III SA/Łd 339/24

III SA/Łd 339/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-09-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-05-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska
Joanna Wyporska-Frankiewicz /sprawozdawca/
Teresa Rutkowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
II GSK 2544/24 - Wyrok NSA z 2025-06-17
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135, art. 200 i art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1327
art. 15znnnnnn(2) ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 1047
art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140mb, art. 140n ust. 1, ust.2a, ust. 3a, ust. 4 i ust. 6
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Sentencja
Dnia 6 września 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Anna Dębowska, Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 6 września 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi "K" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 12 marca 2024 roku nr SKO.4141.168.2024 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 6 lutego 2024 r., numer DOM-SOK-VIII.5410.4.1272.2023.GL; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz skarżącej "K" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. kwotę 207 (dwieście siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z 12 marca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 6 lutego 2024 r. o nałożeniu na K. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. kary pieniężnej w wysokości 200 zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia organu rejestrującego w terminie nieprzekraczalnym 60 dni o nabyciu pojazdu marki porsche o numerze VIN: [...] zarejestrowanego za numerem [...].
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
18 stycznia 2023 r. do organu rejestrującego wpłynął wniosek o rejestrację pojazdu marki PORSCHE o wskazanym powyżej numerze VIN i numerze rejestracyjnym. Do wniosku dołączono dokument sprzedaży wskazanego pojazdu, tj. fakturę z dnia 31 sierpnia 2021 r., z którego wynika, iż K. Sp. z o.o. nabyła prawo do własności przedmiotowego pojazdu. 23 listopada 2021 r. do organu rejestrującego wpłynął wniosek o rejestrację wskazanego pojazdu.
W sprawie ustalono, że K. Sp. z o.o. do dnia 2 listopada 2021 r. nie wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku, tj. zgłoszenia nabycia pojazdu. W związku z powyższym organ rejestrujący pismem z 13 listopada 2023 r. zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym.
Strona skorzystała z możliwości złożenia wyjaśnienia, podając w piśmie z 28 listopada 2023 r. przyczynę opóźnienia w terminie złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu.
Decyzją z 6 lutego 2024 r. Prezydent Miasta Łodzi nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 200,00 zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia organu rejestrującego w terminie nieprzekraczalnym 60 dni o nabyciu pojazdu. Organ I instancji stwierdził, że do dnia 18 stycznia 2023 r. strona pozostawała w stanie niezgodności z przepisami prawa, polegającej na niepowiadomieniu starosty, w terminie 60 dni liczonym od dnia nabycia pojazdu, o nabyciu pojazdu zarejestrowanego, wskazując, że tego typu naruszenie jest pierwszym, jakiego dopuściła się strona w okresie od 1 stycznia 2020 r., tj. od dnia wejścia w życie przepisów art. 140mb pkt. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz art. 31 i ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r, który to przepis wprowadził sankcje w postaci kar pieniężnych za niepowiadomienie starosty w terminie 60 dni o nabyciu pojazdu zarejestrowanego. Z kolei, badając przesłankę korzyści finansowych uzyskanych z tytułu naruszenia prawa, organ stwierdził, iż strona w związku z niezgłoszeniem w ustawowym terminie nabycia pojazdu, którego była właścicielem, nie uzyskała żadnych korzyści finansowych. Rozpatrując sprawę, organ rejestrujący rozważył również przesłanki wynikające z art. 189f k.p.a. i stwierdził, że w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z zaprzestaniem naruszenia prawa, gdyż złożenie przez stronę zawiadomienia o nabyciu pojazdu, po ustawowo określonym terminie, trudno określić mianem zaprzestania naruszenia prawa, nie jest to bowiem czyn charakteryzujący się pewną ciągłością działania ani szereg zachowań bądź zaniechań, które miały miejsce na przestrzeni określonego czasu a zatem jedna z przesłanek koniecznych do zastosowania odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, nie występuje. W ocenie organu I instancji w rozpatrywanej sprawie brak jest również podstaw do uznania, iż wystąpiło znikome naruszenie prawa.
Strona, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, złożyła odwołanie od powyższej decyzji.
Wskazaną na wstępie decyzją z 12 marca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 6 lutego 2024 r., którą wymierzono stronie skarżącej karę pieniężną w wysokości 200 zł. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytaczając treść przepisów stanowiących materialnoprawną podstawę wydanej decyzji, tj. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140mb, art. 140n ust. 1, ust. 2a, ust. 3a, ust. 4, ust. 6, art. 140mn ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1047) – dalej również "u.p.r.d.", wyjaśnił, że wskazane przepisy nie pozostawiają organowi administracji pola do jakiegokolwiek uznania administracyjnego (z wyjątkiem wymiaru nałożonej kary) stanowiąc wyraźnie o obowiązku wydania decyzji o nałożeniu kary pieniężnej wyłącznie przez pryzmat dokonania określonej czynności (zawiadomienia o nabyciu/zbyciu pojazdu lub złożenia wniosku o rejestrację pojazdu) w wyznaczonym przez ustawodawcę 30-dniowym terminie, pozostawiając zatem wszystkie inne okoliczności bez jakiegokolwiek znaczenia dla wydania przedmiotowej decyzji. Organ II instancji podkreślił, że przepis tj. art. 140mn u.p.r.d., stanowi podstawę do wydania decyzji związanej, bowiem użyta w jego treści imperatywna forma czasownika "podlega" wskazuje, że organ nie ma prawnej możliwości wyboru rozstrzygnięcia. Nadto, kolegium stwierdziło, że w niniejszej sprawie oczywistym jest, iż strona nie wywiązała się z nałożonego nań obowiązku, wynikającego z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d., bowiem zgłoszenia nabycia dokonała z uchybieniem 60-dniowego terminu, z czym przywołany powyżej art. 140mb pkt 2 u.p.r.d. wiąże konsekwencje w postaci nałożenia kary pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. W ocenie organu odwoławczego Prezydent Miasta Łodzi wydając zaskarżoną decyzję i nakładając najniższy przewidziany przez ustawodawcę wymiar kary uwzględnił powyższe przesłanki, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, które kolegium w pełni zaaprobowało. W ocenie organu II instancji na akceptację zasługują również rozważania organu I instancji, co do braku możliwości odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o czym stanowi art. 189f §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy cytując brzmienie wskazanego przepisu stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie nie jest spornym, iż nie zachodzi przesłanka wymieniona w punkcie 2 wskazanego przepisu - bowiem na stronę nie została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna za niezawiadomienie starosty o nabyciu przedmiotowego pojazdu w przepisanym terminie. W rozpatrywanym stanie faktycznym nie zachodzi również sytuacja opisana art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., bowiem norma ta ustanawia dwie kumulatywne przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu tj.: 1) znikoma waga naruszenia prawa oraz 2) zaprzestanie przez stronę naruszania prawa. Organ podkreślił, że oczywistym jest, iż te przesłanki muszą wystąpić łącznie. Dalej, odnosząc się do drugiej przesłanki z cytowanego przepisu tj. zaprzestania naruszania prawa przez stronę kolegium wskazało na stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażone w wyroku z dnia 13 marca 2020 r. (sygn. akt: IV SA/Wa 2529/19, LEX nr 3053065), zgodnie z którym gdy chodzi o wymóg zaprzestania naruszania prawa, przepis ten znajduje zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do naruszeń o charakterze ciągłym, trwałym lub powtarzającym się. Przepis ten nie ma natomiast zastosowania do zachowania osoby polegającego na jednorazowym naruszeniu obowiązku lub zakazu. Jest to, zdaniem sądu, koncepcja o tyle słuszna, że w przypadku jednorazowego naruszenia obowiązku lub zakazu, z uwagi na ich specyfikę, nie można mówić o zaprzestaniu popełniania deliktu. Delikt się bowiem popełniło raz, nie można go popełnić więcej razy, nie można też stanu naruszenia cofnąć. Pojęcia zaprzestania naruszania prawa nie należy utożsamiać z obowiązkiem przywrócenia przez stronę stanu zgodnego z prawem lub usunięciem skutków naruszenia prawa. Innymi słowy dokonanie przez stronę wymaganego wpisu, nie stanowi zaprzestania naruszania prawa, ale jest wyrazem przywrócenia stanu zgodnego z prawem. Organ odwoławczy powołał się także na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 2021 r. (sygn. akt: II GSK 476/21, LEX nr 3264847), w którym sąd stwierdził, iż to nie tylko kwestia zawiadomienia organu o zbyciu pojazdu z 1 dniowym uchybieniem terminu ma znaczenie dla oceny wagi naruszenia prawa, o której mowa wart. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., lecz także chronione prawem wartości i dobra, w odniesieniu do których rozważana jest skala ich naruszenia. Omawiana kara ma bowiem niezwykle istotne znaczenie z punktu widzenia skutecznej implementacji unormowań unijnych w zakresie ochrony środowiska naturalnego i ochrony zdrowia. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 2 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z dnia 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz.U.UE.L z 2000 r. Nr 269, str. 34 z późn. zm. tzw. dyrektywa wrakowa), Państwa Członkowskie mają obowiązek podjąć niezbędne środki w celu zapewnienia, że wszystkie pojazdy wycofane z eksploatacji będą przekazywane uprawnionym zakładom przetwarzania. Natomiast w świetle art. 6 ust. 1 Państwa Członkowskie podejmą niezbędne środki w celu zapewnienia, że wszystkie pojazdy wycofane z eksploatacji są magazynowane (nawet czasowo) i przetwarzane zgodnie z ogólnymi wymaganiami określonymi w art. 4 dyrektywy 75/442/EWG, oraz zgodnie z minimalnymi wymaganiami technicznymi przedstawionymi w załączniku I do niniejszej dyrektywy, bez naruszania krajowych regulacji dotyczących ochrony zdrowia i środowiska naturalnego. Zgodnie z pkt 1 preambuły ww. Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE omawiane przepisy mają zminimalizować szkodliwy wpływ pojazdów wycofanych z eksploatacji na środowisko naturalne, przyczyniając się tym samym do zachowania, ochrony i poprawy stanu środowiska naturalnego oraz oszczędzenia energii, a także po drugie, aby zapewnić właściwe funkcjonowanie rynku wewnętrznego oraz unikać zakłóceń konkurencji na obszarze Wspólnoty (por. też np. wyrok NSA z 15 czerwca 2021 r., III OSK 475/21, LEX nr 3188039). W ocenie organu II instancji w rozpoznanej sprawie nie ma zastosowania art. 189f § 2 k.p.a. albowiem cele, o których mowa we wskazanym przepisie nie zostaną spełnione, bowiem sankcja za niezawiadomienie starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu (ewentualnie jego zarejestrowaniu o czym stanowi art. 140mb pkt 1 u.p.r.d. w oznaczonym terminie ma za zadanie wymuszenie realizacji tego obowiązku poprzez prewencję szczególną i ogólną. Dopuszczenie więc do sytuacji, że podmiot, który naruszał przepisy nie poniesie z tego tytułu konsekwencji doprowadziłoby do podważenia prawidłowego wykonywania obowiązków nałożonych na nabywcę lub zbywcę pojazdu, co podważyłoby cel regulacji w tym zakresie. Mając powyższe na względzie, bez znaczenia dla instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w przedmiotowej sprawie, w kontekście spełnienia przesłanki znikomego naruszenia prawa pozostaje fakt, że strona uchybiła ciążącemu na niej obowiązkowi o 21 dni, a nie jak przyjął organ pozostawała w stanie niezgodności z prawem do dnia 18 stycznia 2023 r. Zarówno w jednym, jak i w drugim przypadku, przesłanka znikomej wagi naruszenia prawa nie została spełniona. Z kolei w odniesieniu do samego powoływanego przez stronę faktu pandemii wywołanej wirusem COVID-19 i utrudnionego w związku z tym kontaktu z organami administracji, kolegium stwierdziło, iż w odróżnieniu od rejestracji pojazdu, która wymaga konieczności zgłoszenia się do urzędu celem przedłożenia wniosku wraz z niezbędnymi dokumentami - zgłoszenie nabycia pojazdu można było zrealizować tradycyjną drogą pocztową, poprzez platformę e-puap, poprzez umieszczenie dokumentów w skrzynce podawczej, a także osobiście lub przez pełnomocnika, ponieważ przez cały okres pandemii praca wydziału komunikacji była zachowana niezależnie od istniejących utrudnień. Jako całkowicie chybiony organ II instancji uznał zarzut odwołania co do braku zastosowania przez organ art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.). Kolegium wskazało, iż zgodnie z treścią tego przepisu, w razie stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 m.in. przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów, od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej (ust. 1 pkt 1), organ administracji publicznej jest obowiązany do zawiadomienia strony o uchybieniu terminu (ust. 1) oraz wyznaczenia jej w tym zawiadomieniu terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2). Niewątpliwie ustawodawca wprowadził przepisy szczególne, dające obywatelom ochronę przed skutkami ograniczeń związanych z epidemią w postaci zawieszenia biegu terminów prawa materialnego/zawitych przewidzianych przepisami prawa administracyjnego na czas stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii, niemniej nie jest rolą organu zawiadamianie strony z urzędu o uchybieniu terminu w postępowaniach wszczynanych z jej inicjatywy, bo oczywistym jest że organ nie ma o tym wiedzy. Postępowanie dotyczące zarejestrowania pojazdu jest postępowaniem opartym na zasadzie skargowości, co oznacza, że do jego uruchomienia niezbędny jest wniosek uprawnionego podmiotu (właściciela pojazdu), który to określa w nim podstawę żądania. Podobnie jest w przypadku pojazdu już zarejestrowanego w razie przeniesienia własności na inną osobę. Tym samym sprawa dotycząca rejestracji takiego pojazdu nie może się toczyć bez odpowiedniego wniosku osoby zainteresowanej. Natomiast obowiązek wynikający z art. 78 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym ma jedynie charakter porządkowy. Samo wykonanie obowiązku wynikającego z treści tego przepisu jak i termin jego realizacji zależy od woli i inicjatywy strony. Organ nie ma wiedzy, że pojazd został przez stronę nabyty lub zbyty, nie może zatem zawiadomić strony o tym, że uchybiła terminowi do zgłoszenia tego faktu. Z chwilą, kiedy organ taką informację powziął, tj. 23 listopada 2021 r., strona od 21 dni znajdowała się w stanie niezgodności z przepisami prawa, a zatem organ miał pełne podstawy do tego aby nałożyć nań karę pieniężną. Skoro zatem wskazany obowiązek ma charakter porządkowy to termin w nim określony nie ma charakteru zawitego. Na marginesie organ wyjaśnił, że stan epidemii - do którego odwołuje się strona - miał w odniesieniu do rozpoznawanej materii nie tyle swoje konsekwencje na tle podnoszonego przez stronę art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, lecz stanowił przedmiot odrębnej regulacji tj. m.in. art. 31ia wskazanej ustawy, dzięki której termin na realizację obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu wydłużono do 60 dni. Bez znaczenia zatem dla podjętego rozstrzygnięcia pozostają okoliczności, dla których strona nie wywiązała się z nałożonego na nią obowiązku. Z punktu widzenia prowadzonego postępowania zdaniem kolegium istotnym jest, że strona tego obowiązku nie zrealizowała, z czego należy wywodzić negatywne dla niej skutki.
Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi skargę do sądu administracyjnego złożyła spółka zaskarżając ją w całości, zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucając naruszenie:
1) art. 15 zzzzzn2 ust. 1 pkt. 5 oraz ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1327 ze zm.) - dalej: ustawa COVID-19, przez ich niezastosowanie i uznanie, że zawiadomienie strony o uchybieniu terminu do zgłoszenia nabycia pojazdu oraz wyznaczenie stronie terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu nie było konieczne, przez co w konsekwencji doszło do naruszenia art. 6, art. 7, art. 8 § 1 oraz art. 9 k.p.a. przez działanie z pominięciem powszechnie obowiązujących przepisów prawa, przez pogwałcenie przez organ obowiązku należytego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, mogących mieć wpływ na ustalenia praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania oraz prowadzenie przez organ postępowania w sposób naruszający zaufanie do władzy;
2) art. 31ia ustawy COVID-19 przez jego błędną wykładnię i uznanie, że przepis ten ma charakter kompleksowy w zakresie realizacji obowiązku zawiadomienie o nabyciu pojazdu i w związku z wydłużeniem terminu do wykonania ww. obowiązku przepis art. 15 zzzzzn2 wskazanej ustawy nie znajduje zastosowania w sytuacji uchybienia terminowi do zgłoszenia nabycia pojazdu;
3) art. 78 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym w związku z art. 31ia ustawy o COVID-19 przez jego błędną wykładnię i uznanie, że termin określony w tym przepisie ma jedynie charakter porządkowy, podczas gdy termin ten ma charakter zawity, czego wynikiem było błędne uznanie, że do stanu faktycznego sprawy nie znajduje zastosowania regulacja art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID-19;
4) art. 78 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 140mb pkt 2 prawa o ruchu drogowym przez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie za prawidłowe nałożenie na stronę kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia organu rejestrującego w wyznaczonym terminie o nabyciu pojazdu, podczas gdy organ nie był uprawniony do zakończenia postępowania w sprawie nałożenia kary przez jej merytoryczne rozstrzygnięcie z uwagi na konieczność uprzedniego zastosowania przepisów szczególnych ustawy COVID-19.
Ponadto, strona organowi zarzuciła naruszenie przepisów prawa postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. przez dokonanie dowolnej i wybiórczej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie i na tej podstawie przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów i uznanie przez kolegium, że skoro strona naruszyła obowiązek zawiadomienia o nabyciu pojazdu w przewidzianym terminie, to istnieje bezwzględna konieczność nałożenia nań kary pieniężnej, z pominięciem obowiązujących przepisów szczególnych z ustawy o COVID-19, wymagających uprzedniego zawiadomienie o uchybieniu terminu i wyznaczeniu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, przed nałożeniem kar;
2) art. 189f § 1 k.p.a. przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przesłanka zaprzestania naruszenia prawa jest spełniona jedynie w razie zaistnienie naruszenia o charakterze ciągłym i przepis ten nie może mieć zastosowania w razie naruszenie obowiązku terminowego zgłoszenia zbycia/nabycia pojazdu na podstawie przepisów prawa o ruchu drogowym, a w konsekwencji uznanie braku podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej;
3) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez jego niezasadne zastosowanie i utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, podczas gdy prawidłowe rozstrzygnięcie kolegium powinno polegać na zastosowaniu art. 138 § 2 k.p.a. i uchyleniu zaskarżonej decyzji organu I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania.
W związku z powyższymi pełnomocnik strony wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji kolegium w całości a także uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 6 lutego 2024 r. Ponadto strona wniosła o zasądzenie od kolegium na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać trzeba, że skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935) – dalej: "p.p.s.a.", na wniosek organu oraz strony skarżącej.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując oceny w granicach tak zakreślonej kognicji sąd uznał, że zaskarżona doń decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 12 marca 2024 r., jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta Łodzi z 6 lutego 2024 r. naruszają przepisy postępowania, w stopniu który może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uzasadnia ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia organu były przepisy art. 78 ust. 2 pkt 1 i art. 140mb pkt 2, art. 140n ust. 1, ust. 2a, ust. 4 i ust. 6 u.p.r.d. Pierwszy z nich stanowi, że właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Z kolei art. 140mb pkt 2 u.p.r.d. przewiduje, że kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł.
Zatem, oceniając stan faktyczny niniejszej sprawy na gruncie przywołanych powyżej przepisów prawa organy prawidłowo przyjęły, iż w przedmiotowej sprawie strona nie wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku poinformowania organu o nabyciu pojazdu. Poza sporem pozostaje również i to, że skarżąca nabyła pojazd wskazany w osnowie decyzji organu I i II instancji, a obowiązek zawiadomienia o jego nabyciu nie został dopełniony w terminie.
W tym miejscu należy wyjaśnić, że w związku z panującą od 2020 r. pandemią ustawodawca przyjął ustawę COVID-19, która weszła w życie z dniem 8 marca 2020 r. Zgodnie z art. 31i ust. 1 tej ustawy, w okresie od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy COVID-19 do dnia 31 grudnia 2020 r.: 1) wydłuża się do 180 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym; 2) art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1. Natomiast art. 31ia ustawy COVID-19 stanowi, że w okresie od dnia ogłoszenia ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy COVID-19 (która w tym zakresie weszła w życie z dniem 1 lipca 2021 r. – patrz: art. 1 pkt 29 i art. 15 pkt 1 ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. – tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 1192) do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19: 1) wydłuża się do 60 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym; 2) art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1.
W rozpatrywanej sprawie skarżąca dokonała nabycia przedmiotowego pojazdu 31 sierpnia 2021 r., a zatem 30-dniowy termin przewidziany w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., na zgłoszenie zbycia pojazdu uległ, zgodnie z art. 31ia pkt 1 ustawy COVID-19, wydłużeniu do 60 dni. Organy zatem słusznie przyjęły, że skarżąca zobowiązana była do zachowania 60-dniowego terminu przewidzianego do zrealizowania obowiązku zgłoszenia nabycia pojazdu, a więc powinna to uczynić najpóźniej do dnia 2 listopada 2021 r. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, strona zgłosiła nabycie przedmiotowego pojazdu 23 listopada 2021 r. Niemniej jednak, stwierdzając powyższe organy całkowicie pominęły instytucję przywrócenia terminu wprowadzoną w art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19 (przepis ten został dodany do ustawy szczególnej 16 grudnia 2020 r. na podstawie art. 1 pkt 24 w zw. z art. 10 ustawy zmieniającej z dnia 9 grudnia 2020 r. – tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 2255).
Zgodnie z art. 15zzzzzn² ust. 1 ustawy COVID-19, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (art. 15zzzzzn² ust. 2). Natomiast w myśl art. 15zzzzzn² ust. 3 ustawy COVID-19 w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Powyższa regulacja, obejmująca szerokie spektrum terminów o charakterze procesowym i materialnym, odnosi się do zdarzeń, które miały miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii COVID-19. Stan epidemii został zaś ogłoszony 20 marca 2020 r. na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.) i trwał do 16 maja 2022 r., w związku z jego odwołaniem w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 1027). Omawiany przepis ustawy szczególnej znajduje zastosowanie również w przypadku uchybienia terminu przewidzianego w art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d., który jest materialnoprawnym terminem zawitym, w przypadku niezachowania którego następują ujemne skutki dla strony w postaci nałożenia kary pieniężnej przewidzianej w art. 140mb pkt 2 u.p.r.d. Stwierdzając zatem uchybienie 60-dniowego terminu dotyczącego zgłoszenia przez skarżącą nabycia pojazdu, które miało miejsce 31 sierpnia 2021 r., organ powziąwszy taką informację 23 listopad 2021 r. powinien był w pierwszej kolejności zawiadomić stronę o tym uchybieniu i wyznaczyć jej 30-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Spełnienie tego obowiązku przez organ miało istotne znaczenie, zważywszy na argumentację strony skarżącej dotyczącą okoliczności, które także powinny być przedmiotem rozważań organu, tj. obostrzeń związanych z pandemią COVID-19. Powyższe działania nie zostały jednak przez organ podjęte przed rozstrzygnięciem sprawy, przez co doszło do istotnego naruszenia art. 7, art. 8 § 1 oraz art. 9 k.p.a. – tj. przepisów o randze zasad ogólnych.
Przypisane organowi zaniechanie nie tylko stanowi uchybienie w zakresie spoczywającego na nim obowiązku należytego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (art. 9 zd. pierwsze k.p.a.), ale również wskazuje na naruszenie obowiązku prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.). Ewentualne przywrócenie przedmiotowego terminu spowoduje bowiem, że skarżącej nie będzie można przypisać naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d.
Sąd zarazem wyjaśnia, że wobec stwierdzenia powyższych uchybień, przedwczesne byłoby odnoszenie się do zarzutów skargi. Dopiero jednoznaczne wykazanie, że strona skarżąca co do zasady powinna ponieść odpowiedzialność z art. 140mb pkt 2 u.p.r.d., co nie nastąpiło w kontrolowanej sprawie, pozwoli na dalsze rozważenie kwestii merytorycznych. Konieczne zatem pozostaje, zgodnie z art. 15zzzzzn² ust. 2 ustawy COVID-19, otwarcie skarżącej terminu do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. i w przypadku złożenia takiego wniosku rozstrzygnięcie w sprawie przywrócenia terminu.
Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji zastosuje się do oceny prawnej zawartej w niniejszym uzasadnieniu i wynikającej z niej wskazań do dalszego postępowania.
Mając powyższe na względzie sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.
O kosztach sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. 2023 r., poz. 1935 ze zm.). Na rzecz skarżącej zasądzono od organu odwoławczego kwotę 207 zł tytułem poniesionych kosztów postępowania sądowego, obejmującą 100 zł - wpisu od skargi, 90 zł - wynagrodzenia pełnomocnika i 17 – opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
ds