III SA/Łd 349/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2022-07-26
NSAAdministracyjneWysokawsa
kwarantannaCOVID-19rozporządzenieustawadecyzja administracyjnapostępowanie administracyjnesądy administracyjneochrona zdrowiainspekcja sanitarnaprawa obywatelskie

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia organów sanitarnych odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kwarantanny na dziecko, uznając, że przepisy rozporządzenia wyłączające wymóg decyzji administracyjnej są niezgodne z prawem.

Sprawa dotyczyła odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kwarantanny na małoletnią M.W. Organy sanitarne uznały, że kwarantanna wynika bezpośrednio z przepisów rozporządzenia i nie wymaga wydania decyzji administracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił te postanowienia, stwierdzając, że przepis rozporządzenia wyłączający wymóg decyzji administracyjnej jest niezgodny z ustawą i Konstytucją, naruszając tym samym zasady praworządności i ograniczenia praw obywatelskich. Sąd nakazał organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wymogu wydania decyzji administracyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznał skargę małoletniej M.W., reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego R.W., na postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, które utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia obowiązku kwarantanny na dziecko. Organy sanitarne argumentowały, że kwarantanna z powodu narażenia na wirusa SARS-CoV-2 wynika bezpośrednio z przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 2021 r. i nie wymaga wydania decyzji administracyjnej, stanowiąc tzw. 'kwarantannę ex lege'. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną. W uzasadnieniu podkreślono, że ograniczenia praw i wolności obywatelskich mogą być ustanawiane wyłącznie w ustawie i muszą być konieczne w demokratycznym państwie. Sąd stwierdził, że przepis § 5 ust. 1 zdanie drugie rozporządzenia z dnia 6 maja 2021 r., który wyłączał wymóg wydania decyzji administracyjnej o nałożeniu kwarantanny, wykraczał poza zakres upoważnienia ustawowego zawartego w ustawie o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Przepis ten naruszał również art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, który wymaga, aby rozporządzenia były wydawane na podstawie szczegółowego upoważnienia ustawowego i w celu jego wykonania. Sąd uznał, że nałożenie obowiązku kwarantanny, jako ingerencja w wolność osobistą, powinno następować w drodze decyzji administracyjnej, zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy, a nie na podstawie przepisu rozporządzenia, który pomija ten wymóg. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, nakazując organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wymogu wydania decyzji administracyjnej po przeprowadzeniu odpowiedniego postępowania wyjaśniającego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, przepisy rozporządzenia wyłączające wymóg wydania decyzji administracyjnej w sprawie nałożenia kwarantanny są niezgodne z ustawą i Konstytucją.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że nałożenie obowiązku kwarantanny stanowi ingerencję w prawa obywatelskie i może być ustanowione tylko w ustawie. Przepis rozporządzenia wyłączający wymóg decyzji administracyjnej wykracza poza zakres upoważnienia ustawowego i narusza Konstytucję, ponieważ ograniczenia praw i wolności muszą być precyzyjnie określone w ustawie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

k.p.a. art. 61a § 1 i 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis ten pozwala na odmowę wszczęcia postępowania, gdy istnieją uzasadnione przyczyny uniemożliwiające jego prowadzenie. Jednakże, odmowa ta nie może być oparta na przepisie rozporządzenia, który jest niezgodny z prawem wyższego rzędu.

u.z.z.z. art. 33 § ust.1

Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

Nakłada obowiązek wydania decyzji administracyjnej w celu nałożenia kwarantanny.

u.z.z.z. art. 34 § ust.2

Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

Stanowi, że osoby narażone na chorobę zakaźną podlegają obowiązkowej kwarantannie, jeśli tak postanowią organy inspekcji sanitarnej.

Konstytucja RP art. 92 § ust.1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Rozporządzenia są wydawane na podstawie szczegółowego upoważnienia ustawowego i w celu jego wykonania. Przepis rozporządzenia naruszający ten wymóg jest niezgodny z Konstytucją.

Pomocnicze

Konstytucja RP art. 31 § ust.3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ograniczenia praw i wolności mogą być ustanawiane tylko w ustawie i nie mogą naruszać ich istoty.

Konstytucja RP art. 178 § ust.1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Sędziowie w sprawowaniu urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 6 maja 2021 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii art. 5 § ust.1 i 2

Przepis ten, w części wyłączającej wymóg wydania decyzji administracyjnej o nałożeniu kwarantanny, został uznany za niezgodny z prawem wyższego rzędu.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stosuje środki przewidziane w ustawie w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do zaskarżonej decyzji.

p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zwrot kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § par. 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zwrot kosztów postępowania na rzecz strony wygrywającej.

p.p.s.a. art. 206

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów w całości lub w części w uzasadnionych przypadkach.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c

Określa stawki minimalne opłat za czynności radców prawnych.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 15 § ust. 3

Określa kryteria miarkowania wynagrodzenia pełnomocnika.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 16

Odwołuje się do przepisów dotyczących opłat za czynności radców prawnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepis rozporządzenia wyłączający wymóg wydania decyzji administracyjnej o nałożeniu kwarantanny jest niezgodny z ustawą i Konstytucją. Sąd administracyjny ma prawo odmówić zastosowania przepisu rozporządzenia niezgodnego z prawem wyższego rzędu. Nałożenie obowiązku kwarantanny wymaga wydania decyzji administracyjnej.

Godne uwagi sformułowania

przepis rozporządzenia wykraczał poza zakres upoważnienia ustawowego naruszał również art. 92 ust. 1 Konstytucji RP ograniczenia konstytucyjnych praw i wolności mogą być ustanawiane tylko w ustawie nie może obecnie w systemie prawa powszechnie obowiązującego pojawiać się żadna regulacja podustawowa, która nie znajduje bezpośredniego oparcia w ustawie i która nie służy jej wykonaniu

Skład orzekający

Paweł Dańczak

przewodniczący-sprawozdawca

Janusz Nowacki

sędzia

Joanna Wyporska-Frankiewicz

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że przepisy rozporządzeń wprowadzające ograniczenia praw obywatelskich bez wyraźnego upoważnienia ustawowego są niezgodne z prawem i nie mogą być stosowane przez sądy administracyjne. Podkreślenie wymogu wydania decyzji administracyjnej przy nakładaniu obowiązku kwarantanny."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z przepisami wprowadzonymi w okresie stanu epidemii i ich zgodności z prawem. Interpretacja przepisów dotyczących kwarantanny i postępowania administracyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konstytucyjności przepisów wykonawczych (rozporządzeń) w kontekście ograniczeń praw obywatelskich podczas pandemii. Pokazuje rolę sądów administracyjnych w kontroli legalności działań administracji i zgodności aktów podustawowych z prawem wyższego rzędu.

Rozporządzenie kontra Konstytucja: Czy kwarantanna mogła być nałożona bez decyzji?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Łd 349/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-07-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-05-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Janusz Nowacki
Joanna Wyporska-Frankiewicz
Paweł Dańczak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Ochrona zdrowia
Sygn. powiązane
II GSK 2204/22 - Wyrok NSA z 2023-11-21
II GZ 380/22 - Postanowienie NSA z 2022-09-27
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 61a par. 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2021 poz 861
par. 5 ust.1 i 2
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 6 maja 2021 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z  wystąpieniem stanu epidemii
Dz.U. 2020 poz 1845
art. 5 ust.1 pkt 1 lit. f, art. 33 ust.1 i 3a, art. 34 ust.2, art. 46a, art. 46b
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200, art. 205 par. 2, art. 206
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2018 poz 265
par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c, par. 15 ust. 3, par. 16
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości  z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 31 ust.3, art. 41 ust. 1 i 2, art. 92 ust.1, art. 178
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Dnia 26 lipca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Dańczak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Protokolant Starszy asystent sędziego Dominika Trella po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lipca 2022 roku sprawy ze skargi małoletniej M. W. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego R. W. na postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z dnia 14 marca 2022 roku nr 3/2022 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji dotyczącej obowiązku nałożenia kwarantanny na małoletnie dziecko 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Pabianicach z dnia 17 stycznia 2022 roku nr PPIS.Ep.9011.5.7.2022; 2. zasądza od Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi na rzecz M. W. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego R. W. kwotę 597,- (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 14 marca 2022 r. nr 3/2022 znak: ŁPWIS.NSE.9011.1.52.2022.AM Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 12 ust. 2 pkt 1 i art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2021 r. poz. 195), utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Pabianicach z 17 stycznia 2022 r. znak: PPIS.Ep.9011.5.7.2022 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji dotyczącej nałożenia obowiązku kwarantanny na małoletnie dziecko.
W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.
Wnioskiem z 5 stycznia 2022 r. R.W. zwrócił się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (dalej: PPIS) w Pabianicach o wydanie pisemnej decyzji w sprawie nałożenia obowiązku kwarantanny na dziecko M.W. w okresie od 19 grudnia 2021 r. do 27 grudnia 2021 r., o której został poinformowany przez Dyrekcję Szkoły za pośrednictwem elektronicznego dzienniczka ucznia.
Postanowieniem z 17 stycznia 2022 r. znak: PPIS.Ep.9011.5.7.2022 PPIS w Pabianicach w oparciu o art. 61a § 1 i 2 i art. 123 k.p.a. oraz art. 10 ust.1 pkt 3 i ust. 2, art. 12 ust. 1, art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2021 r. poz. 195) odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji dotyczącej nałożenia obowiązku kwarantanny na M.W., powołując się na treść § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 2021 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. z 2021 r., poz. 861 ze zm.).
R.W. złożył zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia i podjęcie postępowania w sprawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Powołanym na wstępie postanowieniem Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: ŁPWIS) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji wyjaśnił, że z przepisów § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 6 maja 2021 r. wynika, iż kwarantanna z powodu narażenia na zakażenie wirusem SARS-CoV-2 nakładana jest nie w drodze decyzji organu inspekcji sanitarnej, lecz wynika z konkretnego przepisu prawa, a wpis kwarantanny do systemu teleinformatycznego stanowi czynność materialno-techniczną organu inspekcji sanitarnej. Zdaniem organu skoro ustawodawca przewidział odrębny od określonego w art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2021 r. poz. 2096 ze zm.; dalej: ustawa o chorobach zakaźnych) tryb postępowania w przypadku nałożenia kwarantanny na osobę mającą styczność z osobą zakażoną wirusem SARS-CoV-2, to należy uznać, że przepisy rozporządzenia z dnia 6 maja 2021 r. w zw. z art. 46a i art. 46b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, obowiązujące m. in. w czasie stanu epidemii, stanowią lex specialis w stosunku do generalnej zasady wydawania decyzji o nałożeniu kwarantanny w przypadkach określonych w art. 33 ust. 1 ww. ustawy. Konieczność odbycia kwarantanny w miejscu zamieszkania w tym przypadku wynika z mocy prawa i ma ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się zakażeń wirusem SARS-CoV-2 u osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez potrzeby autorytatywnej konkretyzacji tego obowiązku w formie decyzji administracyjnej. W przedmiotowej sprawie obowiązujące przepisy prawa wyłączają obowiązek wydania decyzji administracyjnej przez organy inspekcji sanitarnej o nałożeniu kwarantanny. Wobec powyższego organ II instancji stwierdził, że PPIS w Pabianicach prawidłowo uznał, iż brak jest podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego i rozstrzygnięcia sprawy co do istoty w formie decyzji administracyjnej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi przedstawiciel ustawowy małoletniej M.W. – R.W., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucił rozstrzygnięciu organu II instancji naruszenie:
art. 61a § 1 k.p.a., poprzez uznanie, że brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania strony w trybie administracyjnym;
art. 46a i 46 b 1-6 i 8-13 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, poprzez ich zastosowanie i oparcie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie § 5 ust 1 i 2 rozporządzenia w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii, podczas gdy ww. przepis narusza przepisy rangi ustawowej oraz ustawy zasadniczej i nie powinien być stosowany;
art. 34 ust. 2 ww. ustawy i § 5 ust 1 i 2 ww. rozporządzenia, poprzez ich zastosowanie, podczas gdy ww. przepis § 5 w brzmieniu z 6 maja 2021 r. narusza przepisy rangi ustawowej oraz ustawy zasadniczej i nie powinien być stosowany;
art. 34 ust. 2, art. 33 ust. 1 i art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. f ww. ustawy, poprzez ich niezastosowanie i odmowę wszczęcia postępowania, a także niewydanie decyzji w przedmiocie nałożenia obowiązku kwarantanny na małoletnią M.W.;
art. 92, art. 52 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez oparcie rozstrzygnięcia na podstawie wadliwego § 5 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia;
6) art. 7, art. 77 i art. 107 k.p.a. poprzez brak wszczęcia postępowania i brak przeprowadzenia postępowania dowodowego.
W oparciu o powyższe zarzuty strona wniosła o stwierdzenie nieważności postanowienia organu II oraz I instancji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wobec wydania ich bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia organu II instancji, a także postanowienia organu I instancji oraz nakazanie organowi wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia obowiązku kwarantanny na małoletnie dziecko – M.W. w celu wydania pisemnej decyzji. Ponadto strona wniosła o zwrot kosztów postępowania, w tym wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł oraz kosztów pomocy prawnej i zastępstwa procesowego udzielonego przez radcę prawnego w wysokości 2.880 zł.
W odpowiedzi na skargę ŁPWIS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W rozpoznawanej sprawie kognicją Sądu objęte zostało postanowienie Łódzkiego Państwowego Inspektora Sanitarnego z 14 marca 2022 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji dotyczącej nałożenia obowiązku kwarantanny na małoletnie dziecko.
Powodem odmowy wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie było stwierdzenie przez organ, iż brak podstaw do przeprowadzenia postępowania administracyjnego i rozstrzygnięcia sprawy co do istoty w formie decyzji administracyjnej z uwagi na regulację zawartą w § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 2021 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. z 2021 r., poz. 861 ze zm., dalej: rozporządzenie). Zdaniem organu regulacja ta wyłącza obowiązek wydania decyzji administracyjnej o nałożeniu kwarantanny z powodu narażenia na chorobę wywołaną wirusem SARS-CoV-2 i stanowi lex specialis względem unormowań ustawy zawartych w art. 33 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2021 r. poz. 2096 ze zm.; dalej: u.z.z.z.). Natomiast strona skarżąca podnosiła, że organ powinien wszcząć postępowanie w sprawie nałożenia obowiązku kwarantanny na małoletnie dziecko i wydać decyzję rozstrzygającą sprawę co do istoty, bowiem ustawa o chorobach zakaźnych nie przewiduje możliwości zaniechania wydania decyzji w tym zakresie.
Rozstrzygając tak zakreślony spór w pierwszej kolejności wskazać należy, że podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 61a § 1 i 2 k.p.a. oraz § 5 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 2021 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii.
Stosownie do art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Zgodnie natomiast z art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Na postanowienie przysługuje zażalenie (§ 2).
Wyjaśnić należy, że przepis art. 61a § 1 k.p.a przewiduje obowiązek organu do przeprowadzenia wstępnej analizy wniesionego przez stronę podania pod kątem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających jego merytoryczne rozpatrzenie. Wskazany przepis pozwala na rozróżnienie wstępnego etapu postępowania administracyjnego – jego wszczęcia, od etapu merytorycznego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia żądania strony co do istoty przez wydanie decyzji administracyjnej. Na wstępnym etapie rozpoznania sprawy organ administracji przeprowadza badanie dopuszczalności zgłoszonego wniosku tylko pod kątem istnienia przesłanek formalnoprawnych. Na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, a wobec powyższego w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania strony. Na wstępnym etapie badania dopuszczalności wszczęcia postępowania te kwestie nie mogą być przedmiotem oceny organu. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się bowiem aktem formalnym, nie zaś merytorycznym.
Wymieniony przepis art. 61a k.p.a. wskazuje na dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwszą z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Drugą przesłanką jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyn, o których mowa w przedmiotowym przepisie, ustawa nie konkretyzuje. Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym należy przez nie rozumieć sytuacje oczywiste, które w sposób jasny i niebudzący wątpliwości, przy pierwszym zestawieniu zakresu żądania wniosku z obowiązującym stanem prawnym, stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Uzasadnione przyczyny dotyczą sytuacji niewymagających szczegółowej analizy sprawy i przeprowadzania dowodów. Odmowa wszczęcia postępowania na gruncie powyższego przepisu obejmuje m.in. sytuacje, w której wszczęciu postępowania stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których wykładnia uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny (por. wyroki NSA z: 15 października 2021 r. sygn. akt I GSK 461/21, 7 października 2021 r. sygn. akt II OSK 269/21, 28 września 2021 r. sygn. akt II GSK 429/21, z 28 grudnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1948/18; wyroki WSA: w Krakowie z 15 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/KR 1020/21, w Gliwicach z 15 października 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 430/21, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej: CBOSA).
W rozpoznawanej sprawie organ odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego, powołując się na regulację zawartą w § 5 ust. 1 rozporządzenia, która – w jego ocenie – wyłącza obowiązek wydania decyzji o nałożeniu kwarantanny z powodu narażenia na zakażenie wirusem SARS-CoV-2.
Dokonując oceny zgodności z prawem powyższego rozstrzygnięcia zauważyć należy, że powiązanie unormowań art. 87 ust. 1 i art. 92 Konstytucji RP z ogólnymi konsekwencjami zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) prowadzi do wniosku, że nie może obecnie w systemie prawa powszechnie obowiązującego pojawiać się żadna regulacja podustawowa, która nie znajduje bezpośredniego oparcia w ustawie i która nie służy jej wykonaniu, stosownie do modelu określonego w art. 92 ust. 1, co oznacza, że nie ma takich materii, w których mogłyby być stanowione regulacje podustawowe (o charakterze powszechnie obowiązującym), bez uprzedniego ustawowego unormowania tych materii, albowiem jest to zawsze konieczne w obrębie źródeł powszechnie obowiązującego prawa (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 9 listopada 1999 r. sygn. akt K 28/98, publ. OTK 1999/7/156).
Sąd administracyjny jest uprawniony do kontroli zgodności przepisów rozporządzeń z przepisami zawartymi w aktach hierarchicznie nadrzędnych. Zawiera się w tym kompetencja sądu do oceny, czy przepis rozporządzenia, który został zastosowany przez organ administracji, jest zgodny z Konstytucją RP i z przepisem upoważniającym do wydania tego rozporządzenia. Ustalenie przez sąd, że akt lub czynność z zakresu administracji publicznej została wydana na podstawie przepisu rozporządzenia, które jest niezgodne z Konstytucją lub ustawowym upoważnieniem do jego wydania, obliguje sąd do uchylenia takiego aktu lub stwierdzenia bezskuteczności takiej czynności.
Podkreślić należy, że zgodnie z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w Konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu. Rozporządzenie jest więc aktem prawnym wydawanym w celu wykonywania ustawy oraz na podstawie udzielonych w niej upoważnień. Oznacza to, że powinno być wydane na podstawie wyraźnego i szczegółowego upoważnienia ustawy w zakresie określonym w upoważnieniu, a nadto musi być wydane w granicach udzielonego przez ustawodawcę upoważnienia, w celu wykonania ustawy. Akt wykonawczy jest ściśle związany z wolą ustawodawcy, wyrażoną w delegacji ustawowej. Przepis art. 92 Konstytucji RP nakłada na ustawodawcę obowiązek precyzyjnego i szczegółowego formułowania zakresu delegacji, a na organy upoważnione do wydawania rozporządzeń - obowiązek dokładnego wykonywania delegacji. Rozporządzenie wydane z powołaniem się na ustawowe upoważnienie nie może wykraczać poza zakres tego upoważnienia, jego językowe znaczenie ani pozostawać w sprzeczności z treścią ustawowego upoważnienia. Odstępstwa od treści upoważnienia nie mogą być usprawiedliwione względami praktycznymi ani potrzebami związanymi z rozstrzyganiem konkretnych problemów prawnych. Treść rozporządzenia musi mieścić się ściśle w ramach podmiotowych i przedmiotowych brzmienia delegacji ustawowej. W przeciwnym razie rozporządzenie, pomimo iż formalnie wchodzi do systemu prawa, to jednak w istocie rzeczy jest pozbawione mocy obowiązującej w tym znaczeniu, że organ nie może na jego podstawie władczo kształtować sytuacji prawnej obywateli. Regulacje zawarte w rozporządzeniu wydanym przy wykorzystaniu delegacji ustawowej, które nie mają jednoznacznego, ścisłego odniesienia do treści tej delegacji, nie mogą być stosowane (por. wyrok NSA z 8 września 2021 r., sygn. akt II GSK 602/21, dostępny w CBOSA).
Jak przyjmuje się w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego ustawa musi samodzielnie określać podstawowe elementy ograniczenia danego prawa i wolności. Tylko unormowania, które nie stanowią podstawowych elementów składających się na ograniczenie konstytucyjnych praw i wolności mogą być objęte treścią rozporządzenia. Przepisy stanowione na poziomie rozporządzenia, oprócz tego, że nie mogą regulować podstawowych konstytucyjnych wolności i praw, muszą także spełniać warunki określone w art. 92 ust. 1 Konstytucji. Rozporządzenie musi w związku z tym zostać wydane przez organ wskazany w Konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Naruszenie choćby jednego z tych warunków może powodować zarzut niezgodności rozporządzenia z ustawą (por. orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego: z 19 lutego 2002 r. sygn. akt U 3/01, z 8 lipca 2003 r. sygn. akt P 10/02, z 16 marca 2004 r. sygn. akt K 22/03, z 29 listopada 2007 r. sygn. akt SK 43/06, z 5 grudnia 2007 r. sygn. akt K 36/06, z 5 lutego 2008 r. sygn. akt K 34/06, z 19 czerwca 2008 r. sygn. akt P 23/07, z 19 maja 2009 r. sygn. akt K 47/07, z 7 marca 2012 r. sygn. akt K 3/10).
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy zaskarżone postanowienie zostało podjęte na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 6 maja 2021 r. wydanych w wykonaniu delegacji ustawowej zawartej w art. 46a i art. 46b pkt 1-6 i 8-13 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2020 r. poz. 1845 ze zm.). Przepisy te upoważniały Radę Ministrów - w przypadku wystąpienia stanu epidemii lub stanu zagrożenia epidemicznego o charakterze i w rozmiarach przekraczających możliwości działania właściwych organów administracji rządowej i organów jednostek samorządu terytorialnego - do określenia w drodze rozporządzenia, na podstawie danych przekazanych przez ministra właściwego do spraw zdrowia, ministra właściwego do spraw wewnętrznych, ministra właściwego do spraw administracji publicznej, Głównego Inspektora Sanitarnego oraz wojewodów: 1) zagrożonego obszaru wraz ze wskazaniem rodzaju strefy, na którym wystąpił stan epidemii lub stan zagrożenia epidemicznego, 2) rodzaju stosowanych rozwiązań - w zakresie określonym w art. 46b - mając na względzie zakres stosowanych rozwiązań oraz uwzględniając bieżące możliwości budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego (art. 46a u.z.z.z.). Z kolei art. 46b ustawy przewidywał, że w rozporządzeniu, o którym mowa w art. 46a, można ustanowić m.in. obowiązek poddania się kwarantannie (pkt 5) i miejsce kwarantanny (pkt 6).
W ocenie Sądu ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi zawiera wyczerpującą regulację instytucji kwarantanny.
W art. 2 pkt 12 u.z.z.z. ustawodawca określił, że kwarantanna oznacza odosobnienie osoby zdrowej, która była narażona na zakażenie, w celu zapobieżenia szerzeniu się chorób szczególnie niebezpiecznych i wysoce zakaźnych. W świetle art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. f u.z.z.z. osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się kwarantannie. W art. 32 ust. 1 i art. 32a ust. 1 u.z.z.z. ustawodawca uregulował kwestię dochodzenia epidemiologicznego przeprowadzanego przez organy inspekcji sanitarnej w przypadku uzyskania danych lub innych informacji o podejrzeniach lub przypadkach zakażeń, zachorowań lub zgonów z powodu choroby zakaźnej.
Zgodnie z art. 33 ust. 1 u.z.z.z. państwowy powiatowy inspektor sanitarny lub państwowy graniczny inspektor sanitarny może, w drodze decyzji, nałożyć na osobę zakażoną lub chorą na chorobę zakaźną albo osobę podejrzaną o zakażenie lub chorobę zakaźną, lub osobę, która miała styczność ze źródłem biologicznego czynnika chorobotwórczego, obowiązki określone w art. 5 ust. 1. Decyzjom, o których mowa w ust. 1 i 2, nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności (art. 33 ust. 3 ustawy). Przez "styczność", o jakiej mowa w cytowanym przepisie, należy rozumieć bezpośredni lub pośredni kontakt osoby ze źródłem zakażenia, jeżeli charakter tego kontaktu zagrażał lub zagraża przeniesieniem na tę osobę biologicznych czynników chorobotwórczych (art. 2 pkt 25 u.z.z.z.). Z kolei zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 21 ustawy, podejrzany o zakażenie to osoba, u której nie występują objawy zakażenia ani choroby zakaźnej, która miała styczność ze źródłem zakażenia, a charakter czynnika zakaźnego i okoliczności styczności uzasadniają podejrzenie zakażenia.
Jak stanowi art. 33 ust. 3a u.z.z.z., decyzje, o których mowa w ust. 1, wydawane w przypadku podejrzenia zakażenia lub choroby szczególnie niebezpiecznej i wysoce zakaźnej, stanowiącej bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia innych osób: 1) mogą być przekazywane w każdy możliwy sposób zapewniający dotarcie decyzji do adresata, w tym ustnie; 2) nie wymagają uzasadnienia; 3) przekazane w sposób inny niż na piśmie, są następnie doręczane na piśmie po ustaniu przyczyn uniemożliwiających doręczenie w ten sposób.
Na elementy normatywne konstrukcji kwarantanny wskazuje art. 34 u.z.z.z. W ust. 1 ustawodawca określił, że w celu zapobiegania szerzeniu się zakażeń i chorób zakaźnych, osoby chore na chorobę zakaźną albo osoby podejrzane o zachorowanie na chorobę zakaźną mogą podlegać obowiązkowej hospitalizacji, izolacji lub izolacji w warunkach domowych. Osoby, które były narażone na chorobę zakaźną lub pozostawały w styczności ze źródłem biologicznego czynnika chorobotwórczego, a nie wykazują objawów chorobowych, podlegają obowiązkowej kwarantannie lub nadzorowi epidemiologicznemu, jeżeli tak postanowią organy inspekcji sanitarnej przez okres nie dłuższy niż 21 dni, licząc od dnia następującego po ostatnim dniu odpowiednio narażenia albo styczności (art. 34 ust. 2 u.z.z.z.). Zakazuje się opuszczania miejsca: 1) izolacji lub izolacji w warunkach domowych, 2) kwarantanny
- chyba, że odpowiednio dana osoba wymaga hospitalizacji albo organ inspekcji sanitarnej postanowi inaczej (art. 33 ust. 4).
Na podstawie art. 34 ust. 5 u.z.z.z. wydane zostało rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 25 lutego 2021 r. w sprawie chorób zakaźnych powodujących powstanie obowiązku hospitalizacji, izolacji lub izolacji w warunkach domowych oraz obowiązku kwarantanny lub nadzoru epidemiologicznego (Dz.U. poz. 351). Stosownie do treści § 7 ust. 1 pkt 4 ww. rozporządzenia, obowiązek kwarantanny lub nadzoru epidemiologicznego u osób, o których mowa w art. 34 ust. 2 ww. ustawy, powstaje w przypadku narażenia na chorobę wywołaną wirusem SARS-CoV-2 (COVID-19) lub pozostawania w styczności ze źródłem biologicznych czynników chorobotwórczych ją wywołujących. Zgodnie z § 7 ust. 3 rozporządzenia okres obowiązkowej kwarantanny z powodu narażenia na zakażenie wirusem SARS-CoV-2 u osób, u których nie wystąpiły objawy choroby COVID-19, albo styczności ze źródłem zakażenia, ulega zakończeniu po 10 dniach licząc od dnia następującego po ostatnim dniu odpowiednio narażenia albo styczności. Państwowy powiatowy inspektor sanitarny, w uzasadnionych przypadkach, decyduje o skróceniu albo zwolnieniu z obowiązku odbycia obowiązkowej kwarantanny.
W oparciu o wyżej powołane przepisy ustawy oraz rozporządzeń, wydanych na podstawie zawartych w tej ustawie delegacji, bez wątpienia stwierdzić należy, że nałożenie obowiązku poddania się kwarantannie przez osobę, co do której stwierdzono, że była narażona na chorobę zakaźną lub pozostawała w styczności ze źródłem biologicznego czynnika chorobotwórczego, a nie wykazuje objawów chorobowych, ma charakter obowiązku ustawowego. Wymieniony powyżej przepis art. 34 ust. 2 u.z.z.z. jednoznacznie stanowi, że osoby, które były narażone na chorobę zakaźną lub pozostawały w styczności ze źródłem biologicznego czynnika chorobotwórczego i nie wykazują objawów chorobowych podlegają obowiązkowej kwarantannie. Na gruncie tego przepisu obowiązek kwarantanny powstaje w sytuacji, gdy osoba nie wykazuje objawów chorobowych, ale była narażona na chorobę zakaźną lub pozostawała w styczności ze źródłem chorobowym. Wystąpienie tylko jednej z tych okoliczności skutkuje obowiązkiem kwarantanny, przy czym obowiązek ten wynika z ustawy. Nałożenie tego obowiązku winno nastąpić w drodze decyzji administracyjnej, co wprost wynika z treści art. 33 ust. 1 u.z.z.z., który stanowi, że nałożenie wszelkich obowiązków określonych w art. 5 ust. 1 ustawy, w tym między innymi obowiązku poddania się kwarantannie, następuje w drodze decyzji. Wskazany przepis w sposób jasny i klarowny określa formę prawną nałożenia obowiązków, o których mowa w art. 5 ust. 1 ustawy, co dotyczy to również obowiązku kwarantanny w sytuacji opisanej w art. 34 ust. 2 ustawy. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 8 września 2021 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 835/21 decyzja o nałożeniu obowiązku kwarantanny z art. 34 ust. 2 u.z.z.z. ma charakter deklaratoryjny, bowiem materializuje, a więc potwierdza istnienie takiego obowiązku w stosunku do konkretnej osoby, chociaż sama nie kreuje jego powstania. Ma jednak doniosłe znaczenie, bo określa ten obowiązek w stosunku do konkretnego adresata, a tym samym pełni funkcję gwarancyjną w stosunku do przysługujących temu podmiotowi praw i wolności i stwarza prostą drogę do kontroli legalności działania organów przez sąd.
W ocenie Sądu obowiązek wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie poddania danej osoby kwarantannie wynika również z treści art. 35 ust.1 u.z.z.z. W świetle wymienionego przepisu w przypadku podejrzenia lub rozpoznania zachorowania na chorobę szczególnie niebezpieczną i wysoce zakaźną, lekarz przyjmujący do szpitala, kierujący do izolacji, kwarantanny lub zlecający izolację w warunkach domowych, kierując się własną oceną stopnia zagrożenia dla zdrowia publicznego, poddaje osobę podejrzaną o zachorowanie, chorą na chorobę szczególnie niebezpieczną i wysoce zakaźną lub osobę narażoną na zakażenie hospitalizacji, izolacji, kwarantannie, badaniom lub zleca izolację w warunkach domowych, również w przypadku, gdy brak jest decyzji, o której mowa w art. 33 ust. 1, a osoba podejrzana o zachorowanie, chora lub narażona na zakażenie nie wyraża zgody na hospitalizację, izolację, kwarantannę, wykonanie badania lub izolację w warunkach domowych.
Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że skoro w art. 33 ust. 1 ustawy wprowadzono zasadę orzekania o nałożeniu obowiązków określonych w art. 5 ust. 1 u.z.z.z. w drodze decyzji, w tym obowiązku poddania się kwarantannie, a jedyny wyjątek od tej zasady przewidziano w art. 35 ust. 1 u.z.z.z. to nie ma możliwości odstąpienia od decyzyjnego trybu skierowania na kwarantannę w przypadku orzekania przez organy inspekcji sanitarnej.
Wskazanej wyżej zasady wydawania decyzji administracyjnej w przypadku nakładania obowiązku poddania się kwarantannie nie zmienia wyżej przytoczony przepis art. 33 ust. 3a u.z.z.z., dodany z dniem 1 kwietnia 2020 r. Wymieniony przepis nie pozwala bowiem na odstąpienie od decyzyjnej formy nakładania obowiązków, o których mowa w art. 5 ust. 1 u.z.z.z., a jedynie w określonych granicach upraszcza treść takiej decyzji (poprzez możliwość odstąpienia od uzasadnienia) oraz sposób jej zakomunikowania (doręczenia/ogłoszenia) adresatowi (por. J. Piecha [w:] Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Komentarz, pod red. L. Boska, Warszawa 2021, art. 33, Nb 26 i 27).
Natomiast w treści § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 6 maja 2021 r., stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, wskazano, że w przypadku objęcia przez organy inspekcji sanitarnej osoby kwarantanną z powodu narażenia na chorobę wywołaną wirusem SARS-CoV-2, izolacją albo izolacją w warunkach domowych, informację o tym umieszcza się w odnośnym systemie teleinformatycznym, o którym mowa w § 2 ust. 4 pkt 1. Decyzji organu inspekcji sanitarnej nie wydaje się. Informacja o objęciu osoby kwarantanną, izolacją albo izolacją w warunkach domowych może być przekazana tej osobie ustnie, za pośrednictwem systemów teleinformatycznych lub systemów łączności, w tym przez telefon (§ 5 ust. 2 rozporządzenia).
W świetle przytoczonych powyżej regulacji stwierdzić należy, że wprowadzone w § 5 ust. 1 zdanie drugie rozporządzenia z 6 maja 2021 r. odstępstwo od ustawowej zasady nakładania obowiązku poddania się kwarantannie na podstawie decyzji administracyjnej wykracza poza zakres upoważnienia ustawowego określonego w art. 46a i 46b pkt 1-6 i 8-12 u.z.z.z. Wymienione odstępstwo nie mieści się w zakresie pojęcia "ustanowienie obowiązku poddania się kwarantannie" użytego w treści art. 46b pkt 5 u.z.z.z. W upoważnieniu zawartym w art. 46b pkt 5 i 6 u.z.z.z. brak jest wytycznych w zakresie możliwości uregulowania w sposób odmienny niż wynika to z ustawy obowiązku poddania się kwarantannie. Potwierdza to stanowisko doktryny, zgodnie z którym przepisy art. 46a i art. 46b pkt 1-6 i 8-13 u.z.z.z. nie upoważniały do uregulowania w wydanym na ich podstawie rozporządzeniu kwarantanny w sposób odrębny od konstrukcji ustawowych, a więc w szczególności wymagających wydania przez właściwy organ sanitarny decyzji administracyjnej (por. L. Bosek, Stan epidemii. Konstrukcja prawna, Warszawa 2022, s. 272). Zmiana zasadniczej konstrukcji ustawowej realizującej funkcje gwarancyjne – w tym przypadku polegająca w istocie na wprowadzeniu, nieznanej dotychczas u.z.z.z., instytucji "kwarantanny ex lege" – wymagała niewątpliwie zmiany regulacji ustawowej, a nie wprowadzenia takiej instytucji w drodze aktu podustawowego (por. L. Bosek, Stan epidemii. Konstrukcja prawna, Warszawa 2022, s. 278).
Jak trafnie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z 25 lutego 2022 r. sygn. akt IV SA/Po 1022/21 zmiana wprowadzona w § 5 ust. 1 rozporządzenia z 6 maja 2021 r. poprzez określenie w treści przepisu, że decyzji organu inspekcji sanitarnej nie wydaje się, skutkowała również nieuprawnionym zwolnieniem organów inspekcji sanitarnej z obowiązku prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia obowiązku kwarantanny, a w konsekwencji także pozbawiała, bez należytej podstawy prawnej, gwarancji i środków procesowych związanych z ogólną zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 in principio k.p.a.), w tym zwłaszcza konstytucyjnego prawa do zaskarżenia rozstrzygnięcia zapadłego w pierwszej instancji (art. 78 Konstytucji RP), w drodze odwołania (art. 127 § 1 k.p.a.)
Dodać również należy, że nałożenie obowiązku kwarantanny stanowi ingerencję w podstawowe prawa obywatelskie. Art. 31 ust. 3 Konstytucji RP przewiduje, że wszelkie ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być, ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. W ocenie Sądu przepis § 5 ust. 1 zd. drugie rozporządzenia Rady Ministrów z 6 maja 2021 r. naruszył wymóg wyłącznie ustawowego określenia zasad i trybu ograniczania wolności osobistej. Bez wątpienia bowiem nałożenie na konkretną osobę obowiązku poddania się kwarantannie jest w istocie formą ograniczenia jej wolności. Ponadto w myśl art. 41 ust. 1 i 2 Konstytucji RP każdemu zapewnia się nietykalność osobistą i wolność osobistą. Pozbawienie lub ograniczenie wolności może nastąpić tylko na zasadach i w trybie określonych w ustawie. Każdy pozbawiony wolności nie na podstawie wyroku sądowego ma prawo odwołania się do sądu w celu niezwłocznego ustalenia legalności tego pozbawienia.
Skoro zatem ograniczenia konstytucyjnych praw i wolności mogą być ustanawiane tylko w ustawie, to unormowanie ustawowe w tym zakresie powinno w sposób samodzielny określać wszystkie podstawowe elementy ograniczenia danego prawa i wolności tak, aby już na podstawie lektury przepisów ustawy można było wyznaczyć kompletny zarys tego ograniczenia. W rozporządzeniu powinny być zamieszczane jedynie przepisy o charakterze technicznym, nie mające zasadniczego znaczenia z punktu widzenia praw lub wolności jednostki. Przy ograniczaniu konstytucyjnych praw i wolności na podstawie art. 31 ust. 3 Konstytucji RP kompletność i szczegółowość regulacji ustawowej musi być znacznie zwiększona. Niedopuszczalne jest przyjmowanie w ustawie uregulowań blankietowych, pozostawiających organom władzy wykonawczej swobodę normowania ostatecznego kształtu owych ograniczeń, a w szczególności wyznaczania zakresu tych ograniczeń (wyroki TK z: 19 maja 2009 r., sygn. akt K 47/07, publ. OTK-A 2009/5/68; 19 lutego 2002 r., sygn. akt U 3/01, publ. OTK-A 2002/1/3, z 12 stycznia 2000 r., sygn. akt P 11/98, publ. OTK 2000/1/3).
Z powyższych względów niedopuszczalne jest przeniesienie przez ustawodawcę na władzę wykonawczą kompetencji do stanowienia przepisów ograniczających wolności i prawa obywateli gwarantowanych ustawą zasadniczą. Przepis § 5 ust.1 rozporządzenia nie mógł ograniczać wolności osobistej innych osób, gdyż kwestia ta należy do materii ustawowej.
Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że stanowiący podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia przepis § 5 ust. 1 zd. drugie rozporządzenia wykraczał poza zakres upoważnienia ustawowego określonego w art. 46a i art. 46b u.z.z.z., ingerując w istotę konstytucyjnych praw i wolności. Tym samym przepis ten naruszał zarówno wskazane przepisy ustawowe, jak również art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. W tym względzie Sąd podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, m. in. w wyrokach WSA w Poznaniu z 25 lutego 2022 r. w sprawie IV SA/Po 1022/21 i z 24 marca 2022 r. w sprawie IV SA/Po 53/22 oraz WSA w Olsztynie w wyroku z 20 kwietnia 2022 r. w sprawie II SA/Ol 175/22.
Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniom organu, nałożenie na osobę narażoną na zakażenie wirusem SARS-CoV-2 obowiązku poddania się kwarantannie, winno nastąpić w drodze decyzji administracyjnej, stosownie do art. 33 ust.1 u.z.z.z., wydanej po przeprowadzeniu odpowiedniego postępowania w tym zakresie. Zatem sposób nałożenia na małoletnią M.W. obowiązku kwarantanny z pominięciem wydania w tym zakresie decyzji administracyjnej stanowił o naruszeniu wskazanego przepisu ustawy, który przewiduje zasadę decyzyjnego orzekania w przedmiocie nakładania obowiązku kwarantanny m.in. na osobę podejrzaną o zakażenie wirusem SARS-CoV-2. Decyzja wydana na podstawie art. 33 ust. 1 u.z.z.z. winna konkretyzować w stosunku do adresata obligatoryjny obowiązek poddania się kwarantannie wynikający z art. 34 ust. 2 u.z.z.z. Wydanie decyzji winno zostać poprzedzone stosownym dochodzeniem epidemiologicznym, o którym mowa w art. 32 i 32a u.z.z.z., w ramach którego organ sanitarny dokonałby oceny stopnia zagrożenia chorobą zakaźną w konkretnym przypadku w oparciu o własną wiedzę medyczną i uzyskane informacje. Z akt sprawy wynika, że w niniejszej sprawie organ inspekcji sanitarnej nie przeprowadził takiego dochodzenia. W tym miejscu nadmienić należy, że podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie nałożenia kwarantanny z powodu narażenia na zakażenie wirusem SARS-CoV-2 nie wymaga przeprowadzenia pełnego postępowania administracyjnego. Niemniej jednak w ramach uproszczonego dochodzenia epidemiologicznego organ winien dokonać jednoznacznego ustalenia, czy zaistniały podstawy do nałożenia kwarantanny na daną osobę. W tym celu organ winien zweryfikować co najmniej na czas i miejsce kontaktu z osobą zakażoną SARS – CoV- 2 oraz okoliczności w jakich doszło do takiego kontaktu. Podjęte czynności powinny zostać utrwalone w aktach sprawy. W konsekwencji zaniechania podjęcia powyższych działań strona została bezpodstawnie pozbawiona prawa do merytorycznego rozpoznania sprawy przez organy administracji publicznej orzekające w I i II instancji.
Zaznaczyć również należy, że w orzecznictwie nie budzi wątpliwości uprawnienie sądu administracyjnego do kontroli zgodności z Konstytucją aktów podustawowych (rozporządzeń) w toku rozpatrywania sprawy (por. m.in. uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 października 2000 r. sygn. akt OPK 13/00, ONSA 2001, nr 2, poz. 63; z 18 grudnia 2000 r. sygn. akt OPK 20-22/00, ONSA 2001, nr 3, poz. 104; z 21 lutego 2000 r. sygn. akt OPS 10/99, ONSA 2000; wyroki NSA z 13 stycznia 2022 r. sygn. akt II GSK 2538/21 i z 8 listopada 2016 r. sygn. akt II GSK 544/15, dostępne w CBOSA). Zgodnie z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Przepis ten stanowi o podległości sędziów tylko Konstytucji i ustawom, a nie wszelkim innym aktom prawnym, nawet jeśli mają charakter aktów powszechnie obowiązujących. Zasada ta na gruncie art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, wskazującego, iż Konstytucja jest najwyższym prawem i że przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, stanowi podstawę przyznania sądom kompetencji do odmowy zastosowania przepisu rozporządzenia. Sąd ma prawo badać, czy będące podstawą rozstrzygnięcia przepisy rozporządzenia wykonawczego spełniają wymogi z art. 92 Konstytucji RP. W razie uznania, że rozporządzenie jest sprzeczne z aktem wyższego rzędu lub też wydane zostało z przekroczeniem granic upoważnienia ustawowego sąd może odmówić jego stosowania. Ocena sądu administracyjnego, sprowadzająca się do uznania, że przepis rozporządzenia, stanowiący podstawę prawną rozstrzygnięcia administracyjnego jest niezgodny z Konstytucją i ustawą oraz oparta na tej ocenie odmowa stosowania takiego przepisu w rozpoznawanej sprawie oznacza, że rozstrzygnięcie administracyjne zostało wydane z naruszeniem określonych przepisów prawa rangi konstytucyjnej lub ustawowej. Wydanie aktu administracyjnego z powołaniem się na przepis rozporządzenia, który jest niezgodny z Konstytucją i ustawą, oznacza wydanie aktu z naruszeniem przepisów wyższej rangi, a tym samym uprawnia sąd do odstąpienia od zastosowania tych przepisów w konkretnej sprawie, bez konieczności występowania z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego.
W związku z powyższym w niniejszej sprawie Sąd, podlegając tylko Konstytucji oraz ustawom w myśl art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, odmówił zastosowania w kontrolowanej sprawie przepisu § 5 ust. 1 zd. drugie rozporządzenia Rady Ministrów z 6 maja 2021 r. jako wydanego z przekroczeniem delegacji ustawowej określonej w art. 46a i art. 46b u.z.z.z. oraz naruszeniem art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Ustalenie przez sąd, że akt administracyjny został wydany na podstawie przepisu rozporządzenia, który jest niezgodny z Konstytucją lub ustawowym upoważnieniem do jego wydania, obliguje sąd do uchylenia takiego aktu. W konsekwencji powyższego Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji wydane w oparciu o § 5 ust. 1 rozporządzenia naruszają prawo w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy i należy je wyeliminować z obrotu prawnego.
Z przedstawionych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, o czym orzeczono w punkcie pierwszym sentencji wyroku.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ weźmie pod uwagę rozważania Sądu zawarte w uzasadnieniu do niniejszego wyroku, w szczególności należycie zastosuje przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, a po przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym rozstrzygnie sprawę w adekwatnej, wskazanej przez Sąd formie procesowej.
O kosztach postępowania orzeczono w punkcie drugim sentencji wyroku na podstawie art. 200, art. 205 § 2, art. 206 p.p.s.a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c, § 15 ust. 3 i § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Na przyznane koszty sądowe składają się wpis od skargi oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w wysokości wynikającej z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Sąd odstąpił od zasądzenia kosztów zastępstwa prawnego w wysokości wnioskowanej przez pełnomocnika strony na podstawie art. 206 p.p.s.a. w zw. z § 15 ust. 3 i § 16 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Zgodnie z art. 206 p.p.s.a. sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Ze względu na fakt, że art. 206 p.p.s.a. dotyczy kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, o których mowa w art. 205 p.p.s.a., obejmuje swoim zakresem także miarkowanie wysokości wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika procesowego. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie wystąpił uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 206 p.p.s.a. do zastosowania instytucji miarkowania kosztów postępowania przewidzianej w tym przepisie. Miarkując wysokość wynagrodzenia pełnomocnika na podstawie wskazanego przepisu Sąd zastosował regulację zawartą w § 15 ust. 3 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych, do której odwołuje się § 16 tego rozporządzenia. W tym zakresie Sąd rozważył okoliczności określone w § 15 ust. 3 wskazanego rozporządzenia, w szczególności stopień zawiłości sprawy jak i nakład pracy radcy prawnego w przyczynienie się do wyjaśnienia sprawy pod względem faktycznym, jak i do wyjaśnienia istotnych zagadnień prawnych, które mogą budzić wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie. Skład orzekający uznał, że w niniejszej sprawie ww. okoliczności nie przemawiają za ustaleniem wynagrodzenia pełnomocnika w wysokości przewyższającej stawkę minimalną. Przede wszystkim za podwyższeniem wynagrodzenia nie przemawiał nakład pracy pełnomocnika. Należy zaznaczyć, że w rozpoznawanej sprawie odbyła się jedna rozprawa, w której pełnomocnik uczestniczył w sposób zdalny. Sporządzona przez pełnomocnika skarga jest krótka, opiera się głównie na wskazaniu naruszonych przepisów. Skarga nie zawiera poszerzonej argumentacji prawnej uzasadniającej zarzuty. Poza sporządzeniem skargi i uczestnictwem w rozprawie zdalnej pełnomocnik strony nie podejmował w sprawie żadnych innych czynności procesowych. Ponadto, w ocenie Sądu, rozpoznawana sprawa nie stanowi sprawy, w toku której wyjaśniano by i rozstrzygano istotne zagadnienia prawne, co zresztą przyznał sam pełnomocnik w toku rozprawy przed tutejszym Sądem, wskazując, że "zagadnienie będące przedmiotem sprawy jest już przesądzone w orzecznictwie". Pełnomocnik strony nie przyczynił się również do wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy. Poza tym należy zwrócić uwagę, że przedmiotowa sprawa nie należy do spraw zawiłych i skomplikowanych, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie był obszerny, a wręcz bardzo skromny. Z powyższych przyczyn, określając kwotę kosztów postępowania w rozpoznawanej sprawie, Sąd uwzględnił wysokość wynagrodzenia pełnomocnika procesowego w wysokości odpowiadającej stawce minimalnej w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
k.ż.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI