III SA/Łd 342/22

III SA/Łd 342/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-08-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-05-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Alberciak
Małgorzata Kowalska
Paweł Dańczak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Ochrona zdrowia
Sygn. powiązane
II GSK 2024/22 - Wyrok NSA z 2026-02-12
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 33 par. 1 i 2 pkt 2c, pkt 3, pkt 6c, art. 34 ust. 1-3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2069
art. 5 ust.1 pkt 1 lit. b, art. 17 ust.1 -5, 10, 11
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Dnia 10 sierpnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Dańczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędzia WSA Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. G. na postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 17 marca 2022 roku nr 16/2022/II w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 17 marca 2022 r. nr 16/2022/II Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: ŁPWIS), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 18 ustawy z dnia 7 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479, dalej: u.p.e.a.), utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (dalej: PPIS) w Bełchatowie z 21 stycznia 2022 r. znak: PPIS-Ep-4325/27/1/17/18/19/20/21/22 oddalające zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z 24 września 2021 r. Nr PPIS.Pr.056.1.1.2021.
W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.
W związku z nieszczepieniem dziecka J.G. PPIS w Bełchatowie upomnieniem z 20 grudnia 2018 r. znak: PPIS-Ep-4325/27/1/17/18 wezwał J.G. do zgłoszenia się z dzieckiem do punktu szczepień w celu wykonania zaległych szczepień ochronnych przeciw: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzae typu b, inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis) oraz odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce zgodnie z obowiązującym Programem Szczepień Ochronnych.
W następstwie dalszego niewykonywania obowiązkowych szczepień ochronnych PPIS w Bełchatowie 24 września 2021 r. wystawił tytuł wykonawczy Nr PPIS.Pr.056.1.1.2021, zobowiązując stronę do poddania dziecka ww. szczepieniom ochronnym oraz wystosował do ŁPWIS jako organu egzekucyjnego wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w stosunku do strony.
Postanowieniem z 21 października 2021 r. Nr 327/2021 ŁPWIS nałożył na J.G. grzywnę w wysokości 1000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku szczepień ochronnych, wynikającego z tytułu wykonawczego z 24 września 2021 r. Nr PPIS.Pr.056.1.1.2021 wystawionego przez PPIS w Bełchatowie.
Pismem z 28 października 2021 r. zobowiązana złożyła zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego dotyczące określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu (art. 33 § 2 pkt 2 u.p.e.a); błędu co do osoby zobowiązanej (art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a) oraz braku wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a (art. 33 § 2 pkt 6 ppkt b u.p.e.a).
Postanowieniem z 18 listopada 2021 r. Nr 405/2021 ŁPWIS zawiesił postępowanie egzekucyjne wobec strony od 5 listopada 2021 r.
Postanowieniem z 21 stycznia 2022 r. znak: PPIS-Ep-4325/27/1/17/18/19/20/21/22 PPIS w Bełchatowie oddalił zarzuty strony na prowadzone postępowanie egzekucyjne.
Na powyższe postanowienie strona złożyła zażalenie, wnosząc o umorzenie postępowania i zarzucając brak wymagalności obowiązku, prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, niewykonalność obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym oraz błędy formalne tytułu wykonawczego i upomnienia. W ocenie strony wierzyciel wszczął egzekucję administracyjną z nadużyciem prawa, gdyż nie jest w stanie w żaden sposób wykazać, że nieszczepienie J.G1. stanowi zagrożenie dla jej zdrowia lub zdrowia publicznego. J.G. podkreśliła ponadto, że formy przymusu administracyjnego do wykonywania szczepień ochronnych są niedopuszczalne ze względu na akty prawa międzynarodowego i polskiego. Zarzuciła ponadto naruszenie przez organ art. 6 i 10 § 1 k.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a.
Wskazanym na wstępie postanowieniem Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, odnosząc się do zarzutu braku wymagalności obowiązku, organ II instancji wskazał, że obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynika z regulacji ustawowych zawartych w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 10 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2021 r. poz. 2069 ze zm.). Ponadto na ten obowiązek wskazuje treść rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 753 ze zm.), w którym ustalono wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, ze wskazaniem, kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym - jeśli chodzi o dzieci - w jakim okresie ich życia. W ocenie ŁPWIS, wbrew twierdzeniom strony, z przepisów tych można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku.
Uwzględniając powyższe ŁPWIS podkreślił, że obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych i nie ma podstawy prawnej do jego konkretyzacji w formie decyzji administracyjnej, przy czym wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2021 r., poz. 2008 ze zm.). Oznacza to, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniom ochronnym.
Organ II instancji zwrócił również uwagę, że Komunikaty Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na dany rok są wydawane w oparciu o art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Program Szczepień Ochronnych jest ogłaszany co roku z uwagi na wprowadzane w nim zmiany wynikające ze zmieniającej się sytuacji epidemiologicznej chorób zakaźnych, zaleceń ekspertów oraz organizacji i instytucji zajmujących się zagadnieniami szczepień ochronnych (w tym WHO, ECDC i CDC), a także wyników przeprowadzanych badań epidemiologicznych (w tym badań nad utrzymywaniem się odporności poszczepiennej) oraz pojawianiem się nowych preparatów szczepionkowych. Komunikaty Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych są dokumentami uzupełniającymi do ustawy zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych.
Odnosząc się do dalszych zarzutów zobowiązanej organ II instancji podkreślił, że wojewoda jest organem właściwym do prowadzenia egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, wynikających zarówno z wydanych przez siebie rozstrzygnięć indywidualnych (decyzji, postanowień), jak i obowiązków niepieniężnych wynikających wprost z mocy przepisów prawa. Niemniej jednak ze względu na porozumienie z 12 lutego 2015 r. zawarte pomiędzy Wojewodą Łódzkim i Państwowym Wojewódzkim Inspektorem Sanitarnym w Łodzi w sprawie powierzenia prowadzenia spraw z zakresu egzekucji administracyjnej obowiązku szczepień ochronnych (Dziennik Urzędowy Województwa Łódzkiego z 2015 r., poz. 676) działanie ŁPWIS w charakterze organu egzekucyjnego znajduje uzasadnienie w prawie.
Organ II instancji zauważył również, że PPIS w Bełchatowie w wydanym stanowisku wierzyciela wskazał, że tytuł wykonawczy zawiera, zgodnie z art. 27 § 1 pkt 3 i pkt 6 u.p.e.a. wymagane informacje, tj. treść podlegającego egzekucji obowiązku oraz wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej. Ponadto z karty uodpornienia dziecka J.G1., urodzonej 6 kwietnia 2017 r., wynika, że dziecko aktualnie będąc w piątym roku życia nie zostało zaszczepione przeciwko jedenastu chorobom zakaźnym, którym można zapobiegać poprzez szczepienia ochronne.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższe rozstrzygnięcie J.G. zarzuciła naruszenie:
przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 7, art. 77, art. 136 i art. 138 k.p.a. w związku z art. 27 u.p.e.a. poprzez niezbadanie, czy tytuł wykonawczy został wystawiony w sposób prawidłowy, podczas gdy tytuł zawiera istotne uchybienia i nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.;
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, tj. uznanie przez organ, że skarżąca nie wykonała obowiązku, podczas gdy dla małoletniej nie został ułożony indywidualny kalendarz szczepień, nadto nie zostały wykluczone przeciwwskazania do szczepienia;
art. 7a, art. 77 i art. 81a k.p.a., poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącej, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego;
art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżąca uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności brak jest oświadczenia o odmowie szczepień, a strona podejmuje kroki w celu wykonania obowiązku.
W uzasadnieniu skargi J.G. podniosła, że PWIS nie odniósł się do kwestii niewłaściwego określenia obowiązku, tj. niezgodnie z treścią art. 17 ust. 2 i 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku stawienia się na badania kwalifikacyjne w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia oraz brak wskazania przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji. W ocenie skarżącej tytuł wykonawczy zawiera szereg błędów, których istnienie jest ignorowane przez organy. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika, czy prawidłowość tytułu wykonawczego była przedmiotem badania organu. Uzasadnienie nie spełnia wymogów określonych w k.p.a.
Skarżąca podkreśliła następnie, że jedną z podstawowych zasad postępowania egzekucyjnego jest stwierdzenie, że egzekwowany obowiązek wobec konkretnej osoby istnieje i jest wymagalny. Badanie to winno obejmować dzień wystawienia upomnienia, które bezpośrednio poprzedza wszczęcie egzekucji administracyjnej, a przede wszystkim dzień wystawienia tytułu wykonawczego, czyli 24 września 2021 r. Na ten moment obowiązek nie jest wymagalny ani wykonalny. Wprawdzie harmonogram szczepień ochronnych jest ogłaszany corocznie w Komunikacie w sprawie Programu Szczepień Ochronnych, jednakże konkretyzacja terminu należy każdorazowo do lekarza, który przeprowadza lekarskie badanie kwalifikacyjne. Skarżąca zauważyła, że na dzień wystawienia tytułu wykonawczego małoletnia nie miała ułożonego indywidualnego kalendarza szczepień, co powoduje że nie można mówić o wymagalności obowiązku.
Wnosząca skargę zaznaczyła ponadto, że zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Tymczasem w okolicznościach sprawy nie przeprowadzono takiego badania, a ponadto z dokumentacji medycznej małoletniego dziecka w żaden sposób nie można uzyskać informacji jakie przeciwwskazania i do jakiego szczepienia zostały wykluczone.
W ocenie strony skarżącej z zebranego materiału dowodowego nie wynika wykonalność szczepień, z uwagi na brak wykluczenia przeciwwskazań obowiązek ten jest niewykonalny.
Z powyższych względów strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
W odpowiedzi na skargę Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) i art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 Prawo o ustroju sądów administracyjnych). Oznacza to, że sądy administracyjne kontrolują zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z przepisami postępowania administracyjnego, a także kontrolują prawidłowość zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając niniejszą sprawę według wskazanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
W niniejszej sprawie kognicji Sądu poddane zostało postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z 17 marca 2022 r. utrzymujące w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Bełchatowie z 21 stycznia 2022 r. oddalające zarzuty J.G. w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z 24 września 2021 r.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm., dalej: u.p.e.a.). Zgodnie z treścią art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Zaznaczyć należy, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty sformalizowany środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu. Strona, wnosząc zarzut, kwestionuje dopuszczalność prowadzenia egzekucji w oparciu o wystawiony tytuł wykonawczy. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów przedmiotem rozpoznania jest wyłącznie treść tych zarzutów, przy czym zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Podniesione w treści zarzutów okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Zgodnie z art. 33 § 4 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Stosownie do art. 34 § 1-3 u.p.e.a. organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej; uznaje zarzut w całości lub w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut lub stwierdza niedopuszczalność zarzutu. Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie.
Ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika, że 24 września 2021 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Bełchatowie wystawił tytuł wykonawczy zobowiązujący J.G. do poddania jej dziecka J.G1. obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzae typu b, inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis) oraz odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce zgodnie z obowiązującym Programem Szczepień Ochronnych. W oparciu o powyższy tytuł wykonawczy wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne, w toku którego zobowiązana podniosła zarzuty: określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu (art. 33 § 2 pkt 2c u.p.e.a); błędu co do osoby zobowiązanej (art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a) oraz braku wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a (art. 33 § 2 pkt 6b u.p.e.a). Dodatkowo w treści zażalenia na postanowienie wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów skarżąca podniosła kwestie niewykonalności obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynikającego z niewykluczenia przez lekarza przeciwskazań do szczepienia, prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny oraz błędów formalnych tytułu wykonawczego i upomnienia. Niewątpliwe podnoszenie kolejnych zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego na etapie składania zażalenia na postanowienie organu I instancji rozstrzygającego w przedmiocie zarzutów jest spóźnione, niemniej jednak organ II instancji w zaskarżonym postanowieniu odniósł się również do tych zarzutów.
Sąd podziela stanowisko organów administracji co do niezasadności zarzutów braku wymagalności i niewykonalności obowiązku poddania dziecka J.G1. obowiązkowym szczepieniom ochronnym. W tym zakresie skarżąca argumentowała, że komunikat Program Szczepień Ochronnych wydawany przez Głównego Inspektora Sanitarnego nie mieści się w katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego, obowiązuje jedynie jednostki organizacyjne podległe organowi wydającemu i nie może stanowić podstawy określenia obowiązku wobec obywateli. Obowiązek szczepień może być traktowany jako obowiązek społeczny, nie zaś obowiązek prawny, którego realizacja wiąże się z przymusem. Niezależnie od powyższego skarżąca podkreślała również, że konkretyzacja terminu szczepień ochronnych należy do lekarza, który przeprowadza badanie kwalifikacyjne. Ponadto dziecko nie posiadało ułożonego indywidualnego kalendarza szczepień. Zdaniem skarżącej w dokumentacji medycznej brak zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym dziecka, na podstawie którego lekarz stwierdziłby, że dziecko nie posiada przeciwskazań do wykonania szczepień ochronnych, a tym samym obowiązek szczepień ochronnych u małoletniej nie jest wymagalny.
W ocenie Sądu obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa. Zgodnie z treścią art. 5 ust.1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. z 2021 r. poz. 2069 ze zm., dalej: u.z.z.z.), osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym. W przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 u.z.z.z.). Realizację wskazanych obowiązków konkretyzują przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi zamieszczone w rozdziale IV. W myśl art. 17 ust. 1 u.z.z.z. osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Z art. 17 ust. 2 u.z.z.z. wynika, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.z.z.z.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.z.z.z.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.z.).
Następnie zauważyć należy, że w treści art. 17 ust. 10 pkt 1 i 2 u.z.z.z. ustawodawca zawarł upoważnienie do określenia przez ministra właściwego do spraw zdrowia w drodze rozporządzenia: 1) wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, 2) osób lub grup osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby. Ponadto, stosownie do art. 17 ust. 11 u.z.z.z. Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu.
W rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 753 ze zm.) określono wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Natomiast szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko chorobom zakaźnym został określony w ogłaszanym co roku komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych wydawanym w oparciu o art. 17 ust. 11 u.z.z.z. Komunikat ten jest dokumentem technicznym precyzującym obowiązki wynikające z ustawy, w którym zawarte są wiadomości z zakresu medycyny dotyczące sposobu wykonania ustalonych w ustawie obowiązków.
Z wymienionych wyżej przepisów można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres. Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych, przy czym wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (por. wyroki NSA: z 29 stycznia 2010 r. sygn. akt II FSK 1494/08 i z 6 kwietnia 2011 r. sygn. akt II OSK 32/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Wyznaczenie maksymalnej granicy wieku w § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, przy obowiązującej regulacji ustawowej Programu Szczepień Ochronnych, nie pozwala na określenie przez zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego czasu poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. Fakt wyznaczenia maksymalnego terminu wykonania obowiązku szczepienia w § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych nie oznacza, że dopiero po upływie tego terminu obowiązek jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej. Należy bowiem uwzględnić regulację § 5 tego rozporządzenia, który stanowi, że obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanych przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. To, że zgodnie z art. 17 ust. 11 u.z.z.z. konkretyzowanie obowiązku poddania się szczepieniom obowiązkowym następuje Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłoszonym w formie komunikatu przez Głównego Inspektora Sanitarnego nie stanowi złamania konstytucyjnego porządku przepisów powszechnie obowiązujących, skoro podstawą obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym jest regulacja ustawowa (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 17 ust. 1 u.z.z.z). W komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego okres czasu, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne szczepionki jest wiążący i stanowi o wymagalności obowiązku. Niewykonanie obowiązku stanowi natomiast podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie obowiązku poddania dziecku szczepieniu ochronnemu.
Podkreślić należy, że poszczególne terminy szczepień ochronnych określane w komunikacie ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego nie powinny być rozumiane jako dające zobowiązanej prawo do samodzielnego wyznaczenia momentu, w którym ma dojść do zaszczepienia dziecka, a tym bardziej, jak błędnie przyjmuje skarżąca, jako terminy, których upływ dopiero stanowi o wymagalności omawianego obowiązku. Podzielenie tego poglądu niweczyłoby cele, którymi kierował się ustawodawca, wprowadzając szczepienia obowiązkowe, a więc zapobieganie oraz zwalczanie zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w tym podejmowania działań przeciwepidemicznych i zapobiegawczych oraz uodpornienia osób podatnych na zakażenie. W niniejszej sprawie niewątpliwe mając na względzie wiek dziecka skarżącej (5 lat) obowiązek określony w tytule wykonawczym miał charakter wymagalny, skoro już przed dniem jego wystawienia doszło do uchybienia terminowi wyznaczonemu dla przyjęcia szczepionek przeciwko wszystkim wymienionym w tytule chorobom.
O braku wymagalności wymienionego obowiązku nie może świadczyć podnoszona przez skarżącą okoliczność braku w dokumentacji medycznej zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym, na podstawie którego lekarz by wykluczył istnienie wszystkich przeciwskazań do szczepień ochronnych u małoletniego dziecka. Podkreślić należy, że poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, o którym mowa w art. 17 ust. 2 u.z.z.z., jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (por. wyroki NSA z 21 listopada 2019 r. sygn. akt II OSK 3322/17 i sygn. akt II OSK 43/18; z 18 stycznia 2022 r. sygn. akt II OSK 459/19, dostępne w CBOSA).
Z akt sprawy niniejszej wynika, że rodzice J.G1. stawiali się wraz z dzieckiem na badania kwalifikacyjne do szczepień ochronnych. Nie uznawali jednak przeprowadzonych w tym zakresie badań lekarskich, twierdząc, że badania te są niewystarczające, gdyż nie wykluczają istnienia wszystkich przeciwwskazań do wykonania szczepień ochronnych i nie gwarantują, że u dziecka nie wystąpią powikłania poszczepienne. Z tej przyczyny odmawiali wyrażenia zgody na wykonanie szczepień ochronnych u dziecka, nie dostarczając jednocześnie żadnych zaświadczeń lekarskich potwierdzających czasowe lub stałe przeciwwskazania do realizacji tych szczepień. Podkreślić należy, że o realizacji szczepień obowiązkowych i kwalifikacji do ich podania u dziecka decyduje każdorazowo lekarz, po uprzednim wykonaniu szczegółowego badania obecnego stanu zdrowia dziecka oraz zebraniu potrzebnych informacji podczas wywiadu z rodzicem, a nie rodzic, który sprzeciwia się wykonaniu szczepień ochronnych z powodu własnych przekonań. Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi nie przewiduje prawa pacjenta do odmowy wyrażenia zgody na szczepienie ochronne, wręcz przeciwnie - statuuje ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym. Jedynie w sytuacji wskazań lekarskich, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy o zapobieganiu). Powyższe oznacza, że rodzice J.G1. nie wywiązali się z ustawowego obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym, co prawidłowo stanowiło podstawę do wszczęcia egzekucji administracyjnej i zastosowania środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia.
W zakresie podniesionej przez stronę kwestii braku ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień dla dziecka należy podnieść, że - jak już wyżej wspominano - wiek w jakim dziecko musi być zaszczepione na poszczególne choroby dawkami podstawowymi i przypominającymi został określony w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Indywidualny kalendarz szczepień stanowi ułożony dla danego dziecka program szczepień ochronnych. Kalendarz układa lekarz w sytuacji, kiedy doszło do zaburzenia realizacji obowiązującego kalendarza szczepień podanego w Programie Szczepień Ochronnych. Zatem dla dziecka skarżącej ustalenie indywidualnego kalendarza szczepień mogło zostać dokonane jedynie w czasie wizyty lekarskiej. Z akt sprawy wynika natomiast, że skarżąca nie była zainteresowana ułożeniem indywidulanego programu szczepień, bowiem podczas wizyt lekarskich nie zgadzała się na wykonanie obowiązkowych szczepień ochronnych u dziecka. Trudno w tej sytuacji twierdzić, że niewykonanie obowiązku wykonania szczepień u dziecka spowodowane było brakiem ułożenia przez lekarza indywidulanego kalendarza szczepień dla dziecka.
Odnosząc się następnie do zarzutu określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa (art. 33 § 2 pkt 2c u.p.e.a.) należy wskazać, że podstawą prawną do nałożenia obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym są wskazane w tytule wykonawczym art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z., art. 17 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz § 2-5 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Na tej podstawie ustawodawca zobowiązał określone grupy osób przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym na zasadach określonych w ustawie. Wbrew twierdzeniom skarżącej, ze wskazanych w tytule wykonawczym przepisów można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tj. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku. Wierzyciel w tytule wykonawczym w sposób szczegółowy opisał treść podlegającego egzekucji obowiązku, precyzyjnie wskazując kogo i czego dotyczy, z podaniem rodzaju szczepień, które powinny zostać wykonane zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych. Treść obowiązku wskazana w tytule wykonawczym wynika zatem z przywołanej w tym tytule podstawy prawnej wynikającej z obowiązujących przepisów prawa. Dodatkowo podstawę prawną uszczegóławia komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na dany rok ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wydany na podstawie art. 17 ust. 11 u.z.z.z.
Niezasadny jest również zarzut błędu co do osoby zobowiązanej, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. W tym zakresie przypomnieć należy, że zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z. osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 u.z.z.z., jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. W przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 u.z.z.z.). Obowiązujące przepisy prawa nakładają zatem na rodziców sprawujących pieczę nad małoletnimi dziećmi zgodnie z art. 96 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359), obowiązek poddania ich szczepieniom ochronnym. Skarżąca jako matka J.G1. nie wywiązała się z tego obowiązku. W konsekwencji prawidłowo została wskazana w tytule wykonawczym jako osoba zobowiązana do wykonania obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym.
Odnośnie podniesionego przez skarżącą zarzutu prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny wyjaśnić należy, że zarzut ten przewidziany był w art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r. Wskazany zarzut z dniem 30 lipca 2020 r. został wyeliminowany z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji na mocy ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 2070). W uzasadnieniu do projektu zmiany u.p.e.a. wskazano, że w odniesieniu do wydania w toku postępowania egzekucyjnego rozstrzygnięcia przez niewłaściwy organ egzekucyjny wystarczającą podstawą prawną do zaskarżenia takiego rozstrzygnięcia jest art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. W związku z powyższym przedmiotowy zarzut nie zasługiwał na uwzględnienie.
W zakresie argumentacji skargi dotyczącej naruszenia przepisów postępowania poprzez niezbadanie prawidłowości tytułu wykonawczego zauważyć należy, że w przepisie art. 33 § 2 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r., jako podstawę zarzutu nie wymieniono niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. W związku z powyższym zarzut skarżącej w tym zakresie nie podlegał uwzględnieniu. Na marginesie wyjaśnić należy, że w obecnym stanie prawnym spełnienie przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. kontroluje organ egzekucyjny i w razie stwierdzenia, że wymogi te nie są spełnione to nie przystępuje do egzekucji, zawiadamiając o tym wierzyciela (art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a.). W rozpoznawanej sprawie Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny przystąpił do egzekucji uznając tym samym, że tytuł wykonawczy wystawiony wobec skarżącej 24 września 2021 r. spełnia wymogi z art. 27 u.p.e.a. Nadmienić tylko można, że wskazany tytuł wykonawczy zawiera wszystkie wymagane przepisem art. 27 u.p.e.a. elementy oraz został wystawiony według wzoru stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 12 stycznia 2021 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz.U. z 2021 r. poz.176 ze zm.).
Nieuzasadnione są również zarzuty skargi dotyczące naruszenia art.7, art. 7a, art. 77, art. 80 i art. 81a k.p.a. oraz art. 136 i 138 k.p.a. Organ zgromadził wystarczający materiał dowodowy do podjęcia rozstrzygnięcia i ocenił zebrane dowody w świetle przepisów mających zastosowanie w sprawie. Dokonana w zaskarżonej decyzji ocena dowodów nie wykracza poza granice swobodnej oceny dowodów. W niniejszej sprawie jednocześnie nie wystąpiły niedające się usunąć wątpliwości co do treści norm prawnych lub co do stanu faktycznego. Organy wydały rozstrzygnięcie odpowiadające przepisom prawa i swoje stanowisko przedstawiły w uzasadnieniu odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.
k.ż.