III SA/Łd 331/22

III SA/Łd 331/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-09-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska
Ewa Alberciak /przewodniczący sprawozdawca/
Janusz Nowacki
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 727/23 - Postanowienie NSA z 2023-08-29
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 59 ust 7
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)
Sentencja
Dnia 15 września 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki, Asesor WSA Anna Dębowska, po rozpoznaniu w dniu 15 września 2022 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia 16 marca 2022 roku nr 80/2022 w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2021 rok oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 16 marca 2022 r. nr 80/2022 Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi po rozpatrzeniu odwołania P. K. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Koluszkach nr 0084-2022-000751 z 28 stycznia 2022 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
19 kwietnia 2021 r. P. K. za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2021. We wniosku strona ubiegała się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności dodatkowej do powierzchni 13,03 ha.
7 lipca 2021 r. pracownicy Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w Łodzi podjęli próbę przeprowadzenia w gospodarstwie rolnym strony kontroli w zakresie wzajemnej zgodności. Kontrola podstawowa dotyczyła identyfikacji i rejestrację zwierząt oraz dobrostanu zwierząt, kontrola nie została przeprowadzona, nie dopuścił do tego właściciel. 19 lipca 2021 r. pracownicy Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w Łodzi podjęli drugą próbę przeprowadzenia w gospodarstwie rolnym strony kontroli w zakresie wzajemnej zgodności, która również nie została przeprowadzona z uwagi na zachowanie wnioskodawcy.
W wyniku przeprowadzonego postępowania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Koluszkach 28 stycznia 2022 r. wydał decyzję w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021, w której odmówił przyznania jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności redystrybucyjnej.
Skarżący wniósł odwołanie wskazując, że w sprawie kontroli inspektora i protokołu toczy się postępowanie przed Sądem Rejonowym w Piotrkowie Trybunalskim.
Zaskarżoną decyzją Dyrektor ŁOR ARiMR utrzymał w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu organ odwołał się do treści art. 5, art. 7 i art. 8 ustawy z 5 lutego 20215r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2021 r. poz. 2114 ze zm.).
Organ wskazał, że w myśl art. 22 ust. 1 ustawy wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu, wniosek o wypłatę tych płatności, deklarację, o której mowa w art. 18 rozporządzenia nr 809/2014, z uwzględnieniem, art. 17 ust. 3 lit: b rozporządzenia nr 809/2014, składa się za pomocą formularza udostępnionego na stronie internetowej Agencji.
Składając wniosek rolnik wskazuje powierzchnię, a także liczbę zwierząt w stosunku, do których ubiega się o przyznanie płatności na dany rok. Powierzchnia ta i liczba zwierząt jest następnie weryfikowana przez organ I instancji w toku postępowania administracyjnego i dopiero tak ustalony obszar użytkowany rolniczo oraz sposób jego zagospodarowania i liczba zatwierdzonych zwierząt stanowi podstawę przyznania płatności.
Dyrektor wyjaśnił, że narzędziem służącym weryfikacji podanych przez stronę w treści wniosku informacji są kontrole administracyjne i kontrole na miejscu. Zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy agencja przeprowadza kontrole administracyjne i na miejscu w zakresie płatności bezpośrednich, określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, w tym kontrole w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm, chyba że ustawa stanowi inaczej.
Organ odwołał się do treści art. 59 ust. 3 rozporządzenia nr 1306/2013 .
Regulacje dotyczące czynności kontrolnych dokonywanych przez powiatowego lekarza weterynarii zostały zawarte w art. 38 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym powiatowy lekarz weterynarii właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę rolnika, jako organ kontroli, o którym mowa w art. 67 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 809/2014, jest właściwy do przeprowadzania kontroli administracyjnych i kontroli na miejscu przestrzegania wymogów wskazanych w załączniku II do rozporządzenia nr 1306/2013, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 13.
Ponadto organ odwołał się do treści art. 43 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia nr 809/2014 i wskazał, że z dokumentacji zgromadzonej w sprawie w postaci raportu z czynności kontrolnych nr [...] wynika, że pierwsza próba przeprowadzenia kontroli na miejscu w siedzibie stada nr [...] pod adresem ul. [...] 7, [...] S., odbyła się 7 lipca 2021 r. kontrola nie została przeprowadzona, nie dopuścił do tego skarżący. 19 lipca 2021 r. pracownicy Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w Łodzi podjęli drugą próbę przeprowadzenia w gospodarstwie rolnym strony kontroli w zakresie wzajemnej zgodności, która również nie została przeprowadzona z uwagi na zachowanie strony.
Strona powinna umożliwić przeprowadzenie czynności kontrolnych. Przepisy prawa nie uzależniają przeprowadzenia kontroli od zgody kontrolowanego, czy też jej braku w momencie przeprowadzania kontroli. Z uwagi na brzmienie art. 25 rozporządzenia nr 809/2014 należy zwrócić uwagę, że przepis ten ustanawia generalną zasadę, iż kontrole na miejscu przeprowadzane są bez uprzedzenia, a jedynie w pewnych warunkach można zawiadomić o nich z wyprzedzeniem.
Organ zaznaczył, że składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich w aplikacji eWniosekPlus strona potwierdziła prawidłowość zawartych w nim danych oraz oświadczyła, że znane jej są zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem. Wnioskodawca, przed złożeniem wniosku (przed zatwierdzeniem jego elektronicznej wersji do wysłania z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej) złożył oświadczenie, iż zna zasady przyznawania płatności bezpośrednich i potwierdził zgodność danych zawartych we wniosku ze stanem faktycznym. W formularzu wyświetlanym przed wysłaniem wniosku w aplikacji eWniosekPlus prezentującym oświadczenia i zobowiązania rolnika zawierał również oświadczenie, zgodnie z którym P. K. zobowiązał się do umożliwienia wstępu osobom upoważnionym do wykonywania czynności kontrolnych na teren jego gospodarstwa rolnego, okazania dokumentów potwierdzających dane zawarte we wniosku o przyznanie płatności, a także zapewnienia niezbędnej pomocy przy wykonywaniu czynności kontrolnych.
Biorąc pod uwagę powyższe oraz treść odwołania strony konieczne jest uwzględnienie obszernych wyjaśnień zawartych w części IX, ustaleniach końcowych raportu z czynności kontrolnych nr [...]. Z uwag osoby wykonującej kontrolę wynika między innymi, że "w dniu 07.07.2021 r. nie została przeprowadzona kontrola w siedzibie stada Pana K. P. z uwagi na agresywną postawę właściciela. Wobec powyższego na miejscu ustnie został wezwany na dzień 09.07.2021 r. na dostarczenie dokumentacji w wersji papierowej ksiąg rejestracji trzody chlewnej, księgi leczenia i świadectw zdrowia zwierząt znajdujących się w siedzibie stad. Właściciel zignorował ustne powiadomienie na miejscu i nie zjawił się w Powiatowym Inspektoracie Weterynarii w Łodzi. W dniu 19.07.2021 r. została ponowiona próba przeprowadzenia w siedzibie stad wyznaczonych przez ARiMR na rok 2021, lecz sytuacja była jeszcze bardziej napięta niż w dniu 07.07.2021 r. Wobec powyższego wezwałem na pomoc w realizacji celu patrol Policji z Komendy Powiatowej w Koluszkach. Po przybyciu patrolu Policji właściciel wynajdował różne przyczyny, dla których nie może dopuścić do przeprowadzenia kontroli. Dotyczyło to braku kombinezonu do przebrania się celem wykonania czynności służbowych. Informuję, że funkcjonariuszom Policji pokazałem pełen zestaw ubioru, lecz nie zakładałem go do czasu wyrażenia zgody na wejście do budynków inwentarskich. Następnym wymysłem właściciela w celem opóźnienia lub rezygnacji z kontroli było podważenie mojej trzeźwości. Właściciel poinformował funkcjonariuszy, że osoby nietrzeźwej nie wpuści na swój teren. Wobec zaistniałej sytuacji został wezwany patrol wydziału ruchu drogowego, który przeprowadził stosowną procedurę, która wskazała na wynik negatywny. Właściciel Pan K. P. będący przy wszystkich wykonywanych czynnościach przez policjantów i mając określone wyniki po zapytaniu się przez funkcjonariuszy czy kontrola zostanie przeprowadzona odmówił wejścia pracownikowi na teren posesji. (...)" Organ wskazał, że z przedstawionego opisu wynika, że powiatowy lekarz weterynarii podjął próby przeprowadzenia czynności kontrolnych w siedzibie stada nr [...] pod adresem ul. [...] 7, [...] S. (jedna z dwóch siedzib stad zarejestrowanych przez stronę) w dniu 7 i 19 lipca 2021 r. jednak zachowanie wnioskodawcy na miejscu kontroli należy ocenić jako uniemożliwianie jej przeprowadzenia.
Organ odwołał się do treści art. 3 ustawy i uznał, że strona w istocie nie przedstawiła odmiennych dowodów w sprawie, poza własnymi twierdzeniami zawartymi w odwołaniu, można dodać, iż strona nie przedstawiła nawet swojej wersji wydarzeń dotyczących prób przeprowadzenia kontroli. Organ I instancji nie miał innej możliwości sformułowania rozstrzygnięcia niż odmowa przyznania wszystkich płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, o które wnioskowała strona. Przepisy nie dają kompetencji organom do zastosowania innego rozstrzygnięcia niż odmowa przyznania płatności w przypadku uniemożliwienia przeprowadzenia kontroli na miejscu. Zasadniczą podstawą odmowy przyznania płatności jest uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli na miejscu w zakresie wymogów wzajemnej zgodności.
Organ zaznaczył, że art. 59 ust 7 rozporządzenia nr 1306/2013 wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest odrzucany, jeżeli beneficjent lub jego przedstawiciel uniemożliwia przeprowadzenie kontroli na miejscu, z wyjątkiem przypadków siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Zgodnie z art. 2 ust. 2 Rozporządzenia nr 1306/2013 "2. Do celów finansowania WPR, zarządzania nią i monitorowania jej "siła wyższa" i "nadzwyczajne okoliczności" mogą zostać uznane w szczególności w następujących przypadkach:
a) śmierć beneficjenta;
b) długoterminowa niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu;
c) poważna klęska żywiołowa powodująca duże szkody w gospodarstwie rolnym;
d) zniszczenie w wyniku wypadku budynków inwentarskich w gospodarstwie rolnym.;
e) choroba epizootyczna łub choroba roślin dotykająca, odpowiednio, cały inwentarz żywy lub uprawy należące do beneficjenta lub część tego inwentarza lub upraw;
f) wywłaszczenie całego łub dużej części gospodarstwa rolnego, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu złożenia wniosku."
Wymieniony w art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 katalog zdarzeń, które mogą stanowić działanie siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych ma charakter otwarty. Oznacza to możliwość uznania przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w wyniku indywidualnego rozpatrzenia sprawy innego zdarzenia za przypadek działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności. W rozpatrywanej sprawie strona nie uprawdopodobniła wystąpienia żadnej okoliczności, którą można uznać za działanie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności uzasadniających uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli.
Organ wskazał, że ustawa nałożyła na strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu obowiązek przedstawienia dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, zaś ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 3 ust. 3). W ocenie organu odwoławczego strona nie przedstawiła dowodów na okoliczność, na którą powołuje się w odwołaniu ani nie poczyniła wszelkich starań aby umożliwić przeprowadzenie kontroli pracownikom Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w Łodzi.
Organ stwierdził, że z raportu z czynności kontrolnych w zakresie wymogów wzajemnej zgodności nr [...] załączonego do akt sprawy wynika, że wnioskodawca nie umożliwił pracownikom Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w Łodzi przeprowadzenia kontroli. Wobec faktu uniemożliwienia przeprowadzenia kontroli na miejscu, stwierdzić należy, że zostały zatem spełnione przesłanki odmowy przyznania jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności redystrybucyjnej, płatności do bydła i płatności do krów wynikające z art. 59 ust. 7 rozporządzenia 1306/2013.
Organ odwoławczy podzielił ustalenia organu I instancji oraz stwierdził, że postępowanie w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zostało przeprowadzone przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Koluszkach w sposób prawidłowy, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa materialnego oraz procesowego, w szczególności z poszanowaniem zasad procedury administracyjnej. Organ odwoławczy nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji tego rodzaju naruszeń prawa, które powodowałyby konieczność wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego.
W skardze P. K. wskazał, że został uniewinniony od fałszywych zarzutów zawartych w protokole kontroli nr [...]. Do skargi załączył wyrok Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim II Wydział Karny sygn. [...]
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W piśmie z 12 września 2022 r. skarżący wskazał, że jest ofiarą bezpodstawnych oskarżeń. Wyjaśnił, że w trakcie inspektor odmówił przebrania się i odmówił mu wejścia na teren gospodarstwa. Do pisma załączył szereg dokumentów dotyczących sporządzonego raportu z kontroli.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. dalej: "p.p.s.a."), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z 16 marca 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z 28 stycznia 2022 r. w sprawie odmowy przyznania P. K. płatności w ramach systemów wsparcie bezpośredniego na 2021 r. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania w stopniu, który powodowałby konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego.
Przypomnieć należy, że skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2021 r. Stosownie do treści art. 36 ust. 1 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2021 r. poz. 2141 t.j. ze zm.) agencja przeprowadza kontrole administracyjne i na miejscu w zakresie płatności bezpośrednich, określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, w tym kontrole w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm, chyba że ustawa stanowi inaczej. W zakresie płatności związanych do zwierząt gatunku owca domowa kontrole na miejscu obejmują również kontrolę dotyczącą zwierząt potencjalnie kwalifikujących się w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi pkt 17 rozporządzenia nr 640/2014, dokonaną przed dniem złożenia wniosku o przyznanie płatności do tych zwierząt (ust. 1a).
Należy jeszcze wskazać, że zgodnie z art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 809/2014 z 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L z 2014 r. nr 227 poz. 69) kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są przeprowadzane w sposób zapewniający skuteczną weryfikację:
a) poprawności i kompletności informacji podanych we wniosku o przyznanie pomocy, wniosku o wsparcie, wniosku o płatność lub innej deklaracji;
b) zgodności ze wszystkimi kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i innymi obowiązkami w odniesieniu do przedmiotowego systemu pomocy lub środka wsparcia, warunków, na których przyznaje się pomoc lub wsparcie lub zwolnień z obowiązków;
c) przestrzegania wymogów i norm odnoszących się do zasady wzajemnej zgodności.
W myśl natomiast art. 38 ust.1 powyższej ustawy powiatowy lekarz weterynarii właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę rolnika, jako organ kontroli, o którym mowa w art. 67 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 809/2014, jest właściwy do przeprowadzania kontroli administracyjnych i kontroli na miejscu przestrzegania wymogów wskazanych w załączniku II do rozporządzenia nr 1306/2013, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 13. ust. 2 stanowi, że czynności kontrolne w ramach kontroli na miejscu, o której mowa w ust. 1, zwanej dalej "kontrolą wymogów", są wykonywane przez osoby posiadające imienne upoważnienie wydane przez powiatowego lekarza weterynarii, o którym mowa w ust. 1. Upoważnienie, o którym mowa w ust. 2, zawiera wskazanie osoby upoważnionej do wykonywania czynności kontrolnych, miejsce i zakres tych czynności oraz podstawę prawną do ich wykonywania (ust. 3).
Z kolei z art. 38 ust. 8 powyższej ustawy wynika, że osoby upoważnione do wykonywania czynności kontrolnych w ramach kontroli wymogów mają prawo do:
1) wstępu na teren gospodarstwa rolnego, w tym do pomieszczeń i miejsc związanych z utrzymywaniem lub przebywaniem zwierząt;
2) dostępu do zwierząt;
3) pobierania próbek do badań;
4) żądania pisemnych lub ustnych informacji związanych z przedmiotem kontroli;
5) wglądu do dokumentów związanych z przedmiotem kontroli, sporządzania z nich odpisów, wyciągów lub kopii oraz zabezpieczania tych dokumentów;
6) żądania okazywania i udostępniania danych informatycznych.
W myśl ust. 9 jest obowiązany zapewnić niezbędną pomoc przy wykonywaniu czynności kontrolnych.
Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że 7 lipca 2021 r. pracownicy Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w Łodzi podjęli próbę przeprowadzenia w gospodarstwie rolnym strony kontroli w zakresie wzajemnej zgodności. Kontrola podstawowa dotyczyła identyfikacji i rejestrację zwierząt oraz dobrostanu zwierząt. Kontroli nie przeprowadzono z uwagi na zachowanie skarżącego. 19 lipca 2021 r. pracownicy Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w Łodzi ponownie podjęli próbę przeprowadzenia w gospodarstwie rolnym strony kontroli w zakresie wzajemnej zgodności, która również nie została przeprowadzona z uwagi na zachowanie strony. Stanowiło to podstawę do odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanych płatności.
Z treści art. 59 ust. 7 rozporządzenia nr 1306/213 z 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U.UE.L. z 2013 r. nr 347 poz. 549) wynika, że wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest odrzucany, jeżeli beneficjent lub jego przedstawiciel uniemożliwia przeprowadzenie kontroli na miejscu, z wyjątkiem przypadków siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności.
Zdaniem Sądu, przedstawiony stan faktyczny sprawy uzasadnia stwierdzenie, że strona uniemożliwiła przeprowadzenie kontroli w rozumieniu przepisów rozporządzenia nr 1306/2013. TSUE w wyroku sygn. C-536/09 wskazał, że wyrażenie to stanowi autonomiczne pojęcie prawa Unii, którego znaczenie i zakres powinny być identyczne we wszystkich państwach członkowskich. Wyrażenie to, jak zauważył Trybunał, podlega jednolitej wykładni w ten sposób, że obok zachowań umyślnych obejmuje ono każde działanie lub zaniechanie działania wynikające z niedbalstwa rolnika lub jego przedstawiciela, które w konsekwencji uniemożliwiło przeprowadzenie pełnej kontroli na miejscu, jeżeli ten rolnik lub jego przedstawiciel nie przyjął wszelkich środków, których można racjonalnie oczekiwać z jego strony dla zapewnienia przeprowadzenia w pełni tej kontroli.
Zatem wynika z powyższego, że uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli dotyczy obok zachowań umyślnych, także każdego działania lub zaniechania działania wynikającego z niedbalstwa rolnika lub jego przedstawiciela, które w konsekwencji uniemożliwiło przeprowadzenie pełnej kontroli na miejscu, jeżeli ten rolnik lub jego przedstawiciel nie przyjął wszelkich środków, których można racjonalnie oczekiwać z jego strony dla zapewnienia przeprowadzenia w pełni tej kontroli.
W okolicznościach faktycznych sprawy można mówić o zaniechaniu działania wynikającego z niedbalstwa rolnika. Skarżący nie dopuścił bowiem do przeprowadzenia kontroli w dniach 7 lipca 2021 i 19 lipca 2021 r. Okoliczności te potwierdza załączony do akt protokół kontroli. W tym miejscu należy się odnieść do stanowiska skarżącego, że został uniewinniony od popełnienia zarzucanych mu czynów, dlatego płatność powinna mu zostać przyznana. Stanowisko skarżącego nie zasługuje na aprobatę. Z załączonego do skargi wyroku Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim II Wydziału Karnego z [...] sygn. [...] wynika, że skarżący został uniewinniony od popełnienia czynów opisanych w pkt I i III wyroku, tj. udaremnienia kontroli w dniu 7 lipca 2021 r. i niedostarczenia dokumentów dotyczących stada świń w dniu 9 lipca 2021 r. Natomiast w pkt II wyroku skarżący uznany został za winnego popełnienia wykroczenia polegającego na udaremnieniu wykonania kontroli w dniu 19 lipca 2021 r. W tym zakresie Sąd odstąpił od wymierzenia kary. Powyższy wyrok na podstawie art. 11 p.p.s.a. wiąże sąd obecnie rozpoznający sprawę. Stosownie bowiem do treści art. 11 p.p.s.a. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. W wyroku z [...] skarżący uznany został za winnego popełnienia wykroczenia polegającego na udaremnieniu przeprowadzenia kontroli w swoim gospodarstwie w dniu 19 lipca 2021 r. Jest to wyrok skazujący. Sąd podzielił zatem stanowisko organu i uznał, że zasadnie odmówiono przyznania wnioskowanych płatności.
Należy podkreślić, że płatności rolnicze, których źródłem finansowania są środki unijne podlegają kontroli w zakresie ich wydatkowania, m.in. czy ich wypłata realizuje cele nakreślone przez prawodawcę w regulacjach unijnych i krajowych. Beneficjenci zostali zatem zobowiązani do spełnienia szeregu warunków dotyczących przyznawanych dopłat rolniczych, w tym umożliwienia przeprowadzenia kontroli realizacji zaciągniętych zobowiązań w miejscu prowadzonej działalności rolniczej (kontrola na miejscu). Nie może zatem podmiot, który otrzymał lub ubiega się przyznanie płatności dokonywać czynności lub zaniechań pożądanych czynności, uniemożliwiając w ten sposób przeprowadzenie skutecznej kontroli, sprawdzenie stanu faktycznego związanego z zaciągniętymi zobowiązaniami. Za usprawiedliwioną należy zatem uznać odmowę przyznania płatności rolniczej w przypadku uniemożliwienia skontrolowania działań rolnika.
Jak wynika z obowiązującego art. 59 ust. 7 rozporządzenia 1306/2013 wyjątkiem - pozwalającym na odstąpienie od zastosowania tego przepisu, pomimo wystąpienia okoliczności wskazujących na uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli na miejscu - są przypadki siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Do celów finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej, o czym stanowi art. 2 ust. 2 rozporządzenia 1306/2013, "siła wyższa" i "nadzwyczajne okoliczności" mogą zostać uznane w szczególności w następujących przypadkach: a) śmierć beneficjenta; b) długoterminowa niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu; c) poważna klęska żywiołowa powodująca duże szkody w gospodarstwie rolnym; d) zniszczenie w wyniku wypadku budynków inwentarskich w gospodarstwie rolnym; e) choroba epizootyczna lub choroba roślin dotykająca, odpowiednio, cały inwentarz żywy lub uprawy należące do beneficjenta lub części tego inwentarza lub upraw; f) wywłaszczenie całego lub dużej części gospodarstwa rolnego, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu złożenia wniosku.
Zdaniem Sądu, Dyrektor ŁOR ARiMR prawidłowo uznał, że skarżący uniemożliwił przeprowadzenie kontroli na miejscu i nie zaszły okoliczności świadczące o przypadku siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, co stosownie do art. 59 ust. 7 rozporządzenia 1306/2013 oznaczało konieczność odmowy przyznania płatności. Skarżący w toku postępowania nie wskazał także na taką okoliczność.
Reasumując stwierdzić należy, że zastosowanie w powyższych okolicznościach art. 59 ust. 7 rozporządzenia 1306/2013 nie budzi wątpliwości. Skarżący w realiach kontrolowanej sprawy nie wykazał się należytą starannością celem umożliwienia przeprowadzenia kontroli. Pomimo dwukrotnych, podejmowanych przez organ prób, uniemożliwił przeprowadzenie kontroli i nie podjął żadnych działań, które zmierzałyby do tego, aby przeprowadzenie kontroli okazało się możliwe.
Odnosząc się do pisma skarżącego z 12 września 2022 r. z załącznikami to nie mogło odnieść zamierzonego rezultatu. Jak już powyżej wykazano, skarżący odmówił przeprowadzenia kontroli, co skutkować musiało odmową przyznania wnioskowanych płatności.
Wobec powyższego, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.
Niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 2 i ust. 3 ustawy COVID-19. Zgodne z przepisem art. 15 zzs4 ust. 2 w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących. Z kolei art. 15 zzs4 ust. 3 stanowi, że przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Przeprowadzenie rozprawy zdalnej w rozpoznawanej sprawie nie było możliwe z uwagi na brak możliwości technicznych uczestnictwa stron w rozprawie zdalnej, więc sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.
eg