III SA/Łd 318/05

III SA/Łd 318/05 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2005-10-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-06-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Janusz Nowacki /przewodniczący/
Monika Krzyżaniak
Teresa Rutkowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), WSA Monika Krzyżaniak, Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Rybicki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2005 roku przy udziale ---- sprawy ze skargi Kółka Rolniczego w D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zameldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się orzeczenia
Uzasadnienie
III SA/Łd 318/05
U Z A S A D N I E N I E
Decyzją z dnia [...] Burmistrz Miasta K. orzekł, na podstawie art. 104 k.p.a. w zw. z art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst jedn. Dz. U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 ze zm. ), o odmowie zameldowania na pobyt stały Z.T. w lokalu w miejscowości D. 53.
W uzasadnieniu organ I instancji podał, że Z.T. w dniu 16 grudnia 2004 r. złożył wniosek o zameldowanie na pobyt stały w powyższym lokalu wskazując, iż zamieszkuje w nim od 1990 r . Z uwagi na brak podpisu potwierdzenia pobytu na druku “zgłoszenie pobytu stałego" zostało wszczęte postępowanie administracyjne, które potwierdziło fakt zamieszkiwania Z.T. w lokalu . Ustalono, że zajmuje on trzy izby z węzłem sanitarnym i kuchnią i ma tam swoje przedmioty i rzeczy osobiste.
Organ ustalił ponadto, że wyrokiem Sądu Rejonowego w Piotrkowie z dnia 19.11.2003 r. ( sygn. V GC 56/02 ) orzeczona została eksmisja Z.T. z przedmiotowej nieruchomości , a w dniu 17.09.2004 r. na wniosek Kółka Rolniczego w D. została wszczęta egzekucja przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B.
Nieruchomość stanowi własność Gminy K., a jej użytkownikiem jest Kółko Rolnicze w D.
Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym numerem z zamiarem stałego przebywania. Zameldowanie jest wyłącznie potwierdzeniem faktu pobytu osoby pod określonym adresem i nie rodzi żadnych praw do lokalu.
Jednocześnie organ I instancji uznał, że wprawdzie jest rzeczą bezsporną, że Z.T. w przedmiotowym lokalu zamieszkuje , jednak z uwagi na orzeczoną eksmisję z zajmowanej przez niego nieruchomości i toczące się postępowanie egzekucyjne , należało odmówić zameldowania strony.
W złożonym odwołaniu skarżący zarzucał, że wyroki wydane przez sądy powszechne w jego sprawach były wadliwe. Podkreślał, że faktycznie przebywa w spornym budynku z zamiarem stałego pobytu i dlatego odmowa zameldowania narusza jego prawa.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności dowodach osobistych ( Tekst jedn. Dz. U. Nr 87, poz. 960 z 2001 r ze zm. ) i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił decyzję organu I instancji i zameldował Z.T. na pobyt stały w miejscowości D. 53.
W ocenie organu odwoławczego , nie ulega wątpliwości, że wobec Z.T. spełnione zostały przesłanki niezbędne do dokonania zameldowania na pobyt stały.
Jak wynika bowiem z materiału dowodowego Z.T. w miejscowości D. 53 zamieszkuje w sposób ciągły od 1990, korzysta z jego urządzeń, nocuje, spędza wolny czas, zaspokaja tam swoje funkcje życiowe i znajdują się tam jego rzeczy osobiste. Fakty te potwierdziła to kontrola meldunkowa, a strona przeciwna nie przedstawiła przeciwstawnych dowodów, które mogłyby podważyć przytoczone ustalenia.
W sprawie nie ma także wątpliwości, że oznaczenie miejsca, w którym zamieszkuje Z.T. czyni zadość wymogom pojęcia adresu w sensie administracyjnym.
Organ odwoławczy stwierdził, że wprawdzie istnieje prawomocny wyrok eksmisyjny dotyczący Z.T., jednak orzeczenie o eksmisji nie stanowi w myśl przepisów ustawy o ewidencji ludności przesłanki do odmowy zameldowania. Orzeczenie eksmisyjne może być wykonane dobrowolnie przez osobę zobowiązaną do opuszczenia lokalu bądź w drodze egzekucji. Ponieważ w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie znajduje się zawiadomienie o wszczęciu egzekucji dotyczącej obowiązku wydania przez Z.T. przedmiotowej nieruchomości, organ odwoławczy wystąpił do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. o udzielenie informacji na jakim etapie znajduje się sprawa, jednak brak jest jakichkolwiek informacji, które potwierdziłyby, iż zostały przeprowadzone czynności komornicze.
Organ administracyjny wyjaśnił, że pozostałe zarzuty podnoszone przez skarżącego nie mają wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, bowiem postępowanie meldunkowe nie jest środkiem rozwiązywania konfliktów majątkowych. W postępowaniu dotyczącym realizacji obowiązku meldunkowego chodzi jedynie o zapewnienie zgodności zapisów w aktach ewidencji ludności z rzeczywistym miejscem pobytu osób, na których ciąży obowiązek zameldowania lub wymeldowania się.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na decyzję Wojewody [...] wniosło Kółko Rolnicze w D.
W uzasadnieniu skargi zakwestionowano ustalenia organu, że Z.T. zamieszkuje od 1990 r . w przedmiotowej nieruchomości. Zdaniem strony skarżącej w większości przebywa on ze swoją konkubiną I.O. w jej mieszkaniu w K., a w D. oboje prowadzą działalność gospodarczą i dlatego w ciągu dnia przebywają w pomieszczeniu socjalnym, w którym muszą mieć pewne przedmioty codziennego użytku. Podniesiono, że przez cały czas dzierżawy bazy jak również przez czas bezumownego korzystania nigdy nie ubiegał się o zameldowanie w miejscowości D. 53. Starania takie rozpoczął dopiero wtedy, gdy zapadł prawomocny wyrok orzekający eksmisję z nieruchomości . Podkreślano, że Z.T. wiedział, że budynek na terenie bazy nie jest przeznaczony do celów mieszkalnych , a uzyskanie pozwolenia na jego modernizację jest niemożliwe, gdyż nie posiada on tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości, wiedział też, że po wygaśnięciu umowy dzierżawy w 1998 r powinien bazę opuścić.
Zarząd Kółka Rolniczego w D. wnosił o zmianę decyzji Wojewody [...] ponieważ zameldowanie to ma na celu uniemożliwienie prowadzenia eksmisji.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wnosił o jej oddalenie.
Zdaniem organu odwoławczego Skarżący nie przedstawił żadnych argumentów, które miałyby wpływ na zmianę stanowiska zawartego w decyzji. Zwrócił uwagę, że przepisy meldunkowe nie wymagają, aby miejscem zameldowania był budynek przystosowany do celów mieszkalnych. Podkreślił, że fakt przebywania Z.T. w miejscowości D. 53 od 1990 r został potwierdzony nie tylko przez Wnioskodawcę lecz również osoby reprezentujące Kółko Rolnicze.
W piśmie z dnia 26 września 2005 r uczestnik postępowania Z.T. wniósł o oddalenie skargi.
W uzasadnieniu pisma stwierdził, że sądowy tytuł nakazujący jego eksmisję z nieruchomości w D. 53 został uzyskany przez Kółko Rolnicze z naruszeniem prawa.
W jego ocenie przekazanie Kółku Rolniczemu w D. przedmiotowej nieruchomości przez Zarząd Spółdzielni Kółek Rolniczych w likwidacji jest prawnie nieskuteczne .
Kółko Rolnicze w D. nie jest płatnikiem podatku od przedmiotowej nieruchomości , ani płatnikiem opłaty za prawa użytkowania nieruchomości, a prawo użytkowania jakie Kółko posiadało wygasło z dniem 12 czerwca 1986 r.
Do pisma załączone zostały kserokopie dokumentów : skargi Z.T. i I.O. skierowanej do Sądu Okręgowego w Łodzi X Wydział Gospodarczy o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku tego Sądu z dnia 4 czerwca 2004 r. sygn. X Ga 74/04, pisma Prezesa Sądu Rejonowego w P. z 17 marca 1997 r. dot. odmowy wydania odpisów dokumentów z akt rejestrowych Spółdzielni Kółek Rolniczych w K., decyzji Burmistrza Miasta K. z dnia [...] zmieniającej wysokość podatku od nieruchomości, pisma Prezesa Regionalnej Izby Obrachunkowej z dnia 24 sierpnia 2005 r., postanowień Sądu Rejonowego w Piotrkowie Tryb o wpisaniu i wykreśleniu Spółdzielni z rejestru, decyzji o przekazaniu na rzecz Kółka przedmiotowej nieruchomości ( działka 147/1 ) z przeznaczeniem na budowę garaży i szop na maszyny i narzędzia rolnicze, protokołu kontroli UM w K., przeprowadzanej przez NIK stwierdzającego m.in. zaległości podatkowe Kółka Rolniczego w D. z tytułu podatku od nieruchomości wraz z protokołem oględzin z dnia 28.04.2004 r., z którego wynika, że nieruchomość w całości wykorzystywana jest na działalność produkcyjną, prowadzoną przez Przedsiębiorstwo Produkcji Materiałów Budowlanych A Z.T., I.O.
Na rozprawie w dniu 7 października 2005 r członek Zarządu Kółka Rolniczego w D. popierał skargę. Wyjaśnił , że postępowanie egzekucyjne o wydanie nieruchomości jest wciąż w toku , a Z.T. przebywa na terenie spornej nieruchomości, bo tam prowadzi produkcję.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153 poz. 1269 ) - sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem.
Oznacza to , że sąd administracyjny badając legalność zaskarżonej decyzji ocenia, czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron, oraz procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Decyzja zaś lub postanowienie, stosownie do art. 145 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1270 ), podlega uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi :
1/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy
2/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania
3/ inne naruszenie przepisów postępowania , jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a.).
W przedmiotowej sprawie skargę należało uwzględnić przede wszystkim z uwagi na naruszenie przez organ II instancji przepisów prawa materialnego przez dokonanie błędnej wykładni przepisów dotyczących czynności materialno – technicznej zameldowania w tym pominięcie treści art. 9 ust 2a ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst jedn. Dz. U. z 2001 r Nr 87 ,poz. 960 ze zm. ).
Wprawdzie należy w pełni podzielić stanowisko organu odwoławczego, że zameldowanie jest wyłącznie potwierdzeniem faktu pobytu konkretnej osoby pod określonym adresem , a w postępowaniu dotyczącym realizacji obowiązku meldunkowego chodzi jedynie o zapewnienie zgodności zapisów w aktach ewidencji ludności z rzeczywistym miejscem pobytu osób, to równocześnie w ocenie Sądu, dokonanie przez organ administracji czynności zameldowania danej osoby w miejscu, które wskazuje ona jako miejsce swojego stałego pobytu, nie może prowadzić do urzędowego potwierdzenia stanu sprzecznego z prawem. Taka zaś sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie.
Zgodnie z art. 9 ust. 2 a wskazanej wyżej ustawy w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 maja 2004 r. przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące należy przedstawić potwierdzenie pobytu w lokalu osoby zgłaszającej pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu, oraz , do wglądu, dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego podmiotu. Dokumentem potwierdzającym tytuł prawny do lokalu może być umowa cywilno- prawna, wypis z księgi wieczystej, decyzja administracyjna, orzeczenie sądu lub inny dokument poświadczający tytuł prawny do lokalu.
Przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad dwa miesiące nie jest więc już wymagane przedstawienie potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu , w którym ma nastąpić zameldowanie - który to wymóg przewidywał art. 9 ust 2 ustawy, uchylony 19 czerwca 2002 r wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. K 20/01 - ale jest wymagane przedstawienie potwierdzenia pobytu w lokalu osoby zgłaszającej pobyt dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu oraz przedstawienie do wglądu dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do lokalu tego podmiotu, który to wymóg wprowadzony został ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. Nr 93, poz. 887), obowiązującą od dnia 1 maja 2004 r.
Ustawa z 16 kwietnia 2004 r. zmieniła także brzmienie art. 29 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności /../ , który obecnie brzmi : “Właściciel lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu jest obowiązany potwierdzić fakt pobytu osoby zgłaszającej pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące w tym lokalu. Potwierdzenia faktu pobytu osoby w lokalu dokonuje się na formularzu meldunkowym w formie czytelnego podpisu z oznaczeniem daty jego złożenia."
Potwierdzenia pobytu na formularzu meldunkowym może więc dokonać nie tylko właściciel ale także inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu.
Potwierdzenie pobytu zawiera w sobie element zgody na ten pobyt wyrażony przez właściciela lub podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu , a tym samym potwierdza, że pobyt ten jest legalny. Nie jest bowiem możliwe zameldowanie w lokalu osoby, której pobyt jest sprzeczny z wolą osoby dysponującej lokalem.
Stanowisko takie wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 września 2005 r. III SA/Łd 357/05 i pogląd ten Wojewódzki Sąd Administracyjny w obecnym składzie w pełni popiera .
Wcześniej na ten problem zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 24 czerwca 2004 r. ( sygn. akt V S.A. 519/03 nie publikowany) , w którym stwierdzono, iż “uprawniać do zameldowania w lokalu może jedynie pobyt legalny, oznaczający przebywanie na zasadach zgodnych z prawem, za wiedzą i zgodą osoby uprawnionej do dysponowania lokalem. Wyłączone więc będą sytuacje będące następstwem naruszenia posiadania, czy też wręcz przestępstwa polegającego na naruszeniu miru domowego( art. 171 k.k.). Nie można bowiem czerpać uprawnień z zachowań sprzecznych z prawem, a samowoli nie może sankcjonować instytucja zameldowania. “
Z załączonych dokumentów wynika, że Z.T. złożył wniosek o zameldowanie na pobyt stały w miejscowości D. 53 w dniu 16 grudnia 2004 r. Na formularzu meldunkowym załączonym do wniosku w miejscu , w którym powinien znajdować się podpis właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do nieruchomości, potwierdzający pobyt wnioskodawcy , znajduje się adnotacja zastępcy burmistrza miasta K. : “Odmawiam podpisania zgłoszenia ponieważ p. T. posiada wyrok eksmisyjny z ww nieruchomości" W tej dacie prawomocny był już wyrok Sądu Rejonowego w Piotrkowie Tryb. z dnia 19 listopada 2003 r. ( V GC 56/02) nakazujący pozwanym Z.T. i I.O. aby wydali powodowi – Kółku Rolniczemu w D. nieruchomość zbudowaną położoną we wsi D. Nr 53 i oznaczoną nr geodezyjnym 147/1., a co więcej, wszczęta już została przeciwko Z.T. i I.O. egzekucja obowiązku wydania nieruchomości .
W tej sytuacji nie budzi wątpliwości fakt, że zameldowanie Z.T. na pobyt stały w miejscowości D. Nr 53 nastąpiło wbrew woli podmiotu uprawnionego do użytkowania nieruchomości i z naruszeniem art. 9 ust. 2a ustawy. Skoro bowiem wyrok nakazujący wydanie nieruchomości był już prawomocny, organ meldunkowy nie mógł już mieć żadnych wątpliwości co do tego, że korzystanie przez uczestnika z nieruchomości jest nielegalne – sprzeczne z prawem. Wniosek o zameldowanie złożony na tym etapie nie powinien być już uwzględniony, chyba że po wydaniu wyroku przez Sąd Okręgowy w Łodzi (oddalającego apelację pozwanych) nastąpiłyby okoliczności legalizujące pobyt Z.T. ( np. zawarcie umowy dzierżawy), na co zgromadzone w sprawie dokumenty nie wskazują. W tym zakresie za trafną należy więc uznać decyzję organu I instancji.
Zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Wyrokiem nakazującym wydanie przedmiotowej nieruchomości związany więc był nie tylko pozwany Z.T. ale także organy administracji orzekające w sprawie o jego zameldowanie. Wyrokiem tym jest także związany Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznający skargę w sprawie.
Podnoszone przez Z.T. zarzuty, że wyroki Sądu Rejonowego w Piotrkowie Tryb i Sądu Okręgowego w Łodzi są niezgodne z prawem i zgłaszane w tym zakresie argumenty nie mogły być i nie były z powyżej wskazanych względów przedmiotem oceny sądu administracyjnego. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 12 lipca 2002 r. V CKN 1110/00 ( nie publikowane), skutkiem zasady mocy wiążącej prawomocnego wyroku jest to, że przesądzenie we wcześniejszym wyroku kwestii o charakterze prejudycjalnym oznacza, że w procesie późniejszym ta kwestia nie może być już w ogóle badana. Zachodzi tu zatem ograniczenie dowodzenia faktów, objętych prejudycjalnym orzeczeniem, a nie tylko ograniczenie poszczególnego środka dowodowego.
Wskazać również należy, że organ odwoławczy błędnie w podstawie prawnej decyzji wskazał art. 15 ust. 2 ustawy dotyczący wymeldowania.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) p.p.s.a. w zw. z art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.