III SA/Łd 349/25

III SA/Łd 349/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-09-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Alberciak
Joanna Wyporska-Frankiewicz /sprawozdawca/
Paweł Dańczak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1210
art. 12 ust. 1 i 2, art. 18 ust. 1, art. 103 ust. 3, art. 102 ust. 2, art. 49 ust. 1 pkt 3,
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 628
art. 43 par. 3
Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy
Sentencja
Dnia 18 września 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Dańczak, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 18 września 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 25 lutego 2025 roku nr S.K.O. 4121.24.2025 w przedmiocie odmowy zwrotu prawa jazdy oraz wydania wtórnika prawa jazdy kategorii AM, B1, B oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 25 lutego 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy lub SKO) utrzymało w mocy decyzję Starosty Pabianickiego z 29 stycznia 2025 r. o odmowie zwrotu prawa jazdy oraz wydania wtórnika prawa jazdy kategorii AM, B1, B.
W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne:
26 maja 2020 r. Wydział Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w P. otrzymał z Sądu Rejonowego w Ś. II Wydział Karny (wraz z pismem z 19 maja 2020 r.) wyrok z 17 października 2019 r. sygn. akt [...] orzekający wobec G.S. (dalej: skarżący, strona skarżąca lub strona) zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres pięciu lat, w związku z kierowaniem pojazdem w stanie nietrzeźwości, wraz z informacją, iż wyrok ten uprawomocnił się z dniem 10 marca 2020 r. W powyższym wyroku sąd orzekł wobec strony skarżącej m.in. zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 5 lat (pkt 3 wyroku) oraz zobowiązał stronę do zwrotu dokumentu prawa jazdy do organu, który je wydał (pkt 4 wyroku). Wobec powyższego Starosta Powiatu P. (dalej również organ I instancji lub organ) pismem z 9 czerwca 2020 r. zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami w związku z koniecznością wykonania orzeczenia sądowego. Przy czym w zawiadomieniu tym zobowiązano stronę do niezwłocznego zwrotu dokumentu prawa jazdy do organu I instancji. Jak wynika z akt sprawy zawiadomienie to doręczono do rąk własnych strony 23 czerwca 2020 r. (w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru podpisane własnoręcznie przez stronę). Kolejnym pismem z 9 czerwca 2020 r. zawiadomiono stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie skierowania strony na kurs reedukacyjny w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii, doręczonym stronie 23 czerwca 2020 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach sprawy). Nadto, pismem z 9 czerwca 2020 r. zawiadomiono stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie skierowania na badania lekarskie i psychologiczne w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do kierowania pojazdami – zawiadomienie to doręczono stronie 23 czerwca 2020 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach sprawy).
Pismem z 23 czerwca 2020 r. (nadanym przesyłką pocztową 24 czerwca 2020 r.), które wpłynęło do organu I instancji 26 czerwca 2020 r. strona poinformowała, iż dokument prawa jazdy został zatrzymany w Komendzie Powiatowej Policji w Ś. w dniu zdarzenia, a co za tym idzie nie może go odesłać, gdyż nie znajduje się on w jej posiadaniu. Wobec tego organ zwrócił się pismem z 30 czerwca 2020 r. do właściwego komisariatu Policji o poinformowanie, czy jest on w posiadaniu prawa jazdy strony, informując równocześnie, że strona wskazała, iż dokument prawa jazdy został jej zatrzymany przez Policje w dniu zdarzenia. Pismem z 5 sierpnia 2020 r. (które wpłynęło do organu 21 sierpnia 2020 r.) kierownik właściwego posterunku Policji poinformował, że w toku czynności na miejscu zatrzymania strony, jak i podczas czynności procesowych z jej udziałem nie zatrzymano dokumentu prawa jazdy. Wskazano przy tym, że w notatce urzędowej dowódcy patrolu (której kopię załączono do pisma) wskazano, iż strona nie miała przy sobie dokumentu prawa jazdy i w związku z tym musi być rozliczona z wykroczenia z art. 95 KW (brak dokumentu prawa jazdy). Nadto wskazano, że strona została osadzona w PDOZ KPP Ś., a przed osadzeniem poddana kontroli osobistej, w trakcie której odebrano jej przedmioty do depozytu – również w trakcie tej czynności nie ujawniono dokumentu prawa jazdy.
Decyzją z 2 lipca 2020 r. organ I instancji skierował stronę na kurs reedukacyjny w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii – decyzję doręczono stronie 13 lipca 2020 r. (w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru podpisane własnoręcznie przez stronę). 9 stycznia 2023 r. wpłynęło do organu zaświadczenie nr 962/2020 z 26 sierpnia 2020 r., w treści którego wskazano, że strona w okresie od 25 sierpnia 2020 r. do 26 sierpnia 2020 r. ukończyła kurs reedukacyjny w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii, o którym mowa w art. 99 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Decyzją z 2 lipca 2020 r. skierowano stronę na badania psychologiczne, a decyzją z 2 lipca 2020 r. skierowano stronę na badania lekarskie do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy (doręczone stronie 13 lipca 2020 r. (w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru podpisane własnoręcznie przez stronę).
Decyzją z 28 sierpnia 2020 r. organ I instancji, wykonując prawomocny wyrok z dnia 17 października 2019 r. wydany przez Sąd Rejonowy w Ś. II Wydział Karny, o sygn. akt [...], orzekł o cofnięciu stronie uprawnienia do prowadzenia pojazdów, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii AM, B1 B nadając tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności – decyzja ta została doręczona 2 września 2020 r. (w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru). W decyzji tej wskazano, że z wyroku Sądu Rejonowego w Ś. wynika, iż zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych orzeczono wobec strony na 5 lat (pkt 3 wyroku) oraz zobowiązano stronę do zwrotu prawa jazdy do organu, który je wydał – zaznaczając równocześnie, iż początek orzeczonego środka karnego liczy się od zwrotu prawa jazdy.
9 stycznia 2023 r. skarżący złożył w organie pisemne oświadczenie o zgubieniu prawa jazdy, wskazując przy tym, że zgubienie zauważył 6 stycznia 2019 r. Wobec powyższego zawiadomieniem z 10 stycznia 2023 r. organ poinformował stronę, że w wykonaniu prawomocnego wyroku z 17 października 2019 r. skazującego stronę na środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 60 miesięcy (tj. na 5 lat) umieszczono dane strony w rejestrach osób, wobec których orzeczono zakaz ubiegania się o uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi. Równocześnie poinformowano, że po odbyciu orzeczonego środka karnego, którego początek liczy się od dnia złożenia oświadczenia o zgrubieniu prawa jazdy, tj. od 9 stycznia 2023 r. a koniec upływa z dniem 9 stycznia 2028 r. włącznie strona może ubiegać się o przywrócenie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi. Pouczono przy tym stronę, iż przywrócenie uprawnienia zatrzymanego na okres dłuższy niż rok uzależnione jest od wykazania się posiadaniem wymaganych kwalifikacji. Zawiadomienie to doręczono 18 stycznia 2023 r. Pismem z 30 stycznia 2023 r. (które wpłynęło do organu 1 lutego 2023 r.) strona wskazała, iż nie zgadza się z nim, a równocześnie poinformowała, że prawo jazdy zostało jej zatrzymane w dniu zdarzenia, tj. 31 grudnia 2018 r. na Policji o czym informowała organ pismem z 23 czerwca 2020 r. (którego kopie załączyła). Wobec powyższego strona zwróciła się z prośbą o uwzględnienie daty zatrzymania prawa jazdy w dniu 31 grudnia 2018 r. W odpowiedzi na powyższe organ przedstawił stan sprawy oraz wskazał, decyzją z 28 sierpnia 2020 r. Starosta P. cofnął stronie uprawnienia do kierowania pojazdami w kategorii AM B1 B prawa jazdy wskazując, iż początek orzeczonego środka karnego liczy się od momentu zwrotu prawa jazdy oraz zwracając uwagę na konieczność zwrotu dokumentu prawa jazdy. Decyzja ta nie została – mimo pouczenia – zaskarżona i stała się ostateczna. Nadto wyjaśniono stronie, iż organ nie może do obliczenia początku biegu środka karnego uwzględnić daty zdarzenia, tj. 31 grudnia 2018 r., gdyż prawo jazdy nie było w tym dniu zatrzymane oraz dlatego, że Sąd Rejonowy w Ś. II Wydział Karny w punkcie 4 wyroku z dnia 17 października 2019 r., sygn. akt [...] zobowiązał stronę do zwrotu dokumentu prawa jazdy do organu, co oznacza, że środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych rozpoczyna bieg w tym właśnie momencie (w niniejszym przypadku od dnia złożenia oświadczenia o zgubieniu prawa jazdy).
20 stycznia 2025 r. do Wydziału Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w P. wpłynął wniosek skarżącego (pismo z 10 stycznia 2025 r.) o wydanie wtórnika dokumentu potwierdzającego uprawnienia strony do kierowania pojazdami silnikowymi wynikające z prawa jazdy kategorii B. Wniosek ten uzasadniono faktem, iż wyrokiem z 18 października 2019 r. sygn. akt [...] orzeczono wobec strony zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, przy czym wobec upływu okresu na który orzeczono zakaz strona jest uprawniona do żądania zwrotu zatrzymanego jej prawa jazdy. Wskazano przy tym, że wobec faktu, iż w dniu zdarzenia 31 grudnia 2018 r. strona nie posiadała fizycznie dokumentu prawa jazdy, z uwagi na jego zgubienie, o czym informowała organ pismem z 9 stycznia 2023 r. zasadny jest wniosek o wydanie wtórnika prawa jazdy.
Decyzją z 29 stycznia 2025 r. Starosta P. na podstawie art. 12 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2024 r., poz. 1210 ze zm.) odmówił stronie zwrotu prawa jazdy oraz wydania wtórnika prawa jazdy kategorii AM, B1, B wskazując, iż po otrzymaniu wyroku Sądu Rejonowego w Ś. II Wydział Karny z dnia 17 października 2019 r., sygn. akt [...], w którym orzeczono wobec strony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 5 lat oraz nałożono na niego obowiązek zwrotu dokumentu do organu, który go wydał – organ zobligowany był do wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami i taka decyzja została wydana 28 sierpnia 2020 r. W decyzji tej, zgodnie z pkt 4 wskazanego powyżej wyroku, zaznaczono, iż początek orzeczonego środka karnego liczy się od dnia zwrotu prawa jazdy. O obowiązku tym – zwrotu dokumentu prawa jazdy – strona była wielokrotnie informowana, a art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami nakłada na osobę posiadającą prawo jazdy obowiązek zawiadomienia starosty o utracie tego dokumentu w terminie 30 dni od zaistnienia tego zdarzenia. Przy czym strona fakt zgubienia dokumentu prawa jazdy zgłosiła dopiero 9 stycznia 2023 r. i określiła datę zgubienia prawa jazdy na 6 stycznia 2019 r., czyli po upływie 4 lat od momentu jego utraty. Wobec powyższego, jak skonkludował organ, należało odmówić zwrotu prawa jazdy, jak również wydania jego wtórnika, gdyż stosunku do strony do dnia 9 stycznia 2028 r. trwa zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii AM, B1, B. Strona skarżąca wniosła odwołanie od powyższej decyzji.
Powołaną na wstępie decyzją z 25 lutego 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy zaskarżoną doń decyzję Starosty P. z 29 stycznia 2025 r. o odmowie zwrotu skarżącemu prawa jazdy oraz wydania wtórnika prawa jazdy kategorii AM, B1, B. Organ II instancji stwierdził, że pięcioletni okres obowiązywania zakazu liczy się od dnia zwrotu prawa jazdy do organu, który go wydał. Organ ustalił, że skarżący w dniu zdarzenia nie posiadał fizycznie dokumentu prawa jazdy, więc nie został on zatrzymany przez organy policji i nie został zwrócony do organu. Dopiero 9 stycznia 2023 r. skarżący poinformował o zagubieniu prawa jazdy i od tego dnia rozpoczął się 5 letni okres obowiązywania tego zakazu. Zaznaczono przy tym, że konsekwencją zapadłego wyroku karnego było wydanie 28 sierpnia 2020 r. przez organ I instancji, ostatecznej decyzji o cofnięciu skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami w kategorii AM, B1, B prawa jazdy, w której wskazano, iż początek orzeczonego środka karnego liczy się od momentu zwrotu prawa jazdy. Organ II instancji wskazał nadto na treść art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami oraz przywołał art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 i 3 tej ustawy podkreślając, iż prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Kolegium podkreśliło, że przywołane przepisy prawa wskazują niezbicie, że osobie wobec której został orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych nie można wydać, zwrócić, ani przywrócić prawa jazdy w okresie obowiązywania zakazu, a tym samym, co oczywiste, wydać wtórnika. Wydanie wtórnika prawa jazdy to bowiem nic innego jak dokonanie "wymiany" prawa jazdy zniszczonego lub utraconego. W celu otrzymania wtórnika prawa jazdy niezbędne jest zatem legitymowanie się uprawnieniem do wydania urzędowego dokumentu prawa jazdy. Zakaz wynikający z art. 12 ust. 1 i ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami dotyczy bowiem nie tylko wydania prawa jazdy, ale także wszystkich innych czynności organu, których skutkiem byłoby uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami w okresie i zakresie wynikającym z sądowego zakazu prowadzenia pojazdów określonej kategorii. Orzeczenie o środku karnym w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych wyklucza tym samym wydanie nie tylko prawa jazdy, ale i wtórnika prawa jazdy. W przeciwnym wypadku byłoby to oczywiste obejście obowiązującego w tym zakresie prawa. W ocenie Kolegium, art. 12 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami ma charakter imperatywny i nie pozostawiający organowi jakichkolwiek możliwości uznaniowego decydowania w przedmiocie wydania bądź odmowy wydania prawa jazdy/wtórnika. Organ II instancji powołał również orzecznictwo Sądu Najwyższego zgodnie z którym, jeżeli osoba, wobec której orzeczono zakaz nie odda dokumentu, to automatycznie wydłuża się w stosunku do niej faktyczny okres niemożności prowadzenia pojazdów poprzez wstrzymanie biegu okresu takiego zakazu dopóki nie zdeponuje ona owego dokumentu lub nie złoży oświadczenia o jego zagubieniu. Dalej kolegium wskazało, że z akt sprawy wynika, iż skarżący oświadczył, że utracił dokument prawa jazdy 9 stycznia 2023 r., a zatem od tej daty biegnie początkowy termin orzeczonego zakazu. W tej sytuacji zarówno w dacie orzekania przez organ pierwszej, jak i drugiej instancji 5-letni okres orzeczonego przez sąd zakazu prowadzenia przez stronę pojazdów mechanicznych jeszcze nie upłynął, a co za tym idzie skarżący cały czas pozostaje w okresie zakazu prowadzenia pojazdów, co obliguje organ do odmowy wydania prawa jazdy i wtórnika prawa jazdy. Dodatkowo zaznaczono, iż na mocy decyzji z 28 sierpnia 2020 r., cofnięto stronie uprawnienia do kierowania pojazdami, które nie zostały dotychczas przywrócone.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi strona, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika zaskarżyła powyżej wskazaną decyzję kolegium w całości zarzucając jej:
1) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 6, art. 7, art. 9, art. 10, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 i art. 138 § 1 k.p.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i zaniechanie podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zaniechanie zebrania i rozpatrzenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, a w konsekwencji uznanie, iż brak jest podstaw do zwrotu praw jazdy oraz wydania wtórnika prawa jazdy kategorii AM, B1, B w związku z wyrokiem Sądu Rejonowego w Ś. z dnia 17 października 2019 r., sygn. akt [...], w którym orzeczono wobec strony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 5 lat oraz nałożono na niego obowiązek zwrotu dokumentu do organu, który go wydał,
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, iż brak jest podstaw do zwrotu praw jazdy oraz wydania wtórnika prawa jazdy kategorii AM, B1, B w związku z wyrokiem Sądu Rejonowego w Ś. z dnia 17 października 2019 r., sygn. akt [...], w którym orzeczono wobec strony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 5 lat oraz nałożono na niego obowiązek zwrotu dokumentu do organu, który go wydał.
W oparciu o wskazane zarzuty pełnomocnik strony wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga podlegała oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Zatem sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, a co za tym idzie kontroli tej nie mogą opierać na kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a." – sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, a kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na m.in. decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi na decyzję, a więc uchylenie decyzji w całości albo w części następuje w przypadku, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.); naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § pkt 1 lit. b p.p.s.a.); inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Co więcej, uwzględniając skargę na decyzję sąd: stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.); stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Zakres sprawowanej przez sąd administracyjny kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiąc, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc sprawy administracyjnej merytorycznie, a jedynie ocenia zgodność z prawem zaskarżonego doń aktu.
Zaznaczyć należy, iż w niniejszej sprawie sąd orzekał w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt sprawy, wniosek taki został złożony przez samorządowe kolegium odwoławcze, a strona skarżąca nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.
Spór w kontrolowanej sprawie sprowadzał się do oceny zgodności z prawem rozstrzygnięcia organów administracji publicznej, które odmówiły uczynienia zadość wnioskowi strony skarżącej, tj. odmówiły mu wydania wtórnika prawa jazdy. Organy administracji przyjęły, że momentem wyznaczającym początek okresu, od którego liczyć należy bieg pięcioletniego terminu wykonywania orzeczonego względem skarżącego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych jest data złożenia przez skarżącego oświadczenia o zaginięciu tego dokumentu (tj. 9 stycznia 2023 r.). Skarżący z kolei stoi na stanowisku, iż organy błędnie przyjęły, że brak jest podstaw do zwrotu prawa jazdy oraz wydania wtórnika prawa jazdy – zdaniem strony skarżącej organ błędnie liczy początek terminu biegu zakazu od dnia zgłoszenia jego zgubienia.
Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi powyżej kryteriami, należało uznać, iż odpowiada ona prawu i nie ma podstaw do pozbawienia jej mocy wiążącej, a co za tym idzie skarga okazała się niezasadna. W ocenie sądu orzekające w niniejszej sprawie organy administracji publicznej trafnie przyjęły, że ogół okoliczności sprawy wskazywał na brak podstaw do uwzględnienia żądania strony skarżącej, zaś argumenty przedstawione w skardze nie mogły podważyć przyjętego przez organy administracji kierunku załatwienia sprawy.
Istotne z perspektywy przyjętej przez sąd oceny legalności kontrolowanej decyzji jest zwrócenie uwagi na to, że organ I instancji - wykonując prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w Ś. II Wydział Karny z dnia 17 października 2019 r., sygn. akt [...] - wydał 28 sierpnia 2020 r. decyzję, którą orzekł o cofnięciu stronie skarżącej uprawnień do prowadzenia pojazdów, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii AM, B1, B (nadając tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności). Przy czym decyzja ta jest ostateczna - nie została przez stronę zakwestionowana. W decyzji tej wskazano, że z wyroku Sądu Rejonowego w Ś. wynika, iż zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych orzeczono wobec strony na 5 lat (pkt 3 wyroku) oraz zobowiązano stronę do zwrotu prawa jazdy do organu, który je wydał. Jak wynika z akt sprawy strona skarżąca nie zwróciła do organu dokumentu prawa jazdy - mimo tego, że zarówno Sąd Rejonowy w Ś. (wyrokiem z 17 października 2019 r.), jak również organ (pismem z 9 czerwca 2020 r.) zobowiązywali stronę do niezwłocznego zwrotu tego dokumentu. Co więcej organ podjął prawidłowe kroki zmierzające do zweryfikowania we właściwej jednostce Policji prawdziwości oświadczenia strony zawartego w piśmie z 23 czerwca 2020 r., iż dokumenty prawa jazdy został zatrzymany w dniu zdarzenia. W świetle poczynionych przez organ ustaleń nie można więc uznać za prawdziwe oświadczenia strony zawartego w piśmie z 23 czerwca 2020 r. Co więcej swoje pierwotne stanowisko zakwestionowała sama strona, gdyż z akt sprawy wynika, że 9 stycznia 2023 r. poinformowała ona organ o zgubieniu dokumentu prawa jazdy. W następstwie czego organ - zawiadomieniem z 10 stycznia 2023 r. - poinformował stronę, że umieścił jej dane w rejestrach osób, wobec których orzeczono zakaz kierowania pojazdami, a nadto poinformował stronę, że po odbyciu orzeczonego środka karnego - którego początek liczy się od dnia złożenia oświadczenia o zagubieniu prawa jazdy, tj. od 9 stycznia 2023 r. a koniec upływa z dniem 9 stycznia 2028 r. włącznie – może się ona ubiegać o przywrócenie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi. Równocześnie pouczono stronę, że przywrócenie uprawnienia zatrzymanego na okres dłuższy niż rok uzależnione jest od wykazania się posiadaniem wymaganych kwalifikacji.
Wobec powyższego podkreślić należy, że skoro uprawnienia do kierowania przez stronę skarżącą pojazdami mechanicznymi zostały cofnięte ostateczną decyzją administracyjną z 28 sierpnia 2020 r., to tym samym rozpoznając wniosek skarżącego z 20 stycznia 2025 r. o wydanie wtórnika prawa jazdy – organy trafnie powołały się na ten fakt, tj. na cofnięcie skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami. Podkreślić bowiem należy, że wyrok sądu o zakazie prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 5 lat oraz wydanie, w następstwie tego wyroku, ostatecznej decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami nie jest utratą dokumentu w rozumieniu art. 18 ust. 1 u.K.P., a co za tym idzie w takiej sytuacji nie jest możliwym uzyskanie wtórnika dokumentu prawa jazdy. Przepis art. 18 ust. 1 u.K.P. stanowi bowiem, że osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem jest obowiązana zawiadomić starostę o utracie tego dokumentu, jego zniszczeniu w stopniu powodującym nieczytelność, a także o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, w terminie 30 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia. Co więcej, w myśl art. 18 ust. 2 u.K.P. na wniosek osoby uprawnionej w przypadkach, o których mowa w ust. 1, starosta wydaje, za opłatą, o której mowa w art. 10 ust. 1 lub w art. 16 ust. 1: 1) wtórnik dokumentu pod warunkiem: a) złożenia oświadczenia o utracie dokumentu, pod rygorem odpowiedzialności karnej wynikającej z art. 233 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny. W świetle powyższego nie ulega więc wątpliwości, że aby uzyskać wtórnik prawa jazdy trzeba legitymować się uprawnieniem do wydania urzędowego dokumentu prawa jazdy – wtórnik może bowiem uzyskać osoba posiadająca uprawnienia do kierowania pojazdami, a więc posiadająca prawo jazdy. Wydanie wtórnika prawa jazdy to bowiem nic innego jak dokonanie wymiany dokumentu prawa jazdy, który został zniszczony lub utracony, a co za tym idzie w celu otrzymania wtórnika prawa jazdy niezbędne jest zatem legitymowanie się uprawnieniem do wydania urzędowego dokumentu prawa jazdy. Tymczasem okoliczności niniejszej sprawy, tj. orzeczenie o środku karnym na podstawie art. 42 § 2 k.k. oraz wydanie decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, wykluczają wydanie wtórnika dokumentu prawa jazdy. W świetle zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów przyjąć bowiem należy, że strona nie posiada aktualnie uprawnień do kierowania pojazdami. Tym samym wydanie jej wtórnika tego dokumentu w sytuacji wydania zakazu sądowego i brzmienia art. 12 ust. 2 u.K.P. byłoby obejściem przepisów prawa.
W tym miejscu należy też zwrócić uwagę na treść art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami – dalej u.K.P., który stanowi że starosta wydaje decyzję administracyjną o przywróceniu uprawnień do kierowania pojazdami po ustaniu przyczyn, które spowodowały ich cofnięcie. Nadto, zgodnie z wolą ustawodawcy jeżeli od dnia cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami upłynął okres przekraczający rok, a cofnięcie uprawnień wynikało z zakazu prowadzenia pojazdów na okres przekraczający rok, warunkiem przywrócenia uprawnień jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Przepis ten, art. 103 ust. 3 u.K.P., wprowadza wymóg uzyskania pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji w przypadku, gdy od cofnięcia tych uprawnień upłynął okres ponad jednego roku. Z kolei art. 49 ust. 1 pkt 3 u.K.P. stanowi, że sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega osoba ubiegająca się o przywrócenie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdami silnikowymi lub tramwajem cofniętego na okres przekraczający rok lub cofniętego w związku z utratą kwalifikacji oraz o zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, którego była pozbawiona na okres przekraczający rok. Jak stanowi ust. 2 tego przepisu, w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 3, prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem wydaje się po złożeniu, z wynikiem pozytywnym, odpowiedniego do rodzaju uprawnienia egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje.
Ustawodawca uzależnia więc dopuszczalność przywrócenia kierowcy (decyzją administracyjną) cofniętych także w formie decyzji administracyjnej, uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych – od ustania przyczyn ich cofnięcia oraz od zweryfikowania kwalifikacji do prowadzenia pojazdów. Podobne rozwiązanie przyjął ustawodawca w art. 102 ust. 2 u.K.P., zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania. Przy czym jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem upłynął okres przekraczający rok, warunkiem zwrotu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Przy czym, jak słusznie podkreślały organy, zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.K.P. prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu.
W świetle powyższego oceny, czy ustały przyczyny, które spowodowały cofnięcie stronie skarżącej uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi należało dokonać przede wszystkim przy uwzględnieniu treści ostatecznej decyzji z 28 sierpnia 2020 r. o cofnięciu stronie uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi. Decyzja ta ma bowiem istotne znaczenie, gdyż w decyzji tej za wyrokiem Sądu Rejonowego w Ś. II Wydział Karny z dnia 17 października 2019 r. wyraźnie wskazano, że zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych orzeczono na 5 lat, a początek orzeczonego środka karnego liczy się od zwrotu prawa jazdy. Zatem moment rozpoczęcia biegu wykonywania orzeczonego względem skarżącego prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Ś. środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych został skonkretyzowany w ten sposób, że bieg tego okresu rozpoczyna się dopiero z dniem zwrotu dokumentu prawa jazdy, tj. z chwilą dopełnienia przez skarżącego obowiązku nałożonego przez punkt 4 prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Ś.. Równocześnie z akt sprawy nie wynika, aby decyzja o cofnięciu stronie uprawnień do kierowania pojazdami została wzruszona, czy pozbawiona mocy wiążącej w jakimkolwiek zakresie. Obowiązuje ona zatem i wywołuje skutki prawne, kształtując wiążąco sytuację prawną skarżącego na płaszczyźnie prawa administracyjnego.
Zatem organy słusznie przyjęły, że w okolicznościach niniejszej sprawy, zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w Ś., początek biegu orzeczonego pięcioletniego terminu pozbawiającego skarżącego uprawnień do kierowania pojazdami, uzależniony został od zwrotu dokumentu prawa jazdy. A zatem odpowiedź na pytanie, czy czas ten upłynął zależała od ustalenia, czy skarżący dopełnił ciążącej na nim powinności dokonania zwrotu dokumentu prawa jazdy. Z akt sprawy wynika jednak, iż prawo jazdy nie zostało skarżącemu ani zatrzymane w dniu zdarzenie, ani nie zwrócił on tego dokumentu do organu, nadto oświadczenie o jego zgubieniu złożył dopiero 9 stycznia 2023 r. A co za tym idzie od tej daty należy liczyć okres na który orzeczono zakaz. Zgodnie bowiem z art. 43 § 3 kodeksu karnego (który obowiązywał w dacie wydania wyroku Sądu Rejonowego w Ś. oraz w dacie wydania decyzji o cofnięciu stronie uprawnień do kierowania pojazdami) orzekając zakaz określony w art. 42, sąd nakłada obowiązek zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu; do chwili wykonania obowiązku okres, na który orzeczono zakaz, nie biegnie.
W ocenie sądu organy zasadnie przyjęły, że w odniesieniu do strony skarżącej pozostały do wykonania środek karny powinien liczony od dnia zwrotu dokumentu prawa jazdy, tudzież – jak to miało miejsce w niniejszej sprawie - od dnia złożenia oświadczenia o jego zagubieniu. Zatem w niniejszym przypadku nie było podstaw do uwzględnienia wniosku o zwrot prawa jazdy i wydanie wtórnika. Zdaniem sądu zasady wykonania wobec strony skarżącej środka karnego zostały skonkretyzowane w indywidualnych aktach stosowania prawa: sama powinność zwrotu prawa jazdy wynika wprost z wyroku Sądu Rejonowego w Ś. z dnia 17 października 2019 r., natomiast decyzja z 28 sierpnia 2020 r. w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami precyzuje, że środek karny w postaci zakazu prowadzania pojazdów mechanicznych w zakresie prawa jazdy kategorii AM, B1, B liczy się od zwrotu prawa jazdy. Decyzja ta ma walor decyzji ostatecznej, a statuowana nią norma indywidualna pozostaje w obrocie prawnym i obowiązuje. Tym samym trudno aktualnie kwestionować rozstrzygnięcia zawartego w ostatecznej decyzji o cofnięciu stronie skarżącej uprawnień do kierowania pojazdami – zresztą skarżący tego nie uczynił, gdyż nie skorzystał on bowiem z możliwości zakwestionowania decyzji o cofnięciu mu uprawnień do kierowania pojazdami.
Zatem trzeba jeszcze raz podkreślić, że aby otrzymać wtórnik prawa jazdy, trzeba legitymować się uprawnieniem do wydania urzędowego dokumentu prawa jazdy – a strona skarżąca, jak wynika z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, takim uprawnieniem obecnie się nie legitymuje. Tym samym jako niezasadne jawią się podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 6, art. 7, art. 9, art. 10, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 i art. 138 § 1 k.p.a. oraz art. 12 ust. 1 pkt 2 u.K.P.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
a.kr