III SA/Łd 323/25

III SA/Łd 323/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-10-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Krawczyk
Anna Dębowska
Joanna Wyporska-Frankiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne
Rozgraniczenie nieruchomości
Sygn. powiązane
I OZ 489/25 - Postanowienie NSA z 2025-08-07
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art.145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 262 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Dnia 29 października 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Anna Dębowska, Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, , po rozpoznaniu w dniu 29 października 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. W., J. W. i J. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 26 marca 2025 roku nr KO.434.4.2025 w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza Opoczna z dnia 19 lutego 2025 roku, numer GN.6830.1.2024; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim solidarnie na rzecz skarżących K. W., J. W. i J. W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 26 marca 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim (dalej: organ II instancji, kolegium, sko lub sko w Piotrkowie Trybunalskim) utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza O. z 19 lutego 2025 r. ustalające koszty postępowania rozgraniczeniowego w kwocie 5 977,80 zł, dotyczące rozgraniczenia nieruchomości położonych w obrębie W., tj. nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr działki [...] - stanowiącej własność L. i S. małż. M., z nieruchomością oznaczoną nr działki [...], stanowiącą współwłasność K. W. (udział 7/15), J. W. (udział 4/15) i J. W.(udział 4/15) oraz z nieruchomością oznaczoną nr działki [...], stanowiącą własność I. J., a także zobowiązujące wskazanych powyżej właścicieli rozgraniczanych nieruchomości do uiszczenia kosztów: L. i S. małż. M. w kwocie 2 988,90 zł, I. J. w kwocie 1 408,35 zł, K. W. w kwocie 737,59 zł, J. W. w kwocie 421,48 zł, J. W. o w kwocie 421,48 zł.
W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne:
25 stycznia 2024 r. do Urzędu Miejskiego w O. wpłynął wniosek L. i S. małż. M. o dokonanie rozgraniczenia między nieruchomością położoną w gminie O., w obrębie W., oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 0,25 ha, dla której w Sądzie Rejonowym w O. V Wydział Ksiąg Wieczystych urządzona jest księga wieczysta, stanowiącą ich własność na zasadzie wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej, z nieruchomościami sąsiednimi położonymi w gminie O., obrębie W., oznaczonymi w ewidencji gruntów jako działki: - nr [...] o pow. 0,26 ha, dla której w Sądzie Rejonowym w O. V Wydziale Ksiąg Wieczystych brak jest urządzonej księgi wieczystej oraz zbioru dokumentów, stanowiącej współwłasność K. W., J. W. oraz J. W. na podstawie aktu własności ziemi z dnia 27 marca 1976 r. oraz postanowień Sądu Rejonowego w O. I Wydział Cywilny o stwierdzeniu nabycia spadków z dnia 24 stycznia 2007 r. oraz z dnia 14 października 2011 r. i z dnia 17 grudnia 2018 r.; - nr [...] o pow. 0,15 ha, stanowiącej własność I. J., dla której w Sądzie Rejonowym w O. V Wydziale Ksiąg Wieczystych urządzona jest księga wieczysta. Wnioskodawcy podnieśli, iż K. W. nie wykazuje chęci bezspornego ustalenia granicy pomiędzy ww. działkami. Sprawy toczyły się już w 2009 r. i w 2010 r. a wnioskodawcy wskazali, że na ich prośbę 23 listopada 2023 r. geodeta podjął próbę wyznaczenia granic z obu stron. Niestety, odstąpił od czynności z powodu konfliktu sąsiedzkiego.
Postanowieniem z 30 kwietnia 2024 r. wszczęto postępowanie administracyjne w sprawie rozgraniczenia wskazanych powyżej nieruchomości.
Do przeprowadzenia rozgraniczenia nieruchomości Burmistrz O.upoważnił geodetę uprawnionego S. T. posiadającego uprawnienia zawodowe, prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą V. s.c. S.T., K. T. z siedzibą w O., z którą to firmą, wyłonioną zgodnie z regulaminem udzielania zamówień publicznych, zawarta została w dniu 22 stycznia 2024 r. umowa nr 2/2024/ZP (znak sprawy: [...]) do realizacji zadania p.n.: "Wykonywanie usług geodezyjnych dla Gminy O. w 2024 r.". W § 2 tej umowy określono obowiązki wykonawcy m.in. w zakresie prac geodezyjnych związanych z rozgraniczaniem nieruchomości i sporządzeniem stosownej dokumentacji. Z kolei w § 4 umowy (punkt 1.6.) określono wynagrodzenie za rozgraniczenie nieruchomości: do 4 punktów 3 567,00 zł brutto, w tym podatek VAT 23% (cena netto 2 900,00 zł), za każdy następny punkt ponad 4 - 172,20 zł brutto , w tym podatek VAT 23% (cena netto 140,00 zł).
Postanowieniem z 30 kwietnia 2024 r. Burmistrz O. ustalił dla wnioskodawców zaliczkę w kwocie 1 783,50 zł, którą 9 maja 2024 r. L. i S. małż. M. uiścili w kasie Urzędu Miejskiego w O. - tytułem zaliczki na poczet opłaty za przeprowadzenie przez uprawnionego geodetę czynności technicznych niezbędnych w postępowaniu rozgraniczeniowym. Pozostałe strony postępowania nie zostały zobowiązane do uiszczenia zaliczek.
Właściciele działki nr [...], tj. L. M.i S. M. oraz działki nr [...] tj. I. J. 23 lipca 2024 r., czyniąc wzajemne ustępstwa polegające na korektach przebiegu granicy między tymi działkami, zawarli przed geodetą ugodę, likwidując tym samym spór graniczny. Przebieg granicy między działkami nr [...] i [...] został opisany w akcie ugody i oznaczony na szkicu granicznym. Nie doszło natomiast do zawarcia ugody w zakresie ustalenia przebiegu granicy między działką nr [...] stanowiącą własność L. i S. małż. M., a działką nr [...], stanowiącą współwłasność K. W., J. W. i J. W.. W protokole granicznym geodeta wskazał, iż czynności ustalenia przebiegu granic między nieruchomością będącą własnością L. i S. M., położoną w obrębie W., oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta, a nieruchomością stanowiącą współwłasność K. W., J. W. i J. W., położoną w obrębie W.., oznaczoną w ewidencji gruntów jako działki nr [...], rozpoczęte zostały 24 lipca 2024 r. Niemniej jednak z uwagi na brak zachowania ustawowego terminu odbioru zawiadomienia o czynnościach ustalenia przebiegu granicy przez K. W., wstrzymano czynności ustalenia granic. Nowy termin podjęcia czynności ustalenia granic wyznaczono na dzień 21 sierpnia 2024 r. Z protokołu granicznego wynika, iż geodeta analizował dokumenty stanowiące podstawę ustalenia przebiegu granic, tj.: operat techniczny nr [...] założenia ewidencji gruntów i stwierdził, że na podstawie tego opracowania nie jest możliwe wyznaczenie położenia punktów granicznych działek, zgodnie z obowiązującymi standardami dokładnościowymi; operat techniczny nr [....](poprzedni nr [...]) aktualizacji ewidencji gruntów; dokumentacja zawiera m.in. szkice polowe z miarami liniowymi do granic działek, określonymi na podstawie linii pomiarowych opartych na punktach osnowy pomiarowej, protokół ustalenia stanu władania gruntami, obliczenia powierzchni działek, konturów klasyfikacyjnych oraz rejestr ogólny; wyniki przeprowadzonych pomiarów i obliczeń posłużyły do wydania aktów własności ziemi; w operacie ewidencji gruntów ujawniono wówczas m.in. działki nr[...] o pow. 0,26 ha i nr [...] o pow. 0,25 ha; opracowanie to - według geodety - stanowi wiarygodne źródło danych o położeniu punktów granicznych i należy je uznać za przydatne do celów rozgraniczenia; operat techniczny nr [...] (poprzedni nr [...]) rozgraniczenia nieruchomości położonych w obrębie W. oznaczonych jako działki nr [...] i nr [...]; operat techniczny nr [...] (poprzedni nr [...]) - utworzenie mapy ewidencji gruntów w formie cyfrowej; dokumentacja zawiera wykaz powierzchni działek, rozliczenie powierzchni użytków gruntowych i klas bonitacyjnych w działkach, pomiar budynków; dane pozyskane z tego opracowania geodeta uznał za wiarygodne, spełniające obowiązujące kryteria dokładnościowe. Z protokołu granicznego wynika, że K. W., pomimo iż przebywała na swojej posesji, nie brała udziału w czynnościach ustalenia przebiegu spornej granicy. Uniemożliwiała ona też wejście na teren działki nr [...], co spowodowało brak możliwości przeprowadzenie pomiarów i ostatecznie interwencję Policji.
12 listopada 2024 r. do Urzędu Miejskiego w O. wpłynęła dokumentacja z rozgraniczenia, sporządzona przez upoważnionego geodetę.
Pismem 16 grudnia 2024 r. Starostwo Powiatowe w O. poinformowało, iż dokumentacja techniczna z rozgraniczenia została włączona do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 16 grudnia 2024 r. pod identyfikatorem nr [...]. Należność geodety za powyższe czynności w wysokości 5 977,80 zł (faktura nr 178/2024 z dnia 16 grudnia 2024 r.) stanowi koszt prowadzonego postępowania rozgraniczeniowego.
Postanowieniem z 19 lutego 2025 r. Burmistrz O. ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego w wysokości 5 977,80 zł, dotyczące rozgraniczenia nieruchomości położonych w obrębie W., oznaczonych w ewidencji gruntów nr działek: [...], [...] i [...]. Kosztami postępowania rozgraniczeniowego zostali obciążeni właściciele rozgraniczanych nieruchomości, tj.: po pierwsze, L. i S. małż. M. - właściciele działki nr [...], w wysokości 2 988,90 zł (ponieważ ww. uiścili w kasie Urzędu Miejskiego w O. w dniu 9 maja 2024 r. zaliczkę w kwocie 1 783,50 zł, zobowiązani zostali do uiszczenia pozostałej należności w wysokości 1 205,40 zł); po drugie, I. J. - właścicielka działki nr [...], w wysokości 1 408,35 zł; oraz po trzecie, współwłaściciele działki nr [...], tj. K. W. (udział 7/15) - w kwocie 737,59 zł, J. W. (udział 4/15) – w kwocie 421,48 zł i J. W. (udział 4/15) - w kwocie 421,48 zł. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie zasadne było przyjęcie, iż ustalenie przebiegu granic pozostawało w największym stopniu w interesie L. i S. małż. M., tj. właścicieli działki nr [...] będących jednocześnie wnioskodawcami rozgraniczenia, a dopiero w dalszej kolejności w interesie właścicieli nieruchomości sąsiednich oznaczonych jako działki nr [...] i nr [...]. Organ uznał, że podziały wydatków związanych z rozgraniczeniem nieruchomości muszą być proporcjonalne - w oparciu o wielkość udziałów poszczególnych współwłaścicieli. Biorąc pod uwagę, iż działka nr [...] stanowi współwłasność K. W. - w 7/15 częściach, J. W. - w 4/15 częściach oraz J. W. – w 4/15 częściach, organ ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego dla tych osób proporcjonalnie do wielkości posiadanych udziałów w nieruchomości. W związku z powyższym strony postępowania zostały obciążone poniesionymi przez organ kosztami rozgraniczenia w następujący sposób: L. i S. małż. M. - w kwocie 1 783,50 zł tytułem kosztów czynności geodety (rozgraniczenie między działkami nr [...] [...], nr [...], nr [...]) oraz 1 205,40 zł za siedem dodatkowych punktów granicznych ponad cztery, tj. kosztami w łącznej wysokości 2 988,90 zł; I. J. - w kwocie 891,75 zł tytułem kosztów czynności geodety (rozgraniczenie między działkami nr [...] i nr [...]) oraz 516,60 zł za trzy dodatkowe punkty graniczne ponad cztery, tj. kosztami w łącznej wysokości 1 408,35 zł; K. W. - w kwocie 416,15 zł tytułem kosztów czynności geodety (rozgraniczenie między działkami nr [...] i nr [...]) oraz 321,44 zł za cztery dodatkowe punkty graniczne ponad cztery, tj. kosztami w łącznej wysokości 737,59 zł; J. W. - w kwocie 237,80 zł tytułem kosztów czynności geodety (rozgraniczenie między działkami nr [...] i nr [...]) oraz 183,68 zł za cztery dodatkowe punkty graniczne ponad cztery, tj. kosztami w łącznej wysokości 421,48 zł; J. W. - w kwocie 237,80 zł tytułem kosztów czynności geodety (rozgraniczenie między działkami nr [...] i nr [...]) oraz 183,68 zł za cztery dodatkowe punkty graniczne ponad cztery, tj. kosztami w łącznej wysokości 421,48 zł.
Decyzją z 19 lutego 2025 r. Burmistrz O. orzekł o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego między nieruchomościami oznaczonymi jako działki ewidencyjne nr [...] i nr [...], w związku z zawartą ugodą. A decyzją z 19 lutego 2025 r. Burmistrz O. orzekł o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego między nieruchomościami oznaczonymi jako działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] i przekazaniu sprawy do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w O.. W uzasadnieniu decyzji z 19 lutego 2025 r. o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego dotyczącego nieruchomości położonych w obrębie W., oznaczonych nr działek [...] i [...] organ I instancji wyjaśnił, że w sporządzonej opinii geodeta wskazał, iż głównym i najważniejszym opracowaniem pozwalającym na "odtworzenie" przebiegu spornej granicy jest operat aktualizacji gruntów nr P.[...]. Szkic wyznaczenia projektu nr 80 zawiera niezbędne dane pozwalające na obliczenie współrzędnych punktów granicznych określających przebieg granicy między działkami nr [...] i nr [...]. Podczas prac mających na celu dokonanie wektoryzacji mapy ewidencji gruntów w 2004 r. dokonano obliczeń współrzędnych tych punktów posługując się miarami (domiary prostokątne) wynikającymi z treści ww. szkicu, w nawiązaniu do wyrównanej osnowy pomiarowej. W opinii geodety, dokonano tego w sposób prawidłowy, w następstwie czego sporządzona zwektoryzowana mapa ewidencji gruntów jest poprawna, lecz sporna granica przebiega przez dwa budynki gospodarcze stanowiące własność L. i S. małż. M.. Pozostaje to w sprzeczności z oświadczeniem S. M. twierdzącego, iż granica zawsze przebiegała wzdłuż ściany budynku gospodarczego. Zachodzi zatem rozbieżność między przebiegiem spornej granicy wynikającym z treści dostępnych dokumentów, a jej przebiegiem wynikającym z twierdzeń zainteresowanej strony. W ocenie geodety należy zatem poddać w wątpliwość prawidłowość przeprowadzenia pomiarów w 1976 r., z uwagi na przebieg granicy wynikającej z dokumentów przez budynki, a także z ostrożnością traktować wiarygodność miar uwidocznionych w całym kompleksie działek objętych szkicem nr 80. Ostatecznie geodeta stanął na stanowisku, iż najbardziej właściwe byłoby ustalenie przebiegu spornej granicy od strony drogi powiatowej (punkt nr 5411) w kierunku północnym wzdłuż obowiązującej obecnie granicy ewidencyjnej do ściany budynku gospodarczego. Następnie należałoby ustalić granicę wzdłuż ścian dwóch budynków gospodarczych w ten sposób, aby budynki te położone były w całości w działce nr [...]. Dalej w kierunku północnym przebieg granicy powinien zostać tak ustalony, aby właścicielka działki nr [...] odzyskała "utraconą" wcześniej powierzchnię zawartą w polu powierzchni zabudowy budynków gospodarczych. Zgodnie z informacją Starostwa Powiatowego w O. z dnia 16 grudnia 2024 r. operat techniczny włączony został do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 16 grudnia 2024 r. pod identyfikatorem nr [...].
Na postanowienie z 19 lutego 2025 r. o ustaleniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego zażalenie wniosła K. W. występując również jako pełnomocnik J.W. i J. W..
Powołaną na wstępie decyzją z 26 marca 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza O. z 19 lutego 2025 r. ustalające koszty postępowania rozgraniczeniowego w kwocie 5 977,80 zł. Organ II instancji wyjaśnił, że w sprawie kosztów postępowania rozgraniczeniowego zastosowanie znajduje przepis art. 262 § 1 k.p.a., który określa zasady rozdziału kosztów postępowania administracyjnego pomiędzy stronę a organ prowadzący postępowanie. Zasadą jest, że koszty postępowania administracyjnego ponosi organ - w takich granicach, w jakich wypełnia swoje ustawowe obowiązki. Stronę obciążają natomiast te koszty, które wynikły z jej winy (pkt 1 § 1 art. 262 k.p.a.), lub zostały poniesione w jej interesie lub na jej żądanie, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie (pkt 2 § 1 art. 262 k.p.a.). Kolegium wskazało, że na gruncie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowały się dwa nurty co do rozdziału kosztów rozgraniczenia nieruchomości w trybie administracyjnym. Niemniej jednak rozbieżności w tym zakresie zostały rozstrzygnięte przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2006 r., I OPS 5/06 (opubl. [w:] ONSAiWSA z 2007 r., Nr 2, poz. 26) wyraził pogląd, iż organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 153 K.c.), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Organ II instancji wskazał, że w postępowaniu cywilnym, jak i w postępowaniu administracyjnym, sąd powszechny, jak i organ administracji są obowiązani stosować te same zasady, co wynika z porównania art. 152 i art. 153 K.c. oraz art. 31 ust. 2 - 4 i art. 34 ust. 1 i 2 p.g.k. Przyjąć zatem należy, że w postępowaniu administracyjnym ma również zastosowanie norma wynikająca z art. 152 K.c., stanowiąca, że koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie, co wynika z zasady, iż właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. Rozgraniczenie nieruchomości przeprowadza się, jeżeli granice gruntów stały się sporne. O tym, że zaistniał spór co do przebiegu granicy między działkami nr [...] i [...], świadczą okoliczności przedstawiane przez wnioskodawców oraz przez skarżącą w składnych przez nią pismach w trakcie postępowania rozgraniczeniowego. Kolegium wskazał, iż upoważniony geodeta wykonał czynności rozgraniczeniowe, przeprowadził wywiad terenowy, spisał akty ugody i protokół graniczny. Koszty w wysokości 5 977,80 zł brutto obejmują koszty czynności rozgraniczeniowych wykonanych przez geodetę. Z akt sprawy wynika, że w trakcie wykonywania czynności geodezyjnych upoważniony geodeta poddał analizie materiały geodezyjne stanowiące podstawę ustalenia przebiegu granic, poczynił stosowne obliczenia, odnalazł w terenie niektóre punkty graniczne. Na szkicu granicznym kolorem czerwonym oznaczył przebieg granicy wskazany przez L. i S. M. (punkty 108, 101, 102, 107, 103, 106). Kolorem czarnym geodeta oznaczył granice określona według zebranych dowodów - operatów [...] i nr [...] oraz według ostatniego spokojnego stanu posiadania (zgodne ze stanem istniejącym na gruncie). Po wzajemnych ustępstwach stron, geodeta sporządził akt ugody dotyczący przebiegu granic między działkami nr [...] i nr [...]. Geodeta sporządził też protokoły graniczne. Zaznaczono przy tym, że czynności, jakie ma wykonać geodeta przy rozgraniczaniu nieruchomości, a także dokumentację, jaka ma być sporządzona z rozgraniczenia nieruchomości określa rozporządzenie w sprawie rozgraniczania nieruchomości. Wymagane czynności rozgraniczeniowe zostały wykonane przez upoważnionego geodetę, co potwierdza sporządzona przez niego dokumentacja (przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego). Dokumentacja techniczna powstała w wyniku przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego pomiędzy wskazanymi nieruchomościami została zweryfikowana i włączona do państwowego zasobu geodezyjno-kartograficznego za nr [...] 16.12.2024 r. Organ II instancji wskazał nadto, że strona skarżąca kwestionuje czynności geodety zarzucając, że nie przeprowadził prawidłowo oględzin nieruchomości oraz pomiarów na należącym do niej gruncie. Zarzuca, że geodeta "nie odnotował" też istniejących stałych punktów stabilizacyjnych w postaci słupów betonowych mierniczych z krzyżykiem, wbitych w ziemię w 1967 r. Wobec tego uważa, iż sporządzona przez geodetę dokumentacja nie może być rzetelna. Odnosząc się do powyższego organ wyjaśnił, iż pomiary na gruncie stanowiącym współwłasność skarżącej nie zostały dokonane, bowiem uniemożliwiła ona wejście na teren działki nr [...], pomimo interwencji Policji wezwanej na miejsce rozgraniczenia przez wykonawcę prac. Kolegium wskazało, iż dokumenty sporządzane przez geodetą w ramach procedury rozgraniczania są przekazywane odpowiednim organom Służby Geodezyjnej i Kartograficznej, które dokonują ich weryfikacji. Określa to art. 12b p.g.k. Przepis ten stanowi, że organ Służby Geodezyjnej i Kartograficznej, do którego przekazane zostały wyniki zgłoszonych prac geodezyjnych, weryfikuje je pod względem zgodności z obowiązującymi przepisami prawa z zakresu geodezji i kartografii oraz spójności przekazywanych zbiorów danych, o których mowa w art. 12a ust. 1 pkt 1, z prowadzonymi przez ten organ bazami danych (art. 12b ust. 1 pkt 1 i 2). Wyniki weryfikacji utrwala się w protokole. Przy czym wynik weryfikacji może być pozytywny albo negatywny (art. 12b ust. 3 p.g.k.). Podstawę przyjęcia wyników zgłoszonych prac geodezyjnych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego stanowi pozytywny wynik weryfikacji (art. 12b ust. 4 p.g.k.). Skoro operat techniczny z rozgraniczenia wskazanych nieruchomości został włączony do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 16 grudnia 2024 r., to przyjąć należy, iż dokumentacja ta została prawidłowo sporządzona przez geodetę. Podkreślono też, że czynności, jakie ma wykonać geodeta przy rozgraniczaniu nieruchomości, a także dokumentację, jaka ma być sporządzona z rozgraniczenia nieruchomości określa rozporządzenie. Wymagane czynności rozgraniczeniowe zostały przeprowadzone przez upoważnionego geodetę, co potwierdza sporządzona przez niego dokumentacja (przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego). Nie można zatem zgodzić się z zarzutem, że czynności, za które ustalono wynagrodzenie geodety nie zostały wykonane, czy też zostały wykonane na tyle błędnie i wadliwie, że geodeta — nie powinien otrzymać za nie wynagrodzenia. Wykonanie przez upoważnionego geodetę czynności związanych z rozgraniczeniem nieruchomości, oznaczonych nr działek: [...], [...] i [...], generowało powstanie kosztów w łącznej wysokości 5 977,80 zł, co potwierdzone zostało fakturą VAT nr 178/2024 z dnia 16 grudnia 2024 r. i jest zgodne z zawartą umową nr 2/2024/ZP z dnia 22 stycznia 2024 r. Wynagrodzenie geodety upoważnionego do przeprowadzenia czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości, w świetle art. 263 § 1 k.p.a., należy do kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Te koszty poniesione zostały w interesie właścicieli rozgraniczanych nieruchomości (a nie tylko stron inicjujących postępowanie rozgraniczeniowe), wobec czego zasadne było obciążenie tymi kosztami wszystkich stron postępowania rozgraniczeniowego. Geodeta doprowadził do zawarcia ugody, która zakończyła spór graniczny i administracyjne postępowanie rozgraniczeniowe dotyczące działek nr [...] i [...] (wobec zawarcia ugody, postępowanie rozgraniczeniowe stało się bezprzedmiotowe i należało je umorzyć). Odnośnie zaś rozgraniczenia działek nr [...] i nr [...], administracyjne postępowanie rozgraniczeniowe zostało umorzone na podstawie art. 34 ust. 2 p.g.k., a sprawa została z urzędu przekazana do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w O.. Jak już wyżej wskazywano, w razie sporu pomiędzy stronami, wyrażającego się m.in. w braku zawarciu ugody i braku zgodnego oświadczenia w odniesieniu do przebiegu linii granicznych, kiedy inne dowody nie zezwalają na jednoznaczne jej ustalenie, organ administracji publicznej zobowiązany jest do umorzenia prowadzonego postępowania (co też miało miejsce w przedmiotowej sprawie). Nie leży bowiem w jego gestii, lecz w kognicji sądu powszechnego, dokonanie rozgraniczenia nieruchomości w sytuacjach, gdy strony nie zawarły ugody, ich twierdzenia co do przebiegu granicy są sprzeczne, a ich weryfikacja nie jest możliwa. Organ wyjaśnił, że wynagrodzenie geodety upoważnionego do przeprowadzenia czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości, w świetle art. 263 § 1 k.p.a., należy do kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Te koszty poniesione zostały w interesie właścicieli rozgraniczanych nieruchomości, wobec czego zasadne było obciążenie tymi kosztami stron postępowania rozgraniczeniowego. Organ wskazał także, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, iż przepis art. 152 K.c. stanowi o obciążeniu właścicieli nieruchomości sąsiednich kosztami rozgraniczenia po połowie. Zasada ta może mieć zastosowanie jedynie wówczas, gdy rozgraniczenie dotyczy dwóch nieruchomości. Jeżeli natomiast przedmiotem rozgraniczenia jest większa liczba nieruchomości i liczba wspólnych punktów granicznych jest różna, to nie sposób przyjąć, że koszty postępowania należy rozdzielić w częściach równych. W judykaturze podkreśla się, że orzeczenie o kosztach postępowania następuje zawsze na podstawie oceny stanu faktycznego sprawy i zgromadzonego w jej toku materiału dowodowego. Wydając orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania organ musi zawsze brać pod uwagę, czy zachowanie, działanie strony i okoliczności sprawy uzasadniają obciążenie kosztami postępowania tylko jedną z nich, czy wszystkie, a jeżeli tak, to w jakiej części. W niniejszej sprawie ustalenie przebiegu granic nieruchomości pozostawało "w największym stopniu" w interesie L. i S. małż. M. (właścicieli działki nr [...]), będących jednocześnie wnioskodawcami rozgraniczenia, a dopiero w dalszej kolejności w interesie właścicieli nieruchomości sąsiednich oznaczonych jako działki nr [...] i nr [...].
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący zaskarżyli powyższe rozstrzygnięcie organu w całości, wnosząco o jego zmianę i nieobciążanie skarżących kosztami postępowania rozgraniczeniowego. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że uprawniony geodeta nie przeprowadził prawidłowo oględzin nieruchomości – sam bowiem wskazuje, że nie przeprowadził pomiarów na gruncie skarżących. Wobec tego sporządzona dokumentacja nie jest rzetelna. Czynności geodety nie doprowadziły do zakończenia sporu, tj. ustalenia prawidłowej granicy, stąd nie powinien on otrzymać wynagrodzenia za te czynności. W ocenie skarżących organ powinien obciążyć kosztami wnioskodawców, albowiem to na ich wniosek zostało wszczęte postępowanie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona aczkolwiek nie wszystkie zarzuty w niej podniesione zasługują na uwzględnienie.
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.". Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 p.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia - gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.); naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.); innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.) lub stwierdzenia ich nieważności – jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.); ewentualnie, stwierdzenia wydania decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa – jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), . Jednocześnie w ramach prowadzonej kontroli legalności zaskarżonego aktu sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Należy zaznaczyć, iż niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na zasadzie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
W niniejszej sprawie przedmiot kontroli sądu stanowiło postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego Piotrkowie Trybunalskim, którym utrzymano w mocy postanowienie Burmistrza O; z 19 lutego 2025 r. ustalające koszty postępowania rozgraniczeniowego w kwocie 5 977,80 zł, dotyczące rozgraniczenia nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr działki [...] (stanowiącej własność L. i S. małż. M.), z nieruchomością oznaczoną nr działki [...] (stanowiącą współwłasność K. W. - udział 7/15, J. W. - udział 4/15 i J. W. - udział 4/15) oraz z nieruchomością oznaczoną nr działki [...] (stanowiącą własność I. J.), a także zobowiązujące wskazanych powyżej właścicieli rozgraniczanych nieruchomości do uiszczenia kosztów, tj.: L. i S. małż. M. w kwocie 2 988,90 zł; I. J. w kwocie 1 408,35 zł; K. W. w kwocie 737,589 zł, J. W. w kwocie 421,48 zł, J. W. w kwocie 421,48 zł.
Wskazać w tym miejscu należy, że kwotę kosztów postępowania rozgraniczeniowego stanowi wynagrodzenie S. T. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą V. s.c. S. T., K. T. z siedzibą w O., z którą to firmą 22 stycznia 2024 r. zawarto umowę nr 2/2024/ZP do realizacji zadania pod nazwą: "Wykonywanie usług geodezyjnych dla Gminy O. w 2024 r.". W § 2 tj. umowy określono obowiązki wykonawcy, tj. m.in. w zakresie prac geodezyjnych związanych z rozgraniczaniem nieruchomości i sporządzeniem stosownej dokumentacji. W § 4 tej umowy (punkt 1.6.) określono natomiast wynagrodzenie za rozgraniczenie nieruchomości: do 4 punktów 3 567,00 zł brutto, w tym podatek VAT 23% (cena netto 2 900,00 zł), za każdy następny punkt ponad 4 - 172,20 zł brutto, w tym podatek VAT 23% (cena netto 140,00 zł).
Podstawę rozstrzygnięcia organów administracji stanowiły art. art. 262 § 1 pkt 2 i art. 264 k.p.a. Przepisy te określają zasady rozdziału kosztów postępowania administracyjnego pomiędzy stronę, a organ. Zasadą jest, na co słusznie zwróciły uwagę organy administracji, że koszty postępowania administracyjnego ponosi organ - w takich granicach, w jakich wypełnia swoje ustawowe obowiązki. Jednak zgodnie z art. 262 § 1 k.p.a., stronę obciążają te koszty postępowania, które: 1) wynikły z winy strony; 2) zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych (art. 263 § 1 k.p.a.). Ustalenie wysokości kosztów postępowania następuje w drodze postanowienia, wydanego przez organ administracji publicznej jednocześnie z wydaniem decyzji. W postanowieniu tym organ określa także osoby zobowiązane do poniesienia kosztów oraz termin i sposób ich uiszczenia (art. 264 §1 k.p.a.).
Z punktu widzenia niniejszej sprawy istotnym jest to, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06 (opubl. [w:] ONSAiWSA z 2007 r., Nr 2, poz. 26) rozstrzygnął występujące w orzecznictwie sądów administracyjnych rozbieżności dotyczące tego, czy organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, może tymi kosztami obciążyć każdą ze stron postępowania rozgraniczeniowego. We wskazanej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, iż organ administracji publicznej, orzekając na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. NSA w swoim rozstrzygnięciu wskazał, że instytucja rozgraniczenia nieruchomości uregulowana została w dwóch aktach prawnych, tj.: ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz ustawie Kodeks cywilny. Przy czym zarówno w postępowaniu cywilnym, jak i administracyjnym, tak organ administracji, jak i sąd powszechny są zobowiązane stosować te same zasady, a wniosek ten znajduje potwierdzenie przy porównaniu art. 152 i 153 k.c. z art. 31 ust. 2-4 i art. 34 ust. 1 i 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, które określają zasady przeprowadzania postępowania rozgraniczeniowego w jego kolejnych stadiach. Uzasadniając zajęte we wskazanej uchwale stanowisko NSA zaznaczył, iż koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony (art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a.), a w wypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w przepisie art. 152 k.c. stanowiącej, że koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie, co wynika z zasady, iż właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. Branie udziału w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczne ze stwierdzeniem, że postępowanie to toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Twierdzenie, że posiada go jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, bo postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdy granice gruntów sąsiadujących stały się sporne.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w przywołanej powyżej uchwale. Co więcej jest nim również związane z mocy art. 269 § 1 p.p.s.a., w myśl którego jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. A zatem w świetle przywołanego powyżej art. 269 § 1 p.p.s.a. każda uchwała NSA, w tym również ta wskazana powyżej, ma charakter wiążący. Zdaniem sądu w światle stanowiska NSA zawartego w powyższej wskazanej uchwale brak jest po stronie organów uznaniowości w stosowaniu art. 152 k.c. Skoro bowiem w myśl tego przepisu koszty rozgraniczenia ponoszą właściciele sąsiadujących nieruchomości po połowie, to jest to reguła ponoszenia kosztów przez strony sporu bez względu na towarzyszące im zamiary w zainicjowaniu sporu granicznego i bez względu na sposób jego zakończenia (decyzją rozgraniczeniową rozstrzygającą sprawę co do istoty, aktem ugody czy też decyzją o jego umorzeniu wydaną w trybie art. 34 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego i przekazującą sprawę do rozpoznania sądowi rejonowemu). Obowiązek współdziałania wiąże się z tym, że właściciele sąsiadujących nieruchomości mają własny, indywidualny i oparty o konkretny przepis prawa powszechnie obowiązującego interes prawny w administracyjnym postępowaniu rozgraniczeniowym, a więc mają w nim legitymację materialną. Tym samym więc branie udziału w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczne ze stwierdzeniem, że postępowanie to toczy się w interesie tej strony postępowania.
W rozstrzyganej sprawie nie budzi wątpliwości sądu, co nie jest również kwestionowane przez stronę skarżącą, że między stronami istniał spór graniczny dotyczący przebiegu granicy między działkami nr [...] a [...]. Istnienie tego sporu wynika nie tylko z inicjującego postępowanie wniosku o rozgraniczenie złożonego przez L. M. i S. M., pism strony skarżącej ale także z dokumentacji sporządzonej przez geodetę w trakcie czynności postępowania rozgraniczeniowego, jak również z decyzji Burmistrza O. z 19 lutego 2025 r. o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego między nieruchomościami oznaczonymi jako działki ewid. nr [...] i [...] i przekazaniu sprawy do rozpatrzenia sądowi Rejonowemu w O..
Za niezasadne uznać zatem należy twierdzenia skarżących, że nie są oni zobligowani do poniesienia kosztów postępowania rozgraniczeniowego bowiem nie zostało dokonane w ich interesie. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 15 grudnia 2020 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 1563/20, opubl. Lex/el nr 3119186 a także na stronie internetowej: https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/7784F70B3C, twierdzenie, że interes prawny posiada jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, bo postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. W konsekwencji, organ nie ma swobody w zakresie obciążania kosztami postępowania rozgraniczeniowego. Innymi słowy, skoro zarówno skarżący jak i ich sąsiedzi są stronami tego postępowania, to toczy się ono w interesie ich wszystkich. Jeszcze inaczej rzecz ujmując należy stwierdzić, że ustalenie interesu poszczególnych właścicieli nieruchomości objętych procedurą rozgraniczeniową odbywa się nie na podstawie ich indywidualnego, subiektywnego podejścia do konieczności rozgraniczenia, ale jest oparte na okolicznościach obiektywnych towarzyszących rozgraniczeniu. Wyjątkowo jedynie, gdy faktycznie okoliczności sprawy wskazują, że nie było żadnych podstaw do złożenia wniosku o rozgraniczenie (spór powstał sztucznie) – istnieje możliwość rozważenia odstąpienia od obciążania kosztami postępowania rozgraniczeniowego. Z sytuacją taką, jak to już zostało powyżej wskazane, nie mieliśmy jednak do czynienia w kontrolowanej sprawie bowiem spór między stronami miał charakter rzeczywisty.
Zdaniem sądu, organy prawidłowo ustaliły zasadę i proporcje obciążenia stron kosztami postępowania rozgraniczeniowego. Bez znaczenia dla obciążenia strony kosztami postępowania rozgraniczeniowego jest bowiem to, czy ustalenia poczynione w ramach czynności prowadzonych przez geodetę są dla niej korzystne, czy też nie.
Wątpliwości sądu rodzi jednak wysokość i sposób ustalenia obciążających strony kosztów postępowania rozgraniczeniowego.
W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 30 ust. 1 i art. 31 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne organem prowadzącym rozgraniczenie z urzędu lub na wniosek strony jest wójt (burmistrz, prezydent miasta), a czynności ustalenia przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez wójta. Z przepisów tych wynika, że w sprawach dotyczących rozgraniczenia czynności ustalania przebiegu granic może dokonywać tylko upoważniony geodeta, zaś obowiązek wskazania i upoważnienia geodety spoczywa na organie. Geodeta jest zatem wyznaczany i umocowany przez organ, a nie przez stronę postępowania (por. np.: wyrok NSA z dnia 20 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 445/07, opubl. Lex/el nr 477266, a także na stronie internetowej: https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/AF3097CC8C). Podkreślić jednak należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jest powszechnie przyjęty pogląd, iż wybór geodety do przeprowadzenia czynności rozgraniczeniowych powinien być poprzedzony rozeznaniem rynku co do wysokości kosztów wykonania takich czynności, przy czym – co za tym idzie - organ administracji powinien dołożyć w tym zakresie należytej staranności. W razie potrzeby powinien on więc zażądać od oferentów kalkulacji zaproponowanych kwot tak, aby można było zweryfikować ofertę (tj. zweryfikować jak została wyliczona proponowana kwota i czy jest ona adekwatna do nakładu pracy geodety). Organ administracji nie może bowiem bezkrytycznie przyjmować rachunków (faktur) wystawionych przez geodetów lecz powinien dokonać ich sprawdzenia i weryfikacji.
Wskazówką dla organów co do tego jak powinny być wyliczone koszty postępowania rozgraniczeniowego mogą stanowić: przepisy art. 56 i 263 § 1 i 2 k.p.a.; przepisy ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 1228 ze zm.) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 kwietnia 2024 r. w sprawie określenia stawek wynagrodzenia biegłych, taryf zryczałtowanych oraz sposobu udokumentowania wydatków niezbędnych do wydania opinii w postępowaniu cywilnym (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1444). Wymienione przepisy nie mają oczywiście zastosowania przy wyliczeniu wynagrodzenia geodety w postępowaniu administracyjnym lecz stanowią dla organów pewną wskazówkę, w jaki sposób powinno być wyliczone wynagrodzenie geodety za przeprowadzenie czynności rozgraniczeniowych i umożliwiają zweryfikowanie oferty geodety co do wysokości jego wynagrodzenia.
W świetle powyższego wskazać należy, iż jak wynika z akt sprawy L. i S. małż. M. złożyli wniosek o dokonanie rozgraniczenia między nieruchomością położoną w gminie O., w obrębie W., oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...] stanowiącą ich własność na zasadzie wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej, z nieruchomościami sąsiednimi położonymi w gminie O., obrębie W. oznaczonymi w ewidencji gruntów jako działki: - nr [...] o pow. 0,26 ha (stanowiącej współwłasność K. W., J. W. oraz J. W.) oraz nr [...] o pow. 0,15 ha (stanowiącej własność I. J.). We wniosku tym wnioskodawcy podnieśli, iż K. W. nie wykazuje chęci bezspornego ustalenia granicy pomiędzy wskazanymi działkami. Postanowieniem z 30 kwietnia 2024 r. wszczęto postępowanie administracyjne w sprawie rozgraniczenia wskazanych powyżej nieruchomości. Z akt sprawy wnika, że do przeprowadzenia rozgraniczenia wskazanych nieruchomości Burmistrz O. upoważnił geodetę uprawnionego S. T. posiadającego uprawnienia zawodowe nr 13792, prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą V. s.c. S.T., K. T. z siedzibą w O., z którą to firmą 22 stycznia 2024 r. zawarta została umowa nr 2/2024/ZP do realizacji zadania p.n.: "Wykonywanie usług geodezyjnych dla Gminy O. w 2024 r.".
Z akt sprawy wynika także, że należność geodety za przeprowadzone czynności w wysokości 5 977,80 zł została przyznana na podstawie wystawionej faktury nr 178/2024 z 16 grudnia 2024 r., do której załączono umowę z 22 stycznia 2024 r.
W ocenie sądu, w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia przez organy administracji przepisów z art. 7, 8, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a., a uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przekonaniu sądu, organ administracji przed zawarciem umowy nie przeprowadził rozeznania, co do wysokości kosztów zaoferowanych przez firmę V. s.c. S. T., K. T. z siedzibą w O.. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby przed podpisaniem umowy z geodetą uprawnionym S. T. prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą V. s.c. S. T., K.T. z siedzibą w O. została przeprowadzona jakiekolwiek procedura w zakresie rozeznania rynku usług geodezyjnych.
Z akt sprawy nie wynika chociażby to, aby po złożeniu oferty organ I instancji zażądał od oferenta kalkulacji zaproponowanej kwoty celem wyjaśnienia, co składa się na sumę 5 977,80 zł brutto. Nie wiadomo zatem, w jaki sposób została wyliczona wymieniona kwota i czy jest ona adekwatna do nakładu pracy geodety.
Wbrew prezentowanemu przez organ stanowisku, z akt sprawy nie wynika również aby dokonał on rozeznania rynku co do wysokości kosztów rozgraniczenia oferowanych przez firmy geodezyjne. Z akt sprawy nie wynika również, czy zostało ustalone jak kształtują się ceny rynkowe wykonania takich usług geodezyjnych. Przy czym sąd stoi na stanowisku, że rozeznania co do cen rynkowych takich usług można było dokonać nawet telefonicznie w firmach świadczących usługi geodezyjne – niemniej jednak w aktach sprawy powinna się znaleźć choćby notatka służbowa dokumentująca podjęcie takich czynności. Pozwoliłoby to na dokonanie prawidłowej oceny oferty, jaką złożyła firma V. s.c. S.T., K.T. z siedzibą w O. w stosunku do cen obowiązujących na rynku. Z akt sprawy wynika jednak, że organ administracji takiego rozeznania nie poczynił – w aktach sprawy brak jakichkolwiek dokumentów w tym zakresie. Nie wiadomo zatem czy oferta ta jest zawyżona, czy też jest ofertą odpowiadającą obowiązującym cenom rynkowym.
W rzeczywistości nie można więc – w oparciu o dokumenty zgromadzone w aktach sprawy - zweryfikować wybranej oferty. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1533/18, opubl.: Lex/el nr 2734477, a także na stronie internetowej: https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/562D4BEC7E rozeznanie co do wysokości kosztów oferowanych usług geodezyjnych w zakresie rozgraniczenia organ administracji może dokonać nawet telefonicznie w firmach świadczących usługi geodezyjne. Forma przeprowadzenia takiego rozeznania nie ma większego znaczenia. Istotne jest natomiast to, aby organ administracji uzyskał wiedzę jak kształtują się ceny usług geodezyjnych w zakresie rozgraniczenia i jaki byłby koszt przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego pomiędzy działkami. Umożliwia to bowiem wybranie najkorzystniejszej oferty.
W świetle powyższego wskazać należy, że w przypadku, gdyby organ dokonał takiego rozeznania na rynku usług geodezyjnych, to mogłoby się okazać, że cena zaproponowana przez V. s.c. znacznie odbiega od cen rynkowych tego typu usług, zaś inne firmy geodezyjne zaoferowałyby niższą cenę od ceny jaką zaproponował S. T.. Zatem z akt sprawy powinno wynikać przykładowo, że organ administracji rozesłał zaproszenia do składania ofert do innych podmiotów, wyznaczając im odpowiedni termin realizacji.
Natomiast z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby organ I instancji dokonał weryfikacji przyjętej oferty. Z akt sprawy nie wynika też żeby organ zażądał od wybranego geodety kalkulacji wynagrodzenia, co uniemożliwia kontrolę prawidłowości jego wyliczenia. Sama faktura wraz z załączoną do niej umową stanowiącą podstawę dokonania czynności przez biegłego jest niewystraczająca do pełnej i szczegółowej oceny wysokości kosztów związanych z nakładem pracy geodety. Faktura zawiera ogólny opis wykonanej usługi geodezyjnej i nie wskazuje, co złożyło się na ostateczną kwotę. Tymczasem jej weryfikacja powinna nastąpić na podstawie kosztorysu wyceny prac, który jest konieczny do oceny prawidłowości zakresu czynności biegłego, które miał on wykonać zgodnie z zawartą umową. Kosztorys powykonawczy zapewnia zatem przejrzystość, w sposób jasny przedstawiając nakład pracy związany z poszczególnymi czynnościami, a także umożliwia sprawdzenie, czy geodeta wywiązał się z zawartej umowy w sposób należyty.
W świetle powyższego sąd stoi na stanowisku, iż organ administracji nie może bezkrytycznie przyjmować rachunków (faktur) wystawionych przez firmy geodezyjne za wykonane czynności lecz zobligowany jest do ich sprawdzenia uwzględniając także wydatki niezbędne do wykonania zleconej pracy, czemu powinien dać wyraz w uzasadnieniu postanowienia w przedmiocie kosztów postępowania, tym bardziej, że wykładnia art. 262 § 1 k.p.a. powinna być wąska, bowiem omawiane uregulowanie prawne jest istotnym wyjątkiem od zasady, że koszty postępowania ponosi organ administracji publicznej (por. m.in.: wyrok NSA z dnia 3 listopada 2016 r., sygn. akt II FSK 3289/14, opubl. Lex/el nr 2143820, a także na stronie internetowej: https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/C9E05B605E ; wyrok NSA z dnia 14 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 1370/16, opubl. Lex/el nr 2486066, a także na stronie internetowej: https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/567A3E15B9 ).
W niniejszej sprawie zebrany materiał dowodowy nie wskazuje, aby organy weryfikowały ofertę S. T., w tym sposób wyliczenia przez biegłego wynagrodzenia i zasadności poniesionych przez niego wydatków, zaś faktura przedstawiona przez geodetę nie zawiera żadnego kosztorysu szczegółowo wskazującego wykonane czynności wraz z kwotą obliczonego za nie wynagrodzenia. Nie wiadomo zatem jak została wyliczona kwota 5 977,80 zł brutto i czy jest to kwota adekwatna do nakładu pracy geodety.
Dodatkowo wskazać przyjdzie, co nie powinno pozostawać bez znaczenia dla przebiegu postępowania, że skarżąca wskazywała w jego toku na brak informacji dotyczących przeprowadzonego rozeznania rynku w zakresie kosztów postepowania. W piśmie z 22 lipca 2025 r. (k. 121 akt sprawy) podnosiła zastrzeżenia, iż organ nie uzasadnił, dlaczego zdecydował się na powierzenie wykonania czynności w sprawie geodecie S. T. podnosząc, że powinien przedstawić inne oferty złożone przez innych geodetów. W ocenie strony organ nie uzasadnił także w sposób należyty wysokości kosztów, jakie wiązały się z przeprowadzonymi czynnościami. Tym bardziej więc organ I instancji powinien był działając w słusznym interesie stron (art. 7 in fine k.p.a.) dokonać rozeznania na rynku prac geodezyjnych w zakresie dotyczącym wysokości cen związanych z rozgraniczeniem gruntów.
Reasumując sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. Jak bowiem wynika z akt sprawy organ administracji nie przeprowadził bowiem rozeznania co do cen rynkowych na wykonanie usługi geodezyjnej rozgraniczenia nieruchomości, co uniemożliwia zweryfikowanie wybranej oferty V. s.c. na wykonanie ustalenia przebiegu spornej granicy. Nie wiadomo zatem czy oferta ta odpowiada obowiązującym cenom rynkowym, czy też jest zawyżona. Nadto organ administracji nie zażądał od spółki kalkulacji oferowanego wynagrodzenia, co uniemożliwia wyjaśnienie jak zostało ono wyliczone. Naruszono zatem przepisy art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając to na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza O.z 19 lutego 2025 r.
Na podstawie art. 200 p.p.s.a. sąd zasądził od organu na rzecz skarżących solidarnie kwotę 100 zł (wpis sądowy) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Rozpoznając ponownie sprawę organy powinny uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu, zweryfikować koszty postępowania rozgraniczeniowego określone przez spółkę V. s.c. poprzez wyjaśnienie jak kształtują się one na tle cen rynkowych i co składa się na wskazana przez spółkę kwotę. Po zebraniu całego materiału dowodowego rzeczą organów będzie dokonanie jego wnikliwej analizy, a następnie rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowanie rozgraniczeniowego.
a.kr