) art. 11 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i odstąpienie od jednej z zasad naczelnych postępowania administracyjnego i niewyjaśnienie stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy, w sytuacji gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz ustalony stan faktyczny nie dają podstaw do stwierdzenia, że nie wystąpiły przesłanki uniemożliwiające rejestrację czasową przedmiotowego pojazdu;
b) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i 80 k.p.a. polegające na dowolnej ocenie materiału dowodowego zwłaszcza poprzez odmówienie mocy dowodowej dokumentom przedłożonym wraz z wnioskiem o rejestrację czasową przedmiotowego pojazdu, w szczególności: oświadczeniu o wypowiedzeniu mowy Leasingu w trybie natychmiastowym z 10 stycznia 2019 r. oraz oświadczeniu o przejęciu na własność przedmiotu zastawu rejestrowego z 28 stycznia 2021 r., które niewątpliwie stanowiły dowody własności pojazdu, co w konsekwencji doprowadziło do odmowy rejestracji pojazdu.
W oparciu o postawione zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Na wstępie wyjaśnić należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.". W myśl art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. W niniejszej sprawie wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym złożyła zarówno strona skarżąca (w skardze do tutejszego sądu), jak również organ administracji (w odpowiedzi na skargę).
W dalszej kolejności wskazać trzeba, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c);
2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Przeprowadzona w niniejszej sprawie przez sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że nie narusza ona przepisów prawa. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno, co do przyjętego stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa. Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie była decyzja samorządowego kolegium odwoławczego, którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi odmawiającą stronie skarżącej zarejestrowania czasowego pojazdu – tj. ciągnika rolniczego – w celu umożliwienia jego przejazdu związanego z koniecznością przeprowadzenia badania technicznego. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej do sądu decyzji stanowiły przepisy: ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 988 ze zm.) – dalej: "p.r.d." oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 sierpnia 2022 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, wymagań dla tablic rejestracyjnych oraz wzorów innych dokumentów związanych z rejestracją pojazdów (Dz.U. z 2022 r., poz. 1874) – dalej: "rozporz.", które określają zasady rejestracji pojazdów oraz dopuszczenia ich do ruchu.
Zgodnie z wolą ustawodawcy rejestracji pojazdu dokonuje się na wniosek właściciela pojazdu, zaś do zarejestrowania niezbędne jest przedstawienie odpowiednich dokumentów. W myśl bowiem art. 73 ust. 1 p.r.d. "Rejestracji pojazdu dokonuje, na wniosek właściciela pojazdu, starosta właściwy ze względu na miejsce jego stałego zamieszkania (siedzibę) lub czasowego zamieszkania, wydając decyzję o rejestracji pojazdu, dowód rejestracyjny i zalegalizowane tablice (tablicę) rejestracyjne". Dokumenty, które ustawodawca uznał za niezbędne do zarejestrowania pojazdu, a więc stanowiące podstawę rejestracji, zostały określone w treści art. 72 p.r.d. Przy czym zgodnie z wola ustawodawcy dokumenty te muszą być przedstawione kumulatywnie, a ich charakter jest mieszany (por. np. M. Burtowy, Komentarz do art. 72 p.r.d. [w:] Prawo o ruchu drogowym. Komentarz, Lex/el 2023 r.). W myśl art. 72 ust. 1 p.r.d. rejestracji dokonuje się na podstawie:
"1) dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5; (...);
3) jednego z dokumentów:
a) świadectwa zgodności WE wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu,
b) świadectwa zgodności wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu,
c) świadectwa zgodności, o którym mowa w art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. o systemach homologacji pojazdów oraz ich wyposażenia, wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu,
d) dopuszczenia jednostkowego pojazdu wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu,
e) świadectwa krajowego indywidualnego dopuszczenia pojazdu, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 33 ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. o systemach homologacji pojazdów oraz ich wyposażenia, wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu,
f) uznania dopuszczenia jednostkowego pojazdu,
g) uznania świadectwa krajowego indywidualnego dopuszczenia pojazdu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. o systemach homologacji pojazdów oraz ich wyposażenia,
h) świadectwa dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu,
i) świadectwa unijnego indywidualnego dopuszczenia pojazdu, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 32 ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. o systemach homologacji pojazdów oraz ich wyposażenia, wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu
- jeżeli są wymagane; świadectwa zgodności WE, świadectwa zgodności oraz oświadczenia zawierające dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu mogą być podpisane podpisem odbitym sposobem mechanicznym;
4) zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli jest wymagane albo dowodu rejestracyjnego pojazdu lub innego dokumentu wydanego przez właściwy organ państwa członkowskiego, potwierdzającego wykonanie oraz termin ważności badania technicznego;
5) dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany;
6) dowodu odprawy celnej przywozowej, jeżeli pojazd został sprowadzony z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim Unii Europejskiej i jest rejestrowany po raz pierwszy;
6a) dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy na terytorium kraju albo dokumentu potwierdzającego brak obowiązku zapłaty akcyzy na terytorium kraju albo zaświadczenia stwierdzającego zwolnienie od akcyzy, w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym, jeżeli samochód osobowy, pojazd rodzaju »samochodowy inny«, podrodzaj »czterokołowiec« (kategoria homologacyjna L7e) lub podrodzaj »czterokołowiec lekki« (kategoria homologacyjna L6e), samochód ciężarowy (kategoria homologacyjna N1), podrodzaj »furgon«, »furgon/podest«, »ciężarowo-osobowy«, »terenowy«, »wielozadaniowy« lub »van« lub samochód specjalny (kategoria homologacyjna Ml i N1), został sprowadzony z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej i jest rejestrowany po raz pierwszy; (...)".
Zgodnie z wolą ustawodawcy wskazane powyżej wymagania – określone w art. 72 ust. 1 p.r.d. – nie dotyczą:
"1) pojazdu, który był już zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej – w zakresie ust. 1 pkt 3;
1a) pojazdu, który był już zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i od ostatniej rejestracji nie nastąpiła zmiana właściciela tego pojazdu, w przypadku gdy przerejestrowanie pojazdu jest dokonywane na wniosek właściciela tego pojazdu w związku ze zmianą jego miejsca zamieszkania (siedziby) - w zakresie dowodu własności pojazdu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1;
2) pojazdu zakupionego po przepadku na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego - w zakresie ust. 1 pkt 5;
3) pojazdu zakupionego od Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Krajowej Administracji Skarbowej lub Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej - w zakresie ust. 1 pkt 5;
(...);
5) pojazdu wycofanego czasowo z ruchu - w zakresie ust. 1 pkt 5; w tym przypadku zamiast dowodu rejestracyjnego wymaga się przedstawienia decyzji o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu;
(...);
7) pojazdu wyrejestrowanego, o którym mowa w art. 79 ust. 4 pkt 3 - w przypadku powtórnej rejestracji - w zakresie ust. 1 pkt 5;
8) pojazdu, o którym mowa w art. 81 ust. 4 pkt 1 - w zakresie ust. 1 pkt 4" (art. 72 ust. 2 p.r.d.).
Zgodnie z treścią art. 73 ust. 1e pkt 1 p.r.d. "Organ rejestrujący wydaje decyzję o odmowie rejestracji pojazdu: 1) w przypadku braku pozytywnej weryfikacji dokumentów, o których mowa w art. 72 ust. 1, z uwzględnieniem przy tej weryfikacji art. 72 ust. 1b-3, 4 i 5;".
W myśl art. 74 ust. 1 p.r.d. "Czasowej rejestracji pojazdu dokonuje, w przypadkach określonych w ust. 2, organ rejestrujący właściwy ze względu na miejsce stałego zamieszkania (siedzibę) lub czasowego zamieszkania właściciela pojazdu, wydając decyzję o czasowej rejestracji pojazdu, pozwolenie czasowe i zalegalizowane tablice (tablicę) rejestracyjne". Przy czym zgodnie z art. 74 ust. 2 pkt 2 lit. c) p.r.d. "Czasowej rejestracji dokonuje się: (...) 2) na wniosek właściciela pojazdu – w celu umożliwienia: (...) c) przejazdu pojazdu związanego z koniecznością dokonania jego badania technicznego lub naprawy". Odnotować jeszcze należy, iż czasowej rejestracji dokonuje się na okres nieprzekraczający 30 dni. Niemniej jednak termin ten może być jednorazowo przedłużony o 14 dni w celu wyjaśnienia spraw związanych z rejestracją pojazdu (74 ust. 3 p.r.d.).
W świetle powyższego nie może być wątpliwości, że kluczowa dla rejestracji jest kwestia właściciela pojazdu.
W literaturze wskazuje się, iż katalog dokumentów niezbędnych do rejestracji pojazdu wskazanych w art. 72 p.r.d. jest wyczerpujący i nie może być rozszerzony przez organy prowadzące postępowanie rejestracyjne (R. A. Stefański, Komentarz do art. 72 p.r.d. [w:] Prawo o ruchu drogowym. Komentarz, LEX/el 2008 r.). Obowiązek przedstawienia tych dokumentów ciąży na składającym wniosek o zarejestrowanie pojazdu. Stąd w judykaturze przyjęto, że w razie niespełnienia przewidzianych prawem warunków, tj. nie przedłożenia wymaganych dokumentów, nie może nastąpić rejestracja pojazdu. Przy czym dokumenty te muszą być prawdziwe nie tylko w znaczeniu formalnym, czyli sporządzone przez powołane do tego organy lub osoby (formalna autentyczność dokumentu), lecz także zgodne ze stanem faktycznym (zob. np. wyroki NSA: z dnia 12 marca 1998 r., sygn. akt. II SA 32/98; a także z dnia 25 stycznia 2000 r., sygn. akt II SA 2506/99).
Wśród dokumentów niezbędnych do rejestracji pojazdu na plan pierwszy wysuwa się dowód własności pojazdu – został on bowiem wskazany przez ustawodawcę w pierwszej kolejności. Świadczą o tym również przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 sierpnia 2022 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, wymagań dla tablic rejestracyjnych oraz wzorów innych dokumentów związanych z rejestracją pojazdów. Zgodnie bowiem z § 2 ust. 1 wskazanego rozporządzenia "W celu rejestracji pojazdu właściciel pojazdu składa do organu rejestrującego wniosek o rejestrację pojazdu na formularzu, którego wzór jest określony w załączniku nr 1 do rozporządzenia, (...), z zastrzeżeniem § 24, zwane w niniejszym rozdziale »wnioskiem o rejestrację«, do którego dołącza: 1) dowód własności pojazdu; 2) oświadczenie, o którym mowa w § 4 ust. 6 pkt 2, jeżeli zostało dołączone do dowodu własności pojazdu; 3) dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany; 4) tablice (tablicę) rejestracyjne, jeżeli pojazd był zarejestrowany; w przypadku pojazdu sprowadzonego z zagranicy bez tablic (tablicy) rejestracyjnych albo konieczności zwrotu tych tablic (tablicy) organowi rejestrującemu państwa, z którego pojazd został sprowadzony, właściciel pojazdu zamiast tablic (tablicy) rejestracyjnych dołącza oświadczenie, że pojazd został sprowadzony z zagranicy bez tablic (tablicy) rejestracyjnych albo oświadczenie o konieczności zwrotu tych tablic (tablicy) organowi rejestrującemu państwa, z którego pojazd został sprowadzony; oświadczenie może być złożone na wniosku o rejestrację, w tym na jego odwrocie; 5) dodatkową tablicę rejestracyjną, o której mowa w art. 73 ust. 1b ustawy, jeżeli była wydana, a w przypadku jej utraty właściciel pojazdu zamiast dodatkowej tablicy rejestracyjnej dołącza oświadczenie o jej utracie; oświadczenie może być złożone na wniosku o rejestrację, w tym na jego odwrocie". W tym miejscu należy zwrócić uwagę na treść § 4 ust. 1 rozporządzenia – który dotyczy dowodów własności pojazdu. Stosownie do tego przepisu "Dowodem własności pojazdu lub jego pojedynczych zespołów jest w szczególności jeden z następujących dokumentów: 1) umowa sprzedaży; 2) umowa zamiany; 3) umowa darowizny; 4) umowa o dział spadku; 5) umowa o zniesienie współwłasności; 6) faktura potwierdzająca nabycie pojazdu; 7) prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności; 8) prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia". Nadto, zgodnie z § 4 ust. 2 rozporządzenia, "W przypadku gdy dane odnoszące się do zbywcy pojazdu zawarte w dowodzie własności pojazdu dołączonym do wniosku o rejestrację są niezgodne z danymi właściciela pojazdu zawartymi w dowodzie rejestracyjnym, dowodem własności są wszystkie dokumenty potwierdzające fakt przeniesienia prawa własności pojazdu". Zastrzeżono przy tym, że dopuszcza się przedłożenie poświadczonej notarialnie kopii dowodów własności pojazdu, o których mowa w ust. 1 i 2" (§ 4 ust. 3 rozporządzenia).
W świetle powyższego odnotować należy, że zarówno w doktrynie jak i w judykaturze podkreśla się, iż ustalenie stanu własności musi być bezsporne, a co za tym idzie organy administracji dokonują rejestracji na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych (zob. np. M. Burtowy, Komentarz do art. 72 p.r.d. [w:] Prawo o ruchu drogowym. Komentarz, LEX/el 2023 r.). Nie może też ujść uwadze fakt, iż przy wniosku o zarejestrowanie pojazdu właściciel obowiązany jest przedstawić oryginał dowodu własności pojazdu, a jeżeli pojazd był zarejestrowany także ostatni dowód rejestracyjny. Oba rodzaje dokumentów muszą być prawdziwe nie tylko w znaczeniu formalnej autentyczności dokumentu, lecz także zgodne ze stanem faktycznym. Dokumentem własności musi być więc dokument przenoszący w konkretnej sytuacji prawo własności, zaś dowodem rejestracyjnym - dokument sporządzony przez właściwy organ na podstawie dowodu własności w powyższym znaczeniu. Jasnym jest bowiem, że osoba nie będąca właścicielem pojazdu nie może przenieść jego własności na inną osobę. Ostatni dowód rejestracyjny musi ponadto zawierać zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy numery identyfikacyjne.
Rozpoznając niniejszą sprawę sąd podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez organ I i II instancji przyjmując je za własne i czyniąc podstawą swych rozważań. Jak bowiem wynika z akt sprawy strona skarżąca zwróciła się do Starosty Przysuskiego z wnioskiem o czasową rejestrację przedmiotowego pojazdu (w celu umożliwienia jego przejazdu z uwagi na konieczność przeprowadzenia badań technicznych). Przy czym pojazd, którego dotyczył wniosek – jak wynika z dokumentów urzędowych znajdujących się w posiadaniu organów - jest zarejestrowany przez Starostę Przysuskiego za nr rej. [...] na nazwisko A. I.(w aktach sprawy dowód rejestracyjny serii [...]).
Wniosek o rejestrację złożony przez stronę skarżącą został następnie przekazany przez Starostę Przysuskiego zgodnie z właściwością Prezydentowi Miasta Łodzi – strona skarżąca ma bowiem swoją siedzibę w Łodzi. Do wniosku o czasową rejestrację załączono następujące dokumenty: 1) wskazany powyżej dowód rejestracyjny, wydany dla przedmiotowego pojazdu serii [...], z którego wynika, iż jego właścicielem jest A. I.; 2) kopię umowy Leasingu operacyjnego nr [...] (UL) z dnia 23 marca 2015 r.; 3) kopię oświadczenia o wypowiedzeniu umowy L. S.A. [...] w trybie natychmiastowym z dnia 10 stycznia 2019 r.; 4) kopię oświadczenia o przejęciu na własność przedmiotu zastawu rejestrowego z dnia 28 stycznia 2021 r.; 5) kopię umowy darowizny zawartej w dniu 01.12.2017 r. pomiędzy M. I. jako darczyńcą i A. I. jako obdarowaną; 6) KRS Spółki P. S.A. z siedzibą w Ł.7) uzasadnienie złożenia wniosku o rejestrację czasową wskazanego pojazdu w celu dokonania jego badania technicznego. W uzasadnieniu swojego wniosku strona skarżąca wyjaśniła, iż wskazany pojazd był przedmiotem umowy leasingu zawartej w dniu 23 marca 2015 r. pomiędzy P. S.A. z siedzibą w Ł. (leasingodawcą) a M. I. (leasingobiorcą) oraz umowy z dnia 24 marca 2015 r. o ustanowieniu zastawu rejestrowego. Dalej strona skarżąca wskazała, iż z uwagi zaprzestanie przez leasingobiorcę (M. I.) spłacania rat wynikających z umowy leasingu – leasingodawca (P. S.A. z siedzibą w Ł.) wypowiedział w dniu 10 stycznia 2019 r. umowę leasingu, a w dniu 28 stycznia 2021 r. wydał oświadczenie o przejęciu na własność przedmiotu zastawu rejestrowego. W toku prowadzonego postępowania ujawniono także, iż przedmiotowy pojazd został zbyty – na podstawie umowy darowizny z dnia 01 grudnia 2017 r. - przez leasingobiorcę (M. I.) na rzecz A. I., która na tej podstawie dokonała jego rejestracji na własne nazwisko. Z akt administracyjnych wynika przy tym, że przedmiotowy pojazd był wcześniej zarejestrowany przez Starostę Białobrzeskiego na rzecz M. I. (w aktach sprawy dowód rejestracyjny serii [...]), a następnie został on zarejestrowany przez Starostę Przysuskiego na rzecz A. I. (w aktach sprawy dowód rejestracyjny serii [...]). Podkreślić przy tym należy, że w aktach sprawy brak informacji świadczącej o tym, że właściwe organy podjęły działania zmierzające do wzruszenia w trybie nadzwyczajnym wskazanych rejestracji. Z akt sprawy nie wynika też aby strona skarżąca zwracała się z takim wnioskiem do właściwych organów z powołaniem się na załączone do wniosku o rejestrację dokumenty. Równocześnie z dokumentów urzędowych znajdujących się w aktach sprawy (dowody rejestracyjne przedmiotowego pojazdu) wynika, że właścicielem pojazdu był najpierw M. I. (o czym świadczy dowód rejestracyjny serii [...]), a następnie A. I. (o czym świadczy dowód rejestracyjny serii [...]). Tym samym więc zgodnie z dowodem rejestracyjnym i ostateczną decyzją Starosty Przysuskiego dotyczącą rejestracji (a więc dokumentem urzędowym) ostatnim właścicielem przedmiotowego pojazdu jest A. I.. Równocześnie należy zwrócić uwagę na fakt, że strona skarżąca powołuje się na zawartą z M. I. umowę leasingu, niemniej jednak mimo tej umowy pojazd – jak wynika z akt sprawy – został zarejestrowany na tegoż, a nie na leasingodawcę (w aktach sprawy brak jednak dokumentów, które stanowiło podstawę tej rejestracji dokonanej przez Starostę Białobrzeskiego).
Wobec argumentacji strony skarżącej wskazać należy, że oczywistym jest, iż właścicielem przedmiotu leasingu pozostaje w trakcie trwania umowy finansujący, który dokonuje nabycia rzeczy (na temat umowy leasingu zob. w szczególności: ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny – Księga Trzecia: Zobowiązania, Tytuł XVII: Umowa leasingu, a także chociażby: G. Sikorski, Komentarz do art. 7091 kodeksu cywilnego [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, pod red. M. Balwicka-Szczyrba, A. Sylwestrzak, LEX/el 2022 r. i wskazana tam literatura). Nie może jednak ujść uwadze fakt, że z przepisów p.r.d. wynika obowiązek zarejestrowania pojazdu – w terminie 30 dni od dnia jego nabycia, jak również obowiązek poinformowania organu rejestrującego, w takim samym terminie, o zmianie stanu faktycznego w zakresie danych obecnego właściciela zawartych w dowodzie rejestracyjnym. Tym samym więc skoro leasingodawca jest wyłącznym właścicielem pojazdu oddanego w leasing przez cały okres obowiązywania umowy, to nie może być też wątpliwości co do tego, że to właśnie na leasingodawcy ciąży również obowiązek zarejestrowania pojazdu we właściwym organie rejestracyjnym, a pojazd powinien zostać zarejestrowany na jego dane – to on jest bowiem jego właścicielem. Wobec tego dopiero gdy leasingobiorca zdecyduje się na wykup pojazdu po zakończeniu umowy leasingu wówczas dochodzi do zmiany formalnego właściciela pojazdu – staje się nim bowiem dotychczasowy korzystający (leasingobiorca), który ma wówczas ustawowy obowiązek przerejestrować pojazd na własne dane.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że w oparciu o akta sprawy można stwierdzić, że przedmiotowy pojazd został wyprodukowany w 2007 roku, a pierwsza rejestracja – jak wynika z obydwu znajdujących się w aktach sprawy dowodów rejestracyjnych - miała miejsce w dniu 04 grudnia 2007 r. (pozycja B na obydwu dowodach rejestracyjnych – która oznacza datę pierwszej rejestracji pojazdu). Z kolei na dowodzie rejestracyjnym wydanym na nazwisko M. I. (seria [...]) w pozycji I (tj. data wydania dowodu rejestracyjnego) widnieje data: 20 grudnia 2007 r. Natomiast w dowodzie rejestracyjnym wydanym na nazwisko A. I. (seria [...]) w pozycji I (tj. data wydania dowodu rejestracyjnego) widnieje data 09 stycznia 2018 r. Wskazane dokumenty urzędowe znajdują się w obrocie prawnym, a co za tym idzie przysługuje im domniemanie prawdziwości i prawidłowości, a co więcej podstawą ich wydania przez właściwe organy musiał być załączony do wniosku dowód własności pojazdu. Strona skarżąca występując o rejestrację wnioskiem z dnia 8 listopada 2022 r. przedłożyła umowę leasingu z dnia 23 marca 2015 r. zawartą z M. I., oświadczenie o jej wypowiedzeniu M. I. z dnia 10 stycznia 2019 r., a także oświadczenie z dnia 8 stycznia 2021 r. również skierowane do M. I. o przejęciu na własność przedmiotu zastawu rejestrowego. Równocześnie z akt sprawy nie wynika ani podjęcie przez właściwe organy działań zmierzających do wzruszenia ostatecznych decyzji o rejestracji przedmiotowego pojazdu, ani podjęcie takich działań przez stronę skarżącą – z powołaniem się na wskazane powyżej dokumenty przedłożone przez stronę skarżącą. Wobec tego znajdujące się w aktach sprawy dokumenty urzędowe, z których wynika określona – jak zauważył organ odwoławczy - "ciągłość własności" przedmiotowego pojazdu, pozostają w sprzeczności z dokumentami przedłożonymi przez stronę skarżącą – tj.: jak już wskazywano z: umową leasingu nr [...] (UL) podpisaną przez finansującego i korzystającego w dniu 23 marca 2015 r. (zauważyć należy, że znajdująca się w aktach sprawy kopia tej umowy jest bardzo nieczytelna, niemniej jednak można odczytać, że wskazano w niej m.in.: w odniesieniu do przedmiotu leasingu "rok produkcji: 2015" – co budzi wątpliwości), a także z oświadczeniem o przejęciu na własność przedmiotu zastawu rejestrowego z dnia 28 stycznia 2021 r. skierowanym przez stronę skarżącą do Pana M. I. (zauważyć przy tym należy, że w tej dacie jak wynika z dowodu rejestracyjnego serii [...] pojazd był już zarejestrowany na A. I. – która jako tytuł jego własności wskazała umowę darowizny z dnia 01 grudnia 2017 r.). Tym samym więc – wobec powyższego - kwestia własności przedmiotowego pojazdu może budzić uzasadnione wątpliwości. Z tego też względu organy administracji słusznie przyjęły, iż ich obowiązkiem jest dokonanie rejestracji na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych, a co za tym idzie nie mogą one ani ich kreować, ani korygować. Równocześnie wprawdzie oczywistym jest, że osoba, która nie jest właścicielem pojazdu nie może nim rozporządzać, a co za tym idzie darować go innej osobie – to jednak ocena znajdującej się w aktach sprawy umowy darowizny przedmiotowego pojazdu zawartej w dniu 01 grudnia 2017 r. pomiędzy M.I. a A. I. (i będąca podstawą rejestracji pojazdu na rzecz tej ostatniej) nie mogła być przedmiotem niniejszego postępowania – stała się ona bowiem podstawą zarejestrowania pojazdu na rzecz A. I. decyzja w tej sprawie jest ostateczna. Nie ulega przy tym wątpliwości sądu, że dowód rejestracyjny – zgodnie z przepisami obowiązującego prawa - jest dokumentem sporządzonym przez właściwy organ na podstawie dowodu własności. Nie oznacza to jednak – co sąd pragnie podkreślić - że nie można, a nawet że nie trzeba podjąć działań zmierzających do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji w sprawie rejestracji przedmiotowego pojazdu. Jest to jednak inna sprawa administracyjna.
Wobec tego należało podzielić stanowisko kolegium, zaaprobowane zresztą również w judykaturze, iż w postępowaniu o rejestrację pojazdu zarówno organy administracji publicznej jak i sąd administracyjny nie mogą zajmować się oceną istnienia dobrej wiary jednej ze stron umowy zawieranej w celu przeniesienia własności pojazdu, gdyż kwestia ta należy do właściwości sądu powszechnego. Co więcej do właściwości tegoż sądu – tj. sądu powszechnego – należy również ustalenie istnienia czy nieistnienia określonego prawa lub stosunku prawnego. Zatem skoro z przepisów obowiązującego prawa wynika, że organy administracji dokonują rejestracji pojazdu na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych to w sytuacjach wątpliwych i spornych – a z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszym przypadku, gdyż znajdujące się w aktach sprawy dokumenty urzędowe wskazują na zgoła odmienne ustalenia od tych, które wykazuje strona skarżąca - mają obowiązek odmówić rejestracji pojazdu. Równocześnie oczywistym jest, że podmiot wnioskującym o rejestrację obowiązany jest przedstawić dowód własności pojazdu, który to dowód nie może budzić żadnych wątpliwości ani co do przedmiotu własności, ani co do podmiotu, któremu prawo własności przysługuje. W niniejszej sprawie, jak wynika z przedłożonych akt administracyjnych, z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia - istnieją uzasadnione wątpliwości w tej kwestii.
W tym stanie rzeczy, uznając za chybione zarzuty skargi i stwierdzając brak innych naruszeń prawa warunkujących uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
a.kr