III SA/Łd 334/04

III SA/Łd 334/04 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2004-11-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-04-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Irena Krzemieniewska
Janusz Nowacki /przewodniczący/
Monika Krzyżaniak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6336 Pożyczki   na   sfinansowanie kosztów szkolenia, zorganizowanie   dodatkowych   miejsc  pracy oraz   podjęcie   działaln
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Dnia 18 listopada 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie NSA Irena Krzemieniewska, p.o. Sędziego WSA Monika Krzyżaniak /spr./, Protokolant sekretarz sądowy Jarosław Szkudlarek, po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi A. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia pożyczki z Funduszu Pracy uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
III SA/Łd 334/04
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezydent Miasta Ł., działając na podstawie art. 104 § 1 k.p.a. oraz art. 6 pkt 6 lit. d, art. 6c ust. 2 i art. 18 ust. 4a pkt 2 i 4b ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tj. Dz. U. z 2003r. Nr 58, poz. 514), po rozpatrzeniu wniosku A. G. z dnia 25 stycznia 2000r. o umorzenie pożyczki udzielonej z Funduszu Pracy, orzekł o umorzeniu części długu w postaci odsetek od pożyczki w wysokości 11.841,60zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, iż w dniu 2 grudnia 1997r. zawarta została umowa pożyczki na kwotę 19.500,00zł na prowadzenie działalności gospodarczej pomiędzy Rejonowym Urzędem Pracy Nr 1 w Ł., jako pożyczkodawcą, a A. G. – pożyczkobiorcą. Spłata pożyczki i odsetek winna nastąpić w okresie 3 lat tj. od grudnia 1997r. do lipca 2000r., po uprzednim odroczeniu spłaty pożyczki na okres 6 miesięcy tj. od grudnia 1997r. do maja 1998r. Zabezpieczeniem spłaty pożyczki i odsetek jest solidarne poręczenie 3 osób: W. P., W. S. i H. R. Z uwagi na zaprzestanie wpłat, w dniu 31 grudnia 1998r. przesłano do wszystkich osób odpowiedzialnych za dług wezwanie do zapłaty, pod rygorem skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego. W dniu 22 lipca 1999r. przesłano do pożyczkobiorczyni i poręczycieli wezwanie przedsądowne, natomiast w dniu 25 stycznia 2000r. A. G. złożyła w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ł. wniosek o umorzenie pożyczki, zaciągniętej na rozpoczęcie działalności gospodarczej, podając, że ani ona, ani poręczyciele nie są w stanie uregulować należności. W dniu [...] Prezydent Miasta Ł. wydał decyzję odmawiającą umorzenia długu, która została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] W dniu 3 kwietnia 2003r. wpłynął do PUP Nr-2 w Ł. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt II SA/Łd 1409/00 z dnia 13 lutego 2003r. uchylający decyzję Wojewody [...] i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Zgodnie z wyrokiem podjęto ponownie postępowanie wyjaśniające mające na celu zbadanie faktycznej sytuacji materialnej pożyczkobiorczyni i poręczycieli. Zdaniem organu, akta sprawy i zebrany w toku postępowania wyjaśniającego materiał dowodowy potwierdziły trudną sytuację materialną pożyczkobiorczyni oraz dwóch poręczycieli, będących jedynymi żywicielami rodzin, jednak sytuacja materialna poręczycielki W. P. wskazuje na możliwość realizacji zobowiązania wynikającego z umowy poręczenia. Mając na uwadze powyższe okoliczności oraz fakt wydania w dniu 14 listopada 2003r. przez Powiatową Radę Zatrudnienia pozytywnej opinii w kwestii umorzenia odsetek od pożyczki zaciągniętej przez A. G., Prezydent Miasta Ł. umorzył skarżącej część zadłużenia tj. odsetki od pożyczki w wysokości 11.841,60 zł.
W odwołaniu od powyższej decyzji A. G. podniosła, iż pozostawienie jej do spłaty całości pożyczki powoduje, iż ona i jej poręczyciele nie będą mieli środków do życia. Wskazała, iż jej siostra W. P., uznana przez Urząd Pracy za zdolną do spłacania zadłużenia, jest osobą chorą, po operacji nowotworu mózgu, z zespołem padaczkowym, leukopenią, ciężką choroba niedokrwienną oraz II grupą inwalidztwa. Zdaniem wnoszącej odwołanie organ nie wziął pod uwagę, iż W. P. musi codziennie używać wielu leków, na które wydaje 500-600 złotych oraz pomaga finansowo swojemu dorosłemu, niepracującemu synowi. Powołując się na wyrok NSA oraz art. 18 Konstytucji RP, skarżąca poprosiła o umorzenie jej pożyczki w całości wraz odsetkami.
Decyzją z dnia [...] Wojewoda [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 6c ust. 2 pkt 2 i art. 18 ust. 4a i 4b ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tj. Dz. U. z 2003r. Nr 58, poz. 514 z późn. zm.), utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Podano, iż materialno-prawną podstawę do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie stanowi art. 18 ust. 4a i 4b ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, zgodnie z którym, starosta może odroczyć termin spłaty, rozłożyć na raty albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć w części lub w całości pożyczkę, o której mowa w ust. 1, jeżeli:
1) w wyniku postępowania egzekucyjnego lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że pożyczkobiorca nie posiada majątku, z którego można dochodzić należności;
2) w wyniku egzekucji pożyczkobiorca lub osoby pozostające na jego utrzymaniu byłyby pozbawione niezbędnych środków utrzymania;
3) pożyczkobiorca zmarł nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności;
4) wydatki egzekucyjne będą wyższe od należności;
5) przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne.
Umorzenie pożyczki, za spłatę której odpowiada solidarnie więcej niż jeden dłużnik, może nastąpić, gdy okoliczności uzasadniające umorzenie, o których mowa w ust. 4a, zachodzą co do wszystkich zobowiązanych.
Zdaniem Wojewody, organ pierwszej instancji prawidłowo ocenił w oparciu o zebrany materiał dowodowy, iż w przedmiotowej sprawie istnieje realna możliwość uregulowania pozostałego zadłużenia, gdyż dłużnicy solidarni uzyskują stałe dochody. Organ dodał, iż nieudana działalność gospodarcza nie może stanowić podstawy do umorzenia całego zadłużenia z tytułu pożyczki udzielonej z Funduszu Pracy, gdyż dysponent środków publicznych nie może ponosić ciężaru finansowego nieudanych przedsięwzięć gospodarczych.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe rozstrzygnięcie wniosła A. G. i obszernie przedstawiła złą sytuację materialną swoją i poręczycieli.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 18 listopada 2004r. skarżąca złożyła pismo, w którym zarzuciła, iż umowy z poręczycielami zawierają daty niezgodne z faktycznym czasem ich podpisania. Podała, iż Urząd nagiął daty podpisania umów do swoich potrzeb i poprosiła o cofnięcie decyzji o poręczeniach. Wniosła jednocześnie o stwierdzenie nieważności decyzji i umorzenie pożyczki w całości. W wyjaśnieniach ustnych skarżąca podniosła, iż w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] nie kwestionowała faktu umorzenia odsetek od pożyczki, ale chciała, by organ umorzył także należność główną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
W rozpoznawanej sprawie Sąd, oceniając legalność zaskarżonej decyzji, stwierdził, iż organy administracji publicznej naruszyły w sposób istotny przepisy prawa procesowego, a naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Z porównania zakresu przedmiotowego sprawy, określonego we wniosku skarżącej z dnia 25 stycznia 2000r. - wszczynającego postępowanie, oraz zakresu rozstrzygnięcia ujętego w decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], wynika, iż decyzja ta nie zawiera rozstrzygnięcia, co do całości żądania i w tej części, w której złożono odwołanie, nie wydano decyzji. Wniosek A. G. z dnia 25 stycznia 2000r., zawiera bowiem podanie o umorzenie zaciągniętej przez nią pożyczki na rozpoczęcie działalności gospodarczej w całości, natomiast utrzymana w mocy przez Wojewodę [...] decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] orzeka jedynie o umorzeniu części długu tj. odsetek od pożyczki w wysokości 11.841,60 zł. Brak jest w tej decyzji rozstrzygnięcia, co do pozostałej części długu skarżącej, stanowiącego kwotę należności głównej.
Nie ulega wątpliwości, iż podstawą oceny kompletności rozstrzygnięcia zawartego w decyzji powinien być zakres żądania strony. Z treści decyzji organu pierwszej instancji nie wynika, że jest to decyzja częściowa, po wydaniu której skarżącej nie przysługiwałoby żądanie jej uzupełnienia lecz wniosek o wydanie decyzji uzupełniającej, z uwagi na zawisłość sprawy przed organem administracyjnym. W takim przypadku, w sytuacji wniesienia odwołania od decyzji, które dotyczy żądań strony nie rozstrzygniętych w pierwszej instancji, organ odwoławczy powinien je potraktować jako żądanie uzupełnienia decyzji, na podstawie art. 111 § 1 k.p.a.
Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 1988 w sprawie o sygnaturze: III AZP 10/88 (opubl.: OSNC 1990/9/116), iż w razie wniesienia odwołania dotyczącego części żądań strony nie rozstrzygniętych w decyzji organ pierwszej instancji powinien potraktować jego treść jako żądanie uzupełnienia decyzji, co do rozstrzygnięcia ( art. 111 § 1 k.p.a.). Organ odwoławczy, któremu przedstawiono jednak takie odwołanie powinien wyjaśnić rzeczywiste intencje strony; w razie popierania odwołania powinien stwierdzić jego niedopuszczalność (art. 134 k.p.a.), w razie zaś oświadczenia, że chodzi o żądanie uzupełnienia decyzji organu pierwszej instancji – umorzyć postępowanie odwoławcze (art. 138 § 1 pkt 3 i art. 105 § 1 i 2 w związku z art. 140 k.p.a.).
W aktach administracyjnych niniejszej sprawy brak jest dowodów, świadczących o tym, iż organy zwracały się do skarżącej z pytaniem, mającym na celu wyjaśnienie rzeczywistego charakteru pisma z dnia 29 grudnia 2003r., nazwanego przez skarżącą "odwołaniem". Powyższe pismo potraktowane zostało jako odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], mimo, iż wyraźnie wynika z jego treści, że skarżąca nie kwestionuje zasadności umorzenia odsetek od pożyczki (będącego dla niej korzystnym rozstrzygnięciem), lecz wnosi o umorzenie także głównej kwoty pożyczki. Jej zarzuty dotyczą więc żądań nie objętych decyzją organu pierwszej instancji. Działanie organów administracji publicznej w tej sprawie należy uznać za wadliwe i niezgodne z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, zwłaszcza z art. 15 i 127 § 1 k.p.a., które nie zezwalają organowi odwoławczemu na orzekanie w przypadku braku przedmiotu zaskarżenia.
Sąd nie przychylił się do wniosku skarżącej wyrażonego w piśmie procesowym z dnia 18 listopada 2004r. o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, gdyż strona nie wykazała, iż w rozpatrywanej sprawie zaistniały okoliczności wymienione w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach dające podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zarzuty skarżącej odnoszące się do nieprawidłowości działania organów przy podpisywaniu z poręczycielami umów poręczenia, stanowiących zabezpieczenie spłaty pożyczki z dnia 2 grudnia 1997r., nie mogły zostać uwzględnione przez skład orzekający w niniejszej sprawie, gdyż sądy administracyjne nie są uprawnione do oceny zgodności z prawem zawartych umów cywilno-prawnych
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.
Uwzględniając treść art. 152 cytowanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym, w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, Sąd stwierdza, iż wobec braku przymiotu wykonalności zaskarżonej decyzji orzekanie w tej kwestii jest bezprzedmiotowe.