III SA/Łd 317/25

III SA/Łd 317/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-09-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Alberciak /sprawozdawca/
Joanna Wyporska-Frankiewicz
Paweł Dańczak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1210
art. 102 ust. 1 pkt 4, ust. 1c i ust. 1d
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1251
art. 135 ust. 1 pkt 2 lit. a
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2015 poz 541
art. 7 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw.
Sentencja
Dnia 18 września 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Dańczak, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, , Protokolant Sekretarz sądowy Ewa Górska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2025 roku sprawy ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 28 lutego 2025 roku nr SKO.4181.7.25 w przedmiocie przedłużenia okresu zatrzymania prawa jazdy uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Sieradzkiego z dnia 13 stycznia 2025 roku nr KT.5430.815.2024.SS.
Uzasadnienie
Decyzją z 28 lutego 2025 r. nr SKO.4181.7.25 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu po rozpatrzeniu odwołania E.M. od decyzji Starosty Sieradzkiego z 13 stycznia 2025 r. nr KT.5430.815.2024.SS w przedmiocie przedłużenia okresu zatrzymania prawa jazdy do 6 miesięcy, tj. od dnia 29 listopada 2024 r. do dna 29 maja 2025 r. (włącznie), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 572) oraz art. 102 ust. 1d w związku z art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1210 ze zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
6 grudnia 2024 r. do Starosty Sieradzkiego wpłynęło zawiadomienie z Komendy Miejskiej Policji w Płocku z 29 listopada 2024 r. w związku z ujawnieniem czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą więcej niż 50 km/h w obszarze zabudowanym. Jeszcze przed wydaniem decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy do organu wpłynęła informacja z Komendy Powiatowej Policji w Sieradzu z 23 grudnia 2024 r. o kierowaniu przez E. M. pojazdem, pomimo zatrzymania prawa jazdy.
Decyzją z 13 stycznia 2025 r. organ I instancji, powołując się na przepis art. 102 ust. 1d u.k.p. orzekł o przedłużeniu E. M. okresu zatrzymania prawa jazdy do 6 miesięcy, podkreślając, że wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy nie jest pozostawione uznaniu organu administracji. Rozstrzygnięcie posiada charakter obligatoryjny i rodzi po stronie organu obowiązek wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy.
W odwołaniu pełnomocnik strony zarzucił obrazę przepisów prawa materialnego, polegającą na niezastosowaniu art. 102 ust. 1aa u.k.p. i w konsekwencji tego uznanie, że zachodzą przesłanki do wydania decyzji o przedłużeniu okresu, na który zatrzymano prawo jazdy do 6 miesięcy. Nie zakwestionował zasadności wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy na okres 3 miesięcy w związku ze zdarzeniem, które miało miejsce w dniu 29 listopada 2024 r. Wskazał natomiast, że okres zatrzymania prawa jazdy nie powinien zostać przedłużony do 6 miesięcy z uwagi na okoliczności zdarzenia, które miało miejsce w dniu 23 grudnia 2024 r. Wyjaśnił, że 23 grudnia 2024 r. strona kierowała pojazdem pomimo, że jej prawo jazdy zostało zatrzymane. Niemniej jednak dopuściła się tego naruszenia w celu uchylenia bezpośredniego niebezpieczeństwa grożącego dobru chronionemu prawem, tj. zdrowia i życia swojego ojca. Powołał się na sytuację zdrowotną 80-letniego ojca strony, wskazując, że 23 grudnia 2024 r. konieczne było przetransportowanie go do szpitala celem udzielenia pomocy medycznej. Nie było innej osoby, która mogłaby zawieźć chorego do szpitala i uchronić go przed niebezpieczeństwem. Wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i orzeczenie o zatrzymaniu prawa jazdy na okres 3 miesięcy.
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu utrzymało w mocy powyższą decyzję. Organ odwołał się do treści art. 102 ust. 1d u.k.p.
Organ wyjaśnił, że z brzmienia powołanych powyżej przepisów wynika, że decyzja w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy wydawana jest w oparciu o informację przekazywaną staroście o przekroczeniu przez kierującego pojazdem dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Z kolei na podstawie informacji o kierowaniu pojazdem w okresie zatrzymania prawa jazdy w okolicznościach, o których mowa w art. 102 ust. 1d u.k.p., wydawana jest decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy na 6 miesięcy (jeżeli nie została jeszcze wydana decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy na 3 miesiące) lub decyzja o przedłużeniu okresu zatrzymania prawa jazdy do 6 miesięcy (jeżeli decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy na 3 miesiące została już wydana).
Organ wskazał, że bezspornie ustalono, że w dniu 6 grudnia 2024 r. do Starostwa Powiatowego w Sieradzu wpłynęło zawiadomienie z Komendy Miejskiej Policji w Płocku z 29 listopada 2024 r. o zatrzymaniu stronie prawa jazdy nr [...] wydanego przez Starostę Sieradzkiego w związku z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości w obszarze zabudowanym o 51 km/ha. Informację przekazano Staroście na podstawie art. 136 ust. 2 p.r.d. Z załączonej do ww. informacji notatki urzędowej z dnia 29 listopada 2024 r. Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w Płocku wynika, że dokument prawa jazdy zatrzymano elektronicznie w dniu 29 listopada 2024 r., w trybie art. 135 ust. 1 pkt 2 lit. a p.r.d. Za popełnione wykroczenie na kierującą nałożono mandat karny, informując o prawie do odmowy jego przyjęcia. Kierująca mandat karny przyjęła.
Jeszcze przed wydaniem decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy do Starostwa Powiatowego w Sieradzu w dniu 31 grudnia 2024 r. wpłynęło kolejne zawiadomienie Komendy Powiatowej Policji w Sieradzu z dnia 23 grudnia 2024 r. o kierowaniu przez E. M. pojazdem w dniu 23 grudnia 2024 r., pomimo zatrzymania prawa jazdy.
Organ podkreślił, że nie budzi zatem wątpliwości, że strona miała zatrzymane prawo jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 2 lit.a p.r.d. i pomimo tego niecały miesiąc po zatrzymaniu dokumentu ponownie kierowała pojazdem. Zaistniały więc przesłanki do wydania decyzji w oparciu o przepis art. 102 ust. 1d u.k.p., obligujący organ do przedłużenia okresu zatrzymania prawa jazdy na 6 miesięcy.
Kolegium zaznaczyło, że decyzja oparta na przepisie art. 102 ust. 1d u.k.p. ma charakter związany, tzn. w razie zaistnienia przesłanek w nim określonych organ wydaje decyzję określonej treści. Taka decyzja jest pochodną stanu faktycznego, który odpowiada warunkom określonym w przepisach prawa. W art. 102 ust. 1d u.k.p. jednoznacznie i wyraźnie zobowiązano organ do wydania decyzji m.in. w przypadku, gdy osoba kierowała pojazdem silnikowym, pomimo zatrzymania jej prawa jazdy na okres 3 miesięcy na tej podstawie, że osoba ta kierując pojazdem przekroczyła dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym, a taka sytuacja bezsprzecznie miała miejsce w niniejszej sprawie i żadne jej okoliczności nie budzą wątpliwości.
Zdaniem Kolegium zaskarżona decyzja organu I instancji została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami i nie zachodzą przesłanki uzasadniające jej uchylenie. Postępowanie organu I instancji zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należy uznać za kompletny, pozwalający na wydanie decyzji zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu, a dotyczących kierowania przez stronę pojazdem w dniu 23 grudnia 2024 r. w stanie wyższej konieczności, tj. przetransportowania chorego ojca do szpitala celem udzielenia pomocy medycznej, organ wyjaśnił, że podjęte rozstrzygnięcie wydane zostało na podstawie art. 102 ust. 1d u.k.p. w związku z kierowaniem przez stronę pojazdem po uprzednim zatrzymaniu jej w dniu 29 listopada 2024 r. dokumentu prawa jazdy, nie zaś w związku z przekroczeniem dozwolonej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Powyższe oznacza brak podstaw do zastosowania w sprawie przepisu art. 102 ust. 1aa u.k.p. wprowadzającego wyjątek od obligatoryjnego zatrzymania prawa jazdy w przypadku gdy: 1) kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym (art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p.) oraz gdy kierujący pojazdem silnikowym przewozi osoby w liczbie przekraczającej liczbę miejsc określoną w dowodzie rejestracyjnym (pozwoleniu czasowym) lub wynikającą z konstrukcyjnego przeznaczenia pojazdu niepodlegającego rejestracji, [...] (art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p.). W ocenie organu w sprawie żadna ze wskazanych powyżej sytuacji nie miała miejsca, zatem okoliczności podniesione w odwołaniu nie mogą mieć wpływu na wynik niniejszej sprawy, dlatego też nie ma podstaw do ich uwzględnienia.
Kolegium uznało, że zaskarżona decyzja z 13 stycznia 2025 r. w przedmiocie przedłużenia okresu zatrzymania skarżącej prawa jazdy kat. AM, B, B1 do 6 miesięcy, tj. od dnia 29 listopada 2024 r. do dnia 29 maja 2025 r., odpowiada prawu.
W skardze pełnomocnik E. M. wniósł o zmianę decyzji Starosty Sieradzkiego z 13 stycznia 2025 r. i orzeczenie zatrzymania prawa jazdy kat. AM, B, B1 na okres 3 miesięcy, tj. od dnia 29 listopada 2024 r. do dnia 1 marca 2025 r., ewentualnie o uchylenie decyzji Starosty Sieradzkiego z 13 stycznia 2025 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi.
Pełnomocnik skarżącej zarzucił obrazę przepisów postępowania mogącą mieć wpływ na treść decyzji, tj. art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 78 § 1 k.p.a. polegającą na nieprzeprowadzeniu postępowania dowodowego w zakresie okoliczności wskazujących na zaistnienie stanu wyższej konieczności, który był przyczyną tego, że skarżąca kierowała pojazdem w dniu 23 grudnia 2024 r., pomimo zatrzymania jej prawa jazdy, a w konsekwencji tego obrazę przepisów prawa materialnego polegającą na niezastosowaniu art. 102 ust. 1aa u.k.p. oraz przyjęciu, że zachodzą przesłanki do wydania decyzji o przedłużeniu okresu, na który zatrzymano prawo jazdy do 6 miesięcy.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik odwołał się do wyroków Trybunału Konstytucyjnego sygn. K 24/15, K 4/21. W obu sprawach zaakcentowana została kwestia niemożności podnoszenia przez kierującego pojazdem w postępowaniu administracyjnym okoliczności, które wpływają na ocenę stanu faktycznego. Zdaniem pełnomocnika skarżącej organ naruszył przepisy postępowania przez nieprzeprowadzenie w istocie postępowania dowodowego celem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, a za podstawę do wydania decyzji przyjął jedynie informację organu kontroli ruchu drogowego o ujawnieniu, że kierująca pojazdem dopuściła się czynu w okresie, w którym jej prawo jazdy zostało zatrzymane. Zgodnie z przywołanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego sygn. K 24/15, przyjęta przez organ wykładnia została uznana jako niezgodna z art. 2 Konstytucji. Podkreślił, że okoliczności wskazane przez skarżącą nie zostały nie tylko uwzględnione, ale nawet nie były badane ani przez Starostę, ani przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Organ wydający decyzję nie respektując podstawowych gwarancji procesowych wynikających m.in. z zasady prawdy obiektywnej określonej w art. 7 k.p.a. pominął kwestie mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia. Wskazując jednocześnie, że Starosta ani Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie jest uprawnione do przeprowadzenia postępowania dowodowego, bowiem decyzja ma charakter związany i wydawana jest w razie ziszczenia się przesłanek określonych w przepisach. Niemniej, zdaniem pełnomocnika, obowiązkiem organów jest poszanowanie gwarancji procesowych wynikających z k.p.a., w szczególności w zakresie standardów postępowania dowodowego w toku sprawy administracyjnej. W istocie organy administracji winny brać pod uwagę całokształt materiału dowodowego, a na jego podstawie dokonywać rzetelnych ustaleń stanu faktycznego.
Ponadto pełnomocnik skarżącej podniósł, że konsekwencją naruszenia prawa procesowego, polegającego na nieprzeprowadzeniu postępowania dowodowego przede wszystkim w zakresie pisemnych wyjaśnień skarżącej oraz przedstawionych wraz z nimi dokumentów było przyjęcie, że zachodzą przesłanki do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy na okres 6 miesięcy na podstawie art. 102 ust. 1d u.k.p. i niezastosowaniu normy określonej w art. 102 ust. 1aa u.k.p. Pełnomocnik podnosił, że w przedmiotowej sprawie, przepis art. 102 ust. 1aa powinien znaleźć odpowiednie zastosowanie ze względu na cel wprowadzenia stanu wyższej konieczności jako okoliczności wyłączającej stosowanie sankcji w postaci zatrzymania prawa jazdy, a co za tym idzie wydania decyzji o przedłużeniu okresu jego zatrzymania w zw. z art. 102 ust. 1d u.k.p. Czyn, którego dopuściła się skarżąca w dniu 23 grudnia 2024 r., polegał na przekroczeniu dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h w terenie zabudowanym, w sytuacji kiedy jej prawo jazdy zostało zatrzymane, w związku z wcześniejszym wykroczeniem. Przepis art. 102 ust. 1d u.k.p. reguluje wyjątkową sytuację oraz określa sankcję dla osoby, która pomimo zatrzymanego prawa jazdy kieruje pojazdem. Niemniej jednak odnosząc się do całokształtu regulacji i celu ustawy, strona uznała, że jeżeli ustawodawca wprowadził przepis, który wyłącza stosowanie sankcji w przypadku zaistnienia stanu wyższej konieczności m.in. w przypadku przekroczenia prędkości w terenie zabudowanym o 50 km/h, to owo wyłączenie należy odpowiednio stosować także w sytuacjach, gdy prawo jazdy kierującego zostało uprzednio zatrzymane.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z przepisami art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), kryterium sądowej kontroli działalności administracji publicznej stanowi zgodność z prawem. Sprawując tę kontrolę, Sąd w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił m.in. art. 102 ust. 1 pkt 4 i art. 102 ust. 1d ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1210 ze zm.), dalej u.k.p. W myśl art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku gdy kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Stosownie do treści art. 102 ust. 1d u.k.p., jeżeli osoba kierowała pojazdem silnikowym pomimo wydania decyzji administracyjnej o zatrzymaniu jej prawa jazdy na podstawie ust. 1 pkt 4, 5 lub 7 albo zatrzymania prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 2 lub 2a albo art. 135a ust. 1 pkt 2 lub 2a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, starosta wydaje decyzję administracyjną o przedłużeniu okresu, na który zatrzymano prawo jazdy, do 6 miesięcy. Jeżeli decyzja, o której mowa w ust. 1c, nie została jeszcze wydana, starosta wydaje tę decyzję na okres 6 miesięcy.
Zgodnie zaś z art. 102 ust. 1c u.k.p. starosta wydaje decyzję, o której mowa w ust. 1 pkt 4, 5 lub 7, na okres 3 miesięcy, nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności.
W sprawie zastosowanie znalazł również art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 541 ze zm.), który stanowi, że do dnia wskazanego w komunikacie, który minister właściwy do spraw informatyzacji ogłasza w swoim dzienniku urzędowym oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej, określającego termin wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających wprowadzenie, przekazywanie, gromadzenie i udostępnianie z centralnej ewidencji kierowców danych o naruszeniach, o których mowa rozdziale 15 ustawy zmienianej w art. 5: organ kontroli ruchu drogowego, który stwierdził kierowanie pojazdem silnikowym w okolicznościach, o których mowa w art. 102 ust. 1d albo art. 103 ust. 1 pkt 5 ustawy wymienionej w art. 5, niezwłocznie powiadamia o tym starostę właściwego ze względu na miejsce zamieszkania kierującego pojazdem.
Istota sporu w przedmiotowej sprawie koncentruje się wokół zasadności przedłużenia skarżącej okresu zatrzymania prawa jazdy do 6 miesięcy, w sytuacji niewydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy na okres trzech miesięcy i ponownym kierowaniu pojazdem, pomimo zatrzymania jej prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 2 lit. a p.r.d. i przekroczeniu prędkości. Nie budzi wątpliwości, że skarżąca miała zatrzymane prawo jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 2 lit. a p.r.d. i pomimo tego niecały miesiąc po zatrzymaniu dokumentu ponownie kierowała pojazdem.
Na wstępie należy odwołać się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 grudnia 2022 r. sygn. K 4/21, w którym przyjęto, że art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, rozumiany w ten sposób, że podstawę wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2021 r. poz. 1212 ze zm.), stanowi wyłącznie informacja organu kontroli ruchu drogowego o ujawnieniu popełnienia czynu opisanego w art. 135 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988, ze zm.), jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok ten został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z 19 grudnia 2022 r. pod pozycją 2659.
Sąd jest związany orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego w zakresie stwierdzenia przez Trybunał niekonstytucyjności przepisu prawa i nie może się uchylić od tego związania. Z art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji RP wynika bowiem, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, wchodząc w życie z dniem ogłoszenia, przy czym Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego, który według ustawy nie może przekroczyć osiemnastu miesięcy. Ponadto z art. 190 ust. 2 i ust. 3 Konstytucji RP wynika zasada, że z dniem opublikowania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego we właściwym organie urzędowym przepis prawa - uznany w tym orzeczeniu za niezgodny m.in. z Konstytucją RP - traci domniemanie konstytucyjności. Z tym dniem - co do zasady - przepis ten traci również moc obowiązującą, chyba że Trybunał określił inny termin w tym zakresie.
Z kolei art. 190 ust. 4 Konstytucji RP przewiduje, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Wskazanie przez ustrojodawcę w powołanym przepisie na wzruszanie m.in. prawomocnego orzeczenia sądowego wydanego na podstawie przepisu uznanego następnie przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją RP powoduje, że po wejściu w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie jest dopuszczalne wydanie orzeczenia sądowego na podstawie przepisu w takim jego kształcie normatywnym, który Trybunał uznał za niezgodny z Konstytucją RP.
Oznacza to, że powołany art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej nie może być już stosowany w kształcie normatywnym uznanym przez Trybunał za niezgodny z Konstytucją RP co najmniej od dnia 19 grudnia 2022 r. Co prawda w rozpoznawanej sprawie wprost zastosowanie miał art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy zmieniającej, lecz nie zmienia to faktu, że art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej miał zastosowanie na etapie zatrzymania skarżącej prawa jazdy w dniu 29 listopada 2024 r., a rozpoznawana sprawa jest jej kontynuacją, a informacja pochodziła od organu kontroli ruchu drogowego. Pomimo prowadzenia przez stronę w dniu 29 listopada 2024 r. pojazdu z prędkością powyżej 50 km/h w obszarze zabudowanym i zatrzymania prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 2a p.r.d., strona ponownie 23 grudnia 2024 r. prowadziła samochód, tym razem nie mając prawa jazdy i przekraczając dopuszczalną prędkość.
Zdaniem Sądu, wobec powyższego decyzje organów I i II instancji nie mogły pozostać w obrocie prawnym, gdyż zostały wydane na skutek informacji Policji o ponownym przekroczeniu prędkości pojazdem po zatrzymaniu prawa jazdy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny wziąć pod uwagę treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 grudnia 2022 r. sygn. K 4/21 i przeanalizować okoliczności podnoszone przez skarżącą w toku postępowania, towarzyszące przekroczeniu prędkości przy kierowaniu pojazdem. W postępowaniu dotyczącym zatrzymania prawa jazdy, czy też przedłużenia zatrzymania prawa jazdy, w sytuacji kiedy nie była wydana decyzja o zatrzymaniu, kierujący pojazdem może dowodzić, że dopuścił się naruszenia działając w stanie wyższej konieczności, czyli w trybie art. 102 ust. 1aa u.k.p. Sąd zwraca uwagę, że postępowanie w przedmiocie przedłużenia okresu zatrzymania prawa jazdy jest kontynuacją postępowania w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Stosownie do treści art. 102 ust. 1aa u.k.p. przepisów ust. 1 pkt 4 i 5 nie stosuje się, jeżeli kierujący pojazdem dopuścił się naruszenia, o którym mowa w tym przepisie, działając w celu uchylenia bezpośredniego niebezpieczeństwa grożącego dobru chronionemu prawem, jeżeli niebezpieczeństwa tego nie można było uniknąć inaczej, a poświęcone dobro w postaci bezpieczeństwa na drodze przedstawiało wartość niższą od dobra ratowanego. Wspomniane unormowanie zostało dodane ustawą z 12 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz ustawy o kierujących pojazdami, na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 października 2016 r., sygn. akt K 24/15, stwierdzającego, że art. 102 ust. 1 pkt 4 i ust. 1c ustawy o kierujących pojazdami w zw. z art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym w zakresie, w jakim nie przewiduje sytuacji usprawiedliwiających - ze względu na stan wyższej konieczności - kierowanie pojazdem z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym, jest niezgodny z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji. Nie ulega zatem wątpliwości, że przepis art. 102 ust. 1aa u.k.p. wprowadzono właśnie w celu umożliwienia rozważenia przez organ administracji publicznej przy rozstrzyganiu o zatrzymaniu prawa jazdy czy też przedłużeniu zatrzymania, czy w sprawie nie doszło do przekroczenia prędkości w stanie wyższej konieczności, usprawiedliwiającym odstąpienie od zatrzymania prawa jazdy. Z akt sprawy i treści skargi wynika, że skarżąca powołała się w dniu 23 grudnia 2024 r. na stan wyższej konieczności, czyli zły stan zdrowia ojca po chemioterapii i konieczność szybkiego przetransportowania ojca do placówki medycznej. W sytuacji, tak jak w rozpoznawanej sprawie, niewydania przez organ decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, okoliczności związane z powołaniem się przez stronę na stan wyższej konieczności powinny być przez organ rozważone w toku postępowania dotyczącego przedłużenia zatrzymania prawa jazdy.
W rozpoznawanej sprawie, organy nie przeprowadziły stosownego postępowania w tym zakresie, czym naruszyły art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Obowiązkiem organów będzie ustalenie, czy w tej konkretnej sprawie podstawę wydania decyzji może stanowić wyłącznie informacja organu kontroli skierowana na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy zmieniającej i rozważyć okoliczności wynikające z wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. K 4/21. Organy powinny również odnieść się do okoliczności podnoszonych przez skarżącą dotyczących stanu wyższej konieczności.
Sąd zwraca również uwagę, że sentencja decyzji organu I instancji została sformułowana nieprawidłowo. Wynika bowiem z niej, że organ I instancji orzekł o przedłużeniu skarżącej okresu zatrzymania prawa jazdy od 29 listopada 2024 r. do 29 maja 2025 r. (włącznie). Tymczasem z treści art. 102 ust. 1d u.k.p. wynika, że jeżeli osoba kierowała pojazdem silnikowym pomimo wydania decyzji administracyjnej o zatrzymaniu jej prawa jazdy na podstawie ust. 1 pkt 4, 5 lub 7 albo zatrzymania prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 2 lub 2a albo art. 135a ust. 1 pkt 2 lub 2a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, starosta wydaje decyzję administracyjną o przedłużeniu okresu, na który zatrzymano prawo jazdy, do 6 miesięcy. Jeżeli decyzja, o której mowa w ust. 1c, nie została jeszcze wydana, starosta wydaje tę decyzję na okres 6 miesięcy. W rozpoznawanej sprawie organ nie wydał decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy przed ponownym kierowaniem przez skarżącą pojazdem bez prawa jazdy, zatem nie było podstaw do przedłużenia okresu zatrzymania prawa jazdy do 6 miesięcy. W tej sytuacji organ powinien wydać decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy na okres 6 miesięcy z konkretnym wskazaniem początkowej i końcowej daty biegu terminu zatrzymania okresu prawa jazdy. Wynika to wprost z ostatniego zdania art. 102 ust. 1d u.k.p.
Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c orzekł o uchyleniu decyzji I i II instancji. Z uwagi na brak wniosku pełnomocnika skarżącej o zasądzenie kosztów postępowania, Sąd nie orzekł w przedmiocie kosztów.
eg