III SA/Łd 316/24

III SA/Łd 316/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-10-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska
Małgorzata Kowalska /przewodniczący sprawozdawca/
Monika Krzyżaniak
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1047
art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140mb pkt 2, art. 140n ust. 1, 2 , 4 i 6
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 8 par. 1, art. 75 par. 1 zd. 1 i par. 2, art. 77 par. 1, art. 80, art. 81a par. 1, art. 86, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 119 pkt 2, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135, art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 16 października 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Anna Dębowska, Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, , po rozpoznaniu w dniu 16 października 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 5 marca 2024 roku nr KO.484.9.2024 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Bełchatowskiego z dnia 5 grudnia 2023 roku, nr KD.5410.18.238.2023; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim na rzecz skarżącego D. M. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z 5 marca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim uchyliło w całości decyzję Starosty Bełchatowskiego z 5 grudnia 2023 r. nakładającą na D.M. karę pieniężną w wysokości 850 zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia Starosty w terminie nieprzekraczającym
30 dni, o zbyciu 8 maja 2021 r. pojazdu marki Citroen C5 o nr rej. [...], nr VIN: [...] i nałożyło na niego z tego tytułu karę pieniężną w wysokości 600 zł.
Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym
i prawnym.
8 maja 2021 r. D.M. zbył pojazd marki Citroen C5
o nr rej. [...], nr VIN: [...].
29 czerwca 2023 r. Wydział Komunikacji i Dróg Starostwa Powiatowego w Bełchatowie, działając na podstawie art. 58 § 1 i art. 59§ 1 k.p.a. w związku z art. 15 zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. 2023 r., poz. 1327 ze zm.) - dalej: "ustawa COVID-19", poinformował D.M.
o uchybieniu 30-dniowego terminu na zawiadomienie o zbyciu powyższego pojazdu i wyznaczył stronie 30 dni na złożenie wniosku o przywróceniu uchybionego terminu na zawiadomienie o zbyciu ww. pojazdu. Zawiadomienie zostało doręczone stronie 2 sierpnia 2023 r.
21 sierpnia 2023 r. D.M. złożył wniosek o przywrócenie uchybionego terminu wraz z zawiadomieniem o zbyciu ww. pojazdu marki Citroen C5. Do zawiadomienia dołączył umowę sprzedaży przedmiotowego pojazdu z 8 maja 2021 r. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że "złożyła wniosek o zbyciu pojazdu w ustawowym terminie poprzez umieszczenie pisma w skrzynce podawczej organu, która została wystawiona w jego siedzibie dla przyjmowania korespondencji wobec trwającego wówczas stanu epidemii. W związku z powyższym wnioskodawca wypełnił ustawowy obowiązek zawiadomienia, a przyczyny braku dotarcia przedmiotowego pisma do organu nie są mu znane".
Pismem z 24 sierpnia 2023 r. organ wystąpił do Urzędu Gminy w K., w siedzibie którego znajduje się Filia Wydziału Komunikacji i Dróg Starostwa Powiatowego w Bełchatowie, z zapytaniem, czy zostało złożone w ich urzędzie w skrzynce podawczej, która była wystawiona podczas trwającej wówczas pandemii COVID-19, zawiadomienie o zbyciu pojazdu marki Citroen C5, o nr rej. [...] przez D.M.
Pismem z 8 września 2023 r. Urząd Gminy w K. poinformował, że koperty i pisma pozostawione w skrzynce podawczej wystawionej w czasie pandemii COVID-19 w Urzędzie Gminy w K., które były zaadresowane do Filii Wydziału Komunikacji Starostwa Bełchatowskiego w K., były przekazywane bezpośrednio do Filii bez rejestrowania ich w systemie korespondencji przychodzącej Urzędu Gminy w K.
Postanowieniem z 20 września 2023 r. Starosta Bełchatowski odmówił D.M. przywrócenia terminu do zawiadomienia o zbyciu pojazdu argumentując, iż Wydział Komunikacji i Dróg z siedzibą w K. nie posiada dokumentów potwierdzających dokonanie przez niego zawiadomienia o zbyciu pojazdu.
21 listopada 2023 r. Starosta Bełchatowski wszczął postępowanie administracyjne w przedmiocie naruszenia przez D.M. obowiązku wynikającego z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm.) – dalej: "u.p.r.d.".
Decyzją z 5 grudnia 2023 r. Starosta Bełchatowski nałożył na D.M. karę pieniężną w wysokości 850 zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia w terminie nieprzekraczającym 30 dni o zbyciu 8 maja 2021 r. ww. pojazdu marki Citroen C5. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że w okolicznościach sprawy nie budzi wątpliwości, że strona do 7 czerwca 2021 r. nie wywiązała się z obowiązku, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt. 1 u.p.r.d. Analizując okoliczności sprawy pod kątem ustalenia wysokości kary za popełnione naruszenie, wynikające z art. 140n ust. 6 u.p.r.d. organ stwierdził, iż tego typu naruszenie jest pierwszym, jakiego strona dopuściła się w okresie od 1 stycznia 2020 r., tj. od dnia wejścia w życie przepisu art. 140mb pkt 2 u.p.r.d., który to przepis wprowadził sankcje w postaci kar pieniężnych za nieterminowe zawiadomienie o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Dlatego biorąc pod uwagę zakres tego naruszenia organ stwierdził, że mimo niedotrzymania ustawowego terminu, strona w ostateczności złożyła zawiadomienie o zbyciu przedmiotowego pojazdu, ale 804 dni po terminie. Wobec tego uznał, że najniższa kara za tego typu przewinienie jaką ustawodawca przewiduje, w wysokości 200 zł, będzie za niska. W związku z powyższym organ uznał, że kara nałożona na stronę w wysokości 850 zł, będzie adekwatna do czasu, w jakim strona pozostawała w niezgodności z obowiązującymi przepisami prawa.
Dalej, rozważając przesłanki wynikające z art. 189f k.p.a., organ I instancji podniósł, że złożenie przez stronę zawiadomienia o zbyciu pojazdu, po ustawowo określonym terminie, trudno określić mianem zaprzestania naruszenia prawa, nie jest to bowiem czyn charakteryzujący się pewną ciągłością działania ani szereg zachowań bądź zaniechań, które miałyby miejsce na przestrzeni określonego czasu, a zatem jedna z przesłanek koniecznych do zastosowania odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, nie występuje. W rozpatrywanej sprawie, w ocenie organu, brak było również podstaw do uznania, iż występuje znikome naruszenie prawa.
27 grudnia 2023 r. strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie:
1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy;
2) art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji;
3) art. 8 k.p.a. poprzez brak pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej.
Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Zdaniem skarżącego, w niniejszej sprawie, zważywszy na ogół okoliczności oraz twierdzenia strony, istnieją wątpliwości co do daty dokonania przez skarżącego zawiadomienia o zbyciu pojazdu. Relewantne zdarzenia rozgrywały się w czasie pandemii, w którym wystawiane były urny na dokumenty i podania - organ nie zaprzeczył twierdzeniu strony, że taka urna była wystawiona także przez Filię Wydziału Komunikacji i Dróg przy Starostwie Powiatowym w Bełchatowie, jednakże z materiału dowodowego wynika, że dokumentacja wpływająca do Filii nie była rejestrowana w korespondencji przychodzącej UG w K. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał wprawdzie, że zwrócił się do Filii Wydziału Komunikacji w K. z zapytaniem o złożenie w skrzynce podawczej zawiadomienia, a Filia po dokładnym sprawdzeniu akt nie odnalazła powyższego, jednak czynności te nie zostały szerzej opisane, do akt nie dołączono odnośnego rejestru zawiadomień, ani nie wyjaśniono, w jaki sposób i z jaką częstotliwością wtedy odnotowywano wpływające dokumenty, w tym dokumenty złożone do urny. Jeżeli zaś nie odnotowywano ich wpływu, na jakiej podstawie organ twierdzi, że przedmiotowe zawiadomienie nie wpłynęło do skrzynki podawczej. W ocenie strony uznać należy, że zebrany dotychczas materiał dowodowy nie pozwala na zanegowanie twierdzeń skarżącego i stanowcze ustalenie, że zawiadomienie nie zostało złożone. W tym zakresie doszło zatem do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przywołaną na wstępie decyzją z 5 marca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim uchyliło w całości decyzję Starosty Bełchatowskiego z 5 grudnia 2023 r. nakładającą na D.M. karę pieniężną w wysokości 850 zł i nałożyło na stronę karę pieniężną w wysokości 600 zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy, przytaczając treść art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140mb pkt 2, art. 140n ust. 1, 2, 4 i 6 u.p.r.d. podniósł, że decyzja w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej ma charakter związany. Oznacza to, że w wypadku zaistnienia okoliczności opisanych w danym przepisie organ administracyjny jest zobligowany nałożyć na obywatela, w drodze decyzji administracyjnej karę pieniężną. Zarówno treść tegoż obowiązku, jak i jego zakres oraz sposób jego wykonania nie podlegają uznaniu organu orzekającego w sprawie, albowiem elementy te również wynikają z treści normy prawnej.
Kolegium wskazało, że 8 maja 2021 r. D.M. zbył pojazd marki Citroen C5 o nr rej. [...], nr VIN: [...]. Zatem w terminie 30 dni od zbycia pojazdu skarżący obowiązany był zawiadomić starostę o zbyciu pojazdu. Zawiadomienie o zbyciu pojazdu zostało złożone przez skarżącego dopiero 18 sierpnia 2023 r., a więc niewątpliwie z naruszeniem ustawowego terminu. Skarżący nie przedstawił dowodów potwierdzających złożenie zawiadomienia o zbyciu ww. pojazdu w terminie ustawowym, a jedynym zawiadomieniem w aktach sprawy jest ww. zawiadomienie z dnia 18 sierpnia 2023 r., złożone przez skarżącego po otrzymaniu pisma Starosty z 29 czerwca 2023 r. W tych okolicznościach nałożenie kary pieniężnej w omawianym trybie, w ocenie Kolegium, jest uzasadnione.
Zdaniem Kolegium, wobec ustalonych okoliczności sprawy, wymierzona przez organ I instancji kara w wysokości 850 zł pozostaje niewspółmierna do okoliczności sprawy i jest niezgodna z zasadą proporcjonalności (art. 8 k.p.a.). Przeciwko ustaleniu kary na poziomie 850 zł przemawia przede wszystkim fakt, iż naruszenie prawa było jednostkowe - skarżący dopuścił się tego typu naruszenia po raz pierwszy w badanym okresie. Strona nie odniosła też korzyści finansowych z tytułu naruszenia ustawy. Kolegium wskazało, że nakładanie kary w granicach górnego pułapu ustawowego zagrożenia za okres zwłoki występujący w sprawie, naruszałoby zasadę proporcjonalności, ponieważ okres ten może trwać znacznie dłużej (np. 3, 4 lata), a wysokość kary powinna być zawsze proporcjonalna i adekwatna do okoliczności sprawy. Wymierzając karę Kolegium wzięło również pod uwagę, że strona finalnie dokonała zgłoszenia zbycia pojazdu. W opisanych okolicznościach sprawy nałożenie zatem kary w granicach górnego pułapu ustawowego zagrożenia byłoby nieadekwatne i nieproporcjonalne do naruszenia prawa. Ponieważ zakres naruszenia, czyli czas, w jakim strona nie dopełniła spoczywającego na niej obowiązku wynosi ponad 2 lata, to okoliczność ta stanowiła przeszkodę do nałożenia na stronę kary w niższej wysokości, tj. w wysokości 200 zł. W ocenie Kolegium, biorąc pod uwagę zakres naruszenia (ponad 2 lata), powtarzalność naruszenia (po raz pierwszy) oraz nieuzyskanie korzyści finansowych z tytułu naruszenia ustawy, zasadnym jest wymierzenie stronie kary w wysokości 600 zł.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że waga tego naruszenia nie jest znikoma. Podkreślił, że czas opóźnienia może mieć jedynie wpływ na wysokość kary. Przy zaistniałym w przedmiotowej sprawie opóźnieniu nie można przyjąć, że waga naruszenia jest znikoma. Ponadto nie można uznać, iż strona postępowania zaprzestała naruszenia prawa. Jednak gdyby przyjąć, że złożenie po terminie zawiadomienia stanowi o zaprzestaniu naruszenia (bo choć nieterminowo, to jednak obowiązek został spełniony), to i tak nie było podstaw do odstąpienia od nałożenia kary i poprzestaniu na pouczeniu, ponieważ przepis zawiera warunek łączny, tj. równocześnie waga naruszenia prawa musi być znikoma, a tak nie jest w niniejszej sprawie, a zatem brak jest podstaw do odstąpienia od nałożenia kary w oparciu o art. 189f § 1 k.p.a.
Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim skargę do sądu administracyjnego złożył D.M., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu:
1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) naruszenie art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy;
2) naruszenie art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, komentarzy oraz przepisów nieadekwatnych do stanu faktycznego co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności niewyjaśnianie oraz brak przytoczenia materiału dowodowego oraz odpowiedniej argumentacji decyzji;
3) naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez brak pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez wydawanie odmiennych decyzji przy istnieniu tożsamych stanów faktycznych i prawnych;
2. naruszenie art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. w zw. z art. 31ia ustawy COVID-19 poprzez niewłaściwe ich zastosowanie oraz nałożenie na skarżącego kary pieniężnej za brak zgłoszenia zawiadomienia o zbyciu pojazdy, podczas gdy, skarżący dokonał w ustawowym terminie złożenia zawiadomienia o zbyciu pojazdu w sposób dopuszczalny w okolicznościach stanu epidemii, tj. poprzez złożenie zawiadomienia poprzez umieszczenie go w skrzynce podawczej organu, który to organ nie rejestrował wpływu pism.
Powielając argumentację odwołania, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Kolegium podniosło, że skarżący nie przedstawił dowodów potwierdzających złożenie zawiadomienia o zbyciu ww. pojazdu w terminie ustawowym, a jedynym zawiadomieniem w aktach sprawy jest zawiadomienie z 18 sierpnia 2023 r. Nadto skoro, jak twierdzi skarżący, złożył zawiadomienie o zbyciu pojazdu w terminie ustawowym, to dlaczego złożył zawiadomienie z 18 sierpnia 2023 r. o zbyciu pojazdu, a także wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zawiadomienia o zbyciu pojazdu. Kolegium wskazał nadto, że skarżący zgodził się z podstawami odmowy przywrócenia terminu do zgłoszenia zbycia pojazdu i nie kwestionował podjętego w tej kwestii postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie zaznaczenia wymaga, że w niniejszej sprawie sąd orzekał w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935) - dalej: "p.p.s.a.", zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt sprawy, wniosek taki został w niniejszej sprawie złożony przez organ, a skarżący nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.
Dalej wskazać trzeba, że stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Jednocześnie zgodnie z art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w granicach danej sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.
Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyżej wskazanych kryteriów wykazała, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Starosty Bełchatowskiego z 5 grudnia 2023 r. wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu obligującym do wyeliminowania ich z obrotu prawnego.
Wskazać należy, że na mocy ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1394) - dalej: "ustawa nowelizująca", z dniem 1 stycznia 2024 r. uległy zmianie przepisy u.p.r.d. Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. właściciel pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o zbyciu pojazdu. Zatem obecnie ustawodawca zniósł obowiązek powiadamiania starosty o nabyciu pojazdu uprzednio zarejestrowanego. Zgodnie jednak z art. 14 i art. 16 ustawy nowelizującej do spraw wszczętych i niezakończonych przed 1 stycznia 2024 r. związanych m.in. ze zbyciem pojazdu i karami pieniężnymi stosuje się przepisy w brzmieniu dotychczasowym. Zgodnie zaś z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d.,w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Stosownie zaś do art. 140mb pkt 2 u.p.d.r., w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Kary pieniężne, w sprawach określonych w art. 140m - 140mb u.p.r.d. są nakładane w drodze decyzji administracyjnej przez starostę. Ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy (art. 140n ust. 1, ust. 2 i ust. 4 u.p.r.d.). Do przedmiotowej kary pieniężnej w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (art. 140n ust. 6 u.p.r.d.). Zaznaczyć przy tym trzeba, że w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 30 czerwca 2021 r. określony w art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. 30-dniowy termin obowiązywał (nie był modyfikowany przepisami szczególnymi wprowadzanymi w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych).
Prawidłowe zastosowanie powołanych przepisów jest możliwe jedynie w obliczu w pełni miarodajnych ustaleń faktycznych, w szczególności co do daty dokonania zawiadomienia o zbyciu pojazdu. Od tej daty zależy bowiem ocena czy termin określony w art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. w ogóle został przekroczony, a jeżeli tak, to o ile dni (ta okoliczność może z kolei mieć znaczenie z punktu widzenia ewentualnego odstąpienia od nałożenia kary). Zdaniem sądu, w niniejszej sprawie, zważywszy na ogół okoliczności oraz twierdzenia skarżącego, że stosowne zawiadomienie o zbyciu przedmiotowego pojazdu wniósł w ustawowym terminie poprzez umieszczenie pisma w skrzynce podawczej organu, która została wystawiona w jego siedzibie dla przyjmowania korespondencji wobec trwającego wówczas stanu epidemii, istnieją wątpliwości co do daty dokonania przez skarżącego zawiadomienia o zbyciu pojazdu.
Z akt sprawy wynika jedynie, że organ I instancji zwrócił się do Urzędu Gminy w K., w siedzibie którego znajduje się Filia Wydziału Komunikacji i Dróg Starostwa Powiatowego w Bełchatowie, z zapytaniem, czy zostało złożone w ich urzędzie w skrzynce podawczej, która była wystawiona podczas trwającej wówczas pandemii COVID-19, zawiadomienie o zbyciu pojazdu marki Citroen C5, o nr rej. [...] przez D.M. W odpowiedzi na powyższe zapytanie wskazano, że koperty i pisma pozostawione w skrzynce podawczej wystawionej w czasie pandemii COVID-19 w Urzędzie Gminy w K., które były zaadresowane do Filii Wydziału Komunikacji Starostwa Bełchatowskiego w K., były przekazywane bezpośrednio do Filii bez rejestrowania ich w systemie korespondencji przychodzącej Urzędu Gminy w K. Na tej podstawie, w uzasadnieniu decyzji, organ I instancji ograniczył się do lakonicznego wskazania, że Wydział Komunikacji i Dróg z siedzibą w K. nie posiada dokumentów potwierdzających zawiadomienia o zbyciu przedmiotowego pojazdu.
W ocenie sądu powyższa konstatacja nie jest jednak równoznaczna z brakiem złożenia stosownego zawiadomienia przez stronę, w sytuacji bowiem, w której Urząd Gminy w K. nie wpisywał do dziennika korespondencji pism kierowanych do Filii Wydziału Komunikacji Starostwa Bełchatowskiego w K., które były bezpośrednio przekazywane do tego organu nie można wykluczyć, że złożony przez skarżącego wniosek nie został prawidłowo przekazany. Zważywszy zatem, że w okresie, w którym strona (według jej twierdzeń) miała złożyć swoje zawiadomienie, nie istniała możliwość uzyskania potwierdzenia dokonania tej czynności na piśmie, postępowanie wyjaśniające w zakresie ustalenia złożenia tego dokumentu, winno być przeprowadzone przez organy szczególnie wnikliwie, w sposób budzący zaufanie obywateli do organu. Za niewystarczające w tym zakresie uznać należało ustalenia organu I instancji, poczynione w ramach własnych wyjaśnień organu, że "po dokładnym sprawdzeniu akt Wydział Komunikacji i Dróg z siedzibą w K. nie posiada dokumentów potwierdzających zawiadomienia o zbyciu przedmiotowego pojazdu ". W toku postępowania organ nie przesłuchał pracowników wykonujących w istotnym dla sprawy okresie tj. od 8 maja do 7 czerwca 2021 r. czynności związane z rejestracją korespondencji i opróżnianiem skrzynki na dokumenty w celu ustalenia sposobu postępowania z przychodząc korespondencją (w szczególności korespondencją skierowana do Filii Wydziału Komunikacji Starostwa Bełchatowskiego w K.), nie ustalił czy w miejscu ustawienia urny na korespondencję był monitoring, czy zachowały się z niego zapisy, nie przeprowadził też żadnego postępowania dowodowego z udziałem strony czy też ewentualnie zaoferowanych przez nią świadków. Wskazać należy, że zgodnie z art. 75 § 1 zd. 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Stosownie do art. 75 § 2 k.p.a. jeżeli przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia właściwego organu administracji, organ administracji publicznej odbiera od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Dodatkowo aby ustalić, czy strona w terminie złożyła przedmiotowe zawiadomienie organ mógł na mocy art. 86 k.p.a. przesłuchać ją na tę okoliczność. Przepis ten przewiduje bowiem, że jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. Tymczasem w kontrolowanym postępowaniu organy nie skorzystały z tego rodzaju dowodu.
Wprawdzie generalnie można przyjąć, że ciężar udowodnienia dokonania zawiadomienia i jego daty spoczywa na właścicielu pojazdu, ale – z drugiej strony – przy ustalaniu tych okoliczności nie można pomijać szczególnych uwarunkowań i szczególnych sposobów składania dokumentów w okresie pandemii, które implikowały brak możliwości uzyskania stosownego potwierdzenia przez stronę. Obciążając skarżącego obowiązkiem wykazania, że wniosek złożył przed upływem terminu określonego w art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. organ nie podał czy strona w procedurze składania wniosków do pojemników, miała możliwość wykazania tego w inny sposób niż na podstawie własnych wyjaśnień i z jakich przyczyn nie uwzględnił jej stanowiska w sprawie. W ocenie sądu wobec tego, że skarżący wnosząc bezpośrednio zawiadomienie do organu nie miał możliwości otrzymania potwierdzenia tego faktu, niedopuszczalnym jest przyjmowanie, że niewykazanie przez niego wniesienia dokumentu, musi pociągać za sobą niekorzystne dla strony konsekwencje procesowe (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 5 sierpnia 2021 r., sygn. akt I SA/Rz 459/21, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 28 października 2021 r., sygn. akt II SA/Go 675/21). Organ nie przeprowadził wyczerpującego postępowania dowodowego w celu weryfikacji twierdzeń strony, a zatem jego stanowisko, że jedynym wnioskiem złożonym przez stronę jest zawiadomienie z 18 sierpnia 2023 r. należy uznać za gołosłowne i co najmniej przedwczesne. Zwłaszcza, że zawiadomienie z tej daty zostało przez stronę dołączone do wniosku o przywrócenie terminu i stanowiło warunek formalny jego dopuszczalności, a dodatkowo argumentacja tego wniosku od początku zasadzała się na twierdzeniu strony o terminowym złożeniu zawiadomienia o zbyciu pojazdu do organu.
Zdaniem sądu brak wyczerpujących ustaleń dotyczących złożenia przez stronę wniosku do urny w Urzędzie Gminy w K., popartych materiałem dowodowym w aktach sprawy oznacza, że nie został prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy. Wskazane wyżej braki postępowania wskazują, iż w jego toku doszło do naruszenia art. 7, art. 8 § 1 , art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ustalenie wyżej wskazanych okoliczności ma decydujące znaczenie dla rozstrzyganej sprawy bowiem przesądzi o tym czy w ogóle istnieją podstawy do nałożenia na stronę kary pieniężnej, o której stanowi art. 140mb pkt 2 u.p.r.d.
W toku ponownego rozpatrywania sprawy organy winny ponownie ustalić stan faktyczny, uwzględniając wszystkie wyżej zgłoszone zastrzeżenia sądu, mając przy tym na względzie zasadę, wyrażoną w art. 81a § 1 k.p.a. W przypadku, gdy nie ma bowiem możliwości wykazania danej okoliczności, a przedmiotem postępowania jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnień, zgodnie z art. 81a § 1 k.p.a. niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego rozstrzygane są na korzyść strony. Powyższe oznacza zatem, że w sytuacji wątpliwej, jeżeli strona nie mogła uzyskać potwierdzenia złożenia zawiadomienia, a organ nie będzie w stanie przedstawić jednoznacznych ustaleń na poparcie swojego stanowiska, nie może obciążać strony negatywnymi konsekwencjami niepewności ustaleń co do faktów. Skoro organ przyjął określony tryb wnoszenia podań, mogący wywoływać tego rodzaju wątpliwości, to nie może ich skutków przenosić na stronę.
Mając na uwadze powyższe, sąd na podstawie art. 145 § pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił decyzje wydane przez organy obu instancji. O zwrocie kosztów postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964).
bg